Şakir Arslantaş

2007’de Bulgaristan’ın Avrupa Birliği’ne üyeliği, ülkede büyük bir umut dalgası yaratmıştı. O günlerde birçok Bulgar, AB’nin yalnızca daha özgür seyahat ve daha geniş bir pazar değil, aynı zamanda yolsuzluğun azalması, kurumların güçlenmesi ve yaşam standartlarının yükselmesi anlamına geleceğine inanıyordu. Peki, aradan geçen 18 yılın ardından, bu umutlar ne kadar gerçekleşti?

Birlikte Gelen Umutlar

AB üyeliği, Bulgaristan’a milyarlarca euroluk fon akışı sağladı. Yeni otoyollar, modern köprüler, şehir merkezleri ve altyapı yatırımları bu fonların somut meyveleri oldu. Gençler için Avrupa’da okuma ve çalışma imkânı doğdu; Erasmus programları, iş gücü hareketliliği ve serbest dolaşım, Bulgaristan’ın genç kuşaklarını Avrupa’ya entegre etti.

Bu yönüyle bakıldığında AB üyeliği, Bulgaristan’ı dünyaya açan bir kapı oldu.

Göçün Gölgesinde Kalan Birlik

Ancak aynı serbest dolaşım, ülke içinde başka bir gerçeği beraberinde getirdi: kitlesel göç. 2007’den sonra yüz binlerce Bulgar, Batı Avrupa’da daha iyi maaşlı işlere yöneldi. Doktorlar, mühendisler ve öğretmenler gibi nitelikli iş gücü ülkeyi terk etti. Bugün Bulgaristan, AB’nin en hızlı küçülen nüfusuna sahip.

Göçün geride bıraktığı boşluk, yalnızca iş gücü kaybı değil; aynı zamanda toplumun geleceğe dair umut kaybının da göstergesi.

Ekonomi: Açılım mı, Bağımlılık mı?

AB pazarına entegrasyon, Bulgaristan’ın ihracatını çeşitlendirdi. Ancak aynı zamanda yerli tarım ve sanayi, Batı’dan gelen sübvansiyonlu ürünlerle rekabet edemez hale geldi. Birçok fabrika kapandı, küçük üreticiler piyasadan silindi. Bulgaristan, giderek ucuz iş gücü ve tüketim pazarı rolüne sıkıştı.

Bir başka çelişki ise AB fonlarının kullanımı oldu. Büyük altyapı projeleri yapılsa da, yolsuzluk ve kötü yönetim yüzünden bu fonların verimliliği tartışmalı kaldı.

Demokrasi ve Hukuk Devleti

AB üyeliğinin en büyük vaatlerinden biri, Bulgaristan’da yargı bağımsızlığını güçlendirmek ve yolsuzluğu azaltmaktı. Ancak 2025’e geldiğimizde bu vaat hâlâ gerçekleşmiş değil. Bulgaristan, Avrupa’nın en yolsuz ülkeleri listesinde üst sıralarda yer almaya devam ediyor. AB, başlangıçta “CVM mekanizması” ile reformları denetledi, fakat siyasi elitlerin direnci ve Brüksel’in pragmatizmi nedeniyle bu süreç sınırlı sonuç verdi.

Sonuç: İki Yüzlü Bir Hikâye

Bugün geriye dönüp baktığımızda Bulgaristan’ın AB üyeliği, hem kazanımlarla hem de kayıplarla dolu bir hikâye.

• Kazanımlar: Serbest dolaşım, altyapı yatırımları, Avrupa’ya entegrasyon.

• Kayıplar: Kitlesel göç, sanayi ve tarımın zayıflaması, derinleşen yolsuzluk algısı.

AB, Bulgaristan’a modernleşme için bir çerçeve sundu; ama o çerçevenin içini dolduracak siyasi irade ve toplumsal direnç yeterince güçlü olmadı.

Belki de asıl soru şu: Bulgaristan, Brüksel’den medet umarak mı yol alacak, yoksa kendi içindeki yapısal sorunlarla yüzleşmeyi göze alarak mı?