{"id":9240,"date":"2014-03-15T15:12:35","date_gmt":"2014-03-15T13:12:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=9240"},"modified":"2019-07-10T18:10:41","modified_gmt":"2019-07-10T16:10:41","slug":"tarihe-isik-tutacak-suikast-raporu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/tarihe-isik-tutacak-suikast-raporu\/","title":{"rendered":"Tarihe \u0131\u015f\u0131k tutacak suikast raporu"},"content":{"rendered":"<p>Sultan 2. Abd\u00fclhamid&#8217;e 1905 y\u0131l\u0131nda d\u00fczenlenen, pek \u00e7ok insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc ve yaralanmas\u0131yla sonu\u00e7lanan suikastin, &#8220;Sultan&#8217;a Suikast&#8221; ad\u0131yla kitapla\u015ft\u0131r\u0131lan 89 sayfal\u0131k soru\u015fturma raporu, tarihe \u0131\u015f\u0131k tutuyor.<\/p>\n<p>Sakarya \u00dcniversitesi (SA\u00dc) T\u00fcrk-Ermeni \u0130li\u015fkileri Ara\u015ft\u0131rma Merkezi M\u00fcd\u00fcr\u00fc ve Fen-Edebiyat Fak\u00fcltesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Haluk Selvi, AA muhabirine, Ermeni meselesiyle ilgili bug\u00fcne kadar 5&#8217;ten fazla doktora ve 10&#8217;dan fazla y\u00fcksek lisans tezi y\u00f6netti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Ermenilerin T\u00fcrklerle ve Osmanl\u0131larla ilgili iddialar\u0131n\u0131n temelinde Sultan 2. Abd\u00fclhamid ve 1915 y\u0131l\u0131ndaki olaylar\u0131n bulundu\u011funa dikkati \u00e7ekerek, bu d\u00f6nemi anlamadan Ermeni meselesini kavraman\u0131n g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu dile getirdi.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Sultan 2. Abd\u00fclhamid d\u00f6nemine yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 kaydeden Selvi, &#8220;Acaba Abd\u00fclhamid, \u00fclkeyi nas\u0131l y\u00f6netti, onun d\u00f6neminde Ermeniler, Ruslar ve \u0130ngilizlerle nas\u0131l hareket ettiler, nas\u0131l \u00f6rg\u00fctlendiler? Bunlar \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ilgin\u00e7 detaylara rastlad\u0131k. Bunlardan birisi de 1905 y\u0131l\u0131nda Sultan Abd\u00fclhamid&#8217;e yap\u0131lan suikastti, bu olay\u0131n belgeleriyle ortaya konulmas\u0131 gerekiyordu, Osmanl\u0131 Devletinde ter\u00f6r eylemlerinin mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rme a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu olay\u0131 de\u015fifre etmek \u00f6nemliydi &#8221; diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>1890 y\u0131l\u0131nda ilk Ermeni gizli \u00f6rg\u00fctlerinin Osmanl\u0131 Devletinde eylem yapmak i\u00e7in Tiflis ve Cenevre&#8217;de kuruldu\u011funu vurgulayan Selvi, Ta\u015fnak ve H\u0131n\u00e7ak \u00f6rg\u00fctlerinin faaliyetlerinin ayn\u0131 d\u00f6nemde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, milli m\u00fccadele ve 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;nda da s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc dile getirdi.<\/p><div id=\"bghab-363402623\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Selvi, 1890 y\u0131l\u0131nda Ermeniler taraf\u0131ndan kurulan \u00f6rg\u00fctlerin, B\u00fcy\u00fck Ermenistan&#8217;\u0131n kurulmas\u0131 i\u00e7in ter\u00f6r\u00fcn ara\u00e7 se\u00e7ilmesini uygun bulduklar\u0131n\u0131 ifade ederek, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n<p>&#8220;Osmanl\u0131 Devleti i\u00e7inde huzursuzluklar oldu\u011funu, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Hristiyanlar\u0131 katletti\u011fini bu olaylar sayesinde duyurarak, \u0130ngiltere ve Rusya&#8217;n\u0131n Osmanl\u0131 Devletine m\u00fcdahale edip kendi b\u00fcy\u00fck devletlerini kurdurmak istediler. Takip ettikleri y\u00f6ntem Yunanistan&#8217;\u0131n, Bulgaristan&#8217;\u0131n, Romanya&#8217;n\u0131n ve S\u0131rbistan&#8217;\u0131n y\u00f6netimiyle ayn\u0131yd\u0131 ama Ermenlier i\u00e7in bir problem vard\u0131, Ermeniler Osmanl\u0131 co\u011frafyas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir b\u00f6lgesinde n\u00fcfusun \u00e7o\u011funlu\u011funa sahip de\u011fillerdi. Bu y\u00fczden ter\u00f6rle, bulunduklar\u0131 b\u00f6lgeleri M\u00fcsl\u00fcmans\u0131zla\u015ft\u0131rmak, T\u00fcrks\u00fczle\u015ftirmek politikas\u0131n\u0131 se\u00e7tiler.&#8221;<\/p>\n<p>1905 y\u0131l\u0131nda gelindi\u011finde gayelerine ula\u015fmak i\u00e7in hen\u00fcz sonu\u00e7 elde edemediklerine dikkati \u00e7eken Selvi, &#8220;Somut bir Ermenistan kurma projesi yoktu \u00e7\u00fcnk\u00fc Do\u011fu Anadolu&#8217;da kendi siyasetini in\u015fa eden Sultan Abd\u00fclhamid vard\u0131. Sultan Abd\u00fclhamid, do\u011fudaki K\u00fcrt a\u015firetlerini organize ederek bu projenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015fti&#8221; ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n<h2>SULTAN 2. ABD\u00dcLHAM\u0130D&#8217;E SU\u0130KAST<\/h2>\n<p>Selvi, 1905 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde Sultan Abd\u00fclhamid&#8217;e kar\u015f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015f, hedefine ula\u015fmayan 40 suikast bulundu\u011funa i\u015faret ederek, 33 y\u0131ll\u0131k padi\u015fahl\u0131k d\u00f6neminde de y\u00fczden fazla suikast d\u00fczenlendi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Suikastlerin i\u00e7inde hedefine en fazla yakla\u015f\u0131lan eylemin 1905 y\u0131l\u0131nda cuma g\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirileni oldu\u011funu aktaran Selvi, &#8220;Bu, kendisinden \u00f6nceki ve sonraki b\u00fct\u00fcn suikastlerden hedefine en \u00e7ok yakla\u015f\u0131lan\u0131d\u0131r&#8221; dedi.<\/p><div id=\"bghab-2561632066\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Selvi, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n<p>&#8220;1905&#8217;teki suikast, Ermenilerin uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmesini, eylemi nas\u0131l planlad\u0131klar\u0131n\u0131, hangi mekanlar\u0131 hareket noktas\u0131 se\u00e7tiklerini, suikastin pe\u015finden gayelerinin neler oldu\u011funu ortaya koymas\u0131 itibar\u0131yla \u00e7ok \u00f6nemlidir. Suikastten hemen sonra ba\u015flat\u0131lan soru\u015fturma kapsam\u0131nda haz\u0131rlanan raporlar, bunu di\u011fer suikastlerden ay\u0131ran en \u00f6nemli \u00f6zelliktir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n temelini suikastten sonra tutulan raporlar, tutanaklar, soru\u015fturmalar\u0131n kay\u0131tlar\u0131 te\u015fkil ediyor.<\/p>\n<p>Sultan Abd\u00fclhamid, suikastten hemen sonra Necip Melhame Pa\u015fa ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda komisyon kurdu. Suikastin kimler taraf\u0131ndan, nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan rapor, bir ayda neticelendirildi. Bu, bin sayfal\u0131k raporun \u00f6zeti 80 sayfal\u0131k fezlekeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek Sultan Abd\u00fclhamid&#8217;e sunuluyor.&#8221;<\/p>\n<p>Soru\u015fturman\u0131n seyrini anlatan Selvi, soru\u015fturmaya bomba konulan arabadan ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktard\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;Modeli, markas\u0131, yap\u0131m y\u0131l\u0131 al\u0131narak \u0130stanbul&#8217;a ne zaman geldi\u011fi ve Avusturya&#8217;da yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor&#8221; diyen Selvi, Avrupa&#8217;dan getirilen bomba par\u00e7alar\u0131n\u0131n Avrupal\u0131 devletlerin \u0130stanbul&#8217;daki yerlerinde sakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti.<\/p><div id=\"bghab-29823676\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Suikastte Bel\u00e7ikal\u0131 Edward Jorris&#8217;in yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan Selvi, &#8220;Edward Jorris, \u0130stanbul&#8217;a gelen ve i\u015f kuran, kar\u0131s\u0131 da zengin, Ermenilere terzilik yapan birisidir. Sosyalist yap\u0131ya sahiptir. Edward Jorris&#8217;in anlatt\u0131klar\u0131yla bu suikastin teferruat\u0131 ortaya konuyor. Edward Jorris, suikastin birinci zanl\u0131s\u0131 olarak Sultan Abd\u00fclhamid taraf\u0131ndan affediliyor&#8221; \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<div id=\"bghab-486174331\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sultan 2. Abd\u00fclhamid&#8217;e 1905 y\u0131l\u0131nda d\u00fczenlenen, pek \u00e7ok insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc ve yaralanmas\u0131yla sonu\u00e7lanan suikastin, &#8220;Sultan&#8217;a Suikast&#8221; ad\u0131yla kitapla\u015ft\u0131r\u0131lan 89 sayfal\u0131k soru\u015fturma raporu, tarihe \u0131\u015f\u0131k tutuyor.<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":9241,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-9240","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/1394876830745.jpg?fit=200%2C200&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-2p2","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9240"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9240\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}