{"id":7815,"date":"2013-10-28T21:41:00","date_gmt":"2013-10-28T19:41:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=7815"},"modified":"2019-07-11T23:43:08","modified_gmt":"2019-07-11T21:43:08","slug":"bulgar-basininda-ataturk-ve-turk-halkinin-ulusal-kurtulus-savasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/bulgar-basininda-ataturk-ve-turk-halkinin-ulusal-kurtulus-savasi\/","title":{"rendered":"Bulgar bas\u0131n\u0131nda Atat\u00fcrk ve T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n Ulusal Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131"},"content":{"rendered":"
\u00a0T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurucusu ve ilk cumhurba\u015fkan\u0131, b\u00fcy\u00fck \u0131slahat\u00e7\u0131 ve devlet adam\u0131, halklar aras\u0131nda bar\u0131\u015f ve anla\u015fman\u0131n b\u00fcy\u00fck gayretke\u015fi, buyuk turk Mustafa Kemal Atat\u00fcrk hakk\u0131nda T\u00fcrk bas\u0131n\u0131nda oldu\u011fu gibi, yabanc\u0131 bas\u0131n\u0131nda da nice yaz\u0131lar yaz\u0131lm\u0131\u015f ve yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Atat\u00fcrk\u2019e ili\u015fkin \u00e7ok kitaplar bas\u0131lm\u0131\u015f, monografiler, bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar ne\u015fredilmi\u015ftir. Atat\u00fcrk hakk\u0131nda d\u00fcnyaca an\u0131lm\u0131\u015f nice politikac\u0131 ve devlet adam\u0131 t\u00fcrl\u00fc iltifatlarda bulunmu\u015flard\u0131r.\"dr-mumin-tahir\"<\/a>
\nT\u00fcrk halk\u0131n\u0131n Mustafa Kemal\u2019in ba\u015f\u0131nda bulundu\u011fu Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 Bulgaristan\u2019da da b\u00fcy\u00fck yank\u0131lara neden olmu\u015ftur. Bu da her\u015feyden \u00f6nce onun Bulgaristan\u2019da tan\u0131nmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Atat\u00fcrk, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 arifesinde bir y\u0131ldan fazla Sofya\u2019da ata\u015femiliter g\u00f6revinde bulunmu\u015ftur. Bu ba\u011flamda \u201cKemalizm\u201d ad\u0131ndaki T\u00fcrk dergisinin 1965 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan 38. say\u0131s\u0131nda \u015f\u00f6yle yazmaktad\u0131r: \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin b\u00fcy\u00fck kurtar\u0131c\u0131s\u0131, sonderece de\u011ferli Atat\u00fcrk Bulgaristan\u2019da ata\u015femiliter g\u00f6revini yerine getirirken \u00e7ok say\u0131da dost edinmi\u015ftir. Bunun neticesi olarak y\u00fcce \u00f6nderimiz Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn talihini de\u011fi\u015ftiren Bulgaristan\u2019dan b\u00fcy\u00fck yard\u0131m ald\u0131.\u201d
\n\u201cT\u00fcrk halk\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye\u2019de Kemalizmin zaferinden kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z olarak ancak onun kom\u015fular\u0131 ilgilenmektedir, diyor Prof. Dr. Stoyan Radev. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin ve Balkanlardaki kom\u015fular\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle Bulgaristan\u2019\u0131n Almanya ve Fransa \u00f6rne\u011fini izleyebilmesi i\u00e7in gereken ko\u015fullar\u0131 ancak Kemalist devrimin derinle\u015fip zafere ula\u015fmas\u0131 sa\u011flayabilir. Nihayet, Fransa ve Almanya aralar\u0131nda \u201cEbedi d\u00fc\u015fmanl\u0131k\u201d g\u00fcd\u00fcyorlard\u0131, o y\u00fczden de Avrupa\u2019da Alman-Frans\u0131z antagonizminin neden olmad\u0131\u011f\u0131 tek bir sava\u015f yoktur. \u015eu an Fransa ile Almanya ili\u015fkileri m\u00fckemmeldir.\u201d
\nBirinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda Bulgaristan da yenilgiye u\u011frayan \u00fclkeler aras\u0131ndad\u0131r. Galip gelen Antant devletleri 1919 y\u0131l\u0131nda imzalanan adaletten uzak N\u00f6y Antla\u015fmas\u0131n\u0131 uygulad\u0131lar. Buna ra\u011fmen Bulgaristan, Kemalistlere yabanc\u0131 i\u015fgalcilere kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc sava\u015fta silah ve cephane yard\u0131m\u0131nda bulundu. Bulgaristan ile T\u00fcrkiye Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonunda hemen hemen ayn\u0131 talihe sahiptirler. Her ikisi de yenilgiye u\u011frayan devletler aras\u0131ndad\u0131r. N\u00f6y Antla\u015fmas\u0131nca, Bulgaristan Bat\u0131 Trakya, G\u00fcney Dobruca ve Bat\u0131 Eyaletleri topraklar\u0131ndan mahrum ediliyordu. Bulgaristan 2,25 milyar alt\u0131n frank tazminat \u00f6demeye mecbur edildi.
\nT\u00fcrkiye itilaf devletlerin kendisini b\u00f6l\u00fc\u015fme niyetine kar\u015f\u0131 koydu. 1919-1923 d\u00f6neminde T\u00fcrkiye birka\u00e7 cephede sava\u015ft\u0131. Bir yandan Sultana ve Halife ordusuna kar\u015f\u0131, \u00f6te yandan itilaf devletlerin i\u015fgal g\u00fc\u00e7lerine ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir cephede de Yunan ordusuna kar\u015f\u0131 sava\u015fmas\u0131 gerekiyordu. 30 Ekim 1918 tarihinde imzalanan Mudros Antla\u015fmas\u0131ndan sonra Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun \u00f6n\u00fcne sonderece a\u011f\u0131r \u015fartlar kondu. \u0130ngiliz ordusu zengin petrol kaynaklar\u0131 bulunan Musul\u2019u ve Anadolu-Ba\u011fdat Demiryolu hatt\u0131n\u0131, \u0130skenderiye\u2019ye ba\u011flayan eyaletleri i\u015fgal etti.
\nKaradeniz ve Akdeniz limanlar\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131na ald\u0131lar. Frans\u0131z ordusu Adana\u2019ya ve Do\u011fu Trakya\u2019ya hakim oldu. Yunanistan askerleri \u0130ngiliz, Frans\u0131z ve Amerikan filolar\u0131 korumas\u0131 alt\u0131nda 15 May\u0131s 1919 tarihinde \u0130zmir\u2019i ve Orta Anadolu\u2019da daha bir s\u0131ra ili i\u015fgal etti. \u0130ngiliz askeri 16 May\u0131s 1920 tarihinde \u0130stanbul\u2019u i\u015fgal ederek t\u00fcm devlet m\u00fcesseselerini ele ge\u00e7irdi ve bir\u00e7ok milletvekilini ve politikac\u0131y\u0131 tutuklayarak Malta Adas\u0131na s\u00fcrg\u00fcn etti. B\u00f6ylece \u0130ngilizler Bo\u011fazlara yaslanm\u0131\u015f \u015fehre tamamen hakim oldular.
\nSultan h\u00fck\u00fcmeti 10 A\u011fustos 1920 tarihinde Versay sisteminin sonuncu halkas\u0131 hesap edilen Sevr Antla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalad\u0131. Bu antla\u015fma ile T\u00fcrkiye\u2019nin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sona ermi\u015f oldu. B\u00fct\u00fcn memleket yasa b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Bu antla\u015fma gere\u011fince, Bo\u011fazlar uluslararas\u0131 bir komisyona teslim ediliyor, Do\u011fu Trakya keza Yunanistan\u2019a veriliyordu. Be\u015f y\u0131l sonra da \u0130zmir, Manisa, Ayval\u0131k illeri de Yunanistan\u2019a ba\u011flanacakt\u0131. Do\u011fu Anadolu\u2019da ba\u011f\u0131ms\u0131z Ermeni devleti olu\u015fturulmu\u015ftu. Yeni olu\u015fturulan Ermenistan d\u0131\u015f\u0131nda kalan Do\u011fu ve G\u00fcney-Do\u011fu Anadolu topraklar\u0131 ise K\u00fcrt otonom iline ba\u011flan\u0131yordu. Antalya, Silifke, Ni\u011fde, Aksaray, Ak\u015fehir, Afyon, Bal\u0131kesir, Mu\u011fla \u0130talya\u2019ya veriliyor, Mardin, Urfa, Antep, Ceyhan Suriye\u2019ye ba\u011fl\u0131 olarak Frans\u0131z mandas\u0131 alt\u0131nda kal\u0131yordu. Daha bir s\u0131ra toprak Antant \u00fclkeleri kontrol\u00fc alt\u0131na ge\u00e7iyordu. B\u00f6ylece, galip devletler yaln\u0131z Osmanl\u0131n\u0131n hakim oldu\u011fu topraklar\u0131 de\u011fil, temiz kutsal T\u00fcrk topraklar\u0131n\u0131 dahi aralar\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oluyorlard\u0131. Sevr Antla\u015fmas\u0131nca T\u00fcrkiye\u2019ye Ankara ile Karadeniz aras\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6lge kal\u0131yordu. \u00d6yle ki, s\u00f6zkonusu b\u00f6lge do\u011fal zenginliklerden, sanayiden, ileti\u015fim ve ula\u015f\u0131m a\u011f\u0131ndan, laf\u0131n k\u0131sas\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z varolabilecek her \u00e7e\u015fit ara\u00e7 ve gere\u00e7ten mahrum, yoksun bir b\u00f6lgeydi.
\nBu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda, i\u00e7 sava\u015f ko\u015fullar\u0131 i\u00e7ersinde Mustafa Kemal yeni olu\u015fturulan orduyu seferber etti, b\u00fct\u00fcn halk\u0131 d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 ayakland\u0131rarak i\u015fgalcilere a\u011f\u0131r darbesini indirmi\u015f oldu. Mustafa Kemal Atat\u00fcrk kumandas\u0131 alt\u0131nda bulunan orduyla Yunan ordusunu g\u00f6r\u00fclmedik yenilgiye u\u011fratarak 9 Eyl\u00fcl 1922 tarihinde \u0130zmir \u015fehri \u00fczerinde zafer bayra\u011f\u0131n\u0131 dalgaland\u0131rd\u0131. 11 Ekim 1922 tarihinde Antant devletleri ile Ankara h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda antla\u015fma imzaland\u0131. Bu antla\u015fma gere\u011fince, \u0130tilaf devletleri \u0130stanbul ve Bo\u011fazlardan, Yunanl\u0131lar da \u0130zmir ve Do\u011fu Trakya topraklar\u0131ndan \u00e7ekilmeliydi. 23 Temmuz 1923 tarihinde \u0130svi\u00e7re\u2019de Lozan Antla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131 ve nihayet Yeni T\u00fcrkiye b\u00f6ylece uluslararas\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f oldu.
\nK\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019da (Anadolu\u2019da) b\u00fct\u00fcn bu olup biten olaylar Bulgaristan\u2019\u0131 \u00e7ok yak\u0131ndan ilgilendirmektedir. Oradaki sava\u015f Bulgaristan\u2019\u0131n iki kom\u015fusu aras\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir sava\u015ft\u0131r. Bu, dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken bir durumdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu veya \u015fu ko\u015fullarda sava\u015f Bulgaristan topraklar\u0131na da s\u0131\u00e7rayabilirdi. Bu sava\u015f\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan Bulgaristan\u2019\u0131n belirli bir yarar sa\u011flayabilece\u011fini de dile getirmek yerli olacakt\u0131r fikrindeyim. Ve \u00f6yle de oluyor. Aleksand\u0131r Stamboliyski h\u00fck\u00fcmeti, Mart 1920\u2019de iktidara gelince, Bulgaristan\u2019\u0131n da Sevr Antla\u015fmas\u0131n\u0131 iptal etmesi hususunda bir \u015fans olarak g\u00f6rmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Antant devletleri b\u00fct\u00fcn bu olup bitenlerden sonra di\u011fer antla\u015fmalar\u0131 da g\u00f6zden ge\u00e7irmeye mecbur kalacaklard\u0131r. Antant temsilcilerinin Sofya\u2019da yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 rapora g\u00f6re, Haziran 1920\u2019de Burgaz liman\u0131na vas\u0131l olan \u00fc\u00e7 T\u00fcrk gemisi k\u00f6m\u00fcr yerine silah ve cephane ile limandan ayr\u0131l\u0131yorlar. Gemilerden birinin kaptan\u0131, hatta \u015fehrin askeri komutan\u0131 taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Yine Mart 1922\u2019de iki y\u00fck kamyonu silah ve cephane ile, on dolay\u0131nda Bulgar ve T\u00fcrk askeri himayesinde Edirne \u00fczerinden T\u00fcrk topraklar\u0131na ge\u00e7er. Kaptan Abd\u00fclrezak, \u0130brahim \u00c7avu\u015f, Ali \u00c7avu\u015f vb. subaylar\u0131n kumandanl\u0131\u011f\u0131nda Trakya\u2019daki Yunan ordusuna kar\u015f\u0131 Bulgar-T\u00fcrk \u00e7eteleri olu\u015fturuluyor.
\nGeneral Cafer Tayyar\u2019\u0131n Do\u011fu Trakya\u2019da u\u011frad\u0131\u011f\u0131 yenilgiden sonra 385 subay, 3239 er, 22 000 sivil T\u00fcrk Bulgaristan topraklar\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131yor. Aleksand\u0131r Stamboliyski h\u00fck\u00fcmeti onlara Bulgar paras\u0131yla 2 milyon leva yard\u0131m sa\u011fl\u0131yor. Bulgar \u00c7ift\u00e7iler Birli\u011fi h\u00fck\u00fcmeti tar\u0131mc\u0131 g\u00f6\u00e7menlere toprak veriyor, tarlalar\u0131n\u0131 i\u015fleyebilmek i\u00e7in ara\u00e7 ve gere\u00e7 sa\u011fl\u0131yor, tohum da\u011f\u0131t\u0131yor v.s.
\nBulgaristan\u2019dan T\u00fcrk hilaline 25 vagon un, 5 vagon fasulye, 1 vagon da ya\u011f ve peynir g\u00f6nderiliyor. Bu yard\u0131m \u0130zmir, Bursa ve Trakya halk\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Prof. Stoyan Andreev\u2019in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nca, Aleksand\u0131r Stamboliyski, ba\u015f\u0131nda Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn bulundu\u011fu T\u00fcrk g\u00fc\u00e7lerinin imkanlar\u0131n\u0131 Bat\u0131l\u0131 devlet adamlar\u0131ndan, politikac\u0131lardan \u00e7ok daha \u00f6nce anlam\u0131\u015f ve de\u011ferlendirmi\u015ftir. Yakla\u015f\u0131k iki y\u0131la yak\u0131n bir d\u00f6nem Antant kontrol makamlar\u0131ndan gizlice Atat\u00fcrk ordusuna yard\u0131m etmektedir. Basiretli bir devlet adam\u0131 ve politikac\u0131 olarak Aleksand\u0131r Stamboliyski Mustafa Kemal\u2019in zaferinde bir g\u00fcn Bulgaristan\u2019\u0131n da N\u00f6y Antla\u015fmas\u0131n\u0131n esiredici ko\u015fullar\u0131n\u0131 iptal etme olanaklar\u0131 g\u00f6rmektedir. (2) O, yeni T\u00fcrk devletinin simas\u0131nda dostluk ve iyikom\u015fuluk ili\u015fkileri izleyecek bir \u00fclke g\u00f6rmektedir. 26 Ekim 1922 tarihinde Aleksand\u0131r Stamboliyski XIX Millet Meclisi\u2019nde b\u00fcy\u00fck bir nutuk irad ediyor. Nutukta Bulgaristan\u2019\u0131n d\u0131\u015f politikas\u0131na a\u00e7\u0131kl\u0131k getiriyor. Nutuk 29 Ekim 1922 tarihinde \u201cZemedelsko Zname\u201d (\u00c7ift\u00e7i Bayra\u011f\u0131) gazetesinde yay\u0131mlan\u0131yor. Orada Stamboliyski: \u201cYak\u0131ndo\u011fu sorunu! Say\u0131n milletvekilleri, biz b\u00fcy\u00fck devlet adam\u0131 Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n simas\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin hizmetini tan\u0131mal\u0131y\u0131z. Onun bir zamanlarki maceraperestli\u011fi sayesinde, onun ve dolay\u0131ndakilerin sonsuz gayretleri sayesinde, biz bu sorunun m\u00fczakere i\u00e7in masaya kondu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Ankara \u015fu an haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015f M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Mekke\u2019si, H\u0131ristiyanlar\u0131n Kud\u00fcs\u2019\u00fc haline gelmi\u015ftir. E\u011fer hakarete u\u011frayan insanl\u0131k herhangi bir zaman, herhangi biri i\u00e7in an\u0131t dikmek isterse, bu an\u0131t her\u015feyden \u00f6nce Ankara faaliyet\u00e7ilerinin an\u0131t\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Antla\u015fmalar\u0131n tefti\u015fi sorunu g\u00f6zden ge\u00e7irmek i\u00e7in art\u0131k masaya konmu\u015ftur. T\u00fcrkiye\u2019nin zaferi olmasayd\u0131, bunu hi\u00e7bir kimse akl\u0131ndan bile ge\u00e7iremezdi. Sevr Antla\u015fmas\u0131n\u0131n tefti\u015fi ile yanyana b\u00fct\u00fcn di\u011fer antla\u015fmalardaki a\u011f\u0131r ko\u015fullar\u0131 i\u00e7eren maddeler de g\u00f6zden ge\u00e7irilecektir. T\u00fcrkiye b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin anla\u015fmas\u0131 neticesi, gelecekte de bizim kom\u015fumuz olarak kalmaktad\u0131r. Bizim T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerimiz ancak dostane ili\u015fkiler olabilir. Umum \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z aram\u0131zda, bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015famam\u0131z\u0131 dikte etmektedir.\u201d demi\u015ftir bu \u00f6nemli nutukta.
\n\u201cPryaporets\u201d gazetesi 9 Temmuz 1923 tarihli say\u0131s\u0131nda \u201cH\u00fck\u00fcmetin Program\u0131 ve G\u00f6revleri\u201dne yer vermi\u015ftir. Bu, Ba\u015fbakan Al. Tsankov\u2019un nutkudur. Aleksand\u0131r Tsankov Bulgaristan ile T\u00fcrkiye ili\u015fkileri hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle diyor: \u201cBizim T\u00fcrkiye ile art\u0131k payla\u015faca\u011f\u0131m\u0131z bir \u015fey yok ortada. T\u00fcrkiye Asya\u2019da geni\u015f bir sahaya yaslanm\u0131\u015f bulunuyor. O, ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi, gelecekte de bizim sanayisel ve tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerimiz i\u00e7in bir pazard\u0131r. Biz bu kom\u015fumuzla ancak iyi ticari ili\u015fkiler kurabiliriz. Sizler biliyorsunuz ki, ticaret, ticari ili\u015fkiler halklar aras\u0131nda dostluk i\u00e7in sa\u011flam bir zemin yaratmaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n

O d\u00f6nem Bulgar bas\u0131n\u0131 T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131n\u0131 uzun uzad\u0131ya yans\u0131tmaktad\u0131r. \u201cNovo Vreme\u201d (Yeni \u00c7a\u011f) gazetesi 19 Haziran 1919 tarihinde \u00e7\u0131kan 104. say\u0131s\u0131nda Atina\u2019dan al\u0131nan bir habere istinaden, Yunanl\u0131lar\u0131n \u0130zmir dolaylar\u0131nda T\u00fcrkleri b\u00fcy\u00fck bir hezimete u\u011fratt\u0131klar\u0131n\u0131 yaz\u0131yor. Bu yaz\u0131 fakat \u201cYunan Uydurmalar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r.
\nAd\u0131 ge\u00e7en gazete 12 May\u0131s 1920 tarihli say\u0131s\u0131nda \u201cT\u00fcrkler ve Bulgarlar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bir yaz\u0131ya yer vermektedir. Bu yaz\u0131da \u015funlar\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz: \u201cBalkan Sava\u015f\u0131 ge\u00e7mi\u015fin sayfalar\u0131n\u0131 ebedi olarak kapatt\u0131. Bulgarlar ile T\u00fcrkler anla\u015fma ve dostluk yolunda ilerlemektedirler. \u0130mzalanan anla\u015fmalar sonucu her iki \u00fclke de ayn\u0131 talihe boyun e\u011fmek zorunda kald\u0131k. Bizim topraklar\u0131m\u0131z Yunanistan\u2019a verildi.\u201d
\nBir ay sonra \u201cNovo Vreme\u201d gazetesi \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: \u201cNice devletler g\u00fczelim Bo\u011fazi\u00e7i sahillerinde gereken dersi ald\u0131lar. Yunanistan hala yabanc\u0131 topraklar i\u015fgal etme d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden vazge\u00e7mi\u015f de\u011fil. Fakat o, \u015fu an kazmakta oldu\u011fu mezara yine kendi d\u00fc\u015fecektir.\u201d
\n\u201cNezavisimost\u201d (Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k) buna cevaben: \u201cBeklenilmeyen mucize ger\u00e7ek oldu.\u201d diye yazd\u0131 ve devamla: \u201c\u00d6lm\u00fc\u015f hesap edilen Anadolu yeniden uyand\u0131. Bu ancak Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n sayesinde oldu. Sahneye yeni ba\u015fkent Ankara \u00e7\u0131kt\u0131. Sevr Antla\u015fmas\u0131n\u0131n mimarlar\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde kald\u0131lar. Kemal hepsinin hesab\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc.\u201d diyerek yaz\u0131s\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015f olur.
\n\u201cNezavisimost\u201d gazetesi 6 Ocak 1921 tarihinde \u201cSevr Antla\u015fmas\u0131 ve Do\u011fudaki Yank\u0131lar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 att\u0131. Bu yaz\u0131da \u0130tilaf g\u00fc\u00e7leri, Yunanl\u0131lar\u0131n 15 May\u0131s 1919 tarihinde \u0130zmir\u2019e \u00e7\u0131kartma yapmalar\u0131na izin verdikleri i\u00e7in yerle bir edici bir tenkit ate\u015fine tutulmaktad\u0131rlar. Yaz\u0131n\u0131n devam\u0131nda da: \u201cBu T\u00fcrklerin milli duygular\u0131n\u0131 \u015fahland\u0131rd\u0131, hi\u00e7 kimsenin d\u00fc\u015f\u00fcnemedi\u011fi irade ve dayan\u0131kl\u0131\u011fa sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdiler. Yunanl\u0131lar giri\u015ftikleri askeri sald\u0131r\u0131ya \u00e7abuk elden sona erdireceklerini hesap ediyorlard\u0131. Hatta birka\u00e7 defa Mustafa Kemal\u2019in ba\u015f\u0131n\u0131 ezme s\u00fcresini belirleyen beyanatlar da yay\u0131mlad\u0131lar.
\n\u0130ttifak\u00e7\u0131lar yandan seyrediyorlard\u0131. Yeni asker de g\u00f6nderemiyorlard\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc Yunanl\u0131lar Anadolu\u2019da ba\u015flatt\u0131klar\u0131 g\u00f6revini k\u0131sa bir zaman i\u00e7ersinde yerine getireceklerine emindiler. Uzun s\u00fcr\u00fcnce ve m\u00fczakerelerden sonra haz\u0131rlanan Sevr Bar\u0131\u015f\u0131 \u0131st\u0131rap verici duygularla imzaland\u0131 ve uygulanmas\u0131 bekleniyordu. Ger\u00e7ekten bu \u00f6l\u00fc do\u011fmu\u015f\u00a0 bir antla\u015fmayd\u0131, hi\u00e7bir \u015fey getirmedi. Ancak konferans ve m\u00fczakereler\u00f6n\u00fc bir d\u00f6nem olarak nitelendirilir. Loyd Cor\u00e7, Venizelos ve Vasil Zaharov taraf\u0131ndan redakte edilmi\u015f olan bu antla\u015fma T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcne \u00e7ok a\u011f\u0131r ko\u015fullar koymu\u015ftu. Daha \u00f6nceleri bir planda oldu\u011fu gibi, T\u00fcrkiye Avrupa\u2019dan tamam\u0131yla kovulmu\u015f de\u011fildi, fakat cezaya \u00e7arpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin buna boyun e\u011fece\u011finden kimsenin asla ku\u015fkusu yoktu. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye art\u0131k \u00f6lm\u00fc\u015f hesap ediliyordu.
\nFakat Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019si birden derin uykulardan uyand\u0131. Sava\u015fta kayba u\u011frayan T\u00fcrkiye hala kendinde b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 gizliyordu.\u201d
\nAyn\u0131 yaz\u0131n\u0131n devam\u0131 \u015f\u00f6yledir: \u201cUzun zaman yalanc\u0131 galibiyetler beyanat\u0131nda bulunan Yunan ordusu, Antant\u2019\u0131n Kemalistlere kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131nda son bir ara\u00e7t\u0131. Mustafa Kemal Ankara\u2019dan d\u00fcnyaya \u015f\u00f6yle hayk\u0131r\u0131yordu: \u201c\u0130ZM\u0130R VE TRAKYA\u2019DAN GAYRI, T\u00dcM KAP\u0130T\u00dcLASYONLARIN YOKED\u0130LMES\u0130N\u0130, BO\u011eAZLAR REJ\u0130M\u0130N\u0130N \u0130PTAL\u0130N\u0130, ANTLA\u015eMADAK\u0130 B\u00dcT\u00dcN EKONOM\u0130K KO\u015eULLARIN TEFT\u0130\u015e\u0130N\u0130 \u0130ST\u0130YORUZ!\u201d O, (Kemal) tam bir zafer \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sahip bir ki\u015fi. O, Birle\u015fik Amerika Devletleriyle m\u00fczakerelerde bulunuyor, Bol\u015feviklerle i\u015fbirli\u011fi yap\u0131yor, istediklerini Antant\u2019a dikte ediyordu… Ve hakikaten politikac\u0131 general yapt\u0131klar\u0131ndan memnuniyet duymakta hakl\u0131d\u0131r. O, Almanya ve Avusturya-Macaristan devletlerinin yapamad\u0131klar\u0131n\u0131 yapt\u0131. Yenilgiye u\u011frat\u0131lan en zay\u0131f ulus nihayet sava\u015ftan galip \u00e7\u0131kanlara kendi iradesini kabul ettirecekti.\u201d
\nGazetenin sayfalar\u0131nda makaleden sonra \u015fu yoruma yer verilmi\u015ftir: \u201cSevr Antla\u015fmas\u0131n\u0131n tefti\u015fe tabi tutulmamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Bug\u00fcn onu haz\u0131rlam\u0131\u015f olanlar dahi \u00e7ok gaddarca ve uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir antla\u015fma olarak kabul ediyorlar. Lakin insan vicdan\u0131 bununla da yetinmiyor. Onlar b\u00fct\u00fcn bar\u0131\u015f antla\u015fmalar\u0131n\u0131n hatalar\u0131n\u0131, bunlar\u0131n zafer sarho\u015flu\u011fu neticesi haz\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131 kabul etmeye mecbur kalm\u0131\u015flard\u0131r.\u201d
\n\u201cNezavisimost\u201d gazetesinin 6 Nisan 1921 tarihli yaz\u0131s\u0131 \u201cAnkara\u2019n\u0131n B\u00fcy\u00fck Sevinci\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. O yaz\u0131da \u015funlar\u0131 okuyoruz: \u201cT\u00fcrk Ordusunun Anadolu\u2019daki b\u00fcy\u00fck zaferleriyle ilgili Londra\u2019dan al\u0131nan bir telgrafta \u015f\u00f6yle bir haber var: \u201cAnkara Sevin\u00e7ler \u0130\u00e7inde. K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019da Yunanl\u0131lar ile T\u00fcrkler aras\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen amans\u0131z sava\u015f, \u0130stanbul\u2019da meydana gelmi\u015f olan uluslararas\u0131 durumun sonu demektir. Avrupa\u2019daki diplomatik kan\u00e7elaryalar\u0131n eski nizam\u0131 koruyabilme hususundaki son gayretleri Yunan halk\u0131n\u0131 bedbaht bir silah durumuna getirdi, ona gayet a\u011f\u0131r bir g\u00f6rev verildi…
\n…Ankara yeni bir hareketin temellerini att\u0131 ki, bu yaln\u0131z T\u00fcrk ulusunu i\u015fgal alt\u0131na almak isteyenlere kar\u015f\u0131 y\u00f6nelik bir hareket de\u011fildir. Bu hareket yeni d\u00f6nemin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 anlamak istemeyen, galip devletlerin g\u00fcc\u00fcn\u00fc s\u0131rt\u0131nda hissedenlerin, korkun\u00e7 talihlerini birle\u015ftirme arzusu hareketidir. Anadolu\u2019daki Kemalist hareket Avrupa\u2019n\u0131n talihinin art\u0131k birka\u00e7 ki\u015finin elinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya g\u00f6sterecektir…\u201d Yaz\u0131n\u0131n m\u00fcellifi Statev devamla \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmetinin resmi temsilcisi Keynis\u2019in Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131na ili\u015fkin izlenimlerini dile getirmektedir. Keynis, adaletli bir sonuca var\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca, konferans\u0131 terkeder. M\u00fcellif daha sonra: \u201cGer\u00e7ekten Paris \u201ckararlar\u0131\u201d g\u00fcn\u00fcn olaylar\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurmam\u0131\u015flard\u0131r. Anadolu\u2019da devam eden m\u00fcthi\u015f sava\u015f da bunu g\u00f6stermektedir. Mustafa Kemal T\u00fcrkiye\u2019deki ulusal hareketin ideolojik ve pratik y\u00f6neticisi olarak yaln\u0131z ulusal kahraman olarak de\u011fil, Paris protokollerindeki kararlara sald\u0131ran tarihi bir kahraman olarak \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Kemal bu kararlar\u0131 ihlal etti ve yi\u011fit\u00e7e ayaklar\u0131 alt\u0131na ald\u0131, onlar\u0131 kimseye l\u00fczumu olmayan ka\u011f\u0131t haline getirdi. T\u00fcrk milliyet\u00e7ilerinin galibiyeti t\u00fcm mazlumlar\u0131n, esirlerin zaferi olacakt\u0131r. Yunanl\u0131lar\u0131n zaferi ise asil \u0130ngiliz temsilcisinin \u00e7izdi\u011fi tablodakilerin ge\u00e7ici bir zafer olacakt\u0131r. E\u011fer son anlar\u0131n\u0131 ya\u015fayan, kendini unutmu\u015f galiplerin adaletsizli\u011fi, hayas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fc\u00e7 kullan\u0131\u015f\u0131 devam ederse, \u00fcst\u00fcnl\u00fck alma hevesleri sona ermezse, Kemalistler sava\u015f\u0131 belki kaybedebilirler. Fakat Mustafa Kemal \u00f6rne\u011fin, onun b\u00fcy\u00fck kahramanl\u0131\u011f\u0131 ve b\u00fcy\u00fck idealizmi tarihte yeni bir d\u00f6nem a\u00e7t\u0131 ve bu sava\u015fa behemehal bir yeni g\u00fc\u00e7ler de kat\u0131lacakt\u0131r. Umumdan ayr\u0131lma s\u00fcreci ba\u015fg\u00f6sterdi, yeni yeni cepheler olu\u015ftu… Moskova ile Ankara kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z halklar\u0131n y\u00fcr\u00fcyebilece\u011fi iki farkl\u0131 y\u00f6n \u00e7izdiler. Kimi izleyeceklerini \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki yak\u0131n zaman g\u00f6sterecektir. Biri de, di\u011feri de kan akmas\u0131n\u0131 ve \u015fehitler verilmesini istiyor. \u015e\u00fcphesiz \u00e7o\u011funlu\u011fun sempatisi Mustafa Kemal\u2019den yanad\u0131r. Onun sava\u015f sloganlar\u0131 herkes\u00e7e bilinmektedir ve onlar y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n psikolojisine daha yak\u0131n \u015fiarlard\u0131r\u201d diyor Statev \u201cAnkara Sevin\u00e7 \u0130\u00e7inde\u201d yaz\u0131s\u0131nda.
\n\u201cPolitika\u201d gazetesi ise hemen hemen her say\u0131s\u0131nda T\u00fcrk-Yunan sava\u015f\u0131na ili\u015fkin haberlere yer vermektedir. 22 Eyl\u00fcl 1929 tarihli say\u0131s\u0131nda Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n bir beyannamesi yer almaktad\u0131r. T\u00fcrk Haber B\u00fcrosu Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u015fu beyannamesini yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r: \u201cE\u011fer birka\u00e7 y\u0131l sava\u015fmam\u0131z icabederse, biz sava\u015ftan vazge\u00e7ecek de\u011filiz, sava\u015f\u0131m\u0131z Yunanl\u0131lar\u0131 K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019dan kovuncaya kadar s\u00fcrecektir…
\n…\u0130stanbul bizimdir, bizim olmas\u0131 gerekir. Bo\u011fazlar konusunda biz nispeten ba\u015fkentimizi tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrmeyen ko\u015fullara raz\u0131y\u0131z.\u201d
\nAyn\u0131 say\u0131da \u201cKemal Pa\u015fa Sultan\u0131n Tahttan \u00c7ekilmesini \u0130stiyor\u201d makalede, \u201cKemal Pa\u015fa Sultana bir mektup g\u00f6ndererek onun tahtan inmesini istiyor. Kemal Pa\u015fa diyor ki, Yunanl\u0131lar\u0131 yendikten sonra Ankara ordusunun \u0130stanbul\u2019a y\u00f6nelmesi i\u00e7in emir verecektir. O halde iki ordunun, hakikatte ayn\u0131 ordunun iki k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131\u015fmamas\u0131 i\u00e7in Sultan\u0131n tahttan \u00e7ekilmesi gereklidir\u201d beyanat\u0131nda bulunmu\u015ftur.
\nT\u00fcrk halk\u0131n\u0131n Ulusal Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131na \u201cZora\u201d gazetesi hayli yer ay\u0131rmaktad\u0131r. Gazete, 3 Temmuz 1920 tarihli say\u0131s\u0131nda \u201cK\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019da Askeri Sava\u015f\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bir yaz\u0131ya yer vermektedir. Yaz\u0131da \u015funlar dikkati \u00e7ekiyor: \u201cYunanl\u0131lar Ala\u015fehir ve \u0130zmir y\u00f6relerindeki ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 ilan etmeye acele ettiler, bunu da pek tabii Venizelos\u2019a konferans \u00f6n\u00fcnde itibar, sayg\u0131nl\u0131k kazand\u0131rmakt\u0131 niyetleri. Yunanl\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcnde duran g\u00fc\u00e7l\u00fckleri yabanc\u0131 muhabirlerin Kemalistlerin g\u00fc\u00e7 ve ara\u00e7lar\u0131na ili\u015fkin verdikleri haberlerden alg\u0131l\u0131yoruz.\u201d, deniyor gazete sayfalar\u0131nda ve \u015f\u00f6yle devam ediyor: \u201c23 Haziran say\u0131s\u0131nda \u201cNev York Herald\u201d Frans\u0131z \u2013 T\u00fcrk Antla\u015fmas\u0131n\u0131n s\u00fcresinin sona ermesiyle ortaya \u00e7\u0131kan durumun tahlilini yaparak gazete \u015funlar\u0131 yaz\u0131yor: \u201cFransa\u2019n\u0131n Suriye komutan\u0131 general Guro\u2019nun Mustafa Kemal ile yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 haftal\u0131k ate\u015fkes s\u00fcresi 30 May\u0131sta sona erdi. Kemalistler g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri yenileme tecr\u00fcbesinde bulunmadan Adana\u2019y\u0131 Ba\u011fdat demiryolu hatt\u0131na Kilikya liman\u0131 ba\u011flayan Mersin\u2019e sald\u0131rd\u0131lar. B\u00f6ylece Frans\u0131z askeri g\u00fc\u00e7s\u00fcz hale d\u00fc\u015ft\u00fc.\u201d Gazete devamla: \u201cNev York Herald\u201d gazetesine g\u00f6re Frans\u0131z \u2013 T\u00fcrk m\u00fczakerelerinin nedenleri \u015funlar: \u201cMustafa Kemal\u2019in ordusu ilkbaharda Kilikya\u2019daki Frans\u0131z i\u015fgal ordusuna sald\u0131r\u0131da bulundu. Mara\u015f, Antep ve Urfa\u2019da Frans\u0131zlar tamamen hizemite u\u011frad\u0131. Kemalistler bu zaferle t\u00fcm Kilikya\u2019y\u0131 ele ge\u00e7irdi…
\n…Kemal\u2019in bu ate\u015fkes s\u00fcresinin devam\u0131na raz\u0131l\u0131k g\u00f6sterece\u011fi zannediliyordu, lakin hi\u00e7 de \u00f6yle olmad\u0131. Kemal\u2019in ordusu zaferden zafere ko\u015fuyordu. T\u00fcrk ordusu t\u00fcm Anadolu\u2019yu geri ald\u0131. \u0130ngilizlerin elinde ise ancak Bo\u011fazlar etraf\u0131nda birka\u00e7 kilometrelik bir mesafe kalm\u0131\u015ft\u0131. O da g\u00fc\u00e7 bela… \u0130ngiliz subaylar\u0131 Kemal\u2019in askerlerinin en yak\u0131n zamanda \u0130stanbul\u2019a h\u00fccum edeceklerini kabulleniyorlard\u0131.\u201d diye yaz\u0131yor s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en gazetede.
\nMakale devam\u0131nda Kemal\u2019in askerlerinin Sultan, itilaf\u00e7\u0131lar ve Yunan g\u00fc\u00e7leri kar\u015f\u0131s\u0131ndaki galibiyetlerini dile getiriyordu. Gebze, \u0130zmit, Alemda\u011f vs. gibi kent ve kasabalar i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen cenkler hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131lara gidiyordu. \u201c\u00d6yle, \u00e7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn art\u0131k Trabzon\u2019dan \u0130zmir\u2019e kadar t\u00fcm K\u00fc\u00e7\u00fck Asya sahilleri Kemalistlerin elinde bulunuyordu…\u201d diyor \u201cZora\u201d gazetesi.
\nYine \u201cZora\u201d gazetesi iki g\u00fcn sonra, 5 Temmuz 1920 tarihinde, \u201cT\u00fcrkiye\u2019den Mektuplar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bir ba\u015fka makale yay\u0131ml\u0131yor. Yunan ordusunun Do\u011fu Trakya\u2019daki mevkilerini ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla dile getirerek gazete yaz\u0131s\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor: \u201cBurada T\u00fcrkler y\u00fcksek halet-i ruhiyeye, y\u00fcksek morale sahip. Ayd\u0131n T\u00fcrkler ger\u00e7ek bir Avrupa \u00fclkesi olarak kalacaklar\u0131n\u0131 umarak kendilerini aldatm\u0131yorlar, lakin \u0130stanbul ve Edirne vas\u0131tas\u0131yla Avrupa ile ili\u015fkilerini her ne pahas\u0131na olursa olsun korumak istiyorlar.\u201d
\nBu makalede Trakya Hak Savunmas\u0131 Komutan\u0131 Cafer Tayyar\u2019\u0131n resmi beyannamesine de yer veriliyor. Beyanname \u015fu ifadelerle dikkati \u00e7ekiyor: \u201cYunan ordusu kendini g\u00fc\u00e7l\u00fc hissedece\u011fi ve Do\u011fu Trakya s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ge\u00e7mek isteyece\u011fi, bir g\u00fcnde iyi \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f ve son damla kana kadar \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunmaya kararl\u0131 olan bir halk ordusu ile g\u00f6\u011f\u00fcs g\u00f6\u011fse gelecektir. …T\u00fcrkler ve Bulgarlar tek bir Yunan k\u00f6y\u00fcne sald\u0131rm\u0131\u015f de\u011fillerdir. Onlar, karde\u015flerinin derin a\u011fr\u0131 ve \u0131st\u0131raplar\u0131n\u0131 hissedip i\u00e7lerinde ya\u015fatmalar\u0131na ra\u011fmen \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc davran\u0131yorlar ve so\u011fukkanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 lay\u0131k\u0131yla koruyabiliyorlard\u0131. Ki bura ahalisi Bat\u0131 Trakya\u2019daki evini, bark\u0131n\u0131, topraklar\u0131n\u0131 terkedip Bulgaristan\u2019da s\u0131\u011f\u0131nak bulmu\u015flard\u0131.\u201d
\n\u201cZora\u201d gazetesi T\u00fcrk ordusunun umum ilerleyi\u015fini dikkatle izliyor ve ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla yans\u0131t\u0131yor. Gazetenin sayfalar\u0131nda \u201c\u0130stanbul Dolaylar\u0131nda\u201d (8 A\u011fustos 1922), \u201c\u0130stanbul \u00d6nlerinde\u201d (9 A\u011fustos 1922), \u201cSava\u015f veya Macera\u201d (3 A\u011fustos 1922), \u201c\u0130stanbul \u00d6nlerinde Neler Oluyor\u201d (5 A\u011fustos 1922), \u201cYunanistan Teslim Bayra\u011f\u0131n\u0131 Kald\u0131rd\u0131\u201d (10 A\u011fustos 1922) gibi makalelere yer verilir.
\nYaz\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda \u201cZora\u201d gazetesi \u201cPolitika\u201d ve \u201cKatimerini\u201d Yunan gazetelerine, \u201cDeyli Meyl\u201d, \u201cNev York Herald\u201d, \u201cTayms\u201d, \u201cTan\u201d, \u201cBerliner Tagebalt\u201d, \u201cDeyli Telegraf\u201d gibi \u0130ngiliz, Frans\u0131z ve Alman gazetelerinden yararlanmaktad\u0131r.
\n\u201cZora\u201d gazetesi 4 ve 6 A\u011fustos 1922 tarihlerinde \u201cYunan Maceras\u0131\u201d umum ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda geni\u015f bir makale bas\u0131yor. Bu yaz\u0131da Yunan iddialar\u0131 dile getiriliyor, b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin T\u00fcrkiye politikas\u0131, Yunan ordusunun yenilgisi, \u0130ngiltere ve Fransa\u2019n\u0131n Bar\u0131\u015f Konferans\u0131 d\u00fczenlenmesi i\u00e7in raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 dile getiriliyor. Bundan sonra da bir yandan T\u00fcrkiye ile Antant \u00fclkeleri ve \u00f6te yandan da Yunanistan\u2019la sava\u015fkes antla\u015fmas\u0131 imzalanacakt\u0131r deniyor.
\n\u201cUlusal G\u00fcc\u00fcn Orta Dire\u011fi\u201d 25 Haziran 1923 tarihli \u201cPryaporets\u201d (Bayrak) gazetesinin en \u00f6nemli yaz\u0131s\u0131d\u0131r. O yaz\u0131da \u015funlar dikkat \u00e7ekmektedir: \u201cT\u00fcrkler b\u00fcy\u00fck zafer sevinci ya\u015f\u0131yorlar. Lozan Bar\u0131\u015f\u0131 onlara istediklerini verdi. T\u00fcrkiye bug\u00fcn ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlettir. Utan\u00e7 verici kapit\u00fclasyon rejimi ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. T\u00fcrkiye bu b\u00fcy\u00fck zaferi halk\u0131n\u0131n olanca varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kurban etmeye haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 sayesinde elde etti. Bu hususta Ankara Millet Meclisi b\u00fcy\u00fck ve halledici rol oynad\u0131. Meclis, t\u00fcm T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n etraf\u0131nda tekv\u00fccut oldu\u011fu bir bayraktan farks\u0131zd\u0131. Zaferin \u00f6rg\u00fctleyicileri ve galipleri ancak bu Meclis saflar\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131. Mustafa Kemal yaln\u0131z yetenekli bir asker gibi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda fevkalade bir te\u015fkilat\u00e7\u0131 ve birinci mevkili diplomat olarak sahnede yer ald\u0131. O bir fikir dehas\u0131yd\u0131, ilham kayna\u011f\u0131yd\u0131 ve sonderece yararl\u0131 bir dava pe\u015finde ko\u015fuyordu. Mustafa Kemal, T\u00fcrkiye varolmazdan \u00f6nce a\u015fa\u011f\u0131lan\u0131p k\u00fc\u00e7\u00fcmsendi\u011fi ve sava\u015fta yokedildi\u011fi hesap edilen bir anda bir Millet Meclisi olu\u015fturmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Mustafa Kemal, Meclisi \u0130stanbul\u2019dan uzak, Ankara \u015fehrinde meydana getirdi ve ondan sonra da T\u00fcrkiye\u2019nin savunmas\u0131na giri\u015fti. T\u00fcrk halk\u0131 Ankara Millet Meclisi etraf\u0131na topland\u0131, par\u00e7alanm\u0131\u015f ve b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f T\u00fcrk illeri keza bu Meclis etraf\u0131nda bile\u015fti, yine bu Meclis vas\u0131tas\u0131yla kitlelerde te\u015fkilat ve zafer iktisadi ve k\u00fclt\u00fcrel kalk\u0131nma ruhu a\u015f\u0131land\u0131. Politik y\u00f6nde geri kalm\u0131\u015f T\u00fcrkiye\u2019nin tarihi dersi ba\u015fka halklar i\u00e7in de de\u011ferlidir. T\u00fcrk halk\u0131 hemen hemen her\u015feyini kaybetmi\u015f, hatta \u00f6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011fine yat\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir halk\u0131n nas\u0131l yeniden dirilebilece\u011fini g\u00f6sterdi.\u201d
\nT\u00fcrk halk\u0131n\u0131n sava\u015flar\u0131na \u201cRabotni\u00e7eski Vestnik\u201d gazetesi de ilgi g\u00f6stermektedir. Gazetenin 23 Kas\u0131m 1922 tarihli say\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015fyaz\u0131s\u0131nda \u015funlar\u0131 okuyoruz: \u201cMudanya m\u00fctarekesinden bu yana \u00e7ok k\u0131sa bir zaman ge\u00e7ti. Ama tarih b\u00fcy\u00fck devletlere ac\u0131 bir lokma haz\u0131rlad\u0131, bu lokmay\u0131 b\u00fcy\u00fck devletler ister istemez Lozan\u2019da yutmaya mecbur kald\u0131lar. Bu ac\u0131 lokma, T\u00fcrkiye\u2019de d\u00fczenlenen Cumhuriyet Devrimci Darbedir. T\u00fcrk halk\u0131 tarihin tekerle\u011finin General Harington\u2019un k\u0131l\u0131c\u0131 ile d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesini beklemek istemiyordu. Bundan \u00fc\u00e7 y\u0131l \u00f6nce Ankara\u2019da ba\u015flayan Devrimci Ulusal Hareket, \u0130stanbul\u2019a ula\u015fmal\u0131 ve o yuvadan, zay\u0131f ve m\u00fcstemleke halklar\u0131n \u00fczerinde k\u0131rba\u00e7 oynatan zalimleri silah g\u00fcc\u00fcyle diplomatik giri\u015fimler yard\u0131m etmeyince kovmal\u0131yd\u0131. T\u00fcrkiye\u2019deki darbe yaln\u0131z T\u00fcrkiye\u2019deki Avrupa emperyalist hakimiyetinin de\u011fil, b\u00fct\u00fcn Asya m\u00fcstemlekelerindeki hakimiyetin temellerini sarst\u0131.\u201d
\nBulgar gazetelerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 sayfalar\u0131nda 29 Kas\u0131m 1923 tarihinde T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin ilan\u0131 edilmesine de gereken yeri ay\u0131rm\u0131\u015f oldular. Gazeteler hemen hemen ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015f\u0131yordu, ki bu olay tarihin vekayinamesinde yer alacakt\u0131r. Gazetelerin belirttiklerine g\u00f6re, bir imparatorlu\u011fun y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131ndan yepyeni, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir T\u00fcrk devleti do\u011fdu. B\u00f6ylece T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n sosyal-politik ve ekonomik hayat\u0131nda temelli de\u011fi\u015fiklikler meydana geldi\u011fini gazeteler hemfikir olarak dile getirmi\u015flerdir.
\nBen burada yorumlara meydan vermeden Bulgar gazetelerinin sayfalar\u0131nda yer verdikleri yaz\u0131lar\u0131 oldu\u011fu gibi aktar\u0131yorum. Bu, Bulgar halk\u0131, Bulgar toplumu T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n Ulusal Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fck bir ilgi g\u00f6stermekte, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015f\u0131nda ona maddi ve manevi destek veriyor demektir.
\nMustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son nefesine dek Bulgaristan\u2019a ve Bulgar halk\u0131na en iyi duygular besledi\u011fini kan\u0131tlayan \u00f6rnekler bir de\u011fil, be\u015f de\u011fil. Kemal Atat\u00fcrk hayata g\u00f6zlerini yumdu\u011fu 10 Kas\u0131m 1938 tarihine kadar Bulgaristan ile T\u00fcrkiye aras\u0131nda dostluk ve iyikom\u015fulu\u011fun galebe \u00e7almas\u0131 i\u00e7in t\u00fcm gayretlerini esirgemeden m\u00fccadele vermi\u015ftir.
\nKemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fc zaman\u0131n b\u00fct\u00fcn bas\u0131n ara\u00e7lar\u0131nda geni\u015f \u00e7apta yans\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fc m\u00fcnasebetiyle \u201cSlovo\u201d gazetesinin Ba\u015fyazar\u0131 Me\u00e7karov: \u201cMustafa Kemal Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun v\u00fccudunu ac\u0131mas\u0131zca ameliyat eden bir cerraht\u0131r.\u201d diye yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u201cZora\u201d gazetesinde ise Danail Krap\u00e7ev: \u201cAtat\u00fcrk\u2019\u00fcn davas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrece\u011finde hi\u00e7 kimsenin asla ku\u015fkusu olamaz. Fakat onunla birlikte ortadan \u00fc\u00e7 \u015fey kaybolacakt\u0131r: ate\u015fin karakter, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve t\u00fckenmez enerji, fikir ve metin irade.\u201d diye yazm\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u201cSlovo\u201d gazetesinin M\u00fcd\u00fcr\u00fc ve ayn\u0131 zamanda milletvekili Todor Kojuharov 1938 y\u0131l\u0131nda \u015funlar\u0131 kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cAtat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u015fanl\u0131 ve \u015ferefli ad\u0131 Ankara kar\u015f\u0131s\u0131ndaki kayalarda unutulmaz bir an\u0131 ve gelecek ku\u015faklar i\u00e7in bir ibadet dersi olarak ebedi yaz\u0131l\u0131 kalacakt\u0131r. Bu y\u00fcce adam d\u00fcnyam\u0131zda, bu topraklarda \u00e7a\u011fda\u015f\u0131m\u0131zcas\u0131na ya\u015fad\u0131. O, yabanc\u0131 askerlerin sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 y\u0131ld\u0131r\u0131m darbesiyle geri itiyor, sanki keskin bir k\u0131l\u0131\u00e7la y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fczakerelere, imzalanan mukavelelere \u00e7\u00f6z\u00fcm getiriyordu. Bir hamlede halifenin \u00e7elenk ve taht\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131. \u00dclkesini kurtard\u0131, umutsuzlu\u011fa kap\u0131lm\u0131\u015f halk\u0131n\u0131n ulusal ihtiraslar\u0131n\u0131 uyand\u0131rd\u0131 ve modern sivil bir toplum yaratt\u0131. \u0130\u015fte, g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde yo\u011frulan Atat\u00fcrk mucizesi bundan ibarettir. B\u00f6yle bir e\u015fsiz ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra d\u00fcnya art\u0131k o kadar ilgin\u00e7 de\u011fil.\u201d
\nBulgar devletinin taziye arzlar\u0131, ba\u015fsa\u011fl\u0131klar\u0131 \u201cZora\u201d gazetesinin 10 Kas\u0131m 1938 tarihinde \u201cHa\u015fmetli \u00c7ar\u0131n Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00d6l\u00fcm\u00fc M\u00fcnasebetiyle Ba\u015fsa\u011fl\u0131klar\u0131\u201d beyannamesinde umumile\u015ftirilmi\u015ftir. Ba\u015fl\u0131k alt\u0131 olarak da \u201cDi\u011fer Taziyeler\u201d ifadesini g\u00f6r\u00fcyoruz. Mustafa Kemal\u2019in \u00f6l\u00fcm haberini al\u0131r almaz saray \u00f6n\u00fcndeki bayrak yar\u0131ya indirilmi\u015ftir. \u00c7ar Hazretleri T\u00fcrk Meclisi Ba\u015fkan\u0131 Abd\u00fclhalik Renda\u2019ya ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 telgraf\u0131 g\u00f6ndermi\u015ftir. Dahas\u0131 var. Ha\u015fmetli \u00c7ar\u0131n emri \u00fczerine Yaveri General Tsanev ve Kan\u00e7elarya M\u00fcd\u00fcr\u00fc Popov Sofya\u2019daki T\u00fcrk Sefiri Sn. Berker\u2019i ziyaret ederek, kendilerine \u00c7ar Hazretlerinin taziyelerini bildirmi\u015flerdir. Bundan ba\u015fka Ba\u015fbakan Dr. K\u00f6seivanov, Halk Meclisi Ba\u015fkan\u0131 Sn. S. Mo\u015fanov, ayn\u0131 zamanda diplomatik misyon y\u00f6neticileri de ba\u015fsa\u011fl\u0131klar\u0131nda bulunmu\u015flard\u0131r.
\nGazetenin ayn\u0131 say\u0131s\u0131nda daha birka\u00e7 makale yer alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ngiliz gazetesi \u201cVoyd Prays\u201d an\u0131 ve ki\u015fisel izlenimler bi\u00e7iminde \u015funlar\u0131 kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cEski T\u00fcrkiye\u2019yi tan\u0131yanlar i\u00e7in, onun getirdi\u011fi yenilikler asla inan\u0131las\u0131 de\u011fildir. Bunlar b\u00fcy\u00fck davan\u0131n bir ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu, orta\u00e7a\u011f T\u00fcrkiye\u2019si yepyeni bir devlet halini ald\u0131. Kemal Atat\u00fcrk halk\u0131n\u0131 ard\u0131c\u0131l bir surette, t\u00fcm gayretleriyle modern bir halka d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. K\u0131sa k\u0131sa buyruklarla bin y\u0131ll\u0131k m\u00fcessese ve gelenekleri ortadan kald\u0131rd\u0131, yoketti.\u201d
\n\u201cZora\u201d gazetesi 13 Kas\u0131m 1938 tarihli say\u0131s\u0131nda Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn cenaze t\u00f6renine kat\u0131lan Bulgar heyetine ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi vermektedir. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm m\u00fcnasebetiyle defin merasiminde Bulgaristan\u2019\u0131 temsil edecek olan resmi heyet tesbit edilmi\u015ftir. Heyeti olu\u015fturanlar: \u00c7ar Hazretleri temsilcisi General Panov, Bulgar h\u00fck\u00fcmet temsilcisi \u2013 Savunma Bakan\u0131 General Teodosi Daskalov ve Bulgar Ordusu temsilcisi Ba\u015fkent Garnizon Amiri General Konstantin Luka\u015f. Yine bu m\u00fcnasebetle cenaze merasimine 72 Bulgar askeri g\u00f6nderilecektir.
\n\u201cZora\u201d gazetesi ayn\u0131 y\u0131l\u0131n 17 Kas\u0131m say\u0131s\u0131nda Bulgar heyetinin ve Bulgar fahri b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de bulunmas\u0131na ili\u015fkin bir yaz\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131r 20 Kas\u0131m say\u0131nda. General Daskalov, T\u00fcrkiye D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Sn. Sara\u00e7o\u011flu ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi esnas\u0131nda \u015f\u00f6yle bir beyanatta bulunmu\u015ftur: \u201cBen sizlere \u00c7ar Hazretlerimizin, Bulgar h\u00fck\u00fcmetinin ve b\u00fct\u00fcn Bulgar halk\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin kurtar\u0131c\u0131s\u0131 ve yenilik\u00e7isi Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00f6l\u00fcm sonucu dost T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck kay\u0131p m\u00fcnasebetiyle taziyelerini bildirerek bir memuriyet g\u00f6revimi yerine getirmi\u015f oluyorum. Biz onun mezar\u0131 \u00f6n\u00fcnde b\u00fcy\u00fck sayg\u0131yla derinden ba\u015fe\u011fmeye ve T\u00fcrk halk\u0131na kayb\u0131n\u0131 metanetle kar\u015f\u0131lamas\u0131 dileklerinde bulunmaya geliyoruz. Atat\u00fcrk \u00f6ld\u00fc. Fakat biz T\u00fcrkiye\u2019nin onun \u00e7izdi\u011fi yoldan ayr\u0131lmayaca\u011f\u0131na eminiz.\u201d demektedir. Bakan Sara\u00e7o\u011flu\u2019nun cevab\u0131 \u015f\u00f6yledir: \u201cBulgaristan\u2019\u0131n T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti ve T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck kederi payla\u015fmas\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir memnuniyet duymaktad\u0131r.\u201d
\n\u201cZora\u201d gazetesi 22 Kas\u0131m 1938 tarihli say\u0131s\u0131nda \u201cSofya\u2019da Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fc Anma Toplant\u0131s\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda bir yaz\u0131ya yer vermi\u015ftir. (Toplant\u0131da nutuklar irad edilmi\u015ftir.) \u201cGe\u00e7en ak\u015fam Bilimler Akademisi Salonunda saat 6 bu\u00e7ukta T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Ba\u015fkan\u0131 Kemal Atat\u00fcrk an\u0131s\u0131na Bulgar-T\u00fcrk Derne\u011fi giri\u015fimiyle bir anma toplant\u0131s\u0131 d\u00fczenlendi. Toplant\u0131da Ba\u015fbakan Sn. K\u00f6seivanov, bakanlardan Prof. Filov, \u0130. Kojuharov, \u0130. Nedev, Pavel Gruev, ba\u015fta Sefir Sn. Berker olmak \u00fczere T\u00fcrk elaili\u011finin t\u00fcm personeli, generaller, Yunanistan Sefiri Diamontopulos, y\u00fcksek d\u00fczeyde D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 memurlar\u0131, sab\u0131k bakan ve daha bir s\u0131ra se\u00e7kin kimseler haz\u0131r bulundular… \u0130lk konu\u015fmac\u0131 Bulgar-T\u00fcrk Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Prof. Petko Stoyanov: \u201cKemal Atat\u00fcrk T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00f6nemlerde yeti\u015ftirmi\u015f oldu\u011fu en b\u00fcy\u00fck \u015fah\u0131st\u0131r!\u201d diyerek, b\u00fct\u00fcn kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 aya\u011fa kalkmaya ve Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn an\u0131s\u0131na sayg\u0131 duru\u015funda bulunmaya davet etti.
\nSn. Stoyanov\u2019dan sonra sab\u0131k Ankara Sefiri Sn. Todor Pavlov bir konu\u015fma yapt\u0131. O, konu\u015fmas\u0131nda: \u201cT\u00fcrkiye halk\u0131 b\u00fcy\u00fck evlad\u0131 i\u00e7in yas tutmaktad\u0131r. Atat\u00fcrk kimdir? O, 1923 y\u0131l\u0131nda Cumhuriyeti ilan ederek, egemenlik halka aittir, yasal ve icra kuvveti halk\u0131n elindedir, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti laik bir cumhuriyettir, din i\u015fleri tamamen devlet i\u015flerinden ayr\u0131d\u0131r, kad\u0131n\u0131n hasiyet k\u0131r\u0131c\u0131 durumdan kurtar\u0131lmas\u0131 gibi ilkeler esas\u0131na dayanan yeni bir Anayasa kabul ettirdi. O, sivil vatanda\u015fl\u0131k cesaretine gelince B\u00fcy\u00fck Petro denen ba\u015fka bir b\u00fcy\u00fck \u015fah\u0131sla mukayese edilebilir. Atat\u00fcrk fesleri ve feraceleri \u015fahsen y\u0131rt\u0131p at\u0131yordu, bu da B\u00fcy\u00fck Petro\u2019nun boyarlar\u0131n\u0131n sakallar\u0131n\u0131 \u015fahsen kesip att\u0131\u011f\u0131 gibi. Ben onun bah\u00e7esinde, Atat\u00fcrk Orman \u00c7iftli\u011finde 25 Bulgar bah\u00e7\u0131van\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 gayet yak\u0131ndan izlemesine tan\u0131k oldum. Bu bah\u00e7\u0131vanlar \u00f6zel olarak Bulgaristan\u2019dan davet edilmi\u015flerdi. S\u0131k s\u0131k Bulgarlar\u0131n d\u00fcnyada en g\u00fczel bah\u00e7\u0131van oldu\u011funu tekrarl\u0131yordu. Bakanlar\u0131na ve y\u00fcksek d\u00fczeydeki devlet memurlar\u0131na uza\u011fa gitmeden baz\u0131 etkinliklerin Bulgaristan\u2019da nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fine dikkat etmelerini ve onlardan \u00f6rnek almalar\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131yordu.\u201d diyordu.
\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u00f6z alan ki\u015fi sab\u0131k Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Yedek General Jekov idi. O, Sofya\u2019da ata\u015femiliterlik g\u00f6revi esnas\u0131nda Atat\u00fcrk\u2019le g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp konu\u015ftu\u011fu an\u0131lar\u0131ndan baz\u0131 anlar dile getirdi. \u201cY\u0131l 1914, mevsim sonbahard\u0131. Ordunun genel kurmay\u0131na binba\u015f\u0131 Kemal de gelmi\u015fti. Onunla ilk g\u00f6r\u00fc\u015fmemdi bu g\u00f6r\u00fc\u015fme. Daha sonra birka\u00e7 defa daha g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp konu\u015ftuk… O, Bulgar askerinin \u00e7evikli\u011finden ve ahlaksal g\u00fcc\u00fcnden gurur duydu\u011funu belirtiyordu. Bulgar askeri bunu en iyi bi\u00e7imde Balkan Sava\u015f\u0131 esnas\u0131nda g\u00f6stermi\u015fti. G\u00f6r\u00fc\u015fmelerimizde dinsel, tarihsel ve politik olmak \u00fczere t\u00fcrl\u00fc konulara de\u011finiyorduk. Onun d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde derin bir i\u00e7erik vard\u0131. Bug\u00fcn onun b\u00fcy\u00fck davas\u0131n\u0131n meyvelerini g\u00f6r\u00fcnce, tek iktidar i\u00e7in iktidara geldi\u011fini asla d\u00fc\u015f\u00fcnemeyiz. Hay\u0131r, o ancak davas\u0131n\u0131n esiriydi, davas\u0131yla b\u00fcy\u00fclenmi\u015fti. O, a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcyd\u00fc, o y\u00fczden de iktidar olmas\u0131 ancak emellerinin ger\u00e7ekle\u015fmesine olanaklar yaratt\u0131. Onun yeniden do\u011fan g\u00fc\u00e7l\u00fc T\u00fcrkiye\u2019ye ili\u015fkin planlar\u0131 d\u00fcnden de\u011fildi. Bu plan onun t\u00fcm d\u00fc\u015f\u00fcncelerindeydi, onu \u00e7oktand\u0131r heyecanland\u0131r\u0131yor ve endi\u015felendiriyordu. O, Bulgaristan\u2019da bulundu\u011fu esnada Bulgaristan\u2019dan \u00e7ok \u015feyler \u00f6\u011frenmi\u015fti. Atat\u00fcrk bunu asla gizlemiyor ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp konu\u015ftu\u011fu nice Bulgarlar \u00f6n\u00fcnde payla\u015fmaktan da \u00e7ekinmiyordu.\u201d
\nAnma t\u00f6renine gelen resmi kat\u0131l\u0131mc\u0131lar T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Sefiri Sn. Berker\u2019e ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 dileklerinde bulundular.\u201d
\nMustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131, karakter ve ahlak\u0131n\u0131 \u00e7izerken vatan ve ulusuna olan sonsuz sevgisini oldu\u011fu gibi, alelade insanlara olan sevgi ve sayg\u0131s\u0131n\u0131 da dile getirirken \u201cDeyli Telegraf\u201d\u0131n Ankara muhabiri \u201cKemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Vasiyeti\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan yaz\u0131s\u0131ndan \u015fu al\u0131nt\u0131lar\u0131 an\u0131msatmak isteriz. Al\u0131nt\u0131lar \u201cZora\u201d gazetesinin 22 Kas\u0131m 1938 tarihli say\u0131s\u0131nda verilmektedir. Orada \u015funlar\u0131 okuyoruz: \u201cAnl\u0131yorum ki, diyor \u0130ngiliz gazetecisi, Kemal Atat\u00fcrk \u00f6lmezden \u00f6nce 4 milyon \u0130ngiliz liras\u0131 tutar\u0131nda olan servetinin \u00fc\u00e7e taksim edilmesini vasiyet etmi\u015ftir. \u00dc\u00e7te biri onun sava\u015f arkada\u015f\u0131, halen dava devamc\u0131s\u0131 \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn \u00fc\u00e7 evlad\u0131n\u0131n e\u011fitimine, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn hi\u00e7bir serveti olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. \u0130kinci k\u0131sm\u0131 halen u\u00e7man olan, edinme k\u0131z\u0131 Sabiha G\u00f6k\u00e7en\u2019e ve geri kalan\u0131 da Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn hizmetinde bulunan ki\u015filere da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d demi\u015ftir.
\n\u201cZora\u201d gazetesi 11 Kas\u0131m 1938 tarihinde, Cuma g\u00fcn\u00fc, Bas\u0131n M\u00fcd\u00fcr\u00fc Danail Krap\u00e7ev\u2019in \u201cKemal Atat\u00fcrk\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndaki yaz\u0131s\u0131na yer vermektedir. M\u00fcellif yaz\u0131s\u0131nda: \u201cKemal Atat\u00fcrk etrafa \u0131\u015f\u0131l \u0131\u015f\u0131l sa\u00e7an g\u00f6zlerini hayata yumdu. Politik sahneden kudretli, n\u00fcfuzlu, t\u00fckenmek bilmeyen enerjiye sahip bir \u015fah\u0131s iniyor. T\u00fcrk yenilik\u00e7isinin davas\u0131 paha bi\u00e7ilemeyecek boyuttad\u0131r. O, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 esnas\u0131nda param par\u00e7a edilen T\u00fcrkiye\u2019yi bir araya toplay\u0131p bir b\u00fct\u00fcn olu\u015fturduktan sonra durgunluk i\u00e7indeki T\u00fcrk kitlelerini harekete ge\u00e7irdi ve sivil bir hayata davet etti. Etraf\u0131ndaki dava arkada\u015flar\u0131 ile hep birlikte Kur’an-\u0131 Kerim’de yazd\u0131\u011f\u0131 gibi teokratik de\u011fil, laik bir devlet \u00f6rg\u00fct\u00fc olu\u015fturdu.
\n…Kemal Atat\u00fcrk damgas\u0131n\u0131 yaln\u0131z T\u00fcrkiye Cumhuriyeti temelleri \u00fczerine de\u011fil, g\u00fcncel T\u00fcrk politikas\u0131 \u00fczerine de vuruyordu. O, T\u00fcrkiye\u2019yi ilgilendiren her olaya derhal m\u00fcnasebet al\u0131yor ve co\u015fkuyla \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.\u201d
\nAd\u0131 ge\u00e7en gazete (\u201cZora\u201d) iki g\u00fcn sonra (11 Kas\u0131m 1938) \u201cAtat\u00fcrk\u2019\u00fcn Vasiyeti\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yeni bir yaz\u0131 ne\u015fretti. \u201c…Vefat etmi\u015f olan Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u015f\u00f6yle bir vasiyeti vard\u0131r, ki T\u00fcrkiye bundan b\u00f6yle d\u00fcnyaya s\u00fcng\u00fcleriyle de\u011fil, s\u00fcng\u00fclerin de dayana\u011f\u0131 olan ekonomisiyle poz verecektir…
\nYeni T\u00fcrkiye ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi istilac\u0131 bir devlet de\u011fil, iktisadi bak\u0131mdan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlet olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. Ordumuz vas\u0131tas\u0131yla eri\u015fti\u011fimiz, elde etti\u011fimiz zaferler, ancak gelecek zaferlerimizin zeminini haz\u0131rlam\u0131\u015flardir… Ko yeni yeni ekonomik ve bilimsel zaferlere haz\u0131r olal\u0131m!\u201d, diyerek s\u00f6z\u00fcn\u00fc tamamlam\u0131\u015ft\u0131r.\n<\/p><\/div>\n

Dr. M\u00fcm\u00fcn TAH\u0130R<\/div>\n
Reklamlar<\/div>