{"id":6602,"date":"2013-09-22T18:59:18","date_gmt":"2013-09-22T15:59:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=6602"},"modified":"2019-07-14T19:30:44","modified_gmt":"2019-07-14T17:30:44","slug":"bulgar-turku-mu-bulgaristan-turku-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/bulgar-turku-mu-bulgaristan-turku-mu\/","title":{"rendered":"Bulgar T\u00fcrk\u00fc m\u00fc? Bulgaristan T\u00fcrk\u00fc m\u00fc?"},"content":{"rendered":"
\n
Bulgar T\u00fcrk\u00fc ve Bulgaristan T\u00fcrk\u00fc ifadeleri, Bulgaristan ve Bulgaristan T\u00fcrkleri ile ilgili haber, yorum ve yaz\u0131larda s\u00fcrekli kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ifadelerdir. Kullan\u0131lan bu iki kavram\u0131n da ger\u00e7ekli\u011fi ve kullan\u0131l\u0131rl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine bu iki farkl\u0131 kavram ayn\u0131 toplulu\u011fu de\u011fil birbirinden farkl\u0131 topluluklar\u0131 ve farkl\u0131 olgular\u0131 ifade etmektedir. \"ridvan-tumenoglu\"<\/a>\u0130lk olarak, Bulgar T\u00fcrkleri tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde ya\u015fam\u0131\u015flar ve zaman i\u00e7erisinde t\u0131pk\u0131, S\u00fcmerler, \u0130nkalar, Hazarlar ve bir\u00e7ok topluluk gibi misyonlar\u0131n\u0131 tamamlayarak tarihin tozlu sayfalar\u0131 aras\u0131ndaki yerlerini alm\u0131\u015flard\u0131r. Bulgaristan T\u00fcrkleri tabiri ise bundan y\u00fczy\u0131llar sonra 19.y.y\u2019da Berlin Antla\u015fmas\u0131 (1878) literat\u00fcrlere girmi\u015f bir kavramd\u0131r. Biz bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda bu iki kavram\u0131 biraz a\u00e7arak \u00fclkemizin g\u00fczide bas\u0131n mensuplar\u0131na ve ayd\u0131nlar\u0131na! bu konuda yard\u0131mc\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/div>\n
<\/div>\n
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Bulgar T\u00fcrkleri Orta Asya T\u00fcrklerinin bir kolu olan Ogur T\u00fcrkleridir.\u00a0 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n en geni\u015f kitlesini O\u011fuz T\u00fcrkleri olu\u015fturmaktad\u0131r. T\u00fcrk\u00e7ede do\u011fu bat\u0131 leh\u00e7eleri aras\u0131nda z \u2013 r ses de\u011fi\u015fimi neticesinde do\u011fuda O\u011fuzlar olarak adland\u0131r\u0131lan T\u00fcrkler bat\u0131da Ogurlar olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bulgar T\u00fcrklerinin esas n\u00fcvesini te\u015fkil eden Ogur T\u00fcrkleri tarihte \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck devlet kurmu\u015flard\u0131r. Ogur T\u00fcrklerinin kurdu\u011fu ilk devlet olan B\u00fcy\u00fck Bulgar Devleti maalesef uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olamam\u0131\u015f ve ve bu devletin b\u00fcnyesinden Volga Bulgar Devleti ve Tuna Bulgar Devleti olmak \u00fczere iki farkl\u0131 siyasi te\u015fekk\u00fcl ortya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yap\u0131lan son\u00a0 ara\u015ft\u0131rmalardan da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Volga Bulgar Devleti \u0130slamiyet\u2019i ilk kabul eden T\u00fcrk devletlerinden birisi olmu\u015ftur. Tuna Bulgar Devleti y\u00f6neticileri Abbasi Halifeleri ile ba\u011flant\u0131lar kurarak, Ba\u015fkentleri Bulgar \u015fehrinde, camiler, medreseler, hanlar, hamamlar in\u015fa ederek Bulgar \u015fehrini bir ilim, irfan k\u00fclt\u00fcr ve ticaret merkezi haline getirmi\u015flerdir.<\/div>\n
<\/div>\n
Balkanlarda kurulan Tuna Bulgar Devleti ise gerek do\u011fudan gelen T\u00fcrk g\u00f6\u00e7lerinin yava\u015flamas\u0131 ve Slav n\u00fcfusun fazlal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, gerekse Bizans \u0130mparatorlu\u011funun etkisi H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmi\u015fleridir. S\u00f6z konusu bu geli\u015fmelerin etkisi ile Balkanlardaki Bulgar T\u00fcrkleri k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7erisinde milli kimlik ve k\u00fclt\u00fcrlerini kaybederek Slavla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak yeni yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar g\u00f6stermektedir ki devletin y\u00f6netimi y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131na kadar T\u00fcrk k\u00f6kenli ailelerin denetiminde kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n
<\/div>\n
\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Bulgaristan T\u00fcrkleri kavram\u0131 ise daha \u00f6nce belirtti\u011fimiz gibi Osmanl\u0131 Devletinin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli d\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131ndan birisi olan Berlin antla\u015fmas\u0131 ile literat\u00fcrlere girmi\u015f bir kavramd\u0131r.\u00a0 Osmanl\u0131 Devleti Balkanlarda ilerlemeye ba\u015flamas\u0131 ile birlikte fethetti\u011fi b\u00f6lgelere Anadolu\u2019dan getirdi\u011fi T\u00fcrkmen (O\u011fuz T\u00fcrkleri) kitlelerini yerle\u015ftirmi\u015ftir. Bu isk\u00e2n faaliyetleri s\u00fcrecinde genellikle Karamano\u011fullar\u0131 ve Saruhano\u011fullar\u0131 beylikleri ahalisi bu g\u00fcnk\u00fc Bulgaristan co\u011frafyas\u0131nda isk\u00e2n ettirilmi\u015ftir. Osmanl\u0131 Devletinin Balkanlarda ilerlemesi boyunca isk\u00e2n faaliyetleri devam etmi\u015ftir. Evald-\u0131 fatihan ve Rumeli ahalisi olarak adland\u0131r\u0131lan Balkan T\u00fcrkleri ve dolay\u0131s\u0131 ile Bulgaristan T\u00fcrkleri, Devletin zay\u0131flamaya ba\u015flamas\u0131 ve geri \u00e7ekilme s\u00fcreci boyunca Balkanlarda yeni bir tak\u0131m devletler kurulmaya ba\u015flamas\u0131 sonucu s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde kald\u0131klar\u0131 \u00fclkelerin isimleri ile birlikte Bulgaristan T\u00fcrkleri, Romanya T\u00fcrkleri gibi ifadeler ile adland\u0131r\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Bulgaristan co\u011frafyas\u0131nda ya\u015fayan T\u00fcrkler 19.y.y\u2019\u0131n sonar\u0131ndan itibaren Berlin Antla\u015fmas\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan Bulgaristan Devletinin ad\u0131yla an\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015flar ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar bu \u015fekilde devam etmi\u015ftir. Bulgaristan\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrklerin, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Bulgarlar\u0131 ile tek ortak noktas\u0131 ayn\u0131 co\u011frafyay\u0131 payla\u015fmalar\u0131d\u0131r.\u00a0 Bunun d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir ortak noktalar\u0131 bulunmamaktad\u0131r.\u00a0 Bulgaristan T\u00fcrkleri Y\u00fcz y\u0131l\u0131 zaman bir a\u015fk\u0131n zaman boyunca kendilerini Bulgarlara benzetmeye \u00e7al\u0131\u015fan, kendilerini Bulgar olarak adland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan y\u00f6netimler ile m\u00fccadele etmi\u015fler bu durumu kabul etmemek ve T\u00fcrk kalabilmek T\u00fcrk olarak an\u0131labilmek i\u00e7in, i\u00e7in gerekti\u011finde u\u011furuna kanarl\u0131n\u0131 ak\u0131tt\u0131klar\u0131 y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k vatanlar\u0131n\u0131 terk etmekten teredd\u00fct etmemi\u015flerdir. Bulgaristan T\u00fcrklerinin Bulgarlar ile hi\u00e7bir ortak noktas\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi Anadolu T\u00fcrkleri ile de k\u00fc\u00e7\u00fck bir detay d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir farkl\u0131l\u0131klar\u0131 yoktur. S\u00f6z konusu k\u00fc\u00e7\u00fck detay da Orta Asya\u2019dan ba\u015flayan ve Anadolu d\u00e2hil bir\u00e7ok yeri T\u00fcrk yurdu haline getiren g\u00f6\u00e7 hareketini Anadolu T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcnden bir ad\u0131m daha bat\u0131ya ta\u015f\u0131m\u0131\u015f olmalar\u0131 ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n Adalar denizinden de\u011fil de Tuna Nehrinden Adriyatik Denizinden ba\u015flamas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f olmalar\u0131d\u0131r.<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
\u00a0 \u00a0 Terimler ile ilgili yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu k\u0131sa a\u00e7\u0131klamalar g\u00f6stermektedir ki Bulgar T\u00fcrkleri ile Bulgaristan T\u00fcrkleri birbirlerinden \u00e7ok farkl\u0131 kavramlard\u0131r. \u00d6ncelikle Bulgar T\u00fcrkleri g\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u00e7in tarihte ya\u015fanm\u0131\u015f bir nostalji, bir ansiklopedik bilgidir. Bulgaristan T\u00fcrkleri ise en az Anadolu T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc kadar ger\u00e7ek bir olgudur.<\/div>\n
<\/div>\n
\u00a0 \u00a0 Bulgaristan T\u00fcrklerinin her g\u00fcndeme geldi\u011finde bu konu ile yaz\u0131 yazan yorum yapan yazarlar gazeteciler ayd\u0131nlar! Bu iki kavram\u0131 ayn\u0131 olguyu ifade etmek i\u00e7in kullanmaktad\u0131rlar. Bunun iki nedeni olabilir; birincisi Bu g\u00fcnk\u00fc Bulgaristan Devletine ad\u0131n\u0131 veren Bulgar T\u00fcrkleri Nostaljisini ya\u015fatmak veya Bulgaristan T\u00fcrklerini bununla \u00f6zde\u015fle\u015ftirmek, bu bizim iyimser tahminimiz ve say\u0131n ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki nedeni aramak i\u00e7in iyimser bir yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z.\u00a0 \u0130kinci neden ise ayd\u0131nlar\u0131m\u0131za! yak\u0131\u015ft\u0131ramad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve s\u00f6ylemeye dilimizin varamad\u0131\u011f\u0131 ancak s\u00f6ylemek zorunda oldu\u011fumuz \u00fclkemize has bir durum olan s\u00f6zde ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n Ayd\u0131n cehaletidir.\u00a0 Bulgar ile T\u00fcrk\u2019\u00fc ay\u0131rmayan Bulgaristan\u2019da kendilerine Bulgar denilmemsi i\u00e7in ad\u0131 T\u00fcrk milleti T\u00fcrk karde\u015flerinin \u00fclkesine s\u0131\u011f\u0131nan ve bu \u00fclke i\u00e7in bu s\u00f6zde ayd\u0131nlar\u0131m\u0131zdan \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 yapan ve yapaca\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphe duyulmayan y\u00fcz binlerce Bulgaristan T\u00fcrk\u00fcn\u00fcn g\u00f6z\u00fcnde daha fazla k\u00fc\u00e7\u00fclmeleri i\u00e7in ve bu konudaki karanl\u0131klar\u0131na bir mum \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131 amac\u0131 ile y\u00fczlerce kitaptan sadece \u00fc\u00e7 tanesini okumalar\u0131n\u0131 en az\u0131ndan g\u00f6z gezdirmelerini tavsiye ediyorum. B\u00f6ylece insanlar\u0131 ayd\u0131nlatmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktan \u00f6nce kendi karanl\u0131klar\u0131na bir kibrit yakaralar. B\u00f6ylece hem bizi rencide etmekten vazge\u00e7erler hem de kendilerini k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmezler.<\/div>\n

R\u0131dvan T\u00fcmeno\u011flu
\n
\n* Geza Feher. Bulgar T\u00fcrkleri, Ankara: TTK,1999
\n* \u0130brahim Kafeso\u011flu. T\u00fcrk Mili K\u00fclt\u00fcr\u00fc. \u0130stanbul: \u00d6t\u00fcken Yay\u0131nevi, 2000
\n* Bilal \u015eim\u015fir. Bulgaristan T\u00fcrkleri. Ankara: Bilgi Yay\u0131nevi.,1986<\/i><\/div>\n

Reklamlar<\/div>