H\u00fcseyin YILDIRIM<\/p>\n
D\u00fcnya \u00fczerindeki en y\u00fcksek nokta denildi\u011finde genellikle Everest Da\u011f\u0131 akla gelir. Ancak, konu yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn merkezinden \u00f6l\u00e7\u00fclen uzakl\u0131k oldu\u011funda, bu unvan Chimborazo Da\u011f\u0131na aittir. Bu durum, D\u00fcnya’n\u0131n \u015fekli ve yer\u00e7ekimi farkl\u0131l\u0131klar\u0131 nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kar. \u0130\u015fte bu ilgin\u00e7 fark\u0131n nedenleri:
\n—
\n1. D\u00fcnya\u2019n\u0131n \u015eekli: K\u00fcresel De\u011fil, Geoit
\nD\u00fcnya m\u00fckemmel bir k\u00fcre de\u011fil, ekvatorda hafif\u00e7e \u015fi\u015fkin ve kutuplarda bas\u0131k bir \u015fekle sahiptir. Bu \u015fekle “geoit” denir. Bunun anlam\u0131, D\u00fcnya’n\u0131n ekvator \u00e7evresinin kutuplar \u00e7evresinden daha geni\u015f oldu\u011fudur.
\nEverest Da\u011f\u0131 Himalayalar’da yer al\u0131r ve ekvatora nispeten daha uzakt\u0131r.
\nChimborazo Da\u011f\u0131 ise ekvatora yak\u0131n bir noktadad\u0131r, bu y\u00fczden D\u00fcnya’n\u0131n \u015fi\u015fkin k\u0131sm\u0131na denk gelir ve yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn merkezinden daha uzakta konumlan\u0131r.
\n—
\n2. Y\u00fcksekli\u011fin \u00d6l\u00e7\u00fcm Kriterleri
\nDeniz Seviyesinden \u00d6l\u00e7\u00fcm
\nDeniz seviyesinden y\u00fckseklik, da\u011f\u0131n \u00e7evresindeki deniz seviyesine g\u00f6re hesaplan\u0131r. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcme g\u00f6re:
\nEverest Da\u011f\u0131: 8.848 metre (d\u00fcnyan\u0131n en y\u00fcksek noktas\u0131).
\nChimborazo Da\u011f\u0131: 6.263 metre.
\nYer Merkezinden \u00d6l\u00e7\u00fcm
\nD\u00fcnya\u2019n\u0131n merkezinden yap\u0131lan \u00f6l\u00e7\u00fcmde ise ekvatordaki \u015fi\u015fkinlik nedeniyle:
\nChimborazo Da\u011f\u0131: 6.384 kilometre.
\nEverest Da\u011f\u0131: 6.382 kilometre.
\nBu, Chimborazo’nun Everest’ten yakla\u015f\u0131k 2 kilometre daha uzakta oldu\u011fu anlam\u0131na gelir.
\n—
\n3. Yer\u00e7ekimi ve Ekvatorun Avantaj\u0131
\nYer\u00e7ekimi ekvator b\u00f6lgesinde daha zay\u0131ft\u0131r. Bu, D\u00fcnya’n\u0131n kendi ekseni etraf\u0131ndaki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn olu\u015fturdu\u011fu merkezka\u00e7 kuvvetinden kaynaklan\u0131r. Ekvatorda yer alan da\u011flar bu merkezka\u00e7 kuvveti nedeniyle D\u00fcnya’n\u0131n merkezinden daha uza\u011fa itilmi\u015f olur. Bu durum da Chimborazo gibi ekvatoral da\u011flar\u0131, yer merkezinden \u00f6l\u00e7\u00fclen uzakl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan avantajl\u0131 hale getirir.
\n—
\nSonu\u00e7: Y\u00fckseklik Fark\u0131n\u0131n \u00d6zeti
\nDeniz Seviyesinden \u00d6l\u00e7\u00fcm: Everest Da\u011f\u0131 d\u00fcnyan\u0131n en y\u00fcksek noktas\u0131d\u0131r.
\nYer Merkezinden \u00d6l\u00e7\u00fcm: Chimborazo Da\u011f\u0131 yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn merkezine en uzak noktad\u0131r.
\nBu fark, D\u00fcnya\u2019n\u0131n \u015feklinin ve fiziksel \u00f6zelliklerinin ilgin\u00e7 bir sonucudur ve yery\u00fcz\u00fcndeki en y\u00fcksek noktay\u0131 belirlemenin ne kadar g\u00f6receli bir kavram oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/span><\/span><\/p>\n