{"id":62527,"date":"2024-11-26T23:03:34","date_gmt":"2024-11-26T20:03:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=62527"},"modified":"2024-11-26T23:03:34","modified_gmt":"2024-11-26T20:03:34","slug":"kasgarli-mahmud-dil-ve-kulturun-butunlugu-uzerine-bir-dusunur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/kasgarli-mahmud-dil-ve-kulturun-butunlugu-uzerine-bir-dusunur\/","title":{"rendered":"Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud: Dil ve K\u00fclt\u00fcr\u00fcn B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc \u00dczerine Bir D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p align=\"left\">Dr. Nedim B\u0130R\u0130NC\u0130<\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-size: x-large;\">Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud, T\u00fcrk dilini \u00f6\u011fretme \u00e7abas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcn oldu\u011funu fark eden ilk b\u00fcy\u00fck dil bilimcilerinden biridir. 11. y\u00fczy\u0131lda yazd\u0131\u011f\u0131 Div\u00e2nu L\u00fcgati\u2019t-T\u00fcrk adl\u0131 eserinde, yaln\u0131zca dilin kelimeleri ve gramer yap\u0131lar\u0131yla ilgilenmekle kalmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda o dilin konu\u015fan halk\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imi, d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131, gelenekleri ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferleri hakk\u0131nda derinlemesine bilgi vermi\u015ftir. O, dilin sadece bir ileti\u015fim arac\u0131 de\u011fil, bir kimlik ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu erken ya\u015fta ke\u015ffetmi\u015f, dilin i\u00e7erdi\u011fi k\u00fclt\u00fcrel zenginli\u011fi anlamaya ve \u00f6\u011fretmeye y\u00f6nelmi\u015ftir.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: x-large;\">Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud, T\u00fcrk dilinin zenginli\u011fini ve \u00e7e\u015fitlili\u011fini tan\u0131tma amac\u0131n\u0131 g\u00fcderken, ayn\u0131 zamanda bir k\u00fclt\u00fcr el\u00e7isi olarak da hareket etmi\u015ftir. T\u00fcrk dilini yaln\u0131zca T\u00fcrkler i\u00e7in de\u011fil, Araplar ve di\u011fer halklar i\u00e7in de \u00f6\u011freterek, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrler aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc kurmay\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r. Bu, onun d\u00f6nemin k\u00fclt\u00fcrler aras\u0131 etkile\u015fime verdi\u011fi \u00f6nemin bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. T\u00fcrklerin dilini Araplara \u00f6\u011fretmeyi hedeflemesi, T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc sadece T\u00fcrkler i\u00e7in korumakla kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda bu k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 d\u00fcnya ile payla\u015fma arzusunu da yans\u0131t\u0131r. Mahmud\u2019un \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, dilin, bir toplumun tarihini, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve sosyal yap\u0131s\u0131n\u0131 yans\u0131tan bir ayna oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. O, dil arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla halklar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imlerini, de\u011fer sistemlerini, sosyal ili\u015fkilerini ve ya\u015fam bi\u00e7imlerini daha iyi anlamay\u0131 hedeflemi\u015ftir.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: x-large;\">Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud\u2019un Div\u00e2nu L\u00fcgati\u2019t-T\u00fcrk adl\u0131 eserinde dilin yan\u0131nda T\u00fcrklerin \u00f6rf, \u00e2det, gelenek, g\u00f6renek ve ya\u015fam tarzlar\u0131 da ele al\u0131n\u0131r. Mahmud, dilin yaln\u0131zca s\u00f6zl\u00fck bilgisiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, her kelimenin ve deyimin arkas\u0131nda bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn, bir halk\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tarihsel ve sosyal deneyimlerin oldu\u011funu savunmu\u015ftur. Bu nedenle, eseri sadece dilbilim a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel bir belge olarak da de\u011ferlendirilebilir. Div\u00e2nu L\u00fcgati\u2019t-T\u00fcrk, T\u00fcrk halklar\u0131n\u0131n tarihsel miras\u0131n\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel zenginli\u011fini korumak ad\u0131na yaz\u0131lm\u0131\u015f bir k\u00fclt\u00fcrel envanter gibi i\u015flev g\u00f6r\u00fcr.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: x-large;\">Araplara y\u00f6nelik yazd\u0131\u011f\u0131 bu eserle Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud, Arap filologlar\u0131n\u0131n kendi dillerini tan\u0131ma \u00e7abalar\u0131na benzer bir \u015fekilde, T\u00fcrk dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcne dair benzer bir ara\u015ft\u0131rma yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Mahmud\u2019un yakla\u015f\u0131m\u0131 farkl\u0131d\u0131r; o, T\u00fcrk dilini sadece \u00f6\u011fretmekle kalmam\u0131\u015f, T\u00fcrk milletinin ge\u00e7mi\u015fi ve k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011fi hakk\u0131nda derinlemesine bilgi vermi\u015ftir. Robert Dankoff ve James Kelly\u2019nin belirtti\u011fi gibi, Div\u00e2nu L\u00fcgati\u2019t-T\u00fcrk, T\u00fcrklerin Tanr\u0131\u2019n\u0131n tasar\u0131m\u0131ndaki \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne inanan ve T\u00fcrk olmayan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n T\u00fcrk karde\u015flerinin dilini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc anlamalar\u0131na olanak sa\u011flayan bir eser olarak kay\u0131tlara ge\u00e7mi\u015ftir.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: x-large;\">Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud\u2019un eserinin \u00f6nemi, yaln\u0131zca dilbilimsel veriler sunmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrklerin sosyal yap\u0131s\u0131, din\u00ee inan\u00e7lar\u0131, geleneksel ya\u015fam bi\u00e7imleri, k\u00fclt\u00fcrel semboller ve de\u011ferler hakk\u0131nda da geni\u015f bir perspektif sunar. Bu, sadece T\u00fcrkoloji alan\u0131nda de\u011fil, ayn\u0131 zamanda sosyoloji, k\u00fclt\u00fcrel \u00e7al\u0131\u015fmalar ve tarih gibi disiplinlerde de ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara \u0131\u015f\u0131k tutar. Div\u00e2nu L\u00fcgati\u2019t-T\u00fcrk, bir dilin \u00f6tesinde, o dilin konu\u015fan halklar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnsel bir portresini sunar. T\u00fcrk dilini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc anlamak isteyenler i\u00e7in bir anahtar i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: x-large;\">Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud\u2019un T\u00fcrk diline ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcne olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, yaln\u0131zca bir dilbilimsel \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015ftir. O, dilin kimlik ve k\u00fclt\u00fcrle nas\u0131l i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fini \u00e7ok erken fark etmi\u015f ve bunu eseriyle kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Dilin, bir milletin ge\u00e7mi\u015fini, sosyal yap\u0131s\u0131n\u0131, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ve de\u011ferlerini ta\u015f\u0131yan bir ara\u00e7 oldu\u011funu g\u00f6stermek, Mahmud\u2019un \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n temel amac\u0131d\u0131r. Div\u00e2nu L\u00fcgati\u2019t-T\u00fcrk\u2019\u00fc bug\u00fcn hala de\u011ferli k\u0131lan bu b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud\u2019u sadece bir dil bilimci de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir k\u00fclt\u00fcr ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131, bir halk bilgesi ve bir k\u00fclt\u00fcr el\u00e7isi olarak tarihe kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><br \/>\n<span style=\"font-size: x-large;\">Sonu\u00e7 olarak, Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud\u2019un Div\u00e2nu L\u00fcgati\u2019t-T\u00fcrk\u2019\u00fc, dilin \u00f6tesinde bir k\u00fclt\u00fcr miras\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve aktar\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan e\u015fsiz bir kaynak olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. O, dilin yaln\u0131zca ileti\u015fimin arac\u0131 de\u011fil, bir halk\u0131n kimli\u011fini, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve de\u011ferlerini ta\u015f\u0131yan bir yap\u0131 ta\u015f\u0131 oldu\u011funu anlayarak, bu zenginli\u011fi hem T\u00fcrkler hem de di\u011fer halklarla payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Onun bu \u00e7abas\u0131, k\u00fclt\u00fcrler aras\u0131 etkile\u015fimi ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r.<\/span><\/p>\n<div id=\"bghab-2282628041\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr. Nedim B\u0130R\u0130NC\u0130 Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud, T\u00fcrk dilini \u00f6\u011fretme \u00e7abas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcn oldu\u011funu fark eden ilk b\u00fcy\u00fck dil bilimcilerinden biridir. 11.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":49602,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-62527","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Nedim-birinci.jpg?fit=128%2C138&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-ggv","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62527","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=62527"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62527\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/49602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=62527"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=62527"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=62527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}