{"id":62306,"date":"2024-11-13T13:59:56","date_gmt":"2024-11-13T10:59:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=62306"},"modified":"2024-11-13T13:59:56","modified_gmt":"2024-11-13T10:59:56","slug":"maturidi-geleneginde-insan-anlayisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/maturidi-geleneginde-insan-anlayisi\/","title":{"rendered":"M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00ee Gelene\u011finde \u0130nsan Anlay\u0131\u015f\u0131"},"content":{"rendered":"<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\"><b>Dr. Nedim BIRINCI<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eelik, \u00f6zellikle Ebu Mansur el-M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00ee (\u00f6. 944) taraf\u0131ndan temelleri at\u0131lan, \u0130slam\u2019\u0131n akli ve felsefi temellerini kurmaya y\u00f6nelik bir okul olarak, insan\u0131n do\u011fas\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, sorumlulu\u011fu ve ak\u0131l gibi kavramlara ili\u015fkin \u00f6nemli bir anlay\u0131\u015f geli\u015ftirmi\u015ftir. M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00ee anlay\u0131\u015f\u0131, \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinde \u00f6zellikle ak\u0131l ve irade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc konusunda \u00f6nemli bir yere sahiptir. M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eelik, E\u015f&#8217;ariyye&#8217;den farkl\u0131 olarak insan\u0131n ak\u0131l yoluyla do\u011fruyu yanl\u0131\u015ftan ay\u0131rt edebilme kapasitesine sahip oldu\u011funu savunur. Bu, insan\u0131n sorumlulu\u011fu ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00fczerine ciddi bir etki yapar.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">1. \u0130nsan ve Ak\u0131l<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eeler, insan\u0131n temel \u00f6zelliklerinden biri olarak *ak\u0131l*\u0131 vurgularlar. M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncesine g\u00f6re, insan\u0131n akl\u0131, Allah\u2019a inanma ve do\u011fruyu yanl\u0131\u015ftan ay\u0131rt etme kapasitesine sahiptir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00ee okulunun E\u015f&#8217;ar\u00eeler\u2019den ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli bir nokta olarak kabul edilir. E\u015f&#8217;ariyye, insanlar\u0131n ancak Allah\u2019\u0131n iradesiyle do\u011fruyu bulabilece\u011fini savunurken, M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eelik akl\u0131, insan\u0131n do\u011fru ve yanl\u0131\u015f\u0131 kendi ba\u015f\u0131na da fark edebilme kapasitesine sahip bir ara\u00e7 olarak kabul eder. Bu, M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eelerin ak\u0131l ve \u015fer&#8217;\u00ee nass (Kur&#8217;an ve hadisler) aras\u0131ndaki dengeyi kurmalar\u0131na olanak sa\u011flar. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">Ak\u0131l, M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncesinde, insan\u0131 sorumlu tutan en temel unsurdur. \u0130nsanlar, ak\u0131l yoluyla hem dini h\u00fck\u00fcmleri anlamak hem de d\u00fcnyadaki olgular\u0131 do\u011fru de\u011ferlendirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eeler, akl\u0131, insan\u0131n ahlaki ve dini sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirebilmesi i\u00e7in gerekli bir ara\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcr. Bu, ayn\u0131 zamanda \u0130slam&#8217;da insan\u0131n \u00f6zg\u00fcr iradesi ve sorumlulu\u011fu i\u00e7in de bir temel olu\u015fturur.<\/span><\/span><\/span><\/p><div id=\"bghab-679785235\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">2. \u0130nsan ve \u0130rade \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00ee gelene\u011finde insan\u0131n iradesi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc b\u00fcy\u00fck bir \u00f6neme sahiptir. M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eeler, insan\u0131n se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip oldu\u011funu kabul ederler. Bu \u00f6zg\u00fcr irade, insan\u0131n eylemlerini sorumlulu\u011funa tabi tutar. Ancak bu, insan\u0131n tamamen \u00f6zg\u00fcr oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc her \u015fey Allah\u2019\u0131n iradesine ba\u011fl\u0131d\u0131r ve hi\u00e7bir \u015fey O\u2019nun izni olmadan ger\u00e7ekle\u015femez. Yine de, insan\u0131n kendi eylemleri \u00fczerindeki \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve sorumlulu\u011fu M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncesinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde vurgulan\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eeler, insan\u0131n f\u0131trat\u0131 (do\u011fas\u0131) gere\u011fi iyiye y\u00f6nelme e\u011filiminde oldu\u011funu ancak ak\u0131l ve iradesini kullanarak do\u011fruyu yanl\u0131\u015ftan ay\u0131rt edebilece\u011fini savunurlar. \u0130nsan, do\u011fu\u015ftan bir y\u00f6nelimle do\u011fruyu bulmaya yatk\u0131nd\u0131r; ancak bu, her zaman garanti edilmez. Ki\u015fi, ak\u0131l ve iradesini kullanarak do\u011fruyu se\u00e7me ve yanl\u0131\u015flardan ka\u00e7\u0131nma sorumlulu\u011funa sahiptir. Bu da insan\u0131n sorumlulu\u011funu artt\u0131r\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">3. \u0130nsan ve Allah\u2019\u0131n Adaleti<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eeler, Allah\u2019\u0131n adaletine b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verirler. \u0130nsan\u0131n sorumlulu\u011funu kabul eden M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00ee anlay\u0131\u015f\u0131, Allah\u2019\u0131n adaletini de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurur. M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eeler, Allah\u2019\u0131n insanlara ak\u0131l ve irade vermesinin, onlar\u0131 do\u011fruyu ve yanl\u0131\u015f\u0131 ay\u0131rt edebilme kapasitesine sahip k\u0131lmas\u0131n\u0131n, Allah\u2019\u0131n adaletinin bir tezah\u00fcr\u00fc oldu\u011funu belirtirler. E\u011fer insan, Allah\u2019\u0131n emirlerine uygun bir \u015fekilde ya\u015farsa, sorumlu tutulur ve \u00f6d\u00fcllendirilir; aksine, yanl\u0131\u015f bir yol izlerse, sorumlu tutulur ve cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p><div id=\"bghab-1995231748\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">4. \u0130nsan ve Toplum<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eelik, insan\u0131n hem bireysel hem de toplumsal y\u00f6nlerini dikkate al\u0131r. \u0130nsanlar, toplumlar\u0131nda da sorumluluk ta\u015f\u0131r ve toplumsal d\u00fczenin korunmas\u0131nda da \u00f6nemli bir rol oynarlar. M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eeler, toplumsal huzurun sa\u011flanmas\u0131nda bireysel akl\u0131n ve iradenin nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131na dair ilkeleri belirlerken, ayn\u0131 zamanda bu toplumun ilahi bir d\u00fczen i\u00e7inde i\u015fledi\u011fini de vurgularlar.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">5. \u0130nsan ve Kader<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncesinde kader konusu, \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma alan\u0131d\u0131r. M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eeler, kaderi Allah\u2019\u0131n bilgisi olarak kabul ederler. \u0130nsanlar, kendi \u00f6zg\u00fcr iradeleriyle eylemlerini se\u00e7ebilirler, ancak Allah, her \u015feyi \u00f6nceden bilmektedir. Burada, insan\u0131n \u00f6zg\u00fcr iradesi ile Allah\u2019\u0131n bilgisi aras\u0131nda bir denge kurulur. \u0130nsanlar, kendi eylemlerini se\u00e7me \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahipken, Allah\u2019\u0131n ilmi, onlar\u0131n eylemlerini \u00f6nceden bilmektedir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">Kader, M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eeler i\u00e7in, insan\u0131n yapaca\u011f\u0131 se\u00e7imlerin Allah\u2019\u0131n ilmiyle \u00f6rt\u00fc\u015fmesi de\u011fil, Allah\u2019\u0131n her \u015feyden haberdar olmas\u0131 ve O\u2019nun iradesinin her \u015fey \u00fczerinde etkili olmas\u0131 demektir. M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eeler, bu anlay\u0131\u015f\u0131 insan\u0131n sorumlulu\u011funa halel getirmeyen bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klarlar.<\/span><\/span><\/span><\/p><div id=\"bghab-1759671114\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">Sonu\u00e7:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: x-large;\">M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00ee gelene\u011finde insan anlay\u0131\u015f\u0131, ak\u0131l, \u00f6zg\u00fcr irade, sorumluluk ve adalet gibi temel ilkeler etraf\u0131nda \u015fekillenir. \u0130nsan, hem bireysel hem de toplumsal d\u00fczeyde do\u011fruyu yanl\u0131\u015ftan ay\u0131rt etme kapasitesine sahip, \u00f6zg\u00fcr iradeye sahip bir varl\u0131k olarak kabul edilir. M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eeler, insan\u0131 Allah\u2019a kar\u015f\u0131 sorumlu tutar, ancak bu sorumlulu\u011fu Allah\u2019\u0131n adaletine ve insan\u0131n ak\u0131l yoluyla do\u011fruyu bulma kapasitesine dayand\u0131r\u0131rlar. Bu, \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinde insan\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve sorumlulu\u011funu tart\u0131\u015fan \u00f6nemli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 sunar.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<div id=\"bghab-2696841308\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr. Nedim BIRINCI M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00eelik, \u00f6zellikle Ebu Mansur el-M\u00e2t\u00fcr\u00eed\u00ee (\u00f6. 944) taraf\u0131ndan temelleri at\u0131lan, \u0130slam\u2019\u0131n akli ve felsefi temellerini kurmaya y\u00f6nelik bir okul olarak, insan\u0131n do\u011fas\u0131,<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":49602,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-62306","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Nedim-birinci.jpg?fit=128%2C138&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-gcW","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62306","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=62306"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62306\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/49602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=62306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=62306"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=62306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}