{"id":61899,"date":"2024-10-26T01:27:51","date_gmt":"2024-10-25T22:27:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=61899"},"modified":"2024-10-26T01:27:51","modified_gmt":"2024-10-25T22:27:51","slug":"moldovadaki-genel-secimler-ve-abye-katilim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/moldovadaki-genel-secimler-ve-abye-katilim\/","title":{"rendered":"Moldova\u2019daki genel se\u00e7imler ve AB\u2019ye kat\u0131l\u0131m"},"content":{"rendered":"

Erta\u015f \u00c7AKIR<\/b><\/span><\/p>\n

Moldova\u2019daki genel se\u00e7imler ve AB\u2019ye kat\u0131l\u0131m i\u00e7in yap\u0131lan referandum, \u00fclkenin gelece\u011fi i\u00e7in tarihi bir d\u00f6neme\u00e7 oldu. Referandumda, Avrupa\u2019ya kat\u0131l\u0131m y\u00f6n\u00fcnde %51’lik bir destek \u00e7\u0131karken, kar\u015f\u0131t oy oran\u0131 %48.9\u2019da kald\u0131. Bu sonu\u00e7, Moldova\u2019n\u0131n gelece\u011fi hakk\u0131nda halk\u0131n derin bir karars\u0131zl\u0131k ve kutupla\u015fma ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor. Avrupa Birli\u011fi\u2019ne do\u011fru y\u00f6nelme, \u00fclke i\u00e7in ekonomik ve siyasi istikrar\u0131 art\u0131rma f\u0131rsat\u0131 sunsa da, bu ad\u0131m Moldova\u2019n\u0131n hem i\u00e7 hem de d\u0131\u015f dengelerini alt\u00fcst edebilir.<\/p>\n

Bu noktada en kritik soru, Rusya\u2019n\u0131n bu sonu\u00e7lara nas\u0131l tepki verece\u011fi. Moldova, Avrupa ile Rusya aras\u0131nda bir s\u0131n\u0131r \u00e7izgisi konumunda ve bu durum Moskova’n\u0131n dikkatini \u00f6zellikle \u00e7ekiyor. Moldova’n\u0131n Avrupa’ya y\u00f6nelimi, Rusya i\u00e7in sadece bir \u00fclkenin elden \u00e7\u0131kmas\u0131 anlam\u0131na gelmiyor; ayn\u0131 zamanda Bat\u0131\u2019n\u0131n do\u011fuya do\u011fru geni\u015flemesi anlam\u0131na geliyor. Bu da Rusya’n\u0131n, Moldova \u00fczerindeki geleneksel n\u00fcfuzunu kaybetmek istemedi\u011fi bir senaryo.<\/p>\n

Ancak Moldova\u2019n\u0131n durumunu, di\u011fer eski Sovyet \u00fclkelerinden farkl\u0131 k\u0131lan baz\u0131 etkenler var. Birincisi, Moldova’n\u0131n do\u011fusunda yer alan Transdinyester b\u00f6lgesi h\u00e2l\u00e2 Rusya yanl\u0131s\u0131 ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan kontrol ediliyor ve burada konu\u015flanm\u0131\u015f Rus askerleri var. Bu b\u00f6lgenin varl\u0131\u011f\u0131, Moldova’n\u0131n Avrupa y\u00f6nelimine kar\u015f\u0131 Rusya\u2019n\u0131n kullanabilece\u011fi stratejik bir koz. Moskova, Moldova’n\u0131n AB\u2019ye kat\u0131l\u0131m s\u00fcrecini yava\u015flatmak veya durdurmak i\u00e7in bu b\u00f6lgedeki ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 hareketi daha aktif bir \u015fekilde destekleyebilir.<\/p>\n

Di\u011fer yandan, Rusya’n\u0131n bu kez do\u011frudan askeri bir m\u00fcdahale yerine daha diplomatik ve ekonomik ara\u00e7lar\u0131 tercih etmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da g\u00fc\u00e7l\u00fc. Moldova\u2019n\u0131n enerji ihtiyac\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Rusya\u2019dan kar\u015f\u0131lan\u0131yor. Bu, Moskova’n\u0131n elinde \u00f6nemli bir pazarl\u0131k g\u00fcc\u00fc olu\u015fturuyor. Enerji fiyatlar\u0131, gaz arz\u0131 ve ticaret k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 gibi ekonomik bask\u0131 ara\u00e7lar\u0131, Moldova\u2019y\u0131 Avrupa yolunda ilerlerken duraksatabilecek unsurlar olabilir. Rusya, enerji kart\u0131n\u0131 kullanarak Moldova \u00fczerinde kontrol sa\u011flamay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeyi ve b\u00f6ylece b\u00f6lgedeki etki alan\u0131n\u0131 korumay\u0131 hedefleyebilir.<\/p>\n

\u00d6te yandan, referandum sonucu, Avrupa\u2019n\u0131n Moldova \u00fczerindeki etkisinin de artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. AB, \u00f6zellikle Do\u011fu Ortakl\u0131\u011f\u0131 program\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Moldova\u2019ya ekonomik ve siyasi destek sa\u011fl\u0131yor. Bu destek, Moldova halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 i\u00e7in daha iyi bir ya\u015fam umudu ve istikrar anlam\u0131na geliyor. E\u011fer Avrupa, Moldova\u2019n\u0131n demokratik reformlar\u0131n\u0131 te\u015fvik etmeye ve ekonomik b\u00fcy\u00fcmesini desteklemeye devam ederse, bu s\u00fcre\u00e7 daha da h\u0131zlanabilir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, Moldova\u2019n\u0131n gelece\u011fi, Rusya ve Avrupa aras\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck bir stratejik satran\u00e7 oyununda bir piyondan \u00e7ok daha fazlas\u0131. \u00dclkenin Avrupa y\u00f6nelimi, hem ekonomik hem de siyasi bir tercih olsa da, bu tercihin ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmeyece\u011fi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Moskova\u2019n\u0131n ataca\u011f\u0131 ad\u0131mlara ba\u011fl\u0131. Rusya, Moldova\u2019y\u0131 kaybetmek istemeyecek kadar \u00f6nemli bir b\u00f6lgesel oyuncu ve bu nedenle m\u00fccadeleden vazge\u00e7meyecektir. Ancak bu m\u00fccadelenin \u015fekli, belki de eski y\u00f6ntemlerin \u00f6tesine ge\u00e7erek daha sofistike, ekonomik ve diplomatik ara\u00e7larla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclecektir.
\n[19:11, 21.10.2024] Rafet: *Moldova’n\u0131n Referandum Sonu\u00e7lar\u0131: Avrupa Yolu ve Rusya’n\u0131n Hesaplar\u0131*<\/p>\n

Moldova, ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde yap\u0131lan genel se\u00e7imler ve Avrupa Birli\u011fi\u2019ne (AB) kat\u0131l\u0131m referandumuyla \u00f6nemli bir d\u00f6neme\u00e7ten ge\u00e7ti. Halk\u0131n %51\u2019i Avrupa ile entegrasyonu desteklerken, %48.9\u2019u bu fikre kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Bu sonu\u00e7lar, \u00fclkenin gelece\u011fi hakk\u0131nda derin bir b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011fe i\u015faret ediyor. Moldova, bir yandan daha fazla demokrasi, ekonomik refah ve Avrupa’n\u0131n sundu\u011fu g\u00fcvenlik \u015femsiyesine yakla\u015fma iste\u011fi ta\u015f\u0131rken, di\u011fer yandan tarihsel, k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik ba\u011flarla ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu Rusya\u2019n\u0131n g\u00f6lgesinden s\u0131yr\u0131lmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir risk al\u0131yor.<\/p>\n

Peki, bu riskin anlam\u0131 ne? Moldova\u2019n\u0131n AB\u2019ye kat\u0131lma arzusu, asl\u0131nda bir tercih de\u011fil, iki b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015f bir \u00fclkenin hayatta kalma stratejisi. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclke, Bat\u0131\u2019ya do\u011fru bir ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n tepkisi ne olacak? Bu, sadece Moldova\u2019n\u0131n de\u011fil, t\u00fcm b\u00f6lgenin kaderini belirleyecek bir soru.<\/p>\n

Rusya, Moldova’n\u0131n Avrupa\u2019ya y\u00f6nelimini dikkatle izliyor. Rusya i\u00e7in Moldova\u2019n\u0131n Avrupa yolunda ilerlemesi, etkisinin do\u011fuya do\u011fru gerilemesi anlam\u0131na geliyor. Bu, Rusya’n\u0131n kolay kolay kabullenmeyece\u011fi bir durum. \u00d6zellikle Ukrayna’daki krizden sonra, Moskova’n\u0131n eski Sovyet co\u011frafyas\u0131ndaki n\u00fcfuzunu kaybetmeye tahamm\u00fcl\u00fc yok. Bu nedenle Moldova’n\u0131n AB\u2019ye kat\u0131l\u0131m y\u00f6n\u00fcndeki her ad\u0131m\u0131, Rusya i\u00e7in bir meydan okuma olarak g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n

Ancak burada \u00f6nemli bir detay var: Moldova’n\u0131n i\u00e7indeki Transdinyester b\u00f6lgesi. 1990\u2019lardan beri fiilen ba\u011f\u0131ms\u0131z olan ve Rusya\u2019n\u0131n destekledi\u011fi bu ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 b\u00f6lge, Moldova\u2019n\u0131n AB\u2019ye kat\u0131l\u0131m s\u00fcrecinde kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kacak en b\u00fcy\u00fck engel. Transdinyester, Rusya’n\u0131n Moldova \u00fczerindeki n\u00fcfuzunu s\u00fcrd\u00fcrmesini sa\u011flayan bir koz olarak duruyor. Moskova, gerekirse bu kart\u0131 kullanarak Moldova\u2019n\u0131n Avrupa\u2019ya tam entegrasyonunu engelleyebilir.<\/p>\n

Yine de, bu kez kar\u015f\u0131m\u0131zda sadece askeri tehditlerden ibaret bir tablo yok. Rusya, Moldova\u2019y\u0131 kaybetmemek i\u00e7in ekonomik ve diplomatik ara\u00e7lara da ba\u015fvurabilir. Enerji arz\u0131, ticaret kotalar\u0131, ekonomik yapt\u0131r\u0131mlar gibi ara\u00e7larla Moldova\u2019y\u0131 AB yolundan sapt\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fabilir. Moldova, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Rus gaz\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 ve bu durum, Moskova\u2019n\u0131n elini g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131l\u0131yor. Ancak unutulmamal\u0131 ki, bu t\u00fcr bask\u0131lar sadece ge\u00e7ici \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunar; Moldova halk\u0131n\u0131n uzun vadeli beklentilerini tatmin etmez.<\/p>\n

\u00d6te yandan, AB\u2019nin bu s\u00fcre\u00e7te Moldova\u2019y\u0131 yaln\u0131z b\u0131rakmamas\u0131 gerekiyor. Moldova\u2019n\u0131n reform s\u00fcrecinde ilerlemesi ve Avrupa\u2019ya daha fazla yakla\u015fmas\u0131 i\u00e7in ekonomik destek, yat\u0131r\u0131m projeleri ve ticaret anla\u015fmalar\u0131 hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. E\u011fer Avrupa, Moldova\u2019y\u0131 ekonomik anlamda g\u00fc\u00e7lendirebilir ve siyasi olarak istikrarl\u0131 bir zemin sunabilirse, bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclke b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fimin \u00f6nc\u00fcs\u00fc olabilir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, Moldova’n\u0131n referandum sonu\u00e7lar\u0131, sadece bir \u00fclkenin gelece\u011fi hakk\u0131nda de\u011fil, ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel dengeler hakk\u0131nda da ipu\u00e7lar\u0131 veriyor. Avrupa\u2019n\u0131n sundu\u011fu demokrasi ve refah modelinin mi, yoksa Rusya\u2019n\u0131n geleneksel g\u00fc\u00e7 politikalar\u0131n\u0131n m\u0131 galip gelece\u011fi hen\u00fcz net de\u011fil. Ancak Moldova halk\u0131, Avrupa’ya daha yak\u0131n olma iste\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etti. \u015eimdi, bu sesin duyulup duyulmayaca\u011f\u0131 ve bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclkenin b\u00fcy\u00fck bir stratejik oyunun piyonu mu yoksa oyuncusu mu olaca\u011f\u0131, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te netle\u015fecek.<\/span><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Reklamlar<\/div>