{"id":61318,"date":"2024-09-04T14:48:52","date_gmt":"2024-09-04T11:48:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=61318"},"modified":"2024-09-04T14:48:52","modified_gmt":"2024-09-04T11:48:52","slug":"turk-kimligi-ve-dil-mucadelesi-gecmisten-gunumuze-unutulan-kahramanlar-ve-direnis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/turk-kimligi-ve-dil-mucadelesi-gecmisten-gunumuze-unutulan-kahramanlar-ve-direnis\/","title":{"rendered":"T\u00fcrk Kimli\u011fi ve Dil M\u00fccadelesi: Ge\u00e7mi\u015ften G\u00fcn\u00fcm\u00fcze Unutulan Kahramanlar ve Direni\u015f"},"content":{"rendered":"<p>BGSAM<\/p>\n<p>\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131 kim kazand\u0131? Sovyetler Birli\u011fi mi yoksa Amerika Birle\u015fik Devletleri mi? Bu soru h\u00e2l\u00e2 tart\u0131\u015f\u0131lmaya devam ediyor. Ancak \u00e7o\u011fu ki\u015fi, Nazi ordular\u0131na s\u0131k\u0131lan her \u00fc\u00e7 kur\u015fundan birinin Kazakistanl\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan \u00fcretildi\u011fini veya K\u0131z\u0131l Ordu&#8217;nun kulland\u0131\u011f\u0131 mazotun yar\u0131s\u0131n\u0131n Bak\u00fc&#8217;den geldi\u011fini pek hat\u0131rlamaz.<br \/>\nSon b\u00fcy\u00fck sava\u015fta her \u00fc\u00e7 \u015fehitten biri Orta Asya T\u00fcrk&#8217;\u00fcyd\u00fc, ama zaferin belkemi\u011fi olan bu insanlar nedense hep unutuldu. Berlin&#8217;deki Reichstag binas\u0131na zafer bayra\u011f\u0131n\u0131 diken bir Tacik karde\u015fimizdi, ancak onun bile bir an\u0131t\u0131 yok. \u015ean ve \u015f\u00f6hret biriktiremedik. Bulgaristan T\u00fcrkleri olarak bu ac\u0131y\u0131 derinden hissediyoruz. 1960&#8217;l\u0131 ve 70&#8217;li y\u0131llarda \u00fclkemizi y\u0131ld\u0131zlar gibi parlatm\u0131\u015f olsak da, sonunda silinip gittik.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, T\u00fcrk halk\u0131 ve T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 olarak yeniden bir uyan\u0131\u015f i\u00e7erisindeyiz. Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Anayasas\u0131&#8217;n\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde, Balkanlar&#8217;da k\u00fclt\u00fcr ve devlet kuranlar aras\u0131nda T\u00fcrklerin ba\u015f s\u0131rada yer almas\u0131 ger\u00e7e\u011fi beni derinden etkiledi. Bu ger\u00e7e\u011fi okuyunca t\u00fcylerim diken diken oldu. Benzer bir duyguyu, Friedrich Nietzsche&#8217;nin <strong><em>&#8220;B\u00f6yle Buyurdu Zerd\u00fc\u015ft&#8221;<\/em><\/strong> eserinde <strong><em>&#8220;Seven, ge\u00e7mi\u015f ku\u015faklar\u0131 kurtar\u0131r&#8221;<\/em><\/strong> fikrini okudu\u011fumda hissetmi\u015ftim. Zerd\u00fc\u015ft, Platon&#8217;dan \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f, ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin temellerini atm\u0131\u015f bir bilgedir. Onun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcnk\u00fc Azerbaycan topraklar\u0131, Anadolu ile Orta Asya T\u00fcrklerini birbirine ba\u011flayan stratejik bir b\u00f6lgedir. Bulgaristan T\u00fcrkleri, bu b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131&#8217;n\u0131n Balkanlar ve Avrupa halkas\u0131d\u0131r. Eski T\u00fcrkistan&#8217;dan, yani Turan Diyar\u0131&#8217;ndan do\u011fan erdemler, Azerbaycan ve Anadolu \u00fczerinden bize kadar ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, kendi topraklar\u0131m\u0131zda, \u00f6z de\u011ferlerimizle ya\u015fay\u0131p geli\u015ferek y\u00fccelme m\u00fccadelemizi ayn\u0131 d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 verdik.<\/p>\n<p>19. ve 20. y\u00fczy\u0131llarda Kafkasya&#8217;da karde\u015flerimizin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm zorluklar\u0131 biz de ya\u015fad\u0131k. T\u00fcrk kimli\u011fini koruman\u0131n temel unsuru dildir. Anadilimiz, ola\u011fan\u00fcst\u00fc de\u011ferli fikirlerin \u00fczerine yuvalanan bir kehribar gibidir; bu y\u00fczden ilk \u00f6nce onu k\u0131r\u0131p yok etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Her halk\u0131 ya\u015fatan en b\u00fcy\u00fck miras dildir. Ayn\u0131 soydan gelen insanlar\u0131 birbirine kenetleyen, onlara kimlik kazand\u0131ran, hayatlar\u0131n\u0131 \u015fuurla ayd\u0131nlatan ve kendilerini korumalar\u0131nda g\u00fc\u00e7 veren dil ba\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Tarihte kaybolan diller vard\u0131r, ancak bu, o halk\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn veya tarihinin yok oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Dillerini ya\u015fatamayan halklar ve onlar\u0131n y\u00f6neticileri zamanla kendilerini de kaybeder. T\u00fcrkler ise dilleri i\u00e7in direnen ve bu ac\u0131y\u0131 ya\u015famayan nadir halklardand\u0131r. Tarih boyunca kendilerini yeni nesillerle tazelerken, dillerini de zenginle\u015ftirerek ya\u015fatm\u0131\u015flard\u0131r. Bu temelde, d\u00fcnyada en eski kimliklerden biri T\u00fcrk kimli\u011fidir.<\/p><div id=\"bghab-4083554043\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>T\u00fcrk kimli\u011fi, genel anlamda, tek, bir ve y\u00fccedir. Bulgaristan\u2019da ise fa\u015fizm ve kom\u00fcnizm d\u00f6nemlerinde, T\u00fcrk dilini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc yok etme \u00e7abalar\u0131 hi\u00e7 de\u011fi\u015fmedi. Dil, kimli\u011fin omurgas\u0131d\u0131r. Dil yok edilmeden kimlik eritilemez, kimse asimile edilemez. Bu ger\u00e7e\u011fi ilk i\u015faret eden, Kuran-\u0131 Kerim\u2019in \u00fcnl\u00fc \u00e7eviri ve tefsirini yapan Abdullah Yusuf Ali olmu\u015ftur. O, dillerin ve renklerin \u00e7e\u015fitlili\u011fini hem co\u011frafya hem de tarihsel a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirmi\u015f ve <strong><em>&#8220;Ya\u015fayan diller \u00f6l\u00fcms\u00fczd\u00fcr&#8221;<\/em><\/strong> demi\u015ftir.<\/p>\n<p>Tarihte, k\u00fclt\u00fcrel bir topluluktan ve kadim gelenekleri olan bir halk\u0131n dilini kaybetti\u011fini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Arap yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131 bunun en parlak \u00f6rneklerinden biridir. Mezopotamya ile Atlantik Okyanusu aras\u0131nda ya\u015fayan halklar, anadillerini kaybetmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcrkler ise Araplar\u0131n dilini de k\u00fclt\u00fcrlerine katarak yeni bir medeniyet in\u015fa etmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Bu durumu g\u00f6ren Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrk dilini yok etmeyi stratejik bir hedef haline getirmi\u015ftir. Bu yol, 1774 K\u00fc\u00e7\u00fck Kaynarca Antla\u015fmas\u0131yla a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tarihin ger\u00e7eklerini anlatan sayfalar ise yava\u015f yava\u015f a\u00e7\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Avusturyal\u0131 yazar Erich Feigl, <strong><em>\u201cAte\u015f \u00dclkesi ve \u0130pek Yolu \u2013 Azerbaycan Tarihi\u201d<\/em><\/strong> adl\u0131 eserinde \u015funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r: <strong><em>&#8220;Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;nun egemenli\u011fi alt\u0131ndaki halklar\u0131n dillerine dokunulmam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkler, h\u00fckmettikleri topraklarda dillerin ve k\u00fclt\u00fcrlerin korunmas\u0131na \u00f6nem vermi\u015flerdir.&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Devleti, Bulgarlar\u0131n dilini ve dinini koruyarak, onlara tarih sahnesinde ilk kez kendi dillerinde okuma, yazma ve dua etme imk\u00e2n\u0131 tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Ancak tarihte bir halka ve onun diline zulmetmenin tek amac\u0131 vard\u0131r: O halk\u0131n dilini k\u00f6reltmek, \u015fuurundan tarihini ve kimli\u011fini silmek. Bu trajedi, Bulgaristan T\u00fcrkleri ba\u015fta olmak \u00fczere, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131&#8217;n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda 19. y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flayarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck Hristiyan devletler kurmak, T\u00fcrk dilini, Osmanl\u0131 k\u00fclt\u00fcr ve kimli\u011fini yok etmek b\u00fcy\u00fck bir stratejinin par\u00e7as\u0131 olmu\u015ftur. Bulgaristan ve Ermenistan\u2019\u0131n millile\u015fmesi, bu stratejinin en parlak \u00f6rnekleridir. 25 Aral\u0131k 1991\u2019de Sovyetler Birli\u011fi&#8217;nin da\u011f\u0131lmas\u0131yla T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131nda yeni bir d\u00f6nem ba\u015flam\u0131\u015f, ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrk cumhuriyetleri ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131&#8217;n\u0131n k\u00f6klerine d\u00f6n\u00fc\u015f ve k\u00fclt\u00fcrel ar\u0131nma s\u00fcreci olarak de\u011ferlendirilmelidir.<\/p><div id=\"bghab-1780010644\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Azerbaycan halk\u0131 da bu s\u00fcre\u00e7ten nasibini alm\u0131\u015f ve Arap alfabesinden Kiril alfabesine ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecini ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu ge\u00e7i\u015fler, Azerbaycan T\u00fcrk kimli\u011finin korunmas\u0131 m\u00fccadelesinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Ruslar, M\u00fcsl\u00fcman Kafkaslar\u2019da bir Hristiyan Ermeni devleti kurma plan\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7aba sarf etmi\u015flerdir. Bu plan, Bulgaristan\u2019da da uygulanm\u0131\u015f ve Bulgar Prensli\u011fi kurulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Zaman de\u011fi\u015fse de hedefler de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Sovyetler Birli\u011fi d\u00f6neminde de T\u00fcrk dilini yok etme \u00e7abalar\u0131 devam etmi\u015f ve Orta Asya T\u00fcrkleri, Latin alfabesine ge\u00e7meye zorlanm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nAncak T\u00fcrkler, tarih boyunca dillerini ve k\u00fclt\u00fcrlerini koruyarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir.<br \/>\nSayg\u0131lar\u0131m\u0131zla,<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"bghab-1726010438\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>BGSAM \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131 kim kazand\u0131? Sovyetler Birli\u011fi mi yoksa Amerika Birle\u015fik Devletleri mi? Bu soru h\u00e2l\u00e2 tart\u0131\u015f\u0131lmaya devam ediyor. Ancak \u00e7o\u011fu ki\u015fi, Nazi ordular\u0131na<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":56152,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-61318","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-fX0","jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/bgsamm2211.jpg?fit=430%2C434&ssl=1","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61318","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=61318"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61318\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56152"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=61318"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=61318"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=61318"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}