Yazan: Nevzat \u00d6ZT\u00dcRK, \u0130lahiyat\u00e7\u0131, E\u011fitimci Yazar<\/p>\n
\u0130nsano\u011flunun varolmas\u0131 ve topluluklar halinde ya\u015famas\u0131ndan bu yana istihbarat (Haber alma) faaliyetleri hep vakidir. Hz. Peygamber Devri\u2019nde de istihbarat faaliyetlerine (casusluk) rastlan\u0131r.
\nArap\u00e7a \u201cces\u201dk\u00f6k\u00fcnden g\u00f6zetleyen, ara\u015ft\u0131ran manas\u0131nda isim olan casus kelimesi, d\u00fc\u015fman\u0131n s\u0131rlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131p bilgi s\u0131zd\u0131ran, d\u00fc\u015fman i\u00e7inde \u00e7e\u015fitli y\u0131k\u0131c\u0131 faaliyetlerde bulunan ki\u015fi anlam\u0131na gelmektedir. Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de casus kelimesi yer almamakla beraber ayn\u0131 k\u00f6kten gelen\u201dTecess\u00fcs\u201dfiil olarak ge\u00e7mektedir.[1]
\nRasulullah\u2019 \u0131n do\u011fumundan 5571 y\u0131l \u00f6nce yani M.\u00d6. 5000 y\u0131l\u0131nda yaz\u0131lan ve d\u00fcnyan\u0131n en eski askeri eserlerinden olan \u201cHarp Sanat\u0131\u201d adl\u0131 eserinde Sun Tzu, istihbarat\u0131n \u00f6nemini vurgulayarak \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir: \u201cAk\u0131ll\u0131 bir h\u00fck\u00fcmdar\u0131n veya bir komutan\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131 yenerek topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgal ve s\u0131radan ki\u015filerin eri\u015femeyece\u011fi \u015feyleri elde etmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan unsur, d\u00fc\u015fman hakk\u0131nda daha \u00f6nceden bilgi sahibi olmas\u0131d\u0131r. Bu bilgilere ne ruh \u00e7a\u011f\u0131rarak ne de kendi tecr\u00fcbesinden yararlanarak sahip olabilir. Bu bilgileri ancak casuslar vas\u0131tas\u0131yla edinebilir. Casuslar be\u015f gruba ayr\u0131l\u0131r; mahalli, resmi memurlar, milliyet de\u011fi\u015ftirenler, ikili \u00e7al\u0131\u015fanlar, d\u00fc\u015fman i\u00e7ine s\u0131z\u0131p geri d\u00f6nenler. Bu be\u015f casus hep beraber \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131nda hi\u00e7 kimse bu gizli sistemi ke\u015ffedemez. Buna \u201ciplerin m\u00fckemmel idaresi\u201d denir\u201d.[2]
\nB\u00fct\u00fcn d\u00f6nemlerde oldu\u011fu gibi cahiliye devrinde de istihbarat faaliyetlerine b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verilmi\u015f ve yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar hep bu do\u011frultuda olmu\u015ftur. Mekke \u015fehir devleti parlemantosu olan Daru\u2019n-Nedve\u2019nin istihbarat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda \u00f6nemli fonksiyonlar\u0131 bulunmaktayd\u0131. Daru\u2019-Nedve,se\u00e7kin insanlar\u0131n y\u00f6netimle ilgili isti\u015farelere kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir meclisti.[3] Bu mecliste sava\u015f,bar\u0131\u015f,kumandan tayini,nikah t\u00f6renleri,ekonomik konular vb.devleti ilgilendiren b\u00fct\u00fcn meseleler buraya kat\u0131lan Kurey\u015f a\u015firet temsilcileri taraf\u0131ndan, Reis ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda karara ba\u011flan\u0131rd\u0131. a\u015firet temsilcileri taraf\u0131ndan,Reis ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda karara ba\u011flan\u0131rd\u0131.[4] Daru\u2019n- nedve Mekke d\u00f6neminde, hep M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n aleyhine \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Bise\u2019tin yedinci. y\u0131l\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 siyasi abluka ve ictimai boykot karar\u0131, Bisetin Onuncu. y\u0131l\u0131nda Taif seferinden d\u00f6nerken, Hz. Peygamber\u2019i \u00fclkeye koymaya karar\u0131 ve Bi\u2019setin Resulullah\u2019a (Hicret \u00d6ncesi) \u00d6l\u00fcm Karar\u0131[5] bunlar\u0131n ba\u015fl\u0131calar\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Darun\u2019nedve de al\u0131nan kararlar\u0131n, halka \u00e7abuk s\u0131zd\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahade ediyoruz. Zira Rasulullah ve Hz. Ebubekir taraf\u0131ndan istihbaratla g\u00f6revlendirilen Abdullah b. Ebubekir ve Amir b. Fuheyre, g\u00fcnd\u00fczleri s\u00fcrekli halk\u0131n i\u00e7inde dola\u015farak, Daru\u2019n-nedve\u2019den s\u0131zan haberleri dinlemi\u015fler, geceleri duyduklar\u0131, g\u00f6rd\u00fckleri haberleri Ma\u011faradakilere anlatm\u0131\u015flard\u0131r.[6] Ayr\u0131ca Rasulullah\u2019\u0131n halalar\u0131ndan Ukayka da ortal\u0131kta dola\u015fan haberlere binaen suikast giri\u015fimi olaca\u011f\u0131n\u0131 Rasulullah\u2019a haber vermi\u015ftir.[7] Rukayka Rasulullah\u2019suikast haberini bildirmekte akrabal\u0131k vazifesini de yerine getirmi\u015ftir.
\nKaiflik konusunun da \u0130stihbaratla ili\u015fkisi vard\u0131r. Kaiflik hakk\u0131nda Ne\u015f\u2019et \u00c7a\u011fatay bize \u015fu bilgileri vermektedir: \u201cK\u0131yafet ilmi; iz arama ve ayak izinden sahibine tan\u0131ma bilimidir. Bu bilim adam \u00f6ld\u00fcrme, H\u0131rs\u0131zl\u0131k, kaybolma (Neseb tespiti ve Nikahlar) \u2026. vs. gibi olaylarda, \u00e7ok i\u015fe yarayan bir bilim koludur. Araplar bu dalda o kadar ileri gitmi\u015flerdi ki baz\u0131 kaifler (iz aray\u0131c\u0131lar) iz sahibinin gen\u00e7 veya ya\u015fl\u0131 oldu\u011funu, kad\u0131n veya Erkek oldu\u011funu, k\u0131z veya dul oldu\u011funu anlarlard\u0131. Bu iz aray\u0131c\u0131l\u0131kta en usta arap oymaklar\u0131, Benu Mudlic\u2019le, Benu Lehebidir. Bu oymaklar i\u00e7inde de M\u00fcrreo\u011fullar\u0131 en \u00fcst\u00fcnleriydi. M\u00fcrreo\u011fullar\u0131, bir devenin ayak izinden, o devenin kimin oldu\u011funu \u00e7\u0131kar\u0131r, bir insan ayak izinden de ki\u015finin Irakl\u0131, \u015eaml\u0131, M\u0131s\u0131rl\u0131 veya Medineli oldu\u011funu bir g\u00f6r\u00fc\u015fte anlarlard\u0131.[8] Diyebiliriz ki Cahiliye ve Hz.Peygamber d\u00f6neminde b\u00fct\u00fcn faili mechul olaylar\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 ve \u00f6zellikle istihbarat elde edilmesinde \u201c\u0130z\u201d konusunda uzman olan Kaifler, toplumun s\u00f6z sahibi olup ayn\u0131 zamanda bunlar o d\u00f6nemin en b\u00fcy\u00fck istihbarat\u00e7\u0131lar\u0131 (casurlar\u0131) idi.
\nB\u00fct\u00fcn su\u00e7lar \u0130slam Hukukuna konu olmakla beraber, \u00f6zellikle Devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, milletin g\u00fcveni ve huzurunu ilgilendiren istihbarat faaliyetleri \u0130slam Hukuk\u00e7ular\u0131n\u0131n ilgi alan\u0131 olmu\u015ftur. Bu anlay\u0131\u015fla Kur\u2019an-\u0131 Kerim ve Hz.Peygamber\u2019in uygulamaya dayanarak yakalanan bir \u015fahs\u0131n dinine ya\u015f\u0131na ve itiraf\u0131n\u0131n keyfine g\u00f6re, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze \u0131\u015f\u0131k tutacak fetvalar vermi\u015flerdir. Muhammed Hamidullah, casusluk hakk\u0131nda verilen h\u00fck\u00fcmler konusunda baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda bulunarak \u015f\u00f6yle der:\u201d Muharebe esnas\u0131nda hasm\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek en tabii Muhariblik haklar\u0131ndand\u0131r. Buna g\u00f6re yakalad\u0131klar\u0131 takdirde d\u00fc\u015fman casuslar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmede hi\u00e7bir mahsur yoktur. Yakalanan bir casusa en y\u00fcksek cezan\u0131n m\u0131? Yoksa en hafif bir cezan\u0131n m\u0131 tatbik edilece\u011fi veya art\u0131k casusluktan vazge\u00e7ip ileride rahat duraca\u011f\u0131na dair s\u00f6z al\u0131n\u0131p serbest mi b\u0131rak\u0131laca\u011f\u0131 meselesi, tamamen Y\u00fcksek Askeri \u015feflerinin takdirine kalm\u0131\u015ft\u0131r. Yakalanan casuslara bildikleri haberi s\u00f6ylemek gayesiyle bazen i\u015fkenceye tutulur. Bu normaldir ve \u015fimdiye kadar hi\u00e7bir devlet, bu i\u015ften fera\u011fat etti\u011fine dair bir beyanda bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. Hi\u00e7 kimse de casusluk te\u015fkilat\u0131ndan veya haber alma servisinden vazge\u00e7ti\u011fini beyan etmemi\u015ftir. Ayr\u0131ca \u0130slam Hukuk\u00e7ular\u0131 kad\u0131n, erkek fark\u0131 g\u00f6zetilmeden yakalanan casusun ayn\u0131 ak\u0131bete tutulaca\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015flerdir. Casusluk \u015f\u00fcphesiyle t\u00f6hmetlendirilen birinin adil bir mahkeme huzurunda muhakeme edilmesini talep ve kendisinin m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131n mevcudiyeti hususunda hi\u00e7bir itilaf yoktur. Harb icab\u0131 k\u0131sa ve kestirme muhakeme hakk\u0131n\u0131n mevcudiyeti hususunda hi\u00e7bir itilaf yoktur. Harb icab\u0131 k\u0131sa ve kesti usulu tercih edilse de \u0130slam\u2019\u0131n adalet anlay\u0131\u015f\u0131 hi\u00e7bir ferdin olmas\u0131ndan dolay\u0131 cezas\u0131 da tamamen kanuni Usul ve Mahkemeye tabi tutulmaks\u0131z\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na m\u00fcsaade etmemektedir.[9] \u0130slam Hukuk\u00e7ular\u0131, \u0130slam Devleti lehinde casusluk yapmay\u0131 caiz g\u00f6rm\u00fc\u015fler, hatta devletin bekas\u0131 zaruret halini al\u0131rsa, bu t\u00fcr faaliyetlerde bulunman\u0131n vacip oldu\u011funu kabul etmi\u015flerdir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k bir m\u00fcsl\u00fcman\u0131n d\u00fc\u015fman lehine casusluk yapmas\u0131n\u0131n haram oldu\u011fu konusunda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi vard\u0131r. D\u00fc\u015fman lehine \u0130slam devleti aleyhine casusluk yapan, bunlara yard\u0131m ve yatakl\u0131k edenlere verilecek cezalar konusunda de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ,su\u00e7lunun m\u00fcsl\u00fcman, z\u0131mmi ve m\u00fcstemen olu\u015funa g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k arz etmi\u015ftir. Sonu\u00e7 olarak casusluk, tazir su\u00e7una girdigi ve devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n takdirine b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na g\u00f6re, s\u0131n\u0131rd\u0131\u015f\u0131 etme, fiziki ceza, hapis ve \u00f6l\u00fcm cezalar\u0131ndan herhangi birisi uygulanabilir[10] diyebiliriz.
\nRasulullah\u2019\u0131n Mekke\u2019den Medine\u2019ye hicretinden sonra yapt\u0131\u011f\u0131 ilk icraatlardan birisi, Medine devletinin Askeri Te\u015fkilat\u0131n\u0131 kurmak olmu\u015ftur. Bu Askeri Birlikle Hz. Muhammed, i\u00e7 ve d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 emniyeti sa\u011flam\u0131\u015f, d\u00fc\u015fmanlar\u0131 hakk\u0131nda gerekli istihbarat\u0131 da elde etmi\u015ftir.
\nHz. Muhammed Medine\u2019de d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 daima uyan\u0131k olmak zorundayd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Hz. Muhammed\u2019e \u0130slam\u2019a d\u00fc\u015fman olanlar\u0131n g\u00fcc\u00fc ve say\u0131s\u0131 kabar\u0131kt\u0131. Bu maksatla Hz. Peygamber, zaman zaman i\u00e7 ve d\u0131\u015f Emniyeti sa\u011flamak, haber toplamak (istihbarat), kervanlar\u0131 takip etmek\u2026. vs. gibi g\u00f6revleri ifa edecek Seriyyeler[11] (timler) olu\u015fturmu\u015ftur.
\nHz. Muhammed Medine\u2019ye hicret etmekle Mekkeli m\u00fc\u015friklerin tuzaklar\u0131n\u0131n ve komplolar\u0131n\u0131n bitmedi\u011finin fark\u0131nda oldu\u011fundan dolay\u0131 Gazve ve Seriyyeler d\u00fczenleyerek s\u00fcrekli onlar\u0131 kontrol etmi\u015f, onlar hakk\u0131nda gerekli istihbarat\u0131 hi\u00e7 elden b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131r.
\nHz. Muhammed\u2019in Bedir gazvesine kadar g\u00f6nderdi\u011fi seriyyeler ve onun kumandanlar\u0131, hep muhacirlerden olu\u015fmaktayd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Hz. Muhammed Ensarla yapt\u0131\u011f\u0131 antla\u015fmada sadece Medine d\u00e2hilinde beraber hareket edeceklerdi. Hz. Peygamber \u00e7e\u015fitli maksatlarla seriyyeler olu\u015fturmu\u015fsa da, bunlar\u0131n haz\u0131rlan\u0131\u015f\u0131 ve u\u011furlan\u0131\u015f\u0131 esnas\u0131nda yap\u0131lan tasviyelerde ortak noktalar vard\u0131.
\nHz. Peygamber Seriyye kumandanlar\u0131n\u0131 kendisi se\u00e7erdi. Seriyye\u2019yi genelde g\u00f6n\u00fcll\u00fc olanlardan olu\u015ftururdu. Rasulullah Seriyye kumandan\u0131 ve askerlerine bazen huzuruna \u00e7a\u011f\u0131rarak, bazen de ellerine bir mektup vererek ileride a\u00e7mak \u015fart\u0131yla tavsiyelerde bulunurdu. B\u00f6ylece onlara, seferde takip edecekleri yolu (metodu) g\u00f6sterirdi. \u0130lk seriyyelerden olan Hz. Hamza, Ebu Ubeyde b. Haris ve Sa\u2019d b. ebi Vakkas Seriyyelerinde Hz. Peygamber\u2019in tavsiyelerinde bir gizlilik yoktu. Sadece Rasulullah taraf\u0131ndan Abdullah b. cah\u015f seriyyesine metni gizli olan bir mektup verilmi\u015ftir.[12]
\nHz. Muhammed Seriyye\u2019ye g\u00f6nderece\u011fi kumandanla bizzat ilgilenirdi. Bir defas\u0131nda Abdurrahman b. Avf\u2019\u0131 yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rarak ona: \u201cHaz\u0131rlan, seni seriyye ile g\u00f6nderece\u011fim\u201d dedikten sonra, ba\u015f\u0131ndaki sar\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p, ona siyah bir sar\u0131k sararak ucundan bir miktar\u0131n\u0131 iki omuzu aras\u0131na sark\u0131tt\u0131 ve onu seriyye ba\u015f\u0131 olarak g\u00f6nderdi. Rasulullah Seriyye Kumandanlar\u0131na Erken \u00e7\u0131kmay\u0131, yolda d\u00fc\u015fmanlardan sak\u0131nmalar\u0131n\u0131 ve gizlenmelerini de \u00f6\u011f\u00fctlerdi. Rasulullah, kendisi seriyyeyi Medineden u\u011furlarken erken g\u00f6nderirdi. Bu y\u00fczden Seriyyeler hep geceleyin yola \u00e7\u0131karlard\u0131.
\nRasulullah, \u0130slam toplumunun n\u00fcvesinin olu\u015ftu\u011fu Akabe biatlerini gizlice yaparak \u0130stihbarat faaliyetlerine ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Hz. Muhammed\u2019in k\u0131sa bir zaman i\u00e7erisinde Medine \u0130slam devletini b\u00fcy\u00fck bir devlet haline getirmesinde, sava\u015flardan genellikle galip \u00e7\u0131kmas\u0131nda onun istihbarata a\u011f\u0131rl\u0131k vermesinin ve istihbarat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n rol\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemeyecek seviyededir.
\nHz. Muhammed istihbarat i\u015fine fevkalade \u00f6nem verip haber kaynaklar\u0131na d\u00f6rt \u015fekilde ula\u015f\u0131yordu. Birincisi; Hicret esnas\u0131nda Kurey\u015f M\u00fc\u015friklerinin Hz.Peygamber suikast d\u00fczenlemeleri, Nadiro\u011fullar\u0131n\u0131n damdan kaya b\u0131rakarak Rasulullah\u2019a suikast giri\u015fimlerinde oldu\u011fu gibi vahiy mele\u011fi Cebrail\u2019in durumu bildirmesi ikincisi; Bedir ve Uhud sava\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda Hz. Abbas\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi d\u00fc\u015fman bedellerindeki casuslar\u0131n orada olup biteni bir mektupla Rasulullah\u2019a bildirmeleri \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc; Uhud sava\u015f\u0131nda Hubab el M\u00fcnzir, Mustaliko\u011fullar\u0131 gazas\u0131nda Eslemli B\u00fcreyde b. Husayb de oldu\u011fu gibi bizzat Rasulullah\u2019\u0131n merkezden istihbarat\u00e7\u0131 g\u00f6ndererek d\u00fc\u015fmanlar\u0131n eylemleri ve planlar\u0131 hakk\u0131nda bilgi toplamas\u0131, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise Kureyzao\u011fullar\u0131 gazas\u0131nda Hz. \u00d6mer\u2019in Kureyza Yahudilerinin antla\u015fmay\u0131 bozduklar\u0131n\u0131 Rasulullah\u2019a bildirdi\u011fi gibi Sahabe\u2019nin Hz. Peygamber ve kurdu\u011fu devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc aleyhinde konu\u015fan, onu y\u0131kma e\u011filiminde bulunan i\u00e7 d\u00fc\u015fmanlar\u0131n durumunu Rasulullah\u2019a bildirilmeleri.<\/p>\n
Hz. Peygamber , kar\u015f\u0131 taraftan bilgi toplamaya ne kadar \u00f6nem veriyorsa, kendi taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131 tarafa s\u0131zacak haberlere de o kadar dikkat eder ve bunun i\u00e7in baz\u0131 \u00f6nlemler al\u0131rd\u0131. Her\u015feyden \u00f6nce Rasulullah olas\u0131 tehlikelere kar\u015f\u0131 tan\u0131nmayan yollardan hareket eder, yol boyunca k\u0131lavuz kullan\u0131r, gidece\u011fi yeri (Teb\u00fck Seferi hari\u00e7) kimseye, hatta e\u015flerine bile s\u00f6ylemezdi. Sava\u015fa giderken develerin boyunlar\u0131na as\u0131lm\u0131\u015f \u00e7anlar\u0131 ve \u00e7\u0131ng\u0131raklar\u0131 \u00e7\u0131kartmas\u0131n\u0131 sahabelerine emreder, yolda ke\u015fif k\u0131talar\u0131n\u0131 g\u00f6nderir bazen de bu g\u00f6revi kendisi ifa ederdi. Bilgi toplama i\u015fi bazen de olmayabiliyordu. Rasulullah \u00e7e\u015fitli teknik ve y\u00f6ntemlerle d\u00fc\u015fman\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131, bulunduklar\u0131 yeri tahmin ederdi. O ordunun i\u00e7inden ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6nc\u00fc ve g\u00f6zc\u00fc birliklerini, sa\u011flam g\u00fcvenilir ve fark\u0131 haberler almak i\u00e7in pe\u015fpe\u015fe g\u00f6nderir, g\u00f6nderilen casuslar Rasulullah\u2019a g\u00f6rd\u00fcklerini, duyduklar\u0131n\u0131 aynen aktar\u0131r bazen de Cebrail bu haberleri tasdik ederdi. Rasulullah, casuslar\u0131 toplum kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u00fcceltir ve onlar\u0131 \u00f6d\u00fcllendirmeyi ihmal etmezdi.
\nHz. Peygamber, casuslar\u0131n\u0131 titizlikle se\u00e7erdi. Zeki, s\u0131r saklamas\u0131n\u0131 bilen, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc inan\u00e7l\u0131, emin, gitti\u011fi yerin dilini, dinini, \u00f6rf\u00fcn\u00fc, siyasetini bilen kimseleri tercih ederdi. Casusu Hz. Muhammed kendisi se\u00e7ti\u011fi gibi bazen bu g\u00f6revi yapabilecek olan\u0131n kendisinin \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 ister bazen de sahabe teklif ederdi.
\nRasulullah s\u0131k s\u0131k sahabelerine casuslara kar\u015f\u0131 uyan\u0131k olmalar\u0131n\u0131, onlar\u0131 tan\u0131mam\u0131\u015f gibi davranarak yan\u0131ltmak i\u00e7in yalan haber ortaya atmalar\u0131n\u0131 e\u011fer casus bu durumu sezerse casusu kendi menfaatlerine kullanabilmeyi tembih ederdi. Bu bilgileri elde edebilmek i\u00e7in casus tutuklanabilir, hapsedilebilir ve hatta d\u00f6v\u00fclebilir, yanl\u0131\u015f bilgi vermemeleri i\u00e7in tehdit edilebilirdi. Sava\u015f kanunu olarak, yalan s\u00f6ylemeleri halinde onlar katledilebilirdi. Nitekim \u00e7e\u015fitli sebeplerle kar\u015f\u0131 casuslardan pek \u00e7ok ki\u015fi yakaland\u0131klar\u0131 anda katledilmi\u015flerdir.
\n\u00c7a\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn imk\u00e2nlar\u0131ndan istifade eden Hz. Muhammed g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki elektronik ayg\u0131tlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir devirde, istihbarat i\u015fini ya mektupla ya da bu i\u015fe yetenekli ki\u015filer vas\u0131tas\u0131yla yapard\u0131. O, istihbarat mektubu olarak o d\u00f6nemin en iyi derisi olan Havlan derisini kullan\u0131r, onu m\u00fch\u00fcrler ve bir nevi zarf \u015fekline koyarak onu g\u00f6nderirdi. Bu olay O\u2019nun istihbarata ne kadar \u00f6nem verdi\u011fini g\u00f6stermektedir
\nMekkeli M\u00fc\u015friklerin en \u00f6nemli istihbarat elemanlar\u0131 iz s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri olarak bilinen kaiflerdi. Kaifler, bu konuda yeti\u015fmi\u015f yetenekli elemanlard\u0131. Kurey\u015fliler Medine\u2019de olup bitenleri hep Medine\u2019li M\u00fcnaf\u0131klardan ve Yahudilerden elde ediyorlard\u0131. Rasulullah bu durumun fark\u0131nda olmas\u0131na ra\u011fmen onlar\u0131 kazanmak ayr\u0131ca bu ittifak\u0131 bozmak i\u00e7in onlara farkl\u0131 bir strateji uygulard\u0131. Bundan dolay\u0131 onlar\u0131 su\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 \u00e7o\u011fu kez affederdi.
\nMekkeli m\u00fc\u015frikler de, Hz. Peygamber\u2019in faaliyetlerini takip etmek \u00fczere istihbarat yaparlard\u0131. Peygamber kadar olmasa bile Mekkeli M\u00fc\u015frik liderleri ve \u00f6zellikle Ebu S\u00fcfyan iyi bir istihbarat\u00e7\u0131 idi. B\u00f6lgeyi \u00e7ok iyi tan\u0131mas\u0131 sebebiyle geni\u015f \u00e7evresi olan Ebu S\u00fcfyan, kendine g\u00f6re ilgin\u00e7 metodlarla istihbarat elde ediyordu.
\nG\u00fcn\u00fcm\u00fczde istihbarat\u00e7\u0131, Hafiye, ajan ve casus tan\u0131m\u0131 genelde iyi bir imaj \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmaz. \u0130lk etapta, bu faaliyetlere iyi g\u00f6zle bak\u0131lmaz. Halbuki istihbarat, devletin g\u00f6z\u00fc, kula\u011f\u0131, anteni, i\u00e7e ve d\u0131\u015fa bakan d\u00fcrb\u00fcn\u00fcd\u00fcr; g\u00f6zs\u00fcz, kulaks\u0131z bir insan nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemiyorsa istihbarats\u0131z bir devletin bekas\u0131 ve milletin mutlulu\u011fu da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.
\nDinimizde bu konunun \u00f6nemine binaen istihbarat faaliyetlerinin caiz, hatta devletin bekas\u0131 zaruret halini al\u0131nca vacip h\u00fckm\u00fc konulmu\u015ftur. Her bilginin, her hizmetin vatan, millet ve din i\u00e7in oldu\u011funu unutmamal\u0131y\u0131z. Tarih boyunca i\u00e7erde ve d\u0131\u015farda \u00e7\u00f6reklenmi\u015f olan gizli \u00f6rg\u00fctlerin k\u00f6keni ancak istihbaratla \u00e7\u00f6kertilmi\u015ftir. Hz. Peygamber ilahi tebli\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirmede \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kan engelleri ancak g\u00fc\u00e7l\u00fc istihbarat\u0131 sayesinde a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Her konuda oldu\u011fu gibi onun istihbarat faaliyetlerinin gerek fert gerekse devlet olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze \u0131\u015f\u0131k tutaca\u011f\u0131 kanaatindeyiz.
\n\u201c\u0130stihbarat, T\u00fcrk toplumu i\u00e7in y\u0131llarca korkulmas\u0131 gereken, a\u011fza al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fa dert a\u00e7abilecek yasakl\u0131 bir kelime, bir tabu ve uzak durulmas\u0131 gereken bir kavram ve faaliyet olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak T\u00fcrk toplumunun istihbarat faaliyetlerine ve te\u015fkilatlar\u0131na bu g\u00f6zle bakmas\u0131 \u00e7ok da yad\u0131rgayabilece\u011fimiz bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc istihbarat\u0131n ne anlam ifade etti\u011fi, devlet y\u00f6netiminde ne \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nemli oldu\u011fu uzun y\u0131llar boyunca devlet te\u015fkilatlar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan dahi tam olarak anla\u015f\u0131lamam\u0131\u015f ve yanl\u0131\u015f politikalar sonucunda halk\u0131n istihbarat te\u015fkilatlar\u0131m\u0131zdan ve faaliyetlerinden korkmalar\u0131na sebebiyet verilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin CIA\u2019n\u0131n y\u0131l i\u00e7inde \u00fcretti\u011fi istihbarat\u0131n %60\u2019\u0131 a\u00e7\u0131k kaynak istihbarat\u0131 temelli oldu\u011fu halde \u00fclkemizde ancak 2008 y\u0131l\u0131nda Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 b\u00fcnyesindeki reorganizasyon \u00e7er\u00e7evesinde A\u00e7\u0131k Kaynak \u0130stihbarat\u0131 Dairesi kurulabilmi\u015ftir.
\nM\u0130T gibi hayati \u00f6neme sahip ve onurlu bir kurumun mensubu olmak \u00fclkemizde bir\u00e7ok kesim taraf\u0131ndan y\u0131llarca ay\u0131planm\u0131\u015f ve alay konusu olmu\u015ftur. \u0130stihbarat\u00e7\u0131l\u0131k ispiyonculukla e\u015f tutulmu\u015ftur.
\nBas\u0131n camias\u0131nda bir gazetecinin M\u0130T ajan\u0131 oldu\u011funu ima yahut iddia etmek o gazeteciye hakaret olarak alg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130srail eski istihbarat \u015feflerinde birinin bizlerin de ders almas\u0131 gereken \u015fu a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u0130srail toplumunun konuya bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi \u00f6zetlemektedir: \u201cD\u00fcnya \u00fczerindeki her \u0130srail vatanda\u015f\u0131 hatta her Yahudi birer MOSSAD \u00fcyesidir.\u201d .\u00d6yleyse; milli ve dini d\u00fcrt\u00fclerle rakip olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u0130srail toplumu kar\u015f\u0131s\u0131nda bizler de en az\u0131ndan \u201cHer T\u00fcrk asker ve istihbarat\u00e7\u0131 do\u011far!\u201d diyebilmeliyiz.
\nBir \u00fclkenin tarihi anla\u015f\u0131lmadan sosyal ve politik analizinin yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcnk\u00fc toplumsal yap\u0131, tarihsel bir devaml\u0131l\u0131\u011fa sahiptir. Ancak bu tarihsel s\u00fcreklilik i\u00e7inde ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sosyal ve politik analiz anlam kazan\u0131r. T\u00fcm bu realitelerle beraber T\u00fcrk toplumunun istihbarat\u0131 alg\u0131lay\u0131\u015f \u015fekline ve istihbarat\u00e7\u0131ya bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na da yans\u0131yan tarihi ve b\u00fcrokratik haf\u0131za ve stratejik zihniyetindeki k\u0131r\u0131lmalar konunun uzmanlar\u0131nca derinlemesine incelenmelidir. Y\u0131ld\u0131z \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131, Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa, Karakol Cemiyeti, Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti gibi kurumlara ge\u00e7mi\u015fte sahip olmu\u015f ve Yakup Cemil, Ku\u015f\u00e7uba\u015f\u0131 E\u015fref, Kara Vas\u0131f Bey, Zenci Musa gibi istihbarat\u00e7\u0131lar yeti\u015ftirmi\u015f bu milletin istihbarat ve istihbarat\u00e7\u0131lar hakk\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu felsefe de\u011fi\u015fimi incelenmeli ve halk\u0131n yanl\u0131\u015f istihbarat alg\u0131s\u0131 ile istihbarat\u00e7\u0131ya bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 mutlaka d\u00fczeltilmelidir. \u201c[13]<\/p>\n