{"id":56276,"date":"2022-02-07T17:47:14","date_gmt":"2022-02-07T14:47:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=56276"},"modified":"2022-02-08T00:28:39","modified_gmt":"2022-02-07T21:28:39","slug":"bulgaristanda-liderlik-12","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/bulgaristanda-liderlik-12\/","title":{"rendered":"Bulgaristan&#8217;da Liderlik -12-"},"content":{"rendered":"<p>Rafet ULUT\u00dcRK<br \/>\nTarih: 07 \u015eubat 2022<\/p>\n<p>Derin bir analiz sonucu sundu\u011fumuz bu yaz\u0131 dizimizde asl\u0131nda Bulgaristan T\u00fcrklerinin ba\u015fs\u0131z oldu\u011fu, \u00f6nder yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ama ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fu y\u0131llar\u0131 anlatt\u0131m.<\/p>\n<p>Bulgaristan&#8217;\u0131n, dolay\u0131s\u0131yla Bulgaristan T\u00fcrklerinin 66 y\u0131l s\u00fcren birinci Rus istilas\u0131 d\u00f6neminde, Prenslik y\u0131llar\u0131nda 1878-1908, ancak <strong>3<\/strong>, \u00c7arl\u0131k d\u00f6neminde (1908-1944) ancak <strong>11 T\u00fcrk genci Sofya \u00dcniversitesini bitirmi\u015f<\/strong>, bunlardan d\u00f6rd\u00fc de kad\u0131nd\u0131r.<br \/>\nBu 13 ki\u015fiyle Bulgaristan T\u00fcrk ahalisinin ruhu ayakta tutmas\u0131, yeniden \u00fcretimi y\u00f6nlendirerek ilhamla kanatland\u0131rmas\u0131 adeta imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. \u00dclkemizdeki T\u00fcrk sanayici, t\u00fcccar, i\u015f adam\u0131 olabilirlerin n\u00fcfus i\u00e7indeki oran\u0131 ise % 1\u2019\u0131 hi\u00e7bir zaman a\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. 66 y\u0131lda d\u0131\u015f \u00fclkeye gidip \u00f6\u011frenim alan Vidin\u2019li <strong>2 T\u00fcrk gen\u00e7ten<\/strong> ba\u015fkas\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkler kapal\u0131 aile ekonomisi i\u00e7inde ya\u015f\u0131yordu.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrklerin siyasete kazan\u0131lmas\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>1944\u2019te rejim de\u011fi\u015ftirme \u00f6devini \u00fcslenen Bulgar h\u00fckumeti darbeden 3 ay sonra 200 T\u00fcrk&#8217;\u00fc Sofya\u2019ya toplay\u0131p Vatan Cephesi saflar\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenerek birlik ve beklenen d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin lokomotifi olmaya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Her yerde halka me\u015fale olacak ayd\u0131n kadrolara ekmek ve su gibi ihtiya\u00e7 vard\u0131.<\/p><div id=\"bghab-2738501367\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>O zaman\u0131n propagandas\u0131 T\u00fcrklerde \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinizi verece\u011fiz havas\u0131 uyand\u0131rd\u0131. T\u00fcrkler de \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc verecekseniz haklar\u0131m\u0131z\u0131 da verin dediler. At\u0131l\u0131mlar b\u00f6yle ba\u015flad\u0131. Zaman 40\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n 2. Yar\u0131s\u0131yd\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>Vatan Cephesi Milli Konsey \u00fcyeli\u011fine y\u00fckselen<strong> Hamdi Mustafov, \u201cisim de\u011fi\u015ftirme deklarasyonunu imzalad\u0131\u201d <\/strong>ba\u015fka bir i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorum. Bu kurumda Mestan Mollov, Celal Tete ve ba\u015fka kadrolar da \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, fakat onlar imza t\u00f6renine davet edilmediler. Bu kadrolardan biri de Zeyneti Nur\u0131eva idi. Ateizm konusunda tez yazd\u0131 ve \u201c<strong>Ateist K\u00fcrs\u00fc<\/strong>\u201d de yazd\u0131. Sonra yapt\u0131klar\u0131ndan utand\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ne g\u00f6\u00e7 etti. Toplumsal ya\u015fama o nesille giren kadrolardan biri Prof. Dr. Ahmet Sadullov\u2019tur. Sofya \u00dcniversitesinde Tarih okudu, Paris Sarbona\u2019da doktora tezi savundu ve ard\u0131ndan <strong><em>\u201cXIV.- XX. Y\u00fczy\u0131llarda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu Tarihi\u201d<\/em><\/strong> eserini yazd\u0131 ve Bulgaristan okurlar\u0131 i\u00e7in ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6nemli olan bir konuda: Osmanl\u0131 imparatorlu\u011funda T\u00fcrkler; Osmanl\u0131 devrinin bir esaret devri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; Osmanl\u0131 ile T\u00fcrk milleti aras\u0131ndaki farklar gibi konular\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 i\u015fledi. 1985\u2019te <strong><em>\u201cBulgarla\u015ft\u0131rmaya Bildirisini\u201d<\/em><\/strong> imzalad\u0131.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>4 y\u0131l sonra (1948) toplanan <strong>Bulgaristan Kom\u00fcnist Partisi (BKP) V. Kongresi\u2019ne yine b\u00fcy\u00fck say\u0131da T\u00fcrk davet edildi.<\/strong> T\u00fcrk b\u00f6lgelerde de ba\u015flat\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen tar\u0131mda kooperatifle\u015fme hareketi bu kadrolara y\u00fcklenmi\u015fti. Bulgarlar ve T\u00fcrkler aras\u0131ndaki ili\u015fkiler de asgari d\u00fczeydedir ve T\u00fcrk b\u00f6lgelerindeki sosyal i\u015fler T\u00fcrk \u00f6nc\u00fclerin omuzundad\u0131r.<\/p>\n<p>Parti kadrosu yeti\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 o zaman ba\u015flad\u0131. Sofya\u2019da <strong><em>\u201cYana Sandanski\u201d<\/em><\/strong> Y\u00fcksek Parti Okulu, Plovdiv, Ruse, Burgaz gibi \u015fehirlerde 6 ayl\u0131k parti e\u011fitimi ba\u015flad\u0131. Bu kadrolar yerel parti \u00f6rg\u00fctlerinde ve tar\u0131m kooperatif\u00e7ili\u011finde g\u00f6rev ald\u0131lar.<\/p><div id=\"bghab-984986809\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>1950-1951 g\u00f6\u00e7\u00fcnden sonra, \u00fclkede fakir ve cahil bir T\u00fcrk tabaka kald\u0131.<\/strong> Hoca ve \u00f6\u011fretmenler yar\u0131 yar\u0131ya azalm\u0131\u015ft\u0131. Bulgaristan T\u00fcrklerinin e\u011fitim, k\u00fclt\u00fcr ve halk medeniyeti can \u00e7eki\u015fiyordu. 1946\u2019da okullar\u0131n\u0131n hepsi devletle\u015ftirildi ve de\u011fi\u015fim ba\u015flad\u0131.<br \/>\n1864\u2019te 2 700 \u00f6zel T\u00fcrk Okulu olan Bulgaristan\u2019da, 1920\u2019de bu say\u0131 1700 \u00f6zel T\u00fcrk okuluna d\u00fc\u015ferken, 1944\u2019te ancak 673 okulumuz kalm\u0131\u015ft\u0131. 1948\u2019de 100\u2019\u00fc ortaokul olmak \u00fczere 887 ilkokul da zil \u00e7ald\u0131. Ders odalar\u0131na 88.600 \u00f6\u011frenci okula giderken, 7 650 \u00f6\u011frenci de ortaokula ayak basm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p><strong>Bu, umut verici yeni bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>Ayn\u0131 zamanda Prenslik ve \u00e7arl\u0131k devrinde fa\u015fist devletin parasal deste\u011fiyle de \u00e7\u0131kan toplam 68 gazete ve derginin yerine \u00e7\u0131kan T\u00fcrk\u00e7e 3 g\u00fcnl\u00fck gazete, bir ay\u0131k dergide ilk kez olmak \u00fczere, g\u00f6\u00e7\u00fcn durdurulmas\u0131ndan yana \u00e7\u0131kan ayd\u0131nlar, <strong><em>\u201cata yurdumuzun elde \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 propaganda\u201d<\/em><\/strong> ba\u015flatt\u0131lar.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte b\u00f6yle bir ortamda, de\u011fi\u015fmeyen ilke \u201c<strong>T\u00fcrk d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131<\/strong>\u201d kalsa da, ufuktaki yeni at\u0131l\u0131mlar i\u00e7in Bulgaristan T\u00fcrklerine yerel ve milli \u00f6nc\u00fcler, bir lider yeti\u015ftirilmesi sorunu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu kadrolar\u0131n Sultanc\u0131 ya da Atat\u00fcrk\u00e7\u00fc olan T\u00fcrkiye\u2019den gelmi\u015f birileri olmamas\u0131na dikkat edilirken, T\u00fcrkiye ile manevi ba\u011flar\u0131n kesilmesine de dikkat ediliyordu. Bulgaristan T\u00fcrklerinin Anadolu T\u00fcrklerinden olmad\u0131\u011f\u0131 propagandalar\u0131 ba\u015flad\u0131. O zamanlar onlara yerli bir lider yeti\u015ftirmek gerekiyordu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p><div id=\"bghab-2021369466\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Moskova\u2019da SBKP MK Y\u00fcksek Akademisini bitiren Ali Rafiev BKP MK <strong><em>\u201cT\u00fcrk \u015eubesinde\u201d<\/em><\/strong> T\u00fcrk kadrolar\u0131 yeti\u015ftirme g\u00f6revini \u00fcslenmi\u015fti. Yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na da Ziya Harunov atand\u0131. 1985\u2019te Aliev <strong><em>\u201c\u0130sim de\u011fi\u015ftirme deklarasyonunu\u201d<\/em><\/strong> itiraz etmeden imzalad\u0131. Z. Harunov evlatlar\u0131n\u0131n pe\u015finden T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ne ta\u015f\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p><strong>Dalga \u015f\u00f6yle de\u011fi\u015fmi\u015fti:<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u201cGiden gitti, kalan kald\u0131. Bundan b\u00f6yle Bulgaristan T\u00fcrklerinin gerici, tutucu T\u00fcrkiye ile hi\u00e7bir ba\u011flant\u0131s\u0131 olmayacak\u201d<\/em><\/strong> dendi. T\u00fcrkiye ile Bulgaristan aras\u0131ndaki ili\u015fkiler de her ge\u00e7en g\u00fcnle k\u00f6t\u00fcye gidiyordu. T\u00fcrklerin e\u011fitimi ana dilinde yap\u0131laca\u011f\u0131, <strong><em>\u201csosyalist\u201d<\/em><\/strong> k\u00fclt\u00fcr at\u0131l\u0131mlar\u0131 ba\u015flat\u0131lacakt\u0131. Fakat bu y\u00f6nde \u00f6n haz\u0131rl\u0131k yoktu. Fa\u015fizm son kandillerimizi de s\u00f6nd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130\u015fte b\u00f6yle bir ortamda T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fc geli\u015fmi\u015f olan Azerbaycan\u2019dan e\u011fitimsel ve k\u00fclt\u00fcrel destek istendi ve i\u015fbirli\u011fi yap\u0131ld\u0131. Bu, canlanamayan Bulgaristan T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcne bir a\u015f\u0131 olacakt\u0131. Hemen 1951\u2019de K\u0131rca Ali ve Razgrat\u2019ta T\u00fcrk pedagoji okullar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u2026<\/p>\n<p>1952\u2019de E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 karar\u0131yla T\u00fcrk ahalisi i\u00e7in kadro yeti\u015ftirmek amac\u0131yla Sofya\u2019da bir T\u00fcrk \u00f6\u011fretmen okulu a\u00e7\u0131ld\u0131. Rus\u00e7uk\u2019ta bir T\u00fcrk k\u0131z lisesi, \u015eumnu\u2019da Bulgar \u00d6\u011fretmen (\u00d6n Lisans) Enstit\u00fcs\u00fcne ba\u011fl\u0131 (ba\u015ftan bir y\u0131ll\u0131k, daha sonralar\u0131 iki y\u0131ll\u0131k) T\u00fcrk\u00e7e s\u0131n\u0131flar derse ba\u015flad\u0131. <strong>Sofya \u00dcniversitesinin Filoloji, Felsefe-Tarih ve Fizik-Matematik Fak\u00fcltelerinde T\u00fcrk gen\u00e7lerine ait T\u00fcrk Filolojisi (T\u00fcrk Dili ve Edebiyat\u0131), T\u00fcrk Tarihi ve Fizik-Matematik B\u00f6l\u00fcmlerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve bu b\u00f6l\u00fcmlere her y\u0131l otuzar \u00f6\u011frenci al\u0131nmas\u0131 karara ba\u011fland\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>Bu kadrolar T\u00fcrk liselerinde ders vereceklerdi. Kadro yeti\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u015f\u00f6yle devam etti. Tabii bu kadrolar\u0131n aras\u0131ndan bir de T\u00fcrk lider \u00e7\u0131kabilirdi. 1956 y\u0131l\u0131nda Hask\u00f6y (Haskovo) Bulgar Enstit\u00fcs\u00fcnde de bir T\u00fcrk dili ve edebiyat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131ld\u0131. Ayr\u0131ca \u015eumnu ve Dobri\u00e7 \u015fehirlerindeki Bulgar \u00f6\u011fretmen okullar\u0131nda da T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011frencilerle s\u0131n\u0131flar dolup ta\u015ft\u0131. 1975\u2019ten sonra BKP MK\u2019nde T\u00fcrk \u0130\u015flerine bakan Dr. Salif \u0130lyazov K\u0131rca Ali Pedagoji Okulunu ve Moskova\u2019da SBKP MK Akademisini bitirmi\u015f bir kadroydu, fakat T\u00fcrkleri Bulgarla\u015ft\u0131rma i\u015fleri kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Olaya tepkili olan o\u011flu ABD\u2019ye ka\u00e7t\u0131.<\/p><div id=\"bghab-202944847\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcne katk\u0131 \u015f\u00f6yle sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131:<\/strong><\/p>\n<p>\u00dc\u00e7 Devlet T\u00fcrk Estrad (M\u00fczikal) Tiyatrosuna ve folklor topluluklar\u0131na eleman yeti\u015ftirilmesi i\u00e7in 1957\/58 ders y\u0131l\u0131nda \u201c<strong>Kr. Sarafov<\/strong>\u201d ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Sofya Y\u00fcksek Tiyatro Sanat\u0131 Enstit\u00fcs\u00fcnde iki y\u0131ll\u0131k T\u00fcrk\u00e7e s\u0131n\u0131flar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. Sofya \u00dcniversitesinin ba\u015fka fak\u00fcltelerinde ve \u00f6teki y\u00fcksek-\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda, teknik ve meslek okullar\u0131nda da belirli say\u0131da T\u00fcrk \u00f6\u011frenci \u00f6\u011frenim g\u00f6r\u00fcyordu. T\u00fcrk\u00e7e Tiyatrolar a\u00e7\u0131ld\u0131. Her k\u00f6y ve kasabada \u00f6zendirici T\u00fcrk sanat\u0131 geli\u015fti, halk sanatlar\u0131 ve yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 dal budak sald\u0131.<\/p>\n<p>Sa\u011flanan olanaklar sayesinde T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n da bir ayd\u0131nlar z\u00fcmresi olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Bu ayd\u0131nlar\u0131n T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n e\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcrel kalk\u0131nmas\u0131nda birer \u0131\u015f\u0131k olacaklar\u0131 Bulgar y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan da s\u0131k s\u0131k vurguland\u0131.<\/p>\n<p><strong>Marksist Leninist bilin\u00e7lenme:<\/strong><\/p>\n<p>B\u00f6ylece Bulgaristan\u2019da bilin\u00e7li olarak Marksist Leninist d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc, sosyalizm kuruculu\u011fu davas\u0131na sa\u011fd\u0131k kadro yeti\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131ld\u0131 ve bunlar 1958 y\u0131l\u0131na kadar T\u00fcrk dili \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. <strong>405 T\u00fcrk y\u00fcksek-\u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fc. 3 378 T\u00fcrk genci de lise d\u00fczeyinde \u00f6\u011frenim g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/strong><\/p><div id=\"bghab-3998992908\" class=\"bghab-icerik-icine-25-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Azerbaycan\u2019dan gelen ve \u00f6zellikle Sofya, \u015eumnu, Razgrat ve K\u0131rcaali \u00f6\u011fretmen okullar\u0131 ve liselerinde e\u011fitimden sorumlu m\u00fcd\u00fcr yard\u0131mc\u0131lar\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fan bu pedagoglar hay\u0131rl\u0131 i\u015fler ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131r. Ders planlar\u0131 ve m\u00fcfredat programlar\u0131 Bulgaristan E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk \u015eubesinde Prof. Dr.A. Aleskerov\u2019un ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve denetiminde, <strong><em>T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n da b\u00fcy\u00fck yard\u0131m\u0131yla haz\u0131rlanarak Azerbaycan pedagoglar ve \u00f6\u011fretmenler, okullarda bunlar\u0131 uygulamaya ge\u00e7irilmi\u015fti.<\/em><\/strong> Esas dersleri olu\u015fturan T\u00fcrk dili ve edebiyat\u0131na b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verilmi\u015f ve T\u00fcrk halk edebiyat\u0131, T\u00fcrk edebiyat tarihi ve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Tanzimat edebiyat\u0131 okutulmu\u015ftur. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Azerbaycan edebiyat\u0131ndan da Nizami Gencevi, Fuzuli, Ak\u0131f, Mirza Feteli Ahundov, S\u00e2bir, Samet Vurgun, Mirza \u0130brahimov gibi sanat\u00e7\u0131lar\u0131n eserleri edebiyat ders kitaplar\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrk\u00e7e okutulan dersler:<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e ders okutacak \u00f6\u011fretmen bulunan T\u00fcrk okullar\u0131nda co\u011frafya, fizik, matematik, kimya, astronomi, biyoloji, mant\u0131k vb. dersler T\u00fcrk\u00e7e olarak okutulmu\u015f, Bulgarca ders kitaplar\u0131n\u0131n da T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Ayr\u0131ca 1951-1956 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 30 dolay\u0131nda T\u00fcrk genci Bak\u00fc Devlet \u00dcniversitesi, Bak\u00fc Y\u00fcksek Pedagoji Enstit\u00fcs\u00fc ve Bak\u00fc Devlet Konservatuvar\u0131na \u00f6\u011frenime g\u00f6nderilmi\u015ftir.<\/strong> Baz\u0131 dallarda gen\u00e7ler Bak\u00fc\u2019de ihtisas yapm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonraki y\u0131llarda birka\u00e7 Bulgaristan T\u00fcrk genci Bak\u00fc\u2019de doktora yaparak belirli bilim dallar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. K\u00fclt\u00fcr alan\u0131nda da Azerbaycan karde\u015flerimizin ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n hizmeti b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n<p>Azerbaycan\u2019da y\u00fcksek-\u00f6\u011frenim alan gen\u00e7lerde, Fahrettin Halilov daha sonra tarih konusunda doktora tezi savunurken, <strong><em>\u201cYeni I\u015f\u0131k\u201d<\/em><\/strong> gazetesinin Ba\u015f Redakt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne atand\u0131, BKP MK \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ildi ve gazeteyi Bulgarla\u015ft\u0131rma yolunu a\u00e7t\u0131 ve uygulad\u0131. 1985\u2019te <strong><em>\u201cBulgarl\u0131\u011f\u0131 Kabul Ediyorum Deklarasyonunu\u201d<\/em><\/strong> imzalad\u0131.<\/p><div id=\"bghab-535920522\" class=\"bghab-icerik-icine-30-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Ayn\u0131 ekipten olan Prof. Dr. Cengiz Hakov, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti tarihi alan\u0131nda uzmanla\u015ft\u0131, Balkanistik Enstit\u00fcs\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, Sofya \u00dcniversitelerinde ders verdi ve 1985\u2019te o da <strong><em>\u201cBulgarl\u0131\u011f\u0131 Kabul Ediyorum Deklarasyonunu\u201d <\/em><\/strong>imzalad\u0131.<\/p>\n<p><strong>Bulgaristan T\u00fcrklerinin \u201calt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>Bulgaristan T\u00fcrklerinin \u201c<strong>alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131<\/strong>\u201d ad\u0131yla \u00fcnlenen bu d\u00f6nemde yeti\u015fen <strong>300\u2019den fazla halk ayd\u0131n\u0131m\u0131z<\/strong> Bulgaristan T\u00fcrkleri Edebiyat\u0131n\u0131 yap\u0131land\u0131rd\u0131. Yani maneviyat\u0131m\u0131z\u0131 Edebi T\u00fcrk\u00e7e temelinde \u00f6rd\u00fc. Evde ve i\u015fte kullan\u0131lan T\u00fcrk\u00e7e&#8217;mizde b\u00fcy\u00fck geli\u015fme, kelime de\u011fim zenginli\u011fi birikim yaparken, T\u00fcrk Kimli\u011fimiz de T\u00fcrkl\u00fck \u00f6zl\u00fc yeni ruhta bi\u00e7imlendi. Bu at\u0131l\u0131mlarda b\u00fcy\u00fck \u015fair Naz\u0131m Hikmet\u2019in Bulgaristan&#8217;\u0131 ziyareti ve her k\u00f6ye bizzat giderek halkla g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ilham kayna\u011f\u0131 olarak \u00f6nem arz eder. Eserlerinin 8 cilt halinde Sofya\u2019da yay\u0131nlanmas\u0131 Bulgaristan T\u00fcrklerini etkiledi. Re\u015fat Nuri G\u00fcntekin\u2019in \u201c<strong>\u00c7al\u0131 Ku\u015fu<\/strong>\u201d, Sabahattin Ali\u2019nin \u201c<strong>K\u00fcrt mantoluMadonna<\/strong>\u201d vs eserlerin etkisi de \u00e7ok derindi.<\/p>\n<p><strong>Geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn ba\u015flang\u0131c\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>Bu geli\u015fmede geriye d\u00f6n\u00fc\u015f BKP MK\u2019nin 1956 Nisan Plenumu ve Todor Jivkov\u2019un Genel Sekreter se\u00e7ilmesiyle ba\u015flad\u0131 ve bir daha durdurulamad\u0131.<\/p><div id=\"bghab-616284712\" class=\"bghab-icerik-icine-35-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>1957-58\u2019de \u00f6\u011fretmen okullar\u0131m\u0131z kapat\u0131ld\u0131,<\/strong> 1958-59 ders y\u0131l\u0131nda Bulgar ve T\u00fcrk liseleri birle\u015ftirildi ve ders programlar\u0131 Bulgarla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131 ve T\u00fcrk \u00f6\u011frenciler b\u00fcy\u00fck stres ve durgunluk ya\u015fad\u0131 ve manevi geli\u015fmemiz burada durdu. 1959\u2019da T\u00fcrk ve Bulgar k\u00fct\u00fcphaneler birle\u015ftirildi ve T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr ocaklar\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p><strong>1958\u2019de Bulgar Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesinde \u00f6zel bir Dil Komisyonu.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Dil Komisyonu kuruldu.<\/strong> Bu Komisyonun g\u00f6revi T\u00fcrk yaz\u0131 dilinin s\u00f6z varl\u0131\u011f\u0131na Bulgarca kelimeler kazand\u0131r\u0131larak T\u00fcrk\u00e7eyi <strong><em>\u201czenginle\u015ftirmek\u201d<\/em><\/strong>, hatta T\u00fcrk\u00e7enin gramer yap\u0131s\u0131n\u0131, c\u00fcmle kurulu\u015fu kurallar\u0131n\u0131 da de\u011fi\u015ftirmekti. Komisyonun \u00f6nerisi \u00fczere bir liste haz\u0131rland\u0131. T\u00fcrk yaz\u0131 dilinin s\u00f6z varl\u0131\u011f\u0131na bir\u00e7ok Bulgarca kelimenin <strong><em>\u201ckazand\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d <\/em><\/strong>zorunlu h\u00e2l ald\u0131. T\u00fcrk\u00e7e \u00e7\u0131kan bas\u0131nda s\u00f6z konusu listedeki kelime ve ifadelerin kullan\u0131m\u0131na ge\u00e7ildi. <strong>E\u011fitim dal\u0131ndaki reform sonucu 1300 T\u00fcrk \u00f6\u011fretmen okul d\u0131\u015f\u0131, 2 755 din g\u00f6revlisi de i\u015fsiz kalm\u0131\u015f oldular.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Anadilimize sald\u0131r\u0131lar.<\/strong><\/p>\n<p>1958\u2019de Bulgar Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesinde \u00f6zel bir Dil Komisyonu kurulmu\u015ftu. Bu Komisyonun g\u00f6revi T\u00fcrk yaz\u0131 dilinin s\u00f6z varl\u0131\u011f\u0131na Bulgarca kelimeler kazand\u0131r\u0131larak T\u00fcrk\u00e7eyi <strong><em>\u201czenginle\u015ftirmek\u201d,<\/em><\/strong> hatta T\u00fcrk\u00e7enin gramer yap\u0131s\u0131n\u0131, c\u00fcmle kurulu\u015fu kurallar\u0131n\u0131 da de\u011fi\u015ftirmekti. Komisyonun \u00f6nerisi \u00fczere bir liste haz\u0131rland\u0131. T\u00fcrk yaz\u0131 dilinin s\u00f6z varl\u0131\u011f\u0131na bir\u00e7ok Bulgarca kelimenin <strong><em>\u201ckazand\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d<\/em><\/strong> zorunlu oldu. <strong>Zorunlu T\u00fcrk\u00e7e dersleri 2 saat edebiyat ve 2 saat dil bilgisi olmak \u00fczere 4 saatte indirildi.<\/strong><\/p><div id=\"bghab-2093192507\" class=\"bghab-icerik-icine-40-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>Bulgaristan T\u00fcrklerinin tepkilerinden al\u0131nan k\u0131smi sonu\u00e7lar:<\/strong><\/p>\n<p>K\u00fclt\u00fcrel k\u0131s\u0131tlama ve zorlamaya tepki \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu. 1964\u2019te 380 bin T\u00fcrk g\u00f6\u00e7 etmek i\u00e7in ba\u015fvuru yapt\u0131. Halk\u0131 sakinle\u015ftirme derdine d\u00fc\u015fen BKP MK baz\u0131 ad\u0131mlar\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u015eumnu\u2019da T\u00fcrk Dili ve Co\u011frafya Fak\u00fcltesi a\u00e7t\u0131.<\/strong> T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011fretimine gereken \u00f6nemin verildi\u011fi imaj\u0131n\u0131 yaratmak i\u00e7in totaliter rejim y\u00f6neticileri Haziran <strong>1967 y\u0131l\u0131nda Silistre\u2019de Birinci Mill\u00ee T\u00fcrk Dili M\u00fc\u015faveresi<\/strong> d\u00fczenlendi. Bulgaristan y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda T\u00fcrk gen\u00e7lerine kontenjanlar ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><strong>Yerli T\u00fcrk sanat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n eserleri kitapla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/strong> Fakat bu kitaplar\u0131n \u00e7o\u011fu depolarda tutuldu, sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131lmad\u0131. T\u00fcrk\u00e7e bas\u0131nda bir geli\u015fme oldu. 1970\u2019lerde durum giderek k\u00f6t\u00fcle\u015fti. Baz\u0131 M\u00fcsl\u00fcman \u00f6\u011frencilerin Bulgar ad\u0131 almak istemedikleri, T\u00fcrk \u00f6\u011frencilerin de T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 etme (1968-1978 g\u00f6\u00e7\u00fc) d\u00fc\u015f\u00fcncesinde olduklar\u0131 bahanesiyle \u00dcniversite ile ili\u015fkileri kesildi. Ayr\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fmakta olan \u00f6\u011fretmenler de i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bulgar ad\u0131 alan M\u00fcsl\u00fcman gen\u00e7ler de vard\u0131 bunlar ise istedikleri fak\u00fcltelere kay\u0131tlar\u0131n\u0131 yapt\u0131ra biliyorlard\u0131.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrk kimli\u011finin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131:<\/strong><\/p><div id=\"bghab-395906453\" class=\"bghab-icerik-icine-45-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>1980\u2019ler de ise T\u00fcrk kimli\u011finin tamamen ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in T\u00fcrklerin adlar\u0131 da Bulgar adlar\u0131yla de\u011fi\u015ftirilerek Bulgaristan\u2019da T\u00fcrk olmad\u0131\u011f\u0131 resmen il\u00e2n edildi. Okulda, orduda, sokakta, i\u015f yerinde, evde bile T\u00fcrklerin birbiri aralar\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmas\u0131, T\u00fcrk adlar\u0131yla birbirlerine hitap etmesi yasakland\u0131. Bulgarca bilmeyen ya\u015fl\u0131lar hastanelere al\u0131nmad\u0131, bunun gibilerine bakkal ve marketten ekmek vb. temel besin mallar\u0131n\u0131n sat\u0131lmas\u0131 da yasakland\u0131\u2026<\/p>\n<p><strong>Bulgar e\u011fitimciler en k\u00f6t\u00fc bir y\u00f6ntem uygulad\u0131lar:<\/strong> Bulgar \u00f6\u011fretmenler, en k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta T\u00fcrk \u00f6\u011frencileri dahi zorlay\u0131p, bunlar\u0131n ailelerinde T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fuldu\u011funa dair bilgi toplad\u0131lar. T\u00fcrk k\u00f6ylerinde Bulgar \u00f6\u011fretmenler \u00e7ocuklar \u00fczerinden aileler i\u00e7erisinden bilgi toplamaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. T\u00fcrk\u00e7e Konu\u015fan aile bireylerinin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131nda gereken devlet Makamlar\u0131yla i\u015fbirli\u011fine gittiler. Mezarl\u0131klarda Hristiyan usule g\u00f6re meftalar defnediliyordu, mezar ta\u015flar\u0131nda yaz\u0131lar silindi. Mezardakilerin bile isimleri de\u011fi\u015ftirildi. Sokaklarda T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fanlara cezalar kesilmeye ba\u015fland\u0131. Pedagoji normlar\u0131yla ba\u011fda\u015fmayan bu durum be\u015f y\u0131l (1984\/5-1989) y\u0131l\u0131na kadar s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p><strong>Bu y\u0131llarda T\u00fcrklerin m\u00fccadelesini y\u00f6neten, partile\u015fme ba\u015flatan ve kongre \u00e7a\u011f\u0131ran iki \u00f6\u011fretmen: Avni Veli\u00a0 \u2013 Cebel\u2019li lise \u00f6\u011fretmeni. <\/strong><\/p>\n<p>1989 Dayan\u0131\u015fma Viyana Derne\u011fini kurdu. Davam\u0131z\u0131 d\u00fcnyaya duyurdu. Mustafa \u00d6mer \u2013 Ko\u015fukavak (Krumovgrat) lisesinde \u00f6\u011fretmendi. Demokratik Birlik ad\u0131nda \u0130nsan Haklar\u0131 Savunma \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fc s\u00fcrg\u00fcnde kurdu. Birlik daha sonra partiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Program ve T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kabul etmek \u00fczere, Bulgaristan T\u00fcrklerinin Birinci T\u00fcrk Partisi Kurultay\u0131n\u0131, 21 May\u0131s 1989\u2019da \u0130l-Sl\u0131ven il\u00e7esi-Yablanovo Belediyesine \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. O g\u00fcn Milli Ayaklanmam\u0131z patlad\u0131. Mustafa \u00d6mer Sofya \u00dcniversitesinde felsefe okumu\u015ftur. Devlet ter\u00f6r\u00fc bu umudun ger\u00e7ekle\u015fmesini baltalad\u0131. \u00d6zellikle toplumumuzun \u00f6nde gelenleri kendine g\u00fcven duyanlar\u0131 Bulgaristan d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>\u0130nsanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 daha bir\u00e7ok hareketlerde bulunuldu. <\/strong><\/p><div id=\"bghab-1244288125\" class=\"bghab-icerik-icine-50-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Hemen hemen b\u00fct\u00fcn ayd\u0131nlar ve \u00f6zellikle T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011fretmen ve okul m\u00fcd\u00fcrleri s\u00fcrg\u00fcn edildi, yarg\u0131s\u0131z hapse at\u0131ld\u0131, 1989\u2019da da ilk onlar yurttan kovuldular. Totaliter rejim idarecileri, etkisi uzun s\u00fcrecek daha bir harekette bulundular. T\u00fcrklerle Bulgarlar\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelerde Bulgarlar\u0131 g\u00f6revlendirerek T\u00fcrk kom\u015fular\u0131n\u0131 takip ettirdiler, devriye gezdirdiler ve ailelerinde T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fan, evde geleneksel k\u0131yafetlerini giyenlere ceza kestirdiler. Y\u0131llardan beri s\u00fcregelen iyi kom\u015fuluk ve dostluk ili\u015fkilerini b\u00f6ylelikle bir birinden koparm\u0131\u015f oldular.<\/p>\n<p><strong>\u00d6\u011frenciler zulm\u00fc asla unutamad\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>\u0130dar\u00ee y\u00f6ntemlerle y\u00fcr\u00fct\u00fclen ad de\u011fi\u015ftirme (soyk\u0131r\u0131m denemesi s\u00fcreci) <strong><em>\u201csoya d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d, \u201cuyan\u0131\u015f s\u00fcreci\u201d<\/em><\/strong> sa\u00e7ma adlarla s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc. <strong>Yaln\u0131z k\u00f6yde kentlerde de\u011fil, okullarda da b\u00fcy\u00fck bir facia ya\u015fand\u0131. <\/strong>\u00d6\u011frenciler b\u00fcy\u00fck stres ge\u00e7irdi. Okul b\u0131rakanlar oldu. \u0130ntihar eden, kaybolan \u00e7ocuklar var. Bulgar \u00f6\u011fretmenler seferber edilerek geceli g\u00fcnd\u00fczl\u00fc \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar ve k\u0131sa zamanda okullarda her t\u00fcrl\u00fc belge yenilendi, T\u00fcrk \u00f6\u011fretmen ve \u00f6\u011frencilerin T\u00fcrk adlar\u0131n\u0131n yerine Bulgar adlar\u0131 yaz\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><strong>Bu ac\u0131 ger\u00e7e\u011fi bir\u00e7ok Bulgar \u00f6\u011fretmen de a\u011f\u0131r ya\u015fad\u0131.<\/strong> Bir Bulgar bayan \u00f6\u011fretmenin anlatt\u0131klar\u0131ndan \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu: \u201c<strong>Okulda T\u00fcrk \u00f6\u011fretmenlerin hepsi g\u00f6revden al\u0131nd\u0131. Bir tanesi b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, m\u00fckemmel Bulgarca konu\u015fuyordu. Onu da b\u0131rakmamal\u0131yd\u0131lar. \u00c7ok ac\u0131 verici bir olayd\u0131 bu, s\u0131n\u0131fta kendi o\u011fluna bile Mehmet diyece\u011fine Martin, diye sesleniyordu. \u0130lk g\u00fcnlerde \u00f6\u011fretmenler odas\u0131na her girdi\u011finde bu arkada\u015f\u0131m\u0131z a\u011fl\u0131yordu<\/strong>.\u201d<\/p>\n<p>T\u00fcrk \u00f6\u011fretmenler (ve di\u011fer baz\u0131 ayd\u0131nlar) 1985\u2019in Ocak ay\u0131nda g\u00f6revlerinden al\u0131narak cezaevlerine, Bulgarlar\u0131n yo\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelere, \u201c<strong>Belene<\/strong>\u201d \u00d6l\u00fcm Adas\u0131na ve ba\u015fka kamplara g\u00f6nderildiler, yerlerine b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerden Bulgar \u00f6\u011fretmenler atanarak bunlara iki \u00fc\u00e7 kat daha y\u00fcksek maa\u015f ba\u011fland\u0131. (tabi bu maa\u015flar\u0131n i\u00e7erisinde muhbirlik de vard\u0131) Hepsine daire verildi. O d\u00f6nemde Bulgaristan Mill\u00eee\u011fitim Bakan\u0131 g\u00f6revinde bulunan <strong><em>\u201csoya d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d<\/em><\/strong> s\u00fcrecinin uygulanmas\u0131nda aktif rol oynayan ve Sofya \u00dcniversitesinin eski rekt\u00f6r\u00fc tarih\u00e7i \u0130l\u00e7o Dimitrov, yeni atanan \u00f6\u011fretmenleri T\u00fcrk b\u00f6lgelerine g\u00f6nderirken bunlara b\u00fcy\u00fck <strong><em>\u201cvatanseverler\u201d<\/em><\/strong> dedi.<\/p><div id=\"bghab-3188348534\" class=\"bghab-icerik-icine-55-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>Bulgaristan T\u00fcrklerinin tarihinde emsali g\u00f6r\u00fclmemi\u015f olaylar ya\u015fand\u0131. <\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkleri <strong><em>\u201cBulgar\u201d<\/em><\/strong> yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar, dil, din, ad, t\u00f6re, gelenek denen her unsuru yasaklad\u0131lar. Sonra da y\u00fcz binlerce T\u00fcrk\u00fc s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 ettiler.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck tarih\u00ee emelleri ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in Bulgaristan T\u00fcrklerine bir tak\u0131m haklar verilmi\u015f, baz\u0131 fedak\u00e2rl\u0131klar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Emeller suya d\u00fc\u015f\u00fcnce de Bulgaristan T\u00fcrklerine soyk\u0131r\u0131m uygulanmas\u0131na kalk\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrklere yap\u0131lan bu insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 i\u015fkenceler ve 1989 y\u0131l\u0131n\u0131n yaz aylar\u0131nda s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmeleri, Bulgaristan\u2019da politik olaylar\u0131n geli\u015fmesini h\u0131zland\u0131rd\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>B\u00f6ylece 10 Kas\u0131m 1989 tarihinde bir \u201c<strong>saray devrimiyle<\/strong>\u201d Bulgaristan Kom\u00fcnist Partisi Genel Sekreteri ve Devlet Konseyi Ba\u015fkan\u0131 Todor Jivkov, iktidardan indi ve \u00fclkede demokratikle\u015fme yolunda ilk ad\u0131mlar at\u0131lmaya ba\u015flad\u0131.<\/p><div id=\"bghab-5323904\" class=\"bghab-icerik-icine-60-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>1989 y\u0131l\u0131n\u0131n 29 Aral\u0131k g\u00fcn\u00fc halk direni\u015fleri sonucu Bulgaristan T\u00fcrkleri T\u00fcrk isimlerini ve dini haklar\u0131n\u0131 geri ald\u0131lar. <\/strong><\/p>\n<p>Sofya Meclisi etraf\u0131ndaki direni\u015fleri Pomak Hasan Byalkov y\u00f6netti. Olaylardan hemen sonra H. Byalkov\u2019a ye\u015fil kart verildi ve Birle\u015fik Amerika\u2019ya gitti. Bat\u0131 Rodoplardan olup Hak ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinde en aktif rol oynayan kadrolar ve aileleri de onun pe\u015finden <strong><em>\u201cye\u015fil kartla\u201d<\/em><\/strong> ABD\u2019ye gittiler ve d\u00f6nmediler\u2026.<\/p>\n<p><strong>Bu olaydan \u00e7\u0131kar\u0131lan sentez \u015fudur<\/strong>. Bulgarlar T\u00fcrklere ve di\u011fer az\u0131nl\u0131klara kendi liderlerini, ayd\u0131n tabakalar\u0131n\u0131 yeti\u015ftirme olana\u011f\u0131 tan\u0131mad\u0131. Kendileri de az\u0131nl\u0131klar\u0131 y\u00f6netemedi, toplum par\u00e7aland\u0131 ve \u00fclkeyi terk edenlerin say\u0131s\u0131, memlekette kalanlardan fazlad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Yalan s\u00f6ylemek moda oldu.<\/strong> Ger\u00e7ekleri s\u00f6yleyenler hor g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Milletvekilleri okuryazar oran\u0131n\u0131n % 40 civar\u0131nda oldu\u011funa i\u015faret ederken, vatanda\u015flar\u0131n % 80\u2019ni <strong><em>\u201cdebil\u201d<\/em><\/strong> (\u00e7aresiz zaval\u0131) tan\u0131mlamas\u0131 yap\u0131yorlar.<\/p>\n<p><strong>Kitaplar anadilini bilmeyen bir ki\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcnemez diyor.<\/strong> Bizde az\u0131nl\u0131klara anadilleri unutturuldu. Yani toplum d\u00fc\u015f\u00fcnemiyor. Bulgarlar da kendilerine <strong><em>\u201clider\u201d<\/em><\/strong> yeti\u015ftiremedi. Ulusal lider yeti\u015ftirilebilmesi i\u00e7in bir defa Bulgar ulusunun kendisinin olgunla\u015fmas\u0131 ve olu\u015fmas\u0131 gerek, bu ise \u015fimdiki sanc\u0131l\u0131 d\u00f6nemde bir t\u00fcrl\u00fc olmuyor.<\/p><div id=\"bghab-36409817\" class=\"bghab-icerik-icine-65-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>\u015eimdi hepimiz y\u00f6netilmek istiyoruz.<\/strong><\/p>\n<p>Her kap\u0131ya el a\u00e7an dilenci gibiyiz. T\u00fcrklerden bizi <strong><em>\u201cg\u00f6\u00e7men selinden korumalar\u0131n\u0131\u201d,<\/em><\/strong> Amerika\u2019dan bizi Rusya\u2019dan korumalar\u0131n\u0131, Rusya\u2019dan bizi ba\u015fkas\u0131na b\u0131rakmamas\u0131n\u0131, Avrupa Birli\u011finden <strong><em>\u201ckarde\u015flik\u201d<\/em><\/strong> ve <strong><em>\u201cpara\u201d<\/em><\/strong> istedi\u011fimizi hepimiz g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu duruma uygun <strong><em>\u201clider\u201d<\/em><\/strong> yeti\u015ftirilmesi de \u00e7ok zor ki, bu i\u015fleri ancak \u201c<strong>laboratuvarda yeti\u015ftirilen birisi<\/strong>\u201d yapabilir.<\/p>\n<p>K\u0131saca toplumlar Liderini kendiler ve kendi i\u00e7lerinden yeti\u015ftirilmelidir ancak o zaman halk\u0131na, toplumuna faydal\u0131 olabilir. Lideri kim yeti\u015ftirir ve o toplumun ba\u015f\u0131na kim koyarsa o lider onun kuklas\u0131ndan ileriye daha \u00f6telere gidemez. Liderleri devletler yeti\u015ftirir, toplumlar da benimsemek zorunda kal\u0131rlar. ABD&#8217;nin yetirdi\u011fi ABD&#8217;ye, AB&#8217;nin ki de AB&#8217;ye, T\u00fcrkiye&#8217;nin ki de T\u00fcrklere hizmet eder, Rusya&#8217;n\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi lider Rusya \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet eder vsy. B\u00f6yle gelmi\u015f b\u00f6yle gidecek.<\/p>\n<p>Bu laboratuvar 1944-1989 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Moskova\u2019da, Bak\u00fc\u2019de ve ba\u015fka yerlerdeydi, ama tutmad\u0131, sonunda yeti\u015ftirilen \u201c<strong>liderlerin<\/strong>\u201d hepsi ya mezar ta\u015f\u0131 bile olmayan kabirlerde yat\u0131yor ya da sa\u011f olanlardan kimileri d\u0131\u015f \u00fclkelere s\u0131\u011f\u0131nd\u0131 veya tek ba\u015f\u0131na kalm\u0131\u015f ve kahvede tespih \u00e7ekmeye devam ediyorlar.<\/p>\n<p>Devam edecek.<br \/>\nPayla\u015f\u0131n\u0131z l\u00fctfen.<\/p>\n<div id=\"bghab-1222531942\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rafet ULUT\u00dcRK Tarih: 07 \u015eubat 2022 Derin bir analiz sonucu sundu\u011fumuz bu yaz\u0131 dizimizde asl\u0131nda Bulgaristan T\u00fcrklerinin ba\u015fs\u0131z oldu\u011fu, \u00f6nder yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ama ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fu<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":56277,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-56276","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/5e085f6e-9870-4b19-b232-5302df70d1f3.jpg?fit=1600%2C720&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-eDG","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56276"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56276\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56277"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56276"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}