{"id":56034,"date":"2022-01-22T19:08:38","date_gmt":"2022-01-22T16:08:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=56034"},"modified":"2022-01-22T19:11:08","modified_gmt":"2022-01-22T16:11:08","slug":"calinti-gozleri-kimin-gozleriyle-seyretsem-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/calinti-gozleri-kimin-gozleriyle-seyretsem-2\/","title":{"rendered":"&#8220;\u00c7al\u0131nt\u0131 G\u00f6zler&#8221;i kimin g\u00f6zleriyle seyretsem?"},"content":{"rendered":"<p><b>Prof. Dr. Hasine \u015eEN<\/b><\/p>\n<p><b>Ba\u011f\u0131\u015flasak bile, unutabilir miyiz? Unutmaya \u00e7al\u0131\u015fsak bile Bulgarlarla ayn\u0131 \u015fekilde mi unutuyoruz?\u00a0<\/b><\/p>\n<p><b>Bulgar\u00a0kom\u015fumun \u201csoya d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d s\u00fcrecinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 travma, benim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m dram ile k\u0131yaslanabilir mi?<\/b><\/p>\n<p>1990 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 etti\u011fimde en \u00e7ok kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m sorulardan biri <em><strong>\u201cNiye geldin(iz)?\u201d<\/strong><\/em> sorusuydu. Travmatik deneyimler anlat\u0131lamaz, kelimelere d\u00f6k\u00fclemez, s\u00f6zc\u00fckler hep g\u00fc\u00e7s\u00fcz kal\u0131r ya\u015fananlar kar\u015f\u0131s\u0131nda. Spasov\u2019un g\u00f6sterimdeki filmi <em><strong>&#8220;\u00c7al\u0131nt\u0131 G\u00f6zler&#8221;<\/strong><\/em>, tarif edilemez bu durumu ger\u00e7eklik duygusundan \u00f6d\u00fcn vermeden sinema diline ba\u015far\u0131yla aktaran bir film. \u00d6d\u00fcller alan bir film. Y\u00f6netmenine ve oyuncular\u0131na ba\u015fka \u00f6d\u00fcller de kazand\u0131racak bir film. Ancak benim ve bir\u00e7ok Bulgaristan g\u00f6\u00e7meni i\u00e7in bu film isim de\u011fi\u015ftirme ve g\u00f6\u00e7 ac\u0131lar\u0131n\u0131n bir belgesi, ya\u015fanan travman\u0131n bir an\u0131t\u0131 niteli\u011fini de ta\u015f\u0131yor.<span id=\"more-435\"><\/span><\/p>\n<p><strong>Bak\u0131\u015f\u0131n travmatik etkisi<\/strong><\/p><div id=\"bghab-1512280842\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Herkesin herkesten korktu\u011fu bir ortamda kar\u015f\u0131dakinin fikirlerini ancak g\u00f6zlerinden okuyabilirsin. Belki bu y\u00fczden dikkatimi her \u015feyden \u00f6nce filmin ismi \u00e7ekti. Onu seyretmeden \u00f6nce <strong><em>\u201c\u00e7al\u0131nt\u0131 g\u00f6zler\u201d<\/em> <\/strong>tamlamas\u0131 zihnimde d\u00fcnyaya ba\u015fka birisine ait g\u00f6zlerle bakma, \u00f6tekini anlama gibi d\u00fc\u015f\u00fcnceler, film konusu ba\u011flam\u0131nda da isim de\u011fi\u015fikli\u011fi s\u00fcrecinin bir Bulgar g\u00f6z\u00fcyle anlat\u0131m\u0131 fikrini uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Film sonras\u0131nda ise Patricia Highsmith\u2019in bir \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc an\u0131msatt\u0131 ba\u015fl\u0131ktaki bu g\u00f6zler.<\/p>\n<p>\u00d6yk\u00fcde sekiz ya\u015f\u0131nda bir\u00a0\u00e7ocuk\u00a0annesini b\u0131\u00e7aklayarak \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Anne ak\u015fam yeme\u011fi i\u00e7in ald\u0131\u011f\u0131 bir t\u00fcr kabuklu su hayvan\u0131n\u0131 daha lezzetli olsun d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle canl\u0131 canl\u0131 kaynar suya atar. Zavall\u0131 hayvan tencerenin kapa\u011f\u0131n\u0131 aralar ve kendini d\u0131\u015far\u0131ya atar, ama anne onu bir kep\u00e7e ile al\u0131p yine kaynar suyun i\u00e7ine g\u00f6nderir. O esnada \u00e7ocuk hayvan\u0131n g\u00f6zlerindeki \u00e7aresizli\u011fi g\u00f6r\u00fcr, i\u015fte bu anl\u0131k bak\u0131\u015f onu bir b\u0131\u00e7ak al\u0131p annesini \u00f6ld\u00fcrmesine neden olur.<br \/>\nBu bak\u0131\u015f\u0131 Sloven ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Zizek <strong><em>\u201c\u00f6teki\u201d<\/em><\/strong> konumdaki \u00e7aresiz ki\u015finin bak\u0131\u015f\u0131ndaki travmatik \u00f6\u011fe olarak tan\u0131mlar. Bu, etraf\u0131ndaki vah\u015fete bir anlam veremeyen masum bak\u0131\u015f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 etkidir. Bir hayvan\u0131n g\u00f6zlerinde, bir \u00e7ocu\u011fun y\u00fcz\u00fcnde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, Zizek\u2019in ifadesiyle hepimizi su\u00e7lu konumuna iten bir bak\u0131\u015ft\u0131r bu.<\/p>\n<p>Bu bak\u0131\u015f\u0131 <em><strong>&#8220;\u00c7al\u0131nt\u0131 G\u00f6zler&#8221;<\/strong><\/em>de de g\u00f6rd\u00fcm, onun yaratt\u0131\u011f\u0131 travmatik etkiyi ve su\u00e7luluk duygusunu da. Film, isim de\u011fi\u015fikli\u011fi s\u00fcrecinde g\u00f6revlendirilen bir Bulgar gencinin (\u0130van) ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ruhsal bunal\u0131m \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131yor. Ya\u015fanan olaylar\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde onaylamayan \u0130van g\u00f6steri yapan T\u00fcrklerin \u00fczerine tankla ilerleme komutu ald\u0131\u011f\u0131nda, ilgi duydu\u011fu T\u00fcrk k\u0131z\u0131n bak\u0131\u015f\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. &#8220;<strong><em>\u00c7al\u0131nt\u0131 g\u00f6zler&#8221;<\/em><\/strong> onundur. Fakat bu olay\u0131n etkisi ile yo\u011fun bir bunal\u0131m ya\u015fayan ve ak\u0131l hastanesine g\u00f6nderilen gencin zihninde bir \u00e7ift g\u00f6z daha yer eder: S\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc tank\u0131n alt\u0131nda kalarak \u00f6len bir k\u0131z \u00e7ocu\u011funun \u015fa\u015fk\u0131n bak\u0131\u015f\u0131. Zizek\u2019in ifadesiyle bu noktada kurban\u0131n bak\u0131\u015f\u0131ndaki travmatik etki g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir ve tedavi g\u00f6ren gen\u00e7 adam onun yaratt\u0131\u011f\u0131 su\u00e7luluk duygusundan kurtulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Parti \u00fcyelerinin istedi\u011fi ise ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 asla hat\u0131rlamamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Filmin anlat\u0131m ara\u00e7lar\u0131<\/strong><br \/>\nBu noktada film \u015fiddete maruz kalma ve \u015fiddet uygulama durumunda her iki taraf\u0131n da zihnindeki hat\u0131rlama\/unutma ikileminin yaratt\u0131\u011f\u0131 sava\u015fa da g\u00f6nderme yap\u0131yor. Filmin sembolik anlat\u0131m\u0131 da \u00f6vg\u00fcye de\u011fer nitelikte. Filmde Bulgar h\u00fck\u00fcmetinin <strong><em>\u201csoya d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d<\/em><\/strong> s\u00fcrecinde sergiledi\u011fi m\u00fcthi\u015f koordinasyonu satran\u00e7 imgesi ile yans\u0131t\u0131lm\u0131\u015f. Bir de ak\u0131l hastanesi imgesi var. Kuru bir havuzda y\u00fczen delilerle ilgili f\u0131kralara g\u00f6nderme yapan sahneler bana biraz uzun geldi ama as\u0131l delilerin nerede bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 sorusunun g\u00fcndeme geldi\u011fi bir ortam i\u00e7in ak\u0131l hastanesi olduk\u00e7a uygun bir mek\u00e2n ve anlat\u0131m arac\u0131 do\u011frusu.<\/p>\n<p>Bu anlat\u0131m ara\u00e7lar\u0131na sonbahar ortam\u0131n\u0131 ve \u00f6zellikle vurgulanan cami-kilise beraberli\u011fi karesini de dahil edebiliriz. Kronolojik bir \u00f6yk\u00fc yerine anlat\u0131m arac\u0131 olarak ge\u00e7mi\u015fe g\u00f6nderme tekni\u011finin kullan\u0131lmas\u0131 ise <em><strong>&#8220;\u00c7al\u0131nt\u0131 G\u00f6zler&#8221;<\/strong><\/em>e psikolojik derinlik kazand\u0131rm\u0131\u015f.<\/p><div id=\"bghab-1085110228\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>Uzla\u015fma<\/strong><br \/>\n<em><strong>&#8220;\u00c7al\u0131nt\u0131 G\u00f6zler&#8221;<\/strong> <\/em>bana ba\u015fka bir Bulgar filmini, <strong>\u201csoya d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d<\/strong> s\u00fcreci kapsam\u0131nda okuldan toplu olarak g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, T\u00fcrklerin Bulgarlar\u0131 zorla \u0130slamla\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 g\u00f6steren <strong>&#8220;Vreme Razdelno&#8221;<\/strong>\/B\u00f6l\u00fcnme Zaman\u0131\u2019 filmini an\u0131msatt\u0131. Bu \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m, \u2018\u00c7al\u0131nt\u0131 G\u00f6zler\u201din y\u00f6netmeni Spasov\u2019un bu yap\u0131t\u0131yla g\u00f6sterdi\u011fi duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131nda daha farkl\u0131 bir vicdan azab\u0131 nedeni aramama neden oldu. (Bu k\u00f6t\u00fc niyetten \u00e7ok bir kurban\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fiddete ortak olanlar\u0131n g\u00f6zlerindeki pi\u015fmanl\u0131k ifadesinin samimiyetini \u00f6l\u00e7me \u00e7abas\u0131d\u0131r herhalde.) Yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim \u2018B\u00f6l\u00fcnme Zaman\u0131n\u0131n senaryo yazarlar\u0131 aras\u0131nda onun da ismini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde kafamdaki belirsizlik netle\u015fmi\u015f oldu. Y\u00f6netmeni ge\u00e7mi\u015fteki filminden dolay\u0131 su\u00e7lam\u0131yorum. Hi\u00e7 kimsenin hi\u00e7 kimseyi su\u00e7layamayaca\u011f\u0131 kadar kat\u0131 bir d\u00f6nemdi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z. Devletin benimsedi\u011fi tarihsellikten uzak tarih yaz\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma, direnme yerine resmi ideolojiyi alk\u0131\u015flayan (alk\u0131\u015flamak zorunda kalan) sanat\u00e7\u0131lar\u0131 bile su\u00e7layamayaca\u011f\u0131m kadar kat\u0131 bir d\u00f6nemdi.<\/p>\n<p><strong>Film de bunu g\u00f6steriyor zaten.<\/strong><br \/>\nFilmin verdi\u011fi mesaj ya\u015fananlara ra\u011fmen ortak bir gelece\u011fe ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayan\u0131yor. Filmde anlat\u0131lanlar\u0131 \u015fahsen ya\u015fayan bir\u00e7ok Bulgaristan T\u00fcrk\u00fc i\u00e7in bu mesaj bir zamanlar g\u00f6z\u00fcn\u00fcn ya\u015f\u0131na bakmayanlara g\u00f6z yummay\u0131 \u00f6\u011frenmek anlam\u0131na gelse de, bar\u0131\u015f ortam\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131, filmin \u00f6nerdi\u011fi gibi politikan\u0131n bir nevi bio-politikaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesi yoluyla olmasa bile, uzla\u015fma fikrini gerektiriyor.<\/p>\n<p>Gayet a\u00e7\u0131k bir mesaj\u0131 olsa da film zihnimde bir s\u00fcr\u00fc soru yaratt\u0131: Ba\u011f\u0131\u015flasak bile, unutabilir miyiz?<br \/>\nUnutmaya \u00e7al\u0131\u015fsak bile Bulgarlarla ayn\u0131 \u015fekilde mi unutuyoruz? Veya Bulgar kom\u015fumun <strong><em>\u201csoya d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d<\/em><\/strong> s\u00fcrecinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 travma benim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m dram ile k\u0131yaslanabilir mi? Bu film tarafs\u0131z m\u0131?<br \/>\nTarafs\u0131z bak\u0131\u015f olur mu? Filmdeki \u0130van\u2019\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 ger\u00e7ek mi, yoksa bir toplumun vicdan azab\u0131n\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in sonradan kurgulanan bir \u00f6z\u00fcr hali midir?<br \/>\nBen, ger\u00e7ek oldu\u011funa inanmak istiyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc, Milan Kundera\u2019n\u0131n s\u00f6zleriyle ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsam, insan\u0131n iktidara kar\u015f\u0131 verdi\u011fi as\u0131l sava\u015f, belle\u011fin unutmaya kar\u015f\u0131 verdi\u011fi sava\u015ft\u0131r. Bir y\u00f6netmen i\u00e7in, daha genel anlamda da sanat\u00e7\u0131 i\u00e7in, bu \u00e7ok daha ge\u00e7erli bir ifadedir.<\/p>\n<p><b>HAS\u0130NE \u015eEN Prof. Dr. \u0130stanbul \u00dcniversitesi<\/b><\/p>\n<div id=\"bghab-1445834290\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Hasine \u015eEN Ba\u011f\u0131\u015flasak bile, unutabilir miyiz? Unutmaya \u00e7al\u0131\u015fsak bile Bulgarlarla ayn\u0131 \u015fekilde mi unutuyoruz?\u00a0 Bulgar\u00a0kom\u015fumun \u201csoya d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d s\u00fcrecinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 travma, benim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m dram<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":44297,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-56034","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/hasine-sen.jpg?fit=517%2C661&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-ezM","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56034","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56034"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56034\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}