{"id":55175,"date":"2021-10-02T05:28:01","date_gmt":"2021-10-02T02:28:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=55175"},"modified":"2021-10-02T05:28:17","modified_gmt":"2021-10-02T02:28:17","slug":"guzel-ahlaki-tamamlamak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/guzel-ahlaki-tamamlamak\/","title":{"rendered":"G\u00fczel Ahlak&#8217;\u0131 Tamamlamak"},"content":{"rendered":"<p>Filibeli Abdullah EFEND\u0130<\/p>\n<p>\u201cPeygamber onlara iyili\u011fi emreder ve onlar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckten meneder; yine onlara temiz \u015feyleri hel\u00e2l, pis \u015feyleri haram k\u0131lar. A\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131r, \u00fczerlerindeki zincirleri \u00e7\u00f6zer.\u201d (A\u2019raf S\u00fbresi, 7\/157.)<\/p>\n<p>\u201c\u0130brahim\u2019de ve onunla birlikte bulunanlarda sizin i\u00e7in g\u00fczel bir \u00f6rnek vard\u0131r.\u201d (M\u00fcmtehine S\u00fbesi, 60\/4.)<\/p>\n<p>\u201c\u0130yilik g\u00fczel ahlaktan ibarettir. G\u00fcnah ise kalbini t\u0131rmalay\u0131p durdu\u011fu halde insanlar\u0131n bilmesini istemedi\u011fin \u015feydir.\u201d (M\u00fcslim, Birr 14-15.)<\/p>\n<p>\u201cK\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde m\u00fcmin kulun terazisinde g\u00fczel ahlaktan daha a\u011f\u0131r bir \u015fey bulunmaz. Allah Te\u00e2l\u00e2 \u00e7irkin hareketler yapan, \u00e7irkin s\u00f6zler s\u00f6yleyen kimseden nefret eder\u201d (Tirmiz\u00ee, Birr 61.)<\/p><div id=\"bghab-2628317259\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Ayette b\u00fct\u00fcn peygamberler gibi Hz. Muhammed (sav)\u2019in de en temel g\u00f6revlerinden birinin, iyili\u011fi emretme ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten menetme faaliyeti oldu\u011fu bildirilmektedir. \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n gerek fiillerle gerekse yiyecek ve i\u00e7eceklerle ilgili emir ve yasaklar\u0131, insan\u0131n akl-\u0131 selimi ve temiz tabiat\u0131yla, f\u0131tr\u00ee y\u00f6nden bozulmam\u0131\u015f toplumlar\u0131n genel yarg\u0131lar\u0131yla ba\u011fda\u015fan h\u00fck\u00fcmlerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu h\u00fck\u00fcmler, an\u0131lan nitelikteki ki\u015filerin ve toplumlar\u0131n iyi, do\u011fru ve g\u00fczel bulup ho\u015fland\u0131klar\u0131 \u015feyleri helal veya mubah k\u0131lma; k\u00f6t\u00fc, yanl\u0131\u015f ve zararl\u0131 bulup tik\u00adsinti duyduklar\u0131 \u015feyleri de haram k\u0131lma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131r. Hel\u00e2l ve temiz olan \u015fey\u00adler insan\u0131 y\u00fcceltti\u011fi gibi, habis yani pis ve haram olan \u015feyler insan\u0131 al\u00e7alt\u0131r.<\/p>\n<p>\u201c\u00dcsve-i hasene\u201d yani g\u00fczel bir \u00f6rneklik tamlamas\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz davran\u0131\u015f bilimleri incele\u00admelerinde, \u00f6zellikle liderde bulunmas\u0131 gereken nitelikler konusunda \u00f6nemli bir yere sahip olan \u201cdavran\u0131\u015f modeli\u201d veya \u201cnumune, \u00f6rnek ki\u015filik\u201d kavram\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Ayette bu kavram, insanl\u0131k tarihinde tevhit m\u00fccadelesinin \u00f6nc\u00fc isimlerinden Hz. \u0130brahim (as) ve ona uyanlar hakk\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f, \u015firk ve ink\u00e2r bata\u011f\u0131na saplan\u0131p kalma olgusunun yeni olma\u00add\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u015eayet yap\u0131lan i\u015f g\u00f6n\u00fclde bir huzursuzluk do\u011furuyor ve o i\u015fin ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan duyul\u00admas\u0131 istenmiyorsa, o hareket mutlaka \u00e7irkindir, g\u00fcnaht\u0131r, yap\u0131lmas\u0131na Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n izin vermedi\u011fi bir harekettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu yapt\u0131klar\u0131 iyili\u011fin duyulmas\u0131n\u0131, bu sebeple kendilerine g\u0131pta ve hayranl\u0131kla bak\u0131lmas\u0131n\u0131 isterler. Bu \u00f6l\u00e7\u00fc, herkesin rahatl\u0131kla kullanabilece\u011fi \u015fa\u015fmaz bir \u00f6l\u00e7\u00fcd\u00fcr. Zaten yap\u0131lan bir hareketin g\u00fcnah olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususunda \u015f\u00fcp\u00adheye d\u00fc\u015fmek bile, o hareketi terk etmek i\u00e7in yeterli bir sebeptir. G\u00fcnah kiriyle b\u00fcsb\u00fct\u00fcn kararmam\u0131\u015f kalpler, iyi ve k\u00f6t\u00fcy\u00fc ayna gibi g\u00f6sterir. Bu sebeple insan bir \u015fey yapmak is\u00adtedi\u011fi zaman \u00f6nce g\u00f6nl\u00fcne bakmal\u0131d\u0131r. E\u011fer o hareketi yapmaktan dolay\u0131 g\u00f6nl\u00fcnde bir ra\u00adhats\u0131zl\u0131k hissediyor, i\u00e7ini bir \u015f\u00fcphe ve tedirginlik kemirip duruyorsa, derhal o i\u015ften vazge\u00e7\u00admelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sa\u011flam bir vicdan insana do\u011fru yolu g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>\u015eu d\u00fcnyada bir m\u00fcminin b\u00fct\u00fcn \u00e7abas\u0131, Allah\u2019\u0131n huzuruna eli bo\u015f varmamak, sevaplar\u00addan ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feyin fayda vermeyece\u011fi o deh\u015fetli hesap g\u00fcn\u00fcnde, ilahi huzura makbul ibadetlerle \u00e7\u0131kmakt\u0131r. Hadisimiz bize bu konuda \u00f6nemli bir ipucu vermekte, amellerin de\u00ad\u011ferlendirildi\u011fi k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcnde, en makbul ibadetin g\u00fczel ahlak olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. Hadisi \u015eerif\u2019in ikinci k\u0131sm\u0131nda k\u00f6t\u00fc ve \u00e7irkin davran\u0131\u015flar ile k\u00f6t\u00fc ve \u00e7irkin s\u00f6zlerin Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n sevmedi\u011fi \u015feyler oldu\u011fu ifade edilmektedir.<\/p>\n<p>Ahlak, \u201chulk, hul\u00fbk\u201d kelimelerinin \u00e7o\u011ful hali olup, huylar, seciyeler, miza\u00e7lar, anlam\u0131na gelen bir kavramd\u0131r. Hulk veya hul\u00fbk insan\u0131n beden ve ruh b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile alakal\u0131d\u0131r. Bu manada ahlak, insan\u0131n bir amaca y\u00f6nelik olarak kendi arzusu ile iyi davran\u0131\u015flarda bulunup k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden uzak ol\u00admas\u0131 \u015feklinde tan\u0131mlanabilir.<\/p><div id=\"bghab-3240579595\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>\u0130slam ahlak\u0131n\u0131n temelleri Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de belirtilmi\u015ftir. Rabbimiz Res\u00fblullah (sav.)\u2019a hitaben \u015f\u00f6yle buyuruyor: \u201cSen en y\u00fcce bir ahlak \u00fczere\u00adsin.\u201d (Kalem S\u00fbresi, 68\/4). Hz. Peygamberimiz (sav): \u201cBen ahlaki prensipleri ta\u00admamlamak \u00fczere g\u00f6nderildim\u201d buyurarak ahlak\u0131n \u00f6ne\u00admine i\u015faret etmi\u015ftir. Ayet ve hadislerde yer alan insan davran\u0131\u015flar\u0131na y\u00f6nelik ifadeler ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u0130slam\u2019\u0131n temel hedeflerinden birisinin g\u00fczel ahlak oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130slam\u2019\u0131n vurgulad\u0131\u011f\u0131 g\u00fczel ahlak ku\u00adrallar\u0131 m\u00fcminler i\u00e7in bir emir ve g\u00f6revdir. Peygamberimiz (sav)\u2019in: \u201cM\u00fcminlerin iman a\u00e7\u0131s\u0131ndan en m\u00fckemmel olan\u0131, ahlak\u0131 en iyi olan\u0131d\u0131r.\u201d ifadeleri iman ile ahlak aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 vurgulamaktad\u0131r. Buna g\u00f6re ahlaki a\u00e7\u0131dan m\u00fckemmel bir anlay\u0131\u015f ve davran\u0131\u015fa sahip olmayan ki\u015fi iman a\u00e7\u0131s\u0131ndan da kemale ermi\u015f olamaz.<\/p>\n<p>Ahlak insanda gelip ge\u00e7ici bir hal olmay\u0131p, onun manevi yap\u0131s\u0131nda yerle\u015fen, meleke halini alan yatk\u0131nl\u0131k ve kabiliyetler b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. G\u00fczel ahlak ise insan\u0131 d\u00fc\u00ad\u015f\u00fcn\u00fcp ta\u015f\u0131nmaya, herhangi bir bask\u0131 ve zorlamaya gerek kalmaks\u0131z\u0131n g\u00f6revi ol\u00addu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131 i\u015fleri rahatl\u0131kla ve memnuniyetle yapmaya sevk eder. Dilimizde yal\u0131n olarak ahlak veya ahlakl\u0131 olmak \u015feklindeki kullan\u0131mlarda, genellikle g\u00fczel ahlak kast edilir. G\u00fczel ahlakl\u0131 olabilmek i\u00e7in g\u00f6revleri rahatl\u0131kla ve memnuniyetle yerine getirme zorunlulu\u011fu, ahlak\u0131n geli\u015fmesinde ve g\u00fc\u00e7lenmesinde al\u0131\u015fkanl\u0131kla\u00adr\u0131n ihmal edilmez bir \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Bu nedenle insan ahlaki kaideleri \u00f6\u011frenmekle beraber, \u00e7ocukluktan itibaren iyi \u00f6rneklerle ya\u015famal\u0131, iyilik yapmaya al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, bencil ve gayri me\u015fru isteklerine kar\u015f\u0131 koyarak kendini e\u011fitmeli, nef\u00adsini \u0131slah etmelidir. Bu ise bir irade e\u011fitimidir. Riya, korku, menfaat gibi ahlak\u0131n onaylamad\u0131\u011f\u0131 erdemsiz tav\u0131rlar\u0131n kaynakl\u0131k etti\u011fi, nadiren yap\u0131lan iyilikler bir ah\u00adlakl\u0131l\u0131k alameti de\u011fildir.<\/p>\n<p><strong>\u0130slam ahlak\u0131; \u00e7at\u0131\u015fma ve z\u0131tla\u015fmay\u0131 ortadan kald\u0131rarak uyu\u015fmak, anla\u015fmak, birbirinden emin olmak, dost\u00e7a m\u00fcnasebetler kurmak \u00fczere bir ahlak an\u00adlay\u0131\u015f\u0131 ortaya koyar.<\/strong><\/p>\n<p>\u0130nsan \u00e7ift kutuplu tabiat\u0131 sebebiyle iyili\u011fin ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn kay\u00adnaklar\u0131 olan kabiliyetlere birlikte sahiptir. Bu nedenle zaman zaman ahlaki h\u00fck\u00fcm ve tercihlerinde yan\u0131labilir. Res\u00fblullah (sav) dahi kendisinin g\u00fczel ahlak\u0131 ancak Allah\u2019\u0131n l\u00fctf\u00fc sayesinde kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Bu ne\u00addenle Allah ahlak\u0131n belirleyicisidir. Kur\u2019an ve S\u00fcnnette insan hakk\u0131nda bulunan ko\u00adnularda y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ve ahlak\u0131n kayna\u011f\u0131 dindir. Allah Resul\u00fc (sav) iyi\u00adlik ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, ki\u015finin vicdan\u0131nda meydana getirdi\u011fi etkilenmenin mahiyetine g\u00f6re tarif eder. Ancak vicdan duygusu insan\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapmas\u0131 halinde k\u0131nayan bir g\u00fc\u00e7 olabilece\u011fi gibi, k\u00f6t\u00fcl\u00fck kar\u015f\u0131s\u0131nda duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybederek \u201ckaskat\u0131 kesilmi\u015f kalp\u201d haline de d\u00f6n\u00fc\u015febilir. \u0130slam b\u00fct\u00fcn ahlaki vazifeleri uhrevi yapt\u0131r\u0131mlara ba\u011f\u00adlam\u0131\u015f, iyiler i\u00e7in cenneti vaadetmi\u015f, k\u00f6t\u00fcleri de cehennemle tehdit etmi\u015ftir. Ahlak kurallar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131nda, \u00f6zellikle toplumsal d\u00fczenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flemesinde sadece cennet umudu ve cehennem korkusuna dayal\u0131 ahlak anlay\u0131\u015f\u0131 tam bir de\u011fer say\u0131lamayaca\u011f\u0131ndan Allah\u2019\u0131 en y\u00fcksek derecede sev\u00admek, O\u2019nun r\u0131zas\u0131na lay\u0131k olmak ve O\u2019ndan raz\u0131 olmak temel ahlaki ama\u00e7 ve g\u00f6rev kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>EDEP<\/strong><\/p><div id=\"bghab-1638893459\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>\u201cPeygamber size ne vermi\u015fse onu al\u0131n ve size neyiyasaklam\u0131\u015fsa ondan ka\u00e7\u0131n\u0131n, Allah\u2019a kar\u015f\u0131 sayg\u0131s\u0131zl\u0131k etmekten sak\u0131n\u0131n. Ku\u015fkusuz Allah cezaland\u0131rmada \u00e7ok \u00e7etindir.\u201d (Ha\u015fr S\u00fbresi, 49\/7.)<\/p>\n<p>\u00d6mer b. Eb\u00fb Seleme (ra) \u015f\u00f6yle dedi: Res\u00fblullah (sav) bana \u015f\u00f6yle buyurdu: \u201cBesmele \u00e7ek! Sa\u011f elinle ye! Hep \u00f6n\u00fcnden ye!\u201d (Buh\u00e2ri, Etime 2, 3: M\u00fcslim, E\u015fribe 108.)<\/p>\n<p>Peygamberimiz (sav)\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131, konu\u015ftu\u011fu, hal ve hareketlerinin tamam\u0131na s\u00fcnnet diyoruz. \u00d6yleyse onun peygamberlik hayat\u0131 boyunca yapt\u0131\u011f\u0131 her \u015feye s\u00fcnnet diyebiliriz. Ayeti kerime m\u00fcminlere Hz. Peygamber (sav)\u2019in Allah\u2019tan al\u0131p getirdiklerini almay\u0131, Allah\u2019\u0131n emirlerine tu\u00adtunup b\u0131rakmamay\u0131 emretmekte, yasaklad\u0131\u011f\u0131 \u015feylerden sak\u0131nmay\u0131, uzak durup \u0130slam\u2019a uyma\u00adyan ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 benimsememeyi tavsiye etmektedir.<\/p>\n<p>\u0130nsan yapt\u0131\u011f\u0131 her i\u015fin fark\u0131nda olmal\u0131, her i\u015fi bilerek ve anlayarak yapmal\u0131d\u0131r. A\u011fz\u0131na bir lokma g\u00f6t\u00fcr\u00fcrken veya bir \u015feyi yudumlarken bunu kendisine Allah\u2019\u0131n verdi\u011fini hat\u0131rlamal\u0131, O\u2019na \u015f\u00fckran bor\u00e7lu oldu\u011funu bilmelidir. Yerken ve i\u00e7erken besmele \u00e7ekme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f bir kimse, \u015f\u00fckretme g\u00f6revini son derece tabii bir \u015fekilde ve kendili\u011finden yapm\u0131\u015f olur. Peygam\u00adber Efendimiz (sav) yeme\u011fin sa\u011f elle yenmesini tavsiye etmektedir. Ba\u015fka hadis-i \u015feriflerde bunun gerek\u00e7esi a\u00e7\u0131klanmakta, \u015feytan\u0131n sol elle yiyip i\u00e7ti\u011fi s\u00f6ylenerek m\u00fcminler onun gibi davran\u00admaktan sak\u0131nd\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de ve hadisi \u015feriflerde \u015feytan\u0131n bizim d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z oldu\u011fu, ondan ve onun gibi davranmaktan sak\u0131nmam\u0131z gerekti\u011fi \u0131srarla belirtilmektedir. Sol elle yemek ve i\u00e7mek \u015feytan\u0131n \u00e2deti oldu\u011funa, Peygamber Efendi\u00admiz (sav) de bizi bundan sak\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, bir m\u00fcsl\u00fcman sa\u011f elle yemeyi ve i\u00e7meyi \u00e2det haline getirmeli ve bu s\u00fcnneti ya\u015fatmal\u0131d\u0131r. Yeme\u011fi hep \u00f6n\u00fcnden yemek, sofrada herkesin bir kaptan yedi\u011fi durumlarda daha da \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. B\u00f6ylece herkes hem kendi k\u0131smetine raz\u0131 ol\u00addu\u011funu g\u00f6stermi\u015f hem de ba\u015fkalar\u0131n\u0131 rahats\u0131z etmemi\u015f olur.<\/p>\n<p>\u201cEdep bir ta\u00e7 imi\u015f Nur-i H\u00fbda\u2019dan<\/p><div id=\"bghab-385035759\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Giy o tac\u0131 emin ol her beladan\u201d<\/p>\n<p>Bu m\u0131sralar edebin m\u00fcsl\u00fcman hayat\u0131ndaki \u00f6nemini g\u00f6stermektedir. Edep, davet, iyi tutum, incelik ve kibarl\u0131k, hayranl\u0131k ve takdir manalar\u0131na gelir. E\u011fi\u00adtilmi\u015f ki\u015fiye edip, e\u011fitime te\u2019dib denir. M\u00fcminler edebi, beyitte de ge\u00e7ti\u011fi gibi Allah Te\u00e2l\u00e2\u2019n\u0131n bir ikram\u0131 olarak kabul etmi\u015flerdir. Darim\u00ee&#8217;nin kitab\u0131nda ge\u00ad\u00e7en \u015fu hadis-i \u015ferif de edebin dini mahiyetine i\u015faret etmektedir: \u201cGer\u00e7ekten bu Kur\u2019an Allah\u2019\u0131n bir sofras\u0131d\u0131r; O\u2019nun sofras\u0131ndan g\u00fcc\u00fc\u00adn\u00fcz yetti\u011fince bilgi toplamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.\u201d (Darim\u00ee, Fezail\u00fc\u2019l-Kur\u2019an, 1) Bu ha\u00addis-i \u015ferifin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlendirildi\u011finde edebin temelleri Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019e da\u00adyanmaktad\u0131r. M\u00fcsl\u00fcman\u0131n edebi Kur\u2019an\u2019\u0131n koydu\u011fu ilkeler do\u011frultusunda in\u015fa olunur. Kur\u2019an\u2019\u0131n in\u015fa etti\u011fi \u00f6rnek \u015fahsiyet Peygamberimiz (sav)\u2019dir. Dolay\u0131s\u0131yla edebimizin mihenk ta\u015f\u0131 Allah\u2019\u0131n kutlu el\u00e7isidir. Ona uydu\u011fumuz kadar edepli\u00adyiz. Bu derece \u00f6nemli oldu\u011fundand\u0131r ki, hadis mecmualar\u0131nda edep, m\u00fcstakil bir ba\u015fl\u0131k olarak yer almakta ve edep ile ilgili Peygamberimiz (sav)\u2019in s\u00f6z, davran\u0131\u015f ve tutumu zikredilmektedir. Allah\u2019\u0131n Peygamberine \u00f6\u011fretti\u011fi, ilahi edep, Pey\u00adgamberin \u00fcmmetine \u00f6\u011fretti\u011fi ise Muhammedi edeptir.<\/p>\n<p>Be\u015feri m\u00fcnasebetlerin belli bir seviyede devam etmesi i\u00e7in edep \u00f6nemlidir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve ahlakl\u0131 bir toplum i\u00e7in aileden ba\u015flamak suretiyle edep konusunda hassas olmak gerekir. Aile, gelecek neslin i\u00e7inde ilk e\u011fitimini ald\u0131\u011f\u0131 kurumdur. \u00c7ocuk edep ile ilgili ilk donan\u0131m\u0131n\u0131 burada kazan\u0131r. M\u00fcsl\u00fcman\u0131n evlad\u0131na b\u0131ra\u00adkaca\u011f\u0131 en g\u00fczel miras onu iyi e\u011fitmektir. Cabir b. Sem\u00fcre&#8217;nin (ra) rivayet et\u00adti\u011fi hadisi \u015ferife g\u00f6re Res\u00fblullah \u015f\u00f6yle buyurmu\u015ftur: \u201cBir kimsenin evlad\u0131na edep \u00f6\u011fretmesi avu\u00e7 avu\u00e7 sadaka vermesinden daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.\u201d (Tirmizi, Birr 33). \u0130kinci hadisi \u015ferifi ise Eyyub b. Musa babas\u0131 vas\u0131tas\u0131yla dedesinden ri\u00advayet etmi\u015ftir: \u201cHi\u00e7bir baba, evlad\u0131na g\u00fczel terbiyeden daha \u00fcst\u00fcn bir hediye vermemi\u015ftir.\u201d (Tirmizi, Birr 33).<\/p>\n<p>Peygamberimiz (sav)\u2019in s\u0131k\u00e7a yapt\u0131\u011f\u0131 dualar aras\u0131nda g\u00fczel ahlak vard\u0131r. \u0130man\u0131n kemali de huy ve karakter g\u00fczelli\u011finde tezah\u00fcr eder. Bir kimsede iman\u0131n ne kadar etkin oldu\u011funun g\u00f6stergesi ahlak\u0131, s\u00f6z ve davran\u0131\u015flar\u0131d\u0131r. Yani k\u0131saca \u015funu diyebiliriz ki; g\u00fczel ahlak olmadan edep olmaz, edep olmayan yerde de g\u00fczel ahlak bulunmaz.<\/p>\n<p>\u015eair ne g\u00fczel \u00f6zetliyor edep anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131:<\/p><div id=\"bghab-3210074158\" class=\"bghab-icerik-icine-25-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>&#8220;Ehl-i diller aras\u0131nda arad\u0131m k\u0131ld\u0131m talep,<\/p>\n<p>Her h\u00fcner makbul imi\u015f illa edep illa edep &#8221;<\/p>\n<p>Sayg\u0131lar\u0131mla,<\/p>\n<div id=\"bghab-2761960562\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Filibeli Abdullah EFEND\u0130 \u201cPeygamber onlara iyili\u011fi emreder ve onlar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckten meneder; yine onlara temiz \u015feyleri hel\u00e2l, pis \u015feyleri haram k\u0131lar. A\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131r, \u00fczerlerindeki zincirleri \u00e7\u00f6zer.\u201d<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":51758,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-55175","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/abdullah-efendi.jpg?fit=217%2C232&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-elV","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55175","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55175"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55175\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/51758"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}