{"id":55094,"date":"2021-09-25T16:17:18","date_gmt":"2021-09-25T13:17:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=55094"},"modified":"2022-02-06T01:52:34","modified_gmt":"2022-02-05T22:52:34","slug":"bulgaristanda-liderlik-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/bulgaristanda-liderlik-2\/","title":{"rendered":"Bulgaristan&#8217;da Liderlik -2-"},"content":{"rendered":"<p>Rafet ULUT\u00dcRK<\/p>\n<p><strong>Sorun: \u00c7aresizlik \u0130\u00e7inde \u00c7are Aramak<br \/>\n<\/strong>1877-78 Osmanl\u0131 Rus Sava\u015f\u0131ndan ve Berlin Konferans\u0131\u2019nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclen en \u00f6nemli sorunlar\u0131ndan biri Bulgar Prensi se\u00e7imi olmu\u015ftu. Bulgaristan&#8217;\u0131n yeni Prensli\u011fi idare edecek \u015fah\u0131s\u0131n Bat\u0131n\u0131n Soylu s\u00fclalesinden olup Osmanl\u0131 hanedan\u0131 taraf\u0131ndan onaylanacakt\u0131. Prens (Knyaz) sadece Bulgarlar\u0131 de\u011fil, \u00fclke n\u00fcfusunun % 52\u2019sini olu\u015fturan M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrkleri, Ulahlar\u0131 ve Makedon az\u0131nl\u0131klar\u0131 da y\u00f6netecek olan bir devlet kurmak i\u00e7in g\u00f6nderildi\u011fine g\u00f6re, naiplerinin bu az\u0131nl\u0131klar\u0131n n\u00fcfus i\u00e7indeki oran\u0131na uygun olmas\u0131 do\u011fal ve adil olmalar\u0131 iyi olurdu. Ne var ki, o zaman bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmedi. \u00c7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir Bulgar devletinin temellerinin at\u0131lmas\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p><strong>Oysa ortak k\u00fclt\u00fcr, m\u00fc\u015fterek m\u00e2zinin \u00fcr\u00fcn\u00fcyd\u00fc.<\/strong><br \/>\nBir milleti; tarih, sanat, dil ve d\u00fc\u015f\u00fcnce sahalar\u0131nda sahip oldu\u011fu mill\u00ee miras\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinde gelecek nesillere tan\u0131t\u0131p sevdiren onun k\u00fclt\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bulgar iktidar\u0131, ana unsur Bulgarlarla az\u0131nl\u0131k topluluklar\u0131n\u0131 ba\u011flayacak harc\u0131 o zaman bulabilseydi, bug\u00fcn dizini d\u00f6vmezdi. Mill\u00ee k\u00fclt\u00fcr ait oldu\u011fu toplumun fertlerini ayakta tutan, birbirine ba\u011flayan, millet olma \u015fuuruna y\u00fckselten har\u00e7t\u0131r. Mill\u00ee k\u00fclt\u00fcr, insana \u015fahsiyet kazand\u0131r\u0131r. Bu yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kimlik kavgalar\u0131m\u0131z devam ediyor. Bilgi, inan\u00e7, ahl\u00e2k ve geleneklere ba\u011fl\u0131l\u0131k insan \u015fahsiyetini te\u015fkil eden k\u00fclt\u00fcr unsurlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Gerek Berlin Antla\u015fmas\u0131nda (1878) gerekse bir y\u0131l sonra onaylanan Bulgar Prensli\u011fi Anayasas\u0131nda,<\/strong> Bulgaristan\u2019da T\u00fcrk-M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011fine, ya\u015fam tarz\u0131na, onlar\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesine ve temsili \u015fekline yer verilmedi. T\u00fcrkler, Bulgar Prensli\u011fine, yerel devlet idarecisinde muhtarlar, dini g\u00f6revlerde imamlar ve kamuoyunda se\u00e7kinler taraf\u0131ndan temsil olma gelene\u011fiyle kat\u0131l\u0131rken kenarda kald\u0131lar. Geleneksel hiyerar\u015fik yap\u0131lar\u0131 y\u0131k\u0131l\u0131nca yere serilmi\u015flerdi.<\/p>\n<p><strong>\u201cKeser d\u00f6ner, sap d\u00f6ner, g\u00fcn gelir hesap d\u00f6ner\u201d ve \u201cAyar\u0131n\u0131 bozdu\u011funuz kantar, G\u00fcn gelir sizi de tartar\u201d<\/strong> hayaline kesin inanm\u0131\u015flard\u0131. Tas\u0131 tara\u011f\u0131 toplay\u0131p g\u00f6\u00e7 edenler, B\u00fcy\u00fck Sava\u015fla ba\u015flayan kendi kendine geli\u015fen gidi\u015fin 142 y\u0131l s\u00fcrece\u011fini ak\u0131l ucundan bile ge\u00e7irmiyorlard\u0131. Bulgar h\u00fck\u00fcmetlerinin ise, akan seli durdurmaya hi\u00e7 mi hi\u00e7 niyeti yoktu.<\/p><div id=\"bghab-2095837911\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>S\u00f6k\u00fclmeyi durdurup i\u00e7 dinamitlerde denge ve d\u00fczen sa\u011flayarak Bulgar devlet kuruculu\u011funa kat\u0131lma g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc hen\u00fcz do\u011fmam\u0131\u015ft\u0131. Fakat her \u015feye ra\u011fmen Bulgaristan\u2019da M\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011funun dini \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fc se\u00e7mek i\u00e7in ilk hamle 29 Mart 1879\u2019da yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>M\u00fcft\u00fclerin m\u00fcft\u00fcs\u00fc olarak m\u00fcft\u00fc Haf\u0131z Sadullah Efendi se\u00e7ildi. Bulgaristan Prensli\u011fi, 10 eyalet m\u00fcft\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne b\u00f6l\u00fcnd\u00fc: Sofya, K\u00f6stendil, Vidin, Vraca (Vratsa), Plevne, T\u0131rnova, Rus\u00e7uk, \u015eumnu, Silistre ve Varna m\u00fcft\u00fcleri de g\u00f6rev ba\u015f\u0131na se\u00e7imle geldiler. <em>(Bu arada Burgaz-\u0411\u0443\u0440\u0433\u0430\u0441, Hask\u00f6y-\u0425\u0430\u0441\u043a\u043e\u0432\u043e, K\u0131rca Ali-\u041a\u044a\u0440\u0434\u0436\u0430\u043b\u0438, Tatar Pazarc\u0131\u011f\u0131-\u041f\u0430\u0437\u0430\u0440\u0434\u0436\u0438\u043a, Filibe-\u041f\u043b\u043e\u0432\u0434\u0438\u0432, \u0130slimiye-\u0421\u043b\u0438\u0432\u0435\u043d, Eski Zara-\u0421\u0442\u0430\u0440\u0430 \u0417\u0430\u0433\u043e\u0440\u0430 ve Yanbolu-\u042f\u043c\u0431\u043e\u043b bu Prensli\u011fin d\u0131\u015f\u0131ndayd\u0131)<\/em> Bulgaristan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n dikey \u00f6rg\u00fctlenme yolunda ilk ad\u0131mlar\u0131 demokratik usule uygun ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Bulgar Prensli\u011finde T\u00fcrklerin-M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc dini ya\u015fam\u0131 b\u00f6yle ba\u015flam\u0131\u015f oldu. Bulgar Prensli\u011fi Osmanl\u0131 devletine ba\u011f\u0131ml\u0131yd\u0131. Osmanl\u0131 Hanedan\u0131na vergi \u00f6d\u00fcyordu. Bulgaristan\u2019da M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n dini y\u00f6netimi ise \u0130stanbul&#8217;daki \u015eeyh\u00fclislam\u2019a ba\u011fl\u0131yd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla Bulgaristan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131 \u015eeyh\u00fclislam\u2019d\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u00d6yle olsa da, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rakmak istemeyen Bulgar iktidar daha 1880\u2019de baz\u0131 m\u00fcft\u00fclere maa\u015f vermeyi kabul etti.<\/strong><br \/>\nPolitik partiler de m\u00fcft\u00fc se\u00e7tirme ya da se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 ne olursa olsun istedikleri hocay\u0131 m\u00fcft\u00fc yapma yolunda dizginleri elle ald\u0131. Bulgarlar\u0131n hedeflerinde Bulgaristan\u2019da kalan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Osmanl\u0131 devletinden koparmak d\u00fc\u015f\u00fcncesi vard\u0131.<\/p>\n<p><strong><em>1885\u2019te Bulgar Prensli\u011fi Do\u011fu Rumeli\u2019yi ilhak etti<\/em><\/strong>.<br \/>\nM\u00fcft\u00fcl\u00fck te\u015fkilat yap\u0131s\u0131, g\u00f6revleri ve finansman\u0131 de\u011fi\u015fti. Prensli\u011fin D\u0131\u015f \u0130\u015fleri ve Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 olaya el att\u0131.<\/p><div id=\"bghab-1362926020\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>14 maddelik bir Ge\u00e7ici Talimatname haz\u0131rlad\u0131.<br \/>\n<\/strong><span style=\"font-size: 1rem;\">Din i\u015flerinde yetkiyi, se\u00e7me ve atama i\u015flerini \u0130stanbul\u2019dan koparmay\u0131 denedi. Talimatnamede, Cemaat-\u0131 \u0130slamiyeler, m\u00fcft\u00fc vekilleri, il m\u00fcft\u00fcleri ve Ba\u015f m\u00fcft\u00fcl\u00fck elinde toplamay\u0131 hedefliyordu. Din g\u00f6revlileri maa\u015flar\u0131n\u0131 Sofya\u2019dan alacakt\u0131. Yeni geli\u015fmeler \u0130stanbul ile Sofya aras\u0131nda sert tart\u0131\u015fmalara neden olurken, \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6nemi ya\u015fayan Osmanl\u0131 devleti Bulgaristan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 lehinde yeni kazan\u0131mlar elde edemedi. Bulgaristan\u2019da M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 bask\u0131 ve zul\u00fcm t\u0131rmand\u0131.<\/span><\/p>\n<p><strong>Prens Ferdinand diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc se\u00e7ti.<br \/>\n<\/strong><span style=\"font-size: 1rem;\">Adil se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131, geleneksel demokratik dini y\u00f6netim yap\u0131s\u0131n\u0131 hi\u00e7e sayarak, m\u00fcft\u00fc ve m\u00fcft\u00fc vekillerinin keyfi atamalara ba\u015fland\u0131.<\/span><\/p>\n<p><strong>1895 y\u0131l\u0131na kadar Prenslikte Ba\u015fm\u00fcft\u00fcl\u00fck makam\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, Bulgaristan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n milli dini \u00f6nderi de yoktu. <\/strong><\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck bozgun ve ya\u011fmadan sonra yaralar\u0131 sar\u0131lamayan Bulgaristan T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc, Osmanl\u0131 T\u00fcrk\u00fc bilinciyle, geleneklere s\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131l\u0131k i\u00e7inde ve her \u015fey mutlaka geri d\u00f6necek umuduyla g\u00fcn\u00fcn\u00fc g\u00fcn ediyordu.<\/p>\n<p><strong><em>Egemen ve y\u00f6neten millet stat\u00fcs\u00fcn\u00fc kaybedenlerin hukuksal de\u011fi\u015fiklerin fark\u0131na varabilmesi zor oldu. <\/em><\/strong>Yeni durumu kabul edilmek istenmeyenlerde ikilik belirtileri ye\u015ferdi. Rus i\u015fgalinde, Alman as\u0131ll\u0131 bir prens taraf\u0131ndan y\u00f6netilen \u00fclkede vatanda\u015fl\u0131k ve etnik az\u0131nl\u0131\u011fa mensubiyet bilinci yenir yutulur gibi de\u011fildi.<\/p><div id=\"bghab-1282640217\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong><em>T\u00fcrklerde bedenim burada, ruhum \u00f6tede inanc\u0131 olu\u015ftu.<\/em><\/strong><br \/>\n\u00d6nce Osmanl\u0131\u2019ya, dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019ye cankurtaran simidi, her derde deva vatan umudu g\u00f6n\u00fcllere doldu.<\/p>\n<p><strong><em>Bu olu\u015fumda etnik k\u00f6ken, anadil ve din \u00e7ok \u00f6nemliydi.<\/em><\/strong><br \/>\nAta topraklar\u0131nda ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Bu bilincin netle\u015fmesinden \u201c<strong>Bulgaristan vatanda\u015f\u0131 T\u00fcrk<\/strong>\u201d sentezi do\u011facakt\u0131.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 devletinin himayesinde, b\u00fcy\u00fck devletlerin g\u00f6zetiminde, geleneklere uygun akan bir hayat ortam\u0131nda hen\u00fcz Ba\u015f m\u00fcft\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, politik partilerini, sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerini kuramam\u0131\u015f olan Bulgaristan T\u00fcrklerinin XIX. Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda ve XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda kendi i\u00e7lerinden bir lider y\u00fckseltmeleri davas\u0131nda bulu\u015fmalar\u0131n\u0131, 1925 y\u0131l\u0131na kadar 3 a\u015famada ele alabiliriz:<\/p>\n<ol>\n<li><em><strong>Stat\u00fcs\u00fcz Prenslik y\u0131llar\u0131.<\/strong><\/em><\/li>\n<li><em><strong>\u0130kili Anla\u015fmalarla belirlenmi\u015f \u00c7arl\u0131k ve sava\u015f y\u0131llar\u0131.<\/strong><\/em><\/li>\n<li><em><strong>Neuilly Anla\u015fmas\u0131yla bi\u00e7imlenen az\u0131nl\u0131k stat\u00fcs\u00fc. <\/strong><\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>A\u011f\u0131r y\u0131k\u0131m ve ya\u011fma y\u0131llar\u0131 olarak karakterize edebilece\u011fimiz birinci a\u015fama (1879-1908) d\u00f6nemini kapsar.<br \/>\n<strong><em>Bu 30 y\u0131lda Bulgaristan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 canlan\u0131p toparlanma ve dirilme yolunda baz\u0131 olumlu ad\u0131mlar atabilmi\u015flerdir.<\/em><\/strong> Bir defa, vak\u0131f mallar\u0131na yeniden sahip olup onlar\u0131 i\u015fletmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. \u0130kincisi de, Osmanl\u0131dan kalan toplam 1700 \u00f6zel okuldan 1243 ilkokulda 1404 \u00f6\u011fretmen ve 69 936 \u00f6\u011frenciyi e\u011fitilmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun yan\u0131nda Kuran kurslar\u0131 ve 20 medresede dini e\u011fitim de \u00f6rg\u00fctlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>Ola\u011fan \u00fcst\u00fc k\u0131tl\u0131k ve fakirlik y\u0131llar\u0131.<br \/>\n<\/strong>Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, o zaman\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc k\u0131tl\u0131k ve fakirlik ko\u015fullar\u0131nda T\u00fcrk \u00e7ocuklar 7-si 3 s\u0131n\u0131fl\u0131, 8-i de 4 s\u0131n\u0131fl\u0131 toplam 15 ortaokulda da 533 \u00f6\u011frenci olarak 53 \u00f6\u011fretmen taraf\u0131ndan e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6\u011fretmenler milli ayd\u0131nlanma davas\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctl\u00fc ba\u015flatma konular\u0131n\u0131 <strong><em>\u201cMuvazene\u201d, \u201c\u015eark\u201d, \u201cRumeli ve \u201cUhuvvet\u201d<\/em><\/strong> gibi gazetelerde i\u015flemi\u015f, 1906\u2019da 20 kat\u0131l\u0131mc\u0131yla \u015eumnu\u2019da (\u015eumen) ilk \u00d6\u011fretmenler Kongresi toplanm\u0131\u015ft\u0131r. Kongrede, <strong><em>\u201cBulgaristan Muallimin-i \u0130slamiye Cemiyeti\u201d<\/em><\/strong> kurulmu\u015f, Rus\u00e7uklu Tahir L\u00fctfi ba\u015fkan se\u00e7ilmi\u015ftir. Bulgaristan T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlenme yolunda ilk ad\u0131m\u0131 b\u00f6yle at\u0131l\u0131rken, ikinci Kongre Rus\u00e7uk\u2019ta 1907\u2019de toplanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p><div id=\"bghab-2454667434\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>Ayd\u0131nlanma davam\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7en \u00f6\u011fretmenler II. Kongrede, Okul programlar\u0131, ders kitaplar\u0131 ve okul m\u00fcfredat\u0131 gibi konular\u0131 tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. <\/strong><\/p>\n<p>\u00d6\u011fretmenlerimiz, il merkezlerindeki camilere ba\u011fl\u0131 k\u00fct\u00fcphanelerin ve okuma salonlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan da belirleyici rol oynam\u0131\u015flard\u0131r. Onlar k\u00fct\u00fcphanelerdeki eserlerde halk belle\u011fimizi g\u00f6r\u00fcyordu. Okuma odalar\u0131nda konferanslar d\u00fczenleniyordu.<\/p>\n<p><strong>O y\u0131llarda ders ve edebiyat kitaplar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019den getiriliyordu.<\/strong> Rus\u00e7uk Valili\u011finde (1864) a\u00e7\u0131lan ilk bas\u0131m evi yeniden \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Yeni ders kitaplar\u0131 orada bas\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. <strong><em>\u201c\u00c7ekid\u00fczen\u201d<\/em><\/strong> adl\u0131 ilkokullara mahsus gramer kitab\u0131n\u0131, <strong><em>\u201cEl Ula\u011f\u0131\u201d<\/em><\/strong> adl\u0131 \u00f6\u011fretmen k\u0131lavuzunu ve <strong><em>\u201cUs\u00fcl-i Saftiye\u201d<\/em><\/strong> adl\u0131 alfabe kitab\u0131n\u0131 vb \u00f6\u011fretmenlerimiz kendi \u00e7abalar\u0131 ile yaz\u0131p yay\u0131nlad\u0131lar. Sofya, Filibe, Varna, Rus\u00e7uk, \u015eumen ve Rahova gibi yerlerde T\u00fcrk matbaalar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. Ayd\u0131nlanma davam\u0131z yeni bir a\u015famaya ta\u015f\u0131nd\u0131. \u00d6 d\u00f6nem burada ya\u015fayan ayd\u0131nlar\u0131n kendi imk\u00e2nlar\u0131 ile 48 T\u00fcrk\u00e7e gazete, dergi ve edebi eserler bu matbaalarda bas\u0131ld\u0131 ve halka ula\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><strong>Bulgaristan T\u00fcrklerinin ruhunu ve g\u00f6k kubbesini \u00e7izen<\/strong> Aliosman Ayrantok, Mehmet Con, \u0130zzet Din\u00e7, Mustafa \u015eereif Alyanak, Muharrem Yumuk, Mehmet Beh\u00e7et Perim vb yazar, \u015fair ve gazeteciler Prenslik d\u00f6neminde halk\u0131n g\u00f6nl\u00fcne \u0131\u015f\u0131k eden \u00f6nc\u00fc ayd\u0131nlar\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Okullarda ve okul d\u0131\u015f\u0131nda amat\u00f6r sanat\u0131n geli\u015fmesi de bu birikimin sonucudur.<\/strong> Sahnelen piyesler, yeni ruhlu t\u00fcrk\u00fcler ve ayd\u0131nlar\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fiir geceleri T\u00fcrk ahalisinin daha iyi bir hayat ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesine can suyu vermi\u015ftir.<\/p><div id=\"bghab-37794170\" class=\"bghab-icerik-icine-25-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong><em>Prenslik y\u0131llar\u0131nda Bulgaristan T\u00fcrkleri yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 gazetelerde milli T\u00fcrk benli\u011fi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc uyand\u0131rarak yeni ruhta e\u011fitim \u00f6\u011fretim davas\u0131na hizmet etmi\u015ftir.<\/em><\/strong> T\u00fcrk gen\u00e7lerde milli T\u00fcrk bilinci ye\u015fermi\u015f ve dallanm\u0131\u015ft\u0131r. Gazete sayfalar\u0131ndan Bulgar yasalar\u0131na uymadan,<br \/>\n<strong><em>Osmanl\u0131 yasalar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalma \u015fuuru olu\u015fmu\u015ftur.<\/em><\/strong> Bu yakla\u015f\u0131m sonucu yakla\u015f\u0131k 30 y\u0131l T\u00fcrk okullar\u0131nda Bulgarca ders okutulmam\u0131\u015f, se\u00e7imlerde de oy pusulalar\u0131 T\u00fcrk\u00e7e doldurulmu\u015ftur. Bu ger\u00e7ekli\u011fin \u00f6z\u00fcnde, Bulgaristan T\u00fcrklerinin Anadolu T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc ve T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131ndan olu\u015fturucu bir unsur oldu\u011fu, ayn\u0131 k\u00f6kten, k\u00fclt\u00fcr ve tarihten geldi\u011fi ve ayn\u0131 temel de\u011ferleri payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 vard\u0131.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere Prenslik d\u00f6neminde Bulgaristan T\u00fcrkleri kendi dini ve sivil liderini yeti\u015ftirememi\u015f, fakat Bulgaristanl\u0131 T\u00fcrk kimli\u011fimizin tohumlar\u0131n\u0131 topra\u011f\u0131 ekmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong><u>\u0130kili Anla\u015fmalarla belirlenmi\u015f \u00c7arl\u0131k ve sava\u015f y\u0131llar\u0131.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>1908\u2019de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve \u00c7arl\u0131k ilan edilen Bulgarlar Osmanl\u0131 devleti taraf\u0131ndan tan\u0131nd\u0131. Osmanl\u0131 devletinden ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 koparma anlam\u0131na gelen bu ad\u0131m Bulgaristan T\u00fcrklerinde yeni beklentiler uyand\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>19 Nisan 1909 tarihinde \u0130stanbul\u2019da imzalanan Osmanl\u0131 devleti \u2013 Bulgar \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmas\u0131na Bulgaristan T\u00fcrklerinin az\u0131nl\u0131k haklar\u0131yla ilgili bir Protokol eklendi. Bununla T\u00fcrklerin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine sayg\u0131 ifade edilirken, Bulgaristan \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 Ba\u015f m\u00fcft\u00fcs\u00fcne hem dini lider hem de M\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011fun e\u011fitim meselelerinin sorumlulu\u011fu y\u00fcklendi. \u015eumnu\u2019da N\u00dcVVAB dini yeni bir okulun a\u00e7\u0131lmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p><div id=\"bghab-2140420881\" class=\"bghab-icerik-icine-30-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>Bulgaristan T\u00fcrklerinin ilk resmi Liderleri.<br \/>\n8 Aral\u0131k 1910\u2019da Bulgaristan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Ba\u015f M\u00fcft\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc kuruldu.<\/strong> Birinci Ba\u015fm\u00fcft\u00fc Hocazade Mehmet Muhyyiddin Efendi se\u00e7ildi. 5 y\u0131l bu g\u00f6revde kalan Mehmet Efendi Bulgaristan resm\u00ee makamlar\u0131 nezdinde ki\u015fili\u011fini ve makam\u0131n itibar\u0131n\u0131 hep \u00f6nde tuttu. Bu y\u0131llarda Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin Sofya asker\u00ee ata\u015fesi olan Mustafa Kemal\u2019in bayram kutlamas\u0131 i\u00e7in kendisini makam\u0131nda ziyaret etti\u011fi de bilinmektedir. M\u00fcsl\u00fcmanlar ilk kez devlet katlar\u0131nda bir Ba\u015fm\u00fcft\u00fc taraf\u0131ndan resmen temsil edildiler.<\/p>\n<p><strong>Ne yaz\u0131k ki, \u00c7arl\u0131k \u0130stanbul Protokol\u00fcn\u00fc eksiksiz uygulamad\u0131.<\/strong> Ayn\u0131 y\u0131l kabul etti\u011fi Yeni E\u011fitim Yasas\u0131na <strong><em>\u201c\u00d6zel Okullar B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u201d<\/em><\/strong> ekleyerek, T\u00fcrk okullar\u0131n\u0131 E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile h\u00fckumet kontrol\u00fcne ald\u0131. T\u00fcrkiye\u2019den gelen \u00f6\u011fretmenleri atamad\u0131. T\u00fcrkiye\u2019den kitap getirilmesini yasaklad\u0131. T\u00fcrk okullar\u0131 mevzuat\u0131na Tarih ve Co\u011frafya derslerinin Bulgarca okutulmas\u0131 dayat\u0131ld\u0131. T\u00fcrk okullar\u0131nda \u00f6\u011fretmen maa\u015flar\u0131 ve devletin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 okul harcamalar\u0131 Bulgar okullar\u0131na k\u0131yasla 12 defa daha azd\u0131.<\/p>\n<p>\u0130stanbul Protokol\u00fcne ra\u011fmen, Bulgaristan T\u00fcrkleri okullarda T\u00fcrkl\u00fck \u00e7emberini daralt\u0131lmas\u0131ndan rahats\u0131zd\u0131. 1892-1910 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 65 bin T\u00fcrk g\u00f6\u00e7 etti. Yoksulluktan do\u011fan engeller y\u00fcz\u00fcnden 1910\u2019da T\u00fcrk n\u00fcfus erkeklerde % 9, kad\u0131nlarda ise % 3 oran\u0131nda okuryazard\u0131.<\/p>\n<p><strong>Osmanl\u0131 topraklar\u0131ndan yeni par\u00e7alar koparmak,<\/strong><br \/>\nB\u00fcy\u00fck Bulgaristan kurmak ve hatta \u0130stanbul&#8217;a girip Bizans \u0130mparatoru koltu\u011funa oturup tac\u0131n\u0131 giyme havalar\u0131na giren Prens Ferdinand, Bulgaristan&#8217;\u0131 sava\u015f ser\u00fcvenine iterken Yunan, Karada\u011f, S\u0131rp ve Romenlerle ortakl\u0131k kurdu. Rus silahlar\u0131yla donat\u0131lan Bulgar ordusu 15 Ekim 1912\u2019de Osmanl\u0131 devletine sald\u0131rd\u0131. 16 ile 60 ya\u015f aras\u0131 Bulgaristan T\u00fcrk erkekler cephe gerisinde ordu hizmetine al\u0131nd\u0131. Bulgar askeri \u00c7atalca\u2019ya kadar inse de, Osmanl\u0131 miras\u0131n\u0131 payla\u015fma konusunda aralar\u0131nda anla\u015famayan sald\u0131rganlar \u0130kinci Balkan Sava\u015f\u0131 ad\u0131yla bilinen <strong><em>\u201cM\u00fcttefikler Aras\u0131 Sava\u015f\u201d<\/em><\/strong> ba\u015flatt\u0131. Bu sava\u015fta, 165.788 T\u00fcrk n\u00fcfuslu G\u00fcney Dobruca\u2019y\u0131 ve baz\u0131 ba\u015fka topraklar kaybeden Bulgar \u00c7arl\u0131\u011f\u0131, Bat\u0131 Trakya ve Rodoplar\u2019da s\u0131rf T\u00fcrklerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 8 kazay\u0131 topraklar\u0131na katmay\u0131 ba\u015fard\u0131:<br \/>\n<em>% 95.7\u2019si T\u00fcrk olan K\u0131rca Ali, n\u00fcfusunun % 94\u2019\u00fc T\u00fcrk olan Ko\u015fukavak (Krumovgrad), n\u00fcfusunun % 98.7\u2019si T\u00fcrk olan Mestanl\u0131 (Mom\u00e7ilgrad), n\u00fcfusunun % 98.3\u2019\u00fc T\u00fcrk olan E\u011firidere (Ardino), n\u00fcfusunun % 95.1\u2019i T\u00fcrk olan Dar\u0131dere (Zlatograd), n\u00fcfusunun % 92.9\u2019u T\u00fcrk olan D\u00f6vlen (Devin), n\u00fcfusunun % 54.1\u2019i T\u00fcrk olan Pa\u015fmakl\u0131 (Smolyan), n\u00fcfusunun % 43.0\u2019\u00fc T\u00fcrk olan Nevrekop (Gotse Del\u00e7ev), n\u00fcfusunun % 13.1\u2019i T\u00fcrk olan Ortak\u00f6y (\u0130vaylovgrad) Bulgar \u00c7arl\u0131\u011f\u0131na kat\u0131ld\u0131. Yeni topraklarda 175 bin T\u00fcrk ve Pomak ya\u015f\u0131yordu, toplam 857 okulu vard\u0131. 1878\u2019de 63 bin km \u00fczerine kurulan Prenslik 1913\u2019te 103 bin km karelik bir \u00c7arl\u0131k oldu.<\/em><br \/>\n1913\u2019te Bulgaristan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n stat\u00fcs\u00fcyle ilgili yeni bir Protokol imzaland\u0131.<\/p>\n<p><strong><em>Birinci ve ikinci Balkan Sava\u015flar\u0131nda d\u00fc\u015fman olan Bulgaristan ve Osmanl\u0131 devleti Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda ayn\u0131 cephede sava\u015ft\u0131.<\/em><\/strong><br \/>\nBirinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda resmi Bulgar ordusuna al\u0131narak hem Makedonya ve Romanya cephelerinde sava\u015fa s\u00fcr\u00fclen, hem de Osmanl\u0131 Ordusuna kat\u0131larak Kafkas Cephesine g\u00f6nderilen Bulgaristan T\u00fcrkleri kahramanl\u0131klar g\u00f6sterdiler.<br \/>\nMakedonya ve Romanya cephesinde 9 604 Bulgaristan T\u00fcrk\u00fc \u015fehit d\u00fc\u015ft\u00fc. Osmanl\u0131 Ordusuna verilen 50 bin yedek askerden hi\u00e7 biri geri d\u00f6nmedi. Bununla birlikte \u015eeyh\u00fclislam\u2019\u0131n C\u0131had-\u0131 Ekber Beyannamesi yay\u0131nlamas\u0131yla 10 binden fazla Bulgaristanl\u0131 M\u00fcsl\u00fcman gen\u00e7 de \u00c7anakkale cephesinde siperlerde \u015fehit oldu. K\u0131sacas\u0131, Bulgaristan T\u00fcrkleri bu 3 sava\u015fta 20 binin \u00fczerinde \u015fehit vermi\u015ftir.<\/p><div id=\"bghab-1443695977\" class=\"bghab-icerik-icine-35-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>Sava\u015flar\u0131n patlak vermesiyle Bulgar y\u00f6netimi askeri rejime ge\u00e7ti.<\/strong><br \/>\nT\u00fcrk aileler orduya yaln\u0131z erkeklerini de\u011fil, e\u015feklerini ve \u00f6k\u00fczlerini de verdi. Tarlalar nadas\u0131z kald\u0131, k\u00f6ylere a\u00e7l\u0131k bast\u0131. 1915-1920 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda <strong><em>\u201cKaymakamlar \u0130daresi\u201d<\/em><\/strong> uyguland\u0131. Sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel hayat, e\u011fitim etkinlikleri s\u00f6nd\u00fc. Yeni kurulan Ba\u015fm\u00fcft\u00fcl\u00fck Trakya ve G\u00fcney Do\u011fu Rodoplar\u2019daki 8 M\u00fcsl\u00fcman enc\u00fcmenlikte dini yap\u0131lanmay\u0131 tamamlad\u0131.<\/p>\n<p>XIX. y\u00fczy\u0131l boyunca Osmanl\u0131 Padi\u015fah\u0131na ve T\u00fcrklere hor bak\u0131p b\u0131\u00e7ak bileyen Bulgarlar Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda Osmanl\u0131 ordular\u0131 ve Bulgaristan T\u00fcrkleriyle ayn\u0131 siperlerde omuz omuza \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131. Ne yaz\u0131k ki, bu kader birli\u011finden ortak Vatan ve karde\u015flik \u00fclk\u00fcs\u00fc yine de peki\u015fmedi. Vatan u\u011fruna kan\u0131n\u0131 d\u00f6ken T\u00fcrk gen\u00e7lerden Bulgar ordusunda subay alaylar\u0131 olu\u015fmad\u0131. Ortak an\u0131tlarda T\u00fcrk ve Bulgar \u015fehitlerin isimleri yan yana yaz\u0131lmad\u0131, hala yaz\u0131lam\u0131yor.<\/p>\n<p><strong><u>Neuilly Anla\u015fmas\u0131yla bi\u00e7imlenen az\u0131nl\u0131k stat\u00fcs\u00fc. <\/u><\/strong><\/p>\n<p>27 Kas\u0131m 1919 tarihinde Paris yak\u0131nlar\u0131ndaki Neuilly\/N\u00f6yi kasabas\u0131nda Bulgaristan Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda yenildi\u011fini ve sava\u015f\u0131n da sona erdi\u011fini bir anla\u015fmayla belgeledi. Anla\u015fmay\u0131 Bulgar Halk \u00c7ift\u00e7i Partisi BZNS Ba\u015fkan\u0131 ve Ba\u015fbakan Aleksand\u0131r Stanboliyski imzalad\u0131.<br \/>\nBu anla\u015fman\u0131n i\u00e7inde <strong><em>\u201cAz\u0131nl\u0131klar\u0131n Korunmas\u0131\u201d<\/em><\/strong> b\u00f6l\u00fcm\u00fc vard\u0131. Yukar\u0131da i\u015faret etti\u011fimiz \u00fczere 1909\u2019da 1913\u2019te de Bulgaristan T\u00fcrklerinin haklar\u0131yla ilgili ikili anla\u015fma protokolleri imzalanm\u0131\u015ft\u0131, fakat sava\u015f vesile edilerek uygulanmad\u0131. Osmanl\u0131 devleti ihlal ve olumsuzluklar\u0131 ancak protesto etmekle yetiniyordu.<\/p>\n<p><strong>Neuilly Anla\u015fmas\u0131 az\u0131nl\u0131klar\u0131 koruma, hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini verme meselesini Bulgaristan\u2019\u0131n bir i\u00e7 meselesi olmaktan \u00e7\u0131kard\u0131.<\/strong> Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00d6rg\u00fct\u00fc himayesine ta\u015f\u0131d\u0131. B\u00f6ylece az\u0131nl\u0131k haklar\u0131na uluslararas\u0131 teminat olu\u015ftu. Bulgaristan, anla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerini <strong><em>\u201cesas yasalar olarak kabul etmek ve uygulamak\u201d<\/em><\/strong> zorunlu\u011funu kabul etti. Bu ise Bulgar meclisinin Neuilly Anla\u015fmas\u0131 maddelerine ters d\u00fc\u015fen herhangi bir yasay\u0131 onaylayamayaca\u011f\u0131 ve Sofya h\u00fck\u00fcmetinin anla\u015fmaya ters karar alamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyordu.<\/p><div id=\"bghab-2523701384\" class=\"bghab-icerik-icine-40-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong><em><u>Anla\u015fman\u0131n 50. Maddesinden al\u0131nt\u0131lar:<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><em>\u201c Her Bulgaristan vatanda\u015f\u0131 toplumsal nizam ve iyi ahlak kurallar\u0131na ters d\u00fc\u015fmeyen her \u00e7e\u015fit din ve inanc\u0131, alenen, hem evinde, hem de d\u0131\u015far\u0131da serbest\u00e7e ifade hakk\u0131na sahiptir.\u201d<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><em><u>Anla\u015fman\u0131n 51. Maddesinden al\u0131nt\u0131d\u0131r:<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><em>\u201cBulgaristan, \u00fclke topraklar\u0131nda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 hi\u00e7bir formaliteye tabii tutmadan vatanda\u015fl\u0131\u011fa al\u0131r.\u201d<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><em><u>Anla\u015fman\u0131n 53. Maddesinden al\u0131nt\u0131d\u0131r: <\/u><\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><em>\u201cB\u00fct\u00fcn Bulgar vatanda\u015flar\u0131 kanunlar \u00f6n\u00fcnde e\u015fittir. Irk\u0131na, diline ve dinine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n her vatanda\u015f vatanda\u015fl\u0131k ve siyasal haklardan ayn\u0131 \u015fekilde yararlanabilirler. <\/em><\/li>\n<li><em>Din ve iman farklar\u0131, hi\u00e7bir Bulgaristan vatanda\u015f\u0131na manevi ve siyasi haklardan istifade etmesine, hele de devlet mekanizmas\u0131nda g\u00f6rev almas\u0131na, \u00e7e\u015fitli unvanlar ve ni\u015fanlarla \u00f6d\u00fcllendirilmesine, \u00e7e\u015fitli meslek ve sanatlar icra etmesine engel olamaz. <\/em><\/li>\n<li><em>Bulgar vatanda\u015flar\u0131n\u0131n genel \u00f6zel ili\u015fkilerde, gerekse ticaret i\u015flerinde siyasette, dini uygulamalarda, bas\u0131nda veya her hangi bir ba\u015fka yay\u0131nda, halka a\u00e7\u0131k toplant\u0131larda istedi\u011fi dili kullanma hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 hi\u00e7bir yasa, karar veya genelge \u00e7\u0131kar\u0131lamaz.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><em><u>Anla\u015fman\u0131n 54. Maddesinden al\u0131nt\u0131d\u0131r:<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><em>\u201cEtnik, dinsel ve dinsel az\u0131nl\u0131klara mensup olan Bulgaristan vatanda\u015flar\u0131 \u00f6teki Bulgar vatanda\u015flar gibi ele al\u0131nacaklar, ayn\u0131 hukuki ve ger\u00e7ek teminatlardan yararlanacaklard\u0131r. Az\u0131nl\u0131klar \u00fclkenin esas vatanda\u015flar\u0131yla her bak\u0131ma e\u015fittir.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><em><u>Anla\u015fman\u0131n 54. Maddesinden al\u0131nt\u0131d\u0131r:<\/u><\/em><\/strong><\/p><div id=\"bghab-2509256685\" class=\"bghab-icerik-icine-45-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<ul>\n<li><em>Az\u0131nl\u0131klara kendi anadillerinde e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim g\u00f6rmelerine izin verilir. <\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><em>Bulgar devleti, anla\u015fman\u0131n 57. Maddesinde belirtildi\u011fi \u00fczere,\u00a0 Neully Anla\u015fmas\u0131 h\u00fck\u00fcmlerini Bulgaristan kanunlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde tutaca\u011f\u0131na vaat etmi\u015ftir.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Anla\u015fma 1919 se\u00e7imlerini kazanan, Bulgaristan Halk \u00c7ift\u00e7i Partisi Ba\u015fkan\u0131 ve daha sonra Ba\u015fbakan olan Aleksand\u0131r Stanboliyski anla\u015fmay\u0131 uygulamaya koydu. M\u00fcsl\u00fcmanlar BZNS partisine \u00fcye oluyorlard\u0131. Bir Bulgar\u2019\u0131n Bulgaristan T\u00fcrklerine lider olma olanaklar\u0131 belirmi\u015fti\u2026<br \/>\nDevam edecek.<\/p>\n<p>El y\u0131kama ve fiziki mesafe kurallar\u0131na uyal\u0131m.<br \/>\n\u00d6yle bir zamanda ya\u015f\u0131yoruz ki, baz\u0131 yollar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc, baz\u0131 hatalar\u0131n \u00f6zr\u00fc olmuyor.<br \/>\nT\u00fcm okuyucular\u0131ma sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u00fcnler dilerim.<br \/>\n\u00c7evrenizle Payla\u015f\u0131n\u0131z.<\/p>\n<div id=\"bghab-2444096658\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rafet ULUT\u00dcRK Sorun: \u00c7aresizlik \u0130\u00e7inde \u00c7are Aramak 1877-78 Osmanl\u0131 Rus Sava\u015f\u0131ndan ve Berlin Konferans\u0131\u2019nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclen en \u00f6nemli sorunlar\u0131ndan biri Bulgar Prensi se\u00e7imi olmu\u015ftu. Bulgaristan&#8217;\u0131n yeni<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":55105,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-55094","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/raffeett.jpg?fit=371%2C317&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-ekC","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55094","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55094"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55094\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}