{"id":55078,"date":"2021-09-23T14:04:34","date_gmt":"2021-09-23T11:04:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=55078"},"modified":"2022-02-06T01:51:08","modified_gmt":"2022-02-05T22:51:08","slug":"bulgaristanda-liderlik-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/bulgaristanda-liderlik-1\/","title":{"rendered":"Bulgaristan\u2019da Liderlik -1-"},"content":{"rendered":"<p>Rafet ULUT\u00dcRK<\/p>\n<p><strong>Sorun: Halk\u0131m\u0131z\u0131n Derdine Derman Olmakt\u0131r!<br \/>\nHalk i\u00e7in dertli olmak, halk\u0131n i\u00e7in davan\u0131n pe\u015finde olmak.<\/strong><\/p>\n<p>Hastas\u0131n\u0131 tan\u0131mayan doktor hastas\u0131na derman olamad\u0131\u011f\u0131 gibi, Bulgaristan T\u00fcrklerini tan\u0131mayan a\u015f\u0131 \u201c<strong>liderlerden<\/strong>\u201d dertlerimize derman gelmeyece\u011fine inanm\u0131\u015f bulunuyoruz. 142 y\u0131l \u00f6nce \u00f6z\u00fcm\u00fczden kopar\u0131lan bizler, soyundan ayr\u0131lan ve yabanc\u0131 menfaatlerine kiralanan-lar\u0131n emrinde boynu b\u00fck\u00fck kalsak ta m\u00fccadelemizden vaz ge\u00e7medik.<\/p>\n<p><strong>Ayakta kalanlar\u0131n g\u00f6nl\u00fcnde \u00fcmmet kabu\u011fundan \u00e7\u0131k\u0131p T\u00fcrk olarak ye\u015ferme ve yeni ate\u015fimiz yand\u0131.\u00a0 Ate\u015f ate\u015fle kar\u0131\u015f\u0131r b\u00fcy\u00fck ate\u015f olur diyenler oldu.<\/strong><\/p>\n<p>Nitekim daha 1879\u2019da, Osmanl\u0131ya hukuksal ve ekonomik ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k devam ederken, Bulgar Prensli\u011finde ya\u015famay\u0131 se\u00e7en Hristiyanlar ve M\u00fcsl\u00fcmanlar ile aras\u0131na s\u0131n\u0131rlar \u00e7izildi. Bu \u00e7izginin bir taraf\u0131nda T\u00fcrkler, Pomaklar, Tatarlar ve Roman-Millet kald\u0131k. Ve bu \u00e7izgi yaln\u0131z k\u00f6yleri, mezarl\u0131klar\u0131, meralar\u0131, tarlalar\u0131 ve korular\u0131 birbirinden ay\u0131rm\u0131yor, tarihe ve ruhsal d\u00fcnya i\u00e7ine uzan\u0131yor ve kendi bilinciyle ya\u015famak isteyen insanlar\u0131 ve topluluklar\u0131 birbirinden ay\u0131r\u0131yordu.<\/p><div id=\"bghab-4152400496\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>D\u00fcne kadar \u00fcmmet kabu\u011funda birlikte karde\u015f gibi ya\u015fayanlar art\u0131k bir daha asla karde\u015f olamayacaklarm\u0131\u015f gibi bekay\u0131 \u00e7atlat\u0131p i\u00e7inde \u00e7ok derin bir hendek a\u00e7may\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>Oysa bu \u0131rklar\u0131n hepsi Altaylarda do\u011fup bi\u00e7imlenen ve Orta Asya\u2019dan Tengricilik ilham\u0131yla \u00e7\u0131kan boylar\u0131n hayat \u00e7izgisini takip ederek buralara gelenlerdir. Burada bulunan Osmanl\u0131 T\u00fcrkleri Karahan&#8217;l\u0131 devleti (840) ve O\u011fuzlar ard\u0131ndan da B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uk Devletinin (1038) devam\u0131 olanlar \u0130slam dinini kabul ederken, Proto-Bulgarlar da Tuna boylar\u0131na indikten sonra 864\u2019ten ba\u015flayarak vaftiz etmeye zorlanm\u0131\u015flard\u0131. Ayn\u0131 k\u00f6k suyundan gelen bu insanlar\u0131n normal geleneklerinin ayn\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, 500 sene de Osmanl\u0131 \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda omuz omuza ya\u015famalar\u0131na kar\u015f\u0131n, 1878\u2019de yeni suba\u015f\u0131nda farkl\u0131 d\u00fcnyalar\u0131n insanlar\u0131 olarak kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131 sanki.<\/p>\n<p><strong>Osmanl\u0131\u2019dan da kopar\u0131lan topraklarda ya\u015fayanlara ilk hukuksal bak\u0131\u015f 1878 Berlin Konferans\u0131nda olu\u015fmu\u015f ve Bulgaristan T\u00fcrkleri ad\u0131n\u0131 al\u0131rken bunlar\u0131n bireysel ve dini haklarda e\u015fitlik esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Burada ki\u015fisel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck her etnikten insanlar\u0131n kendisi olabilmesi ve kimli\u011fini koruyup geli\u015ftirmesi anlam\u0131ndad\u0131r. Dini topluluklar\u0131n ise kendi liderlerini kendilerinin se\u00e7ebilmesi ve \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lanmay\u0131 istedikleri \u015fekilde belirlemesi esas\u0131ndand\u0131r. \u00d6nemli olan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sorun bu da toplu haklar yani az\u0131nl\u0131k haklar\u0131d\u0131r. K\u0131sa s\u00fcrede az\u0131nl\u0131k durumuna d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen T\u00fcrklerin can\u0131n\u0131, mal\u0131n\u0131, namus ve \u015ferefini garanti alt\u0131na alacak, geni\u015f ferdi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler sa\u011flanm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnse de, hepsi yasalarda kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Tarihsel bilince <strong><em>\u201cE\u011filen Ba\u015f kesilmez\u201d<\/em><\/strong> inanc\u0131yla y\u00fckselen Bulgarlar, Rus-T\u00fcrk sava\u015f\u0131ndan sonra ba\u015fkald\u0131rm\u0131\u015f, Osmanl\u0131\u2019s\u0131z ve T\u00fcrkler\u2019siz bir bekaya yelken a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p><div id=\"bghab-3514442138\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>\u00d6zg\u00fcr iradelerinde, davran\u0131\u015f ve eylemlerinde sorumsuzluk ve T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lardan hesap sorulmaz inanc\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcnle g\u00fc\u00e7lenmi\u015f ve de\u011fi\u015fen Bulgarlar\u0131n karakter \u00e7izgisi olmu\u015ftur. Bulgarlar\u0131n T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 en kal\u0131n karakter \u00e7izgisi olarak olu\u015fturma m\u00fccadelesinde, Osmanl\u0131dan ba\u011f\u0131ml\u0131 Prenslik d\u00f6neminde (1879-1909) 25 ba\u015fbakan ve 2 Prens de\u011fi\u015fmi\u015f, Anayasa ve yasalarda y\u00fczlerce de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Ba\u011f\u0131ms\u0131z devletlerini Bulgarlardan daha \u00f6nce kuran Yunanlar ve S\u0131rplar bu i\u015flerde k\u00fcstahla\u015fan a\u00e7g\u00f6zl\u00fc Bulgarlara k\u00f6t\u00fc \u00f6rnek olmu\u015ftur<\/strong>. B\u00fcy\u00fck sava\u015fta ve sonraki y\u0131llarda 1 milyon M\u00fcsl\u00fcman Bulgaristan&#8217;\u0131 terk ederken, postu Anadolu\u2019ya atmak tek umut olmu\u015f, harap k\u00f6y ve kentlerden T\u00fcrkler de do\u011fuya akm\u0131\u015ft\u0131r. O katliam y\u0131llar\u0131nda, Bulgaristan T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n yaras\u0131 ancak Osmanl\u0131 ba\u011fr\u0131nda savar inan\u00e7 ve bilinci hareket g\u00fcc\u00fc olmu\u015f ve halk\u0131m\u0131z zafer yolu geri \u00e7ekilmekten ge\u00e7er duyumuna s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eu bir ger\u00e7ektir. Vatan\u0131m\u0131z Ruslar taraf\u0131ndan i\u015fgal edildi bilinci ve ruh hali T\u00fcrklerde, Bulgarlardan \u00f6nce uyan\u0131p peki\u015fmi\u015ftir. Bulgar&#8217;\u0131n <strong><em>\u201ckurtulu\u015f\u201d<\/em><\/strong> masallar\u0131na inanmas\u0131 ve Rusya k\u00f6leli\u011fini kabul etmesi, milli uyan\u0131\u015f d\u00f6neminin <strong><em>\u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve egemenlik\u201d<\/em><\/strong> hayallerinin ebediyen baltaland\u0131\u011f\u0131 duyum ve bilinci olu\u015fmas\u0131n\u0131 engellerken, i\u015fgal edilen s\u0131n\u0131rlar\u0131n i\u00e7inde kalan, 2 ana n\u00fcfus toplulu\u011fu olan Bulgar ve T\u00fcrklerin aras\u0131n\u0131 tamamen a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bulgaristan T\u00fcrk\u00fc i\u00e7in 1000 y\u0131ll\u0131k Vatan Rus \u0130mparatorlu\u011fu taraf\u0131ndan i\u015fgal edilmi\u015fti. Ruse-Rus\u00e7uk kazas\u0131na ba\u011fl\u0131 <strong><em>\u201cVyatovo\u201d<\/em><\/strong> \/Vetova\/ yerle\u015fim merkezi Tatarlar\u0131 Tuna nehrinin g\u00fcneyine Moollarla gelmi\u015fken, Sar\u0131 Saltuk T\u00fcrkleri de G\u00fcney Dobruca\u2019da Sel\u00e7uklular devrinde temelleri atm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ne var ki Berlin Konferans\u0131nda ad\u0131na Bulgar Prensli\u011fi denen topraklar art\u0131k Osmanl\u0131 Konaklar\u0131na yerle\u015fen, ruhlar\u0131 hem Bulgar&#8217;a hem de M\u00fcsl\u00fcmanlara yabanc\u0131 Prensler, Krallar ve Naipler taraf\u0131ndan y\u00f6netilecektir.<\/p><div id=\"bghab-2821654703\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>XIX. Y\u00fczy\u0131lda uyanan Bulgar milli duygular\u0131 ile ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015fama arzusu \u0130mparator II. Aleksand\u0131r\u2019\u0131n <strong><em>\u201cs\u0131cak denizlere \u00e7\u0131kma\u201d<\/em><\/strong> tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve yok edilecektir. Fakat Bulgarlar bunun fark\u0131nda bile de\u011fillerdi.<\/p>\n<p>Bu planlar\u0131n i\u00e7inde i\u015fgal edilen topraklardaki M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusa ancak <strong><em>\u201ctoprak k\u00f6leli\u011fi\u201d <\/em><\/strong>\u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu sinsi plan, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun Avrupa bah\u00e7esi olan Rus\u00e7uk eyaletini birlikte modernle\u015ftiren Bulgarlar ve T\u00fcrkleri tarihsel ilerleme yolunda 200 y\u0131l geri itme anlam\u0131na geliyordu. <strong><em>\u201cG\u00fcney Tuna Eyaleti\u201d<\/em><\/strong> tasar\u0131m\u0131n\u0131n anlam\u0131 buydu. \u0130yi ki o d\u00f6nem Osmanl\u0131 bu plan\u0131n uygulanmas\u0131na engel oldu.<\/p>\n<p><strong>\u0130\u015fgal alt\u0131na d\u00fc\u015fen Bulgar halk\u0131n\u0131n hayalinde 1776\u2019Amerikan ve 1789 Frans\u0131z devrimleri anlat\u0131mlar\u0131ndan olu\u015fan bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, g\u00fcc\u00fcn\u00fc halktan alan bir demokrasi bi\u00e7imi vard\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>Yeni devrin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne savunan, 1200\u2019\u00fc \u00f6\u011frenimini \u0130stanbul <strong><em>\u201cRobert Kolej\u201d<\/em><\/strong> de ve onlardan 368\u2019i bir \u00fcst lisans\u0131 Avrupa\u2019da g\u00f6ren Bulgar ayd\u0131nlar\u0131n hayalindeki \u00f6zlem buydu. \u0130nan\u00e7 ve ibadet \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini g\u00fcvence alt\u0131na alan, b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131 ayn\u0131 devlette birle\u015ftiren ve ad\u0131na <strong><em>\u201ce\u015fit insan haklar\u0131\u201d<\/em><\/strong> denen \u00fclk\u00fcn\u00fcn anlam\u0131ndaki beklenti buydu. Ne yaz\u0131k ki, o zaman Bulgaristan\u2019da bu \u00fclk\u00fcy\u00fc y\u00f6netecek bir lideri hayata \u00e7a\u011f\u0131ran ortam yoktu.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck sava\u015ftan sonra, Bulgaristan\u2019da kalan M\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131ktan hi\u00e7bir kimse topraklar\u0131n i\u015fgal edilmesinden b\u00fcy\u00fck tehlikenin beyinlerin i\u015fgal edilmesi ve M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk kimli\u011finin de\u011fi\u015ftirilmesi olaca\u011f\u0131n\u0131 akl\u0131n\u0131n ucundan bile ge\u00e7irmiyordu. T\u0131rnova Anayasas\u0131nda g\u00fcc\u00fcn\u00fc Tanr\u0131\u2019dan almayacak bir devlet bi\u00e7imi ilan edilmi\u015f, laiklik ilkesiyle dinin politikadan, hukuktan ve devlet i\u015flerinden uzak durmas\u0131 garanti alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, inan\u00e7 ve ibadet \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yasal g\u00fcvence verilmi\u015fti. Asl\u0131nda bu yap\u0131lanma \u00c7arl\u0131k Rusya&#8217;s\u0131n\u0131n d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnden 50 y\u0131l ileriydi.<\/p><div id=\"bghab-4057165646\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>1879\u2019da III. Bulgar Devletinin Birinci Anayasas\u0131 ilan edildi. <\/strong><\/p>\n<p>Dili ve milleti Bulgar olan bir devlet kurulacakt\u0131. \u00dclkede milli az\u0131nl\u0131klar da ya\u015fayacak ama devletten ve kurumlar\u0131ndan hak iddias\u0131ndan bulunmadan, ancak kendi ya\u011flar\u0131yla kavrulacaklard\u0131. K\u00fclt\u00fcr\u00fc yatay, millet olarak ham, tarihsel ge\u00e7mi\u015fi \u00e7ok k\u0131r\u0131lgan olan Bulgarlar devletini Avrupa B\u00fcy\u00fck Devletleri asilzadelerinden se\u00e7ilecek, Osmanl\u0131 Padi\u015fah\u0131n\u0131n onaylayaca\u011f\u0131 bir Prens y\u00f6netecekti. Bu Avrupa soylusunun M\u00fcsl\u00fcman Bulgaristan T\u00fcrkleri lehinde bir \u015feyler yapmas\u0131n\u0131 beklemek ta ba\u015ftan yanl\u0131\u015ft\u0131. \u00d6yle de oldu.<\/p>\n<p><strong><em>Sofya\u2019daki Osmanl\u0131 Beylerbeyi Kona\u011f\u0131na yerle\u015fen ilk Bulgar Prensi Aleksand\u0131r Batenberg, 1877-1878 Sava\u015f\u0131nda Rus subay\u0131 apoletli, at \u00fcst\u00fcnde Koca Balkan\u2019\u0131n \u201c\u015eipka\u201d tepesine \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. <\/em><\/strong><\/p>\n<p>Bulgaristan T\u00fcrklerinden kimseyi tan\u0131madan 1886\u2019da taht\u0131n\u0131 ve \u00fclkeyi terk etmek zorunda kald\u0131. Bulgar tarihinde 1885\u2019te Do\u011fu Rumeliyi ilhak eden Prens olarak an\u0131l\u0131r. Sofya parlamento binas\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131 \u00fczerindeki c\u00fcmle, <strong><em>\u201cBirle\u015fmeden G\u00fc\u00e7 Do\u011far\u201d<\/em><\/strong> slogan\u0131 onun zaman\u0131ndan kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu birle\u015fmenin anlam\u0131 T\u00fcrklerle Bulgarlar\u0131n ve di\u011fer az\u0131nl\u0131klar\u0131n birle\u015fmesinden de\u011fil, ilhak ve i\u015fgal edilecek yeni Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131n <strong><em>\u201ceski Bulgaristan\u201d<\/em><\/strong> ad\u0131yla bilinen Prenslik topraklar\u0131na birle\u015fmesinden g\u00fc\u00e7 do\u011far anlam\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>22 Eyl\u00fcl 1908\u2019de Bulgaristan Osmanl\u0131\u2019dan kopar\u0131ld\u0131. <\/strong><\/p><div id=\"bghab-2003943025\" class=\"bghab-icerik-icine-25-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Onun yerine ge\u00e7en yine Avrupa soylular\u0131ndan Ferdinand Sakskoburrgotski 22 Eyl\u00fcl 1908\u2019de Bulgaristan&#8217;\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00c7arl\u0131k ilan ederek, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fundan kopard\u0131.<\/p>\n<p><strong>1912\u2019de Osmanl\u0131 devletine sava\u015f a\u00e7t\u0131. <\/strong>Bir y\u0131l sonra Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na girdi. Ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 ve kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn sava\u015flar\u0131 kaybetti. Bulgaristan halk\u0131n\u0131 felakete s\u00fcr\u00fckledi. 1918\u2019de tac\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p o\u011flu III. Boris\u2019se giydirdi ve bir daha d\u00f6nmemek \u00fczere Bulgaristan&#8217;\u0131 terk etti.<\/p>\n<p><strong>Rodop T\u00fcrkleri Edirne \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131nda Osmanl\u0131 Ordusu saflar\u0131nda \u00e7arp\u0131\u015f\u0131rken, Deliorman T\u00fcrkleri Bulgar Ordusuna kat\u0131lmaya zorland\u0131. <\/strong><\/p>\n<p>Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda Makedonya Cephesi\u2019ne s\u00fcr\u00fclen Bulgaristan T\u00fcrkleri 10 bin ki\u015fiden fazla \u00f6l\u00fc verdi. Bu 2 sava\u015fta Bulgaristan T\u00fcrkleri \u00c7ar Ferdinand\u2019\u0131n ser\u00fcvenci sald\u0131r\u0131 sava\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 tepki g\u00f6sterse de, son umut hep Osmanl\u0131y\u0131 ayakta tutma hevesiyle Rodop&#8217;lu ve Deliormanl\u0131 gen\u00e7ler hepsi 1915\u2019te \u00c7anakkale\u2019ye yard\u0131ma ko\u015ftular.<\/p>\n<p><strong>Bulgaristan\u2019da \u0130lk defa devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fc M\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 asimile etmek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131.<\/strong><\/p><div id=\"bghab-642270036\" class=\"bghab-icerik-icine-30-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Bulgar tarihinde y\u00fcz-karas\u0131 ve XX. y\u00fczy\u0131la kara leke olan \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, katliam ve devlet g\u00fcc\u00fc kullanarak M\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 asimile etme siyaseti, \u00c7ar Ferdinand y\u00f6netiminde, 1913\u2019e ger\u00e7ekle\u015fti. Bat\u0131 Rodoplar\u2019da Karasu (Mesta) \u0131rma\u011f\u0131 boyunda, Rila, Pirin Da\u011flar\u0131 b\u00f6lgesinde, <strong><em>\u201c\u00c7e\u00e7\u201d<\/em><\/strong> vadilerinde, Devin, Madan, Rudozem, Nedelino, Smolyan (Pa\u015fmakl\u0131) kazalar\u0131nda ikamet eden 250 bin M\u00fcsl\u00fcman Pomak\u2019\u0131n ismi ve dini zorla de\u011fi\u015ftirildi. Berlin Konferans\u0131 kararlar\u0131, Anayasa, yasalar ve ikili anla\u015fmalar ask\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015f ve M\u00fcsl\u00fcman katliam\u0131 ve soyk\u0131r\u0131m ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Pomaklardan bir\u00e7o\u011fu Ege boylar\u0131na ve Anadolu\u2019ya ge\u00e7ti. Minareler y\u0131k\u0131ld\u0131, medreseler kapat\u0131ld\u0131 bir \u00e7o\u011fu yak\u0131ld\u0131, camiler kiliseye \u00e7evrildi\u2026<\/p>\n<p><strong>Liderler bir ihtiya\u00e7 oldu\u011funda sahneye \u00e7\u0131kar. <\/strong><\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu \u00e7ok \u00e7ileli durumda o zaman daha Binba\u015f\u0131 olan Mustafa Kemal Bey (27 Ekim 1913 \u2013 20 Ocak 1915 tarihleri aras\u0131nda) Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun Sofya B\u00fcy\u00fck-el\u00e7ili\u011finde Askeri Ate\u015fe olarak g\u00f6rev yapmaktayd\u0131. Pomak T\u00fcrklerinin ba\u015f\u0131na gelen bu vah\u015fet, zul\u00fcm ve katliama tan\u0131k olur ve onlarla temasa ge\u00e7ip yard\u0131m etme karar\u0131 al\u0131r. \u0130nsan akl\u0131 her durumu \u00e7\u00f6zer ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulur, k\u0131stas\u0131ndan hareketle, ad\u0131 soyk\u0131r\u0131m olan bu seri cinayeti k\u0131nayan Bulgar politik \u00e7evrelerle anla\u015f\u0131r. Ayn\u0131 y\u0131l (1913) yap\u0131lacak olan genel se\u00e7imlerde Pomak oylar\u0131na kar\u015f\u0131, zorla de\u011fi\u015ftirilen T\u00fcrk isimlerinin ve din haklar\u0131n\u0131n geri verilmesi ko\u015fuluyla Liberal Parti (Radostlav\u0131st) Ba\u015fkan\u0131 Vasil Radostlavov ile mutab\u0131k kal\u0131r. Radoslavov Pomak oylar\u0131yla se\u00e7imleri kazan\u0131r. Ba\u015fbakan olur. Pomaklar\u0131n isimleri ve din haklar\u0131 \u00c7ar Ferdinan\u2019da ra\u011fmen iade edilir. \u0130\u015fte burada ilk defa b\u00fcrokrasinin ve lobicili\u011fin ne kadar \u00f6nemli oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p><strong>Bu zaferin politik anlam\u0131 \u00e7ok derindir. <\/strong><\/p>\n<p>Pomaklar ilk kez olmak \u00fczere, politik kimliklerini sahneye \u00e7\u0131kararak, Bulgar \u00c7arl\u0131\u011f\u0131nda kitlesel bir bi\u00e7imde se\u00e7ime kat\u0131l\u0131r, 24 M\u00fcsl\u00fcman milletvekili meclise girer. Bulgarlar\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131 milliyet\u00e7ili\u011fi ilk yenilgisini al\u0131r ve 2020 itibar\u0131yla bu zafer zincirine 12 gurur ve \u015feref y\u0131ld\u0131z\u0131 eklenir.<\/p><div id=\"bghab-3005775400\" class=\"bghab-icerik-icine-35-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Bulgaristan\u2019da yeri, soyu, dili dini, gelenekleri beli bir M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk Pomak toplulu\u011fu olu\u015fur ve g\u00fc\u00e7lenir. Bu zaferin olu\u015fum yolunu a\u00e7an b\u00fcy\u00fck \u00f6nder Mustafa Kemal\u2019dir. O tarihten sonra defalarca s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnler ya\u015fayan Pomaklar her defas\u0131nda minarelerinde Ay Y\u0131ld\u0131zl\u0131 K\u0131rm\u0131z\u0131 sancak dalgaland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bu halen devam etmektedir.<\/p>\n<p>Bu b\u00fcy\u00fck zafer Bulgaristan T\u00fcrklerinin T\u00fcrk kimli\u011fi ile ya\u015fama m\u00fccadelesinde \u00e7ok \u00f6nemli bir ad\u0131m olmu\u015ftur. T\u00fcm devlet g\u00fcc\u00fc elinde olmas\u0131na ra\u011fmen Bulgarlar geriletilmi\u015f ve istememelerine ra\u011fmen yapt\u0131klar\u0131 soyk\u0131r\u0131m\u0131 isimleri geri vermek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Ne var ki utan\u00e7 verici durumdan ders almad\u0131lar ve bu k\u00fcstahl\u0131\u011f\u0131 daha sonra da defalarca denemekten \u00e7ekinmediler ve soyk\u0131r\u0131m\u0131 denemeleriyle M\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 inand\u0131klar\u0131 yalanlarla asimile etmeyi denemekten hala vazge\u00e7mediler.<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Bulgaristan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n ilk do\u011fal lideri Mustafa Kemal ATAT\u00dcRK olmu\u015ftur.<\/strong><\/span><\/p>\n<p>1913 zaferiyle Bulgaristan T\u00fcrkleri tarihinde <strong><em>\u201c\u00f6ndersiz d\u00f6nem\u201d <\/em><\/strong>diyebilece\u011fimiz (1878-1913) 30 y\u0131l sona ermi\u015f, umut ilham olup parlam\u0131\u015f, s\u0131radan ezilmi\u015f Bulgaristan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n menfaatleri siyasetin en \u00fcst seviyesine \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve kimlikli ya\u015fama davam\u0131z zorlu bir ba\u015far\u0131yla savunulmu\u015ftur.<\/p>\n<p><strong>B\u00f6ylece Mustafa Kemal Bulgaristan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n do\u011fal lideri olmay\u0131 hak etmi\u015ftir.<\/strong> Bulgaristan T\u00fcrkleri tarihinde \u00f6ndersiz d\u00f6nemden liderli d\u00f6neme ge\u00e7i\u015f 1913\u2019te ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p><div id=\"bghab-2876092412\" class=\"bghab-icerik-icine-40-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Bu d\u00f6nem, ayn\u0131 zamanda Bulgaristan T\u00fcrklerinin tek dilli ve tek milletli Bulgar devleti hayalini reddetti\u011fi y\u0131llard\u0131r. G\u00f6r\u00fclen ger\u00e7ekten bilin\u00e7 do\u011fmu\u015f ve Bulgaristan T\u00fcrkleri ilk kez Anadolu\u2019ya g\u00f6\u00e7 yolunda de\u011fil, Sofya devletinden politikalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmesi m\u00fccadelesinde birle\u015fmi\u015flerdir. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ilk liderimiz M. Kemal \u00f6nderli\u011finde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<br \/>\n<strong>1913 yak\u0131n tarihimizde bir k\u0131r\u0131lma ve dirilme noktas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Burada \u00f6nemle belirtilmesi gereken bir nokta da, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn din adamlar\u0131, imamlar ve hocalar \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde de\u011fil, d\u00fcnyevi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc bir subay y\u00f6netiminde olmas\u0131 ve Osmanl\u0131 ve Bulgar devleti tarihinde ilk kez bir sivil \u00f6nderin halk\u0131n ruhunu birle\u015ftirebilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nem ta\u015f\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>B\u00f6yle ba\u015flayan, d\u00fcnyevi T\u00fcrk kimli\u011fiyle sosyalle\u015fme ve politik sahneye \u00e7\u0131kma yolunda birle\u015fme d\u00f6nemi de ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Bu eylemde ba\u015f\u0131 \u00e7eken g\u00fc\u00e7 erkekler olmu\u015ftur. \u0130deolojik temel ise burjuva devrimleriyle gelen insan haklar\u0131n\u0131n e\u015fitlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ruhudur. Elde edilen ilk zaferle Bulgaristan T\u00fcrklerinin 1700 \u00f6zel okul ve medresede, 2000\u2019den fazla cami ve mescit ve binlerce d\u00f6n\u00fcm vak\u0131f mall\u0131yla manevi hayat\u0131m\u0131z\u0131n ate\u015fine odun atan kalabal\u0131k bir \u00f6\u011fretmen, okul m\u00fcd\u00fcr\u00fc, m\u00fcfetti\u015f, haf\u0131z, imam, m\u00fcft\u00fc ve kad\u0131 ordusu harekete ge\u00e7mi\u015ftir. Ezilmi\u015fliklerinden g\u00fc\u00e7 alan bu b\u00fcy\u00fck ordunun ilham kayna\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nder Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn emperyalist d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 zaferleri, egemen ve ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrkiye Cumhuriyetini ilam etmesi ve derin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerle yenilenme yolunu se\u00e7mesi olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u00c7ok milletli Bulgar Prensli\u011finde \u00f6zg\u00fcr olmak, geleneklere uyarak ya\u015farken devletin yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131na kat\u0131lan aktif vatanda\u015f olmaktan ge\u00e7iyor, bilinci ilk kez kap\u0131 aralam\u0131\u015ft\u0131.<\/p><div id=\"bghab-1126658265\" class=\"bghab-icerik-icine-45-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Devam edecek.<\/p>\n<p>Kendinize iyi bak\u0131n\u0131z, korona vir\u00fcsle gelen yeni kurallara titiz uyal\u0131m.<\/p>\n<p>T\u00fcm okuyucular\u0131m\u0131za sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u00fcnler dilerim.<\/p>\n<p>Payla\u015f\u0131n\u0131z.<\/p>\n<div id=\"bghab-4281623595\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rafet ULUT\u00dcRK Sorun: Halk\u0131m\u0131z\u0131n Derdine Derman Olmakt\u0131r! Halk i\u00e7in dertli olmak, halk\u0131n i\u00e7in davan\u0131n pe\u015finde olmak. Hastas\u0131n\u0131 tan\u0131mayan doktor hastas\u0131na derman olamad\u0131\u011f\u0131 gibi, Bulgaristan T\u00fcrklerini<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":55080,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-55078","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/rafet01.jpg?fit=500%2C332&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-ekm","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55078"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55078\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55080"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}