{"id":54890,"date":"2021-08-26T20:40:13","date_gmt":"2021-08-26T17:40:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=54890"},"modified":"2021-08-26T20:40:13","modified_gmt":"2021-08-26T17:40:13","slug":"rodoplarda-xix-yuzyilda-kurulan-turk-devletleri-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/rodoplarda-xix-yuzyilda-kurulan-turk-devletleri-3\/","title":{"rendered":"Rodoplar\u2019da XIX. Y\u00fczy\u0131lda Kurulan T\u00fcrk Devletleri"},"content":{"rendered":"

Raziye \u00c7AKIR<\/p>\n

T\u00fcrk Milleti\u2019nin tarihi, milattan \u00f6nceki y\u00fczy\u0131llara kadar gider. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n tespitlerine g\u00f6re T\u00fcrk Milleti, 116 T\u00fcrk devleti kurmu\u015ftur. 1990 sonras\u0131nda ise T\u00fcrk Cumhuriyetlerinden\u00a0Azerbaycan<\/a>, Kazakistan, T\u00fcrkmenistan, Tacikistan, K\u0131rg\u0131zistan ve \u00d6zbekistan ile T\u00fcrk Milleti g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar 122 devlet kurmu\u015ftur.
\nRodoplar\u2019da kurulan 3 T\u00fcrk Devleti ve KKTC de bunlar\u0131n aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bilindi\u011fi gibi Rodoplar\u2019da kurulan ilk T\u00fcrk Devleti Ahmet A\u011fa\u2019n\u0131n Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda Bat\u0131 Trakya Rodop T\u00fcrk Devletidir. Bu devlet 1878 y\u0131l\u0131ndan 5.Nisan 1886 y\u0131l\u0131na kadar devam etmi\u015ftir.
\nBurada Rodoplarda 2. Devlet ise 31.08.1913 y\u0131l\u0131nda Ku\u015f\u00e7uba\u015f\u0131 E\u015fref Bey\u2019in y\u00f6netimindeki Bat\u0131 Trakya T\u00fcrk Cumhuriyeti kurulmu\u015f ve bu devlet de 25.10.1913\u2019e kadar devam etmi\u015ftir.
\nSon 3. Devleti de Pe\u015ftereli Tefik Bey ve Fuat Balkan\u2019\u0131n y\u00f6netiminde merkezi Hemetli olan, 3. Bat\u0131 Trakya T\u00fcrk Devleti kurulmu\u015ftur. Bu devlette M\u00fcttefik devletlerin bask\u0131lar\u0131yla y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n1. Rodoplarda Bat\u0131 Trakya T\u00fcrk Devleti\u2019ne Giri\u015f
\n19. yy. sonlar\u0131na do\u011fru Rusya \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 Balkanlar\u2019daki Ortodokslar\u0131n hamili\u011fini elde etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken panslavist fikirlerini de s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. Bulgar ba\u011f\u0131ms\u0131z kilisesinin kurulmas\u0131 Slav az\u0131nl\u0131klarda Panslavizm\u2019in yay\u0131lmas\u0131 ve k\u0131\u015fk\u0131rtmalar ile ayaklanmalar birbirini izliyordu.
\nBosna Hersek-1873-75; Karada\u011f ve S\u0131rbistan 22.07.1976\u2019da Osmanl\u0131ya sava\u015f a\u00e7\u0131yorlar ancak sonu\u00e7, S\u0131rplar\u0131n istedi\u011fi gibi olmuyor. Osmanl\u0131 S\u0131rplar\u2019\u0131 \u00fcst \u00fcstte bozguna u\u011frat\u0131yor. S\u0131rplar\u2019\u0131n bar\u0131\u015f istekleri sonucunda \u0130stanbul\u2019da b\u00fcy\u00fck devletlerin g\u00f6zetiminde bir Konferans topland\u0131. B\u00fcy\u00fck Devletler bu konferansa Osmanl\u0131 delegelerini almad\u0131lar. \u00d6nce kendi aralar\u0131nda anla\u015farak bir \u00f6n anla\u015fma tasar\u0131s\u0131 haz\u0131rland\u0131. Bu tasar\u0131y\u0131 da zorla Osmanl\u0131 devletine kabul ettirmeye kalk\u0131\u015ft\u0131lar.. Red cevab\u0131n\u0131 al\u0131nca da, \u0130stanbul konferans\u0131 da\u011f\u0131ld\u0131.<\/p>\n

\"Rodoplar'da
\nB\u00fcy\u00fck devletler, yine kendi aralar\u0131nda 1877\u2019de de Londra Protokol\u00fc\u2019n\u00fc imzalad\u0131lar. Bu protokole g\u00f6re, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funda az\u0131nl\u0131klar\u0131n durumunun d\u00fczeltilmesi, bu d\u00fczeltmenin yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrol edilmesi, Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin silahlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, Karada\u011f ile zorunlu bar\u0131\u015f yap\u0131lmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.
\nRuslar ise, Londra Protokol\u00fc\u2019n\u00fcn Osmanl\u0131lar taraf\u0131ndan reddi halinde bunu sava\u015f nedeni sayacaklar\u0131n\u0131 ilan etmi\u015flerdir. Osmanl\u0131 11.04.1877\u2019de bu Protokol\u00fc reddetti.<\/p>\n

Bunun \u00fczerine \u00f6nceden Romanya ile anla\u015fm\u0131\u015f olan Rusya 24.04.1877 Tuna nehrini a\u015farak Osmanl\u0131 topraklar\u0131na girdi. B\u00fcy\u00fck devletler tarafs\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan ettiler. \u0130ngiltere ise \u0130stanbul ve Suvey\u015f kanal\u0131n\u0131n el de\u011fi\u015ftirmesi s\u00f6z konusu olursa tarafs\u0131z kalamayaca\u011f\u0131n\u0131 ilan etti.
\nKarada\u011f ile sava\u015f s\u00fcr\u00fcyordu, 11.08.1877\u2019de Romanya da T\u00fcrkiye\u2019ye Osmanl\u0131ya sava\u015f ilan etti. Bir s\u00fcre sonra S\u0131rbistan da sava\u015fa girdi. Sava\u015f gittik\u00e7e aleyhimize geli\u015fti. Bu sava\u015fta birka\u00e7 ba\u015far\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 ordular\u0131 tam bir hezimete u\u011frad\u0131lar.
\nPlevne m\u00fcdafaas\u0131 ve Rodoplar\u2019daki direni\u015f ise bu sava\u015f\u0131n unutulmayan kahramanl\u0131k destanlar\u0131d\u0131r. 1878 ocak ay\u0131nda Osmanl\u0131 delegeleri\u00a0Rus<\/a>\u00a0ordu karargah\u0131na g\u00f6nderildi.
\nG\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u00fcrerken Rus birlikleri, Edirne\u2019yi alarak Ege ve \u00c7atalca\u2019ya kadar ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131. Bu arada Rodoplar\u2019da Ruslara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele devam ediyordu. Daha sonra 3.03.1878 tarihinde Ayastefanos (Ye\u015filk\u00f6y) Antla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. \u00c7ok a\u011f\u0131r \u015fartlar\u0131 olan bu antla\u015fmaya g\u00f6re, t\u00fcm Balkanlar tan\u0131nmayacak \u015fekilde par\u00e7alan\u0131yor, geriye kalan Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131n birbiri ile ba\u011flant\u0131s\u0131 dahi kesiliyordu. Bu anla\u015fmaya g\u00f6re, Adriyatik denizi, Karadeniz ve Tuna nehri aras\u0131nda B\u00fcy\u00fck Bulgaristan Devleti kuruluyordu. Ayr\u0131ca Karada\u011f ve S\u0131rbistan, topraklar\u0131n\u0131 geni\u015fleterek tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131na kavu\u015ftular.<\/p>\n

Rodop T\u00fcrk H\u00fckumeti Kurucular\u0131 Rodoplar\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrkler bu anla\u015fmay\u0131 kabul etmeyerek, ayaklan\u0131yorlar ve Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 kurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye devam ediyorlad\u0131. Rodoplar merkez olmak \u00fczere, bir h\u00fckumet kuruluyodu, K\u0131rcaalili Abdullah Efendi, Hidayet pa\u015fa, Ahmet a\u011fa, Hac\u0131 \u0130smail Efendi, Hac\u0131 M\u00fcmin, Hac\u0131 Halil, Kara Yusuf ve Ali A\u011fa bu Rodop Trakya Devletinin kurucular\u0131 idiler. Rodop-Bat\u0131 Trakya Y\u00f6netimi, Murat A\u011fa\u2019n\u0131n Komutanl\u0131\u011f\u0131 ve Kahramanl\u0131klar\u0131:
\nHerkesin bildi\u011fi gibi Rodop T\u00fcrkleri bilhassa K\u0131rcaali sanca\u011f\u0131, 1877-78 Rus-Osmanl\u0131 sava\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck fedak\u00e2rl\u0131klarda bulunmu\u015flard\u0131. Bu sava\u015fta Tuna nehrini kolayca a\u015fan Rus Ordusu Bulgarlar\u2019\u0131n deste\u011fi ile Filibe\u2019yi ge\u00e7erek Rodoplara do\u011furu yol al\u0131yorlard\u0131. Fakat K\u0131rcaali halk\u0131n\u0131n direni\u015fi ile kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131r..
\nRodoplar\u2019da Ruslara kar\u015f\u0131 direnen Osmanl\u0131 ordular\u0131 de\u011fildi, bizzat K\u0131rcaali T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n kendisiydi.
\nK\u0131rcaali\u2019nin F\u0131nd\u0131cak k\u00f6y\u00fcnden Murat A\u011fa S\u00fcleyman Pa\u015fa\u2019n\u0131n yan\u0131nda g\u00f6t\u00fcremeyip K\u0131rcaalide b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 silah ve cephanenin yerini biliyordu. Murat A\u011fa\u2019n\u0131n \u00f6rg\u00fctledi\u011fi Rodoplu delikanl\u0131lar ile Ruslar\u2019\u0131n ve Bulgarlar\u0131n Rodoplar\u2019a ge\u00e7it noktalar\u0131n\u0131 tuttu. Ruslar\u0131n hi\u00e7 beklemedikleri bir noktada kar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131kan bu cesur vatanseverler kar\u015f\u0131s\u0131nda Rus askeri ve Generalleri neye u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rd\u0131lar ve Osman Pa\u015fan\u0131n direni\u015finden sonra ikinci bir direni\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda ilk defa b\u00fcy\u00fck bir hezimete u\u011frad\u0131lar. Bu direni\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda Ruslar \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir kay\u0131p verdiler.<\/p>