{"id":53894,"date":"2021-04-28T17:45:25","date_gmt":"2021-04-28T14:45:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=53894"},"modified":"2021-05-01T12:28:43","modified_gmt":"2021-05-01T09:28:43","slug":"nasif-mutlu-anilari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/nasif-mutlu-anilari\/","title":{"rendered":"Nas\u0131f Mutlu An\u0131lar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>BGSAM<br \/>\n\u201cBelene\u201d de Gaddar ve Merhametsiz Y\u00f6ntem ve Ara\u00e7lar Kulland\u0131lar.<br \/>\n<\/strong><strong>1989 B\u00fcy\u00fck T\u00fcrk Ayaklanmas\u0131!<br \/>\n<\/strong><strong>Demokratik Lig kurulu\u015fu.<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Nas\u0131f Mutlu kimdir?<br \/>\n<\/em><\/strong><em>Nas\u0131f Mutlu, Bulgaristan \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Sliven (\u0130slimye) \u015fehrindeki h\u00fccrelerinde tutulmu\u015f ve kendisine i\u015fkence edildikten sonra bir \u00f6l\u00fcm kamp\u0131 olan \u201cBelene\u201d toplama kamp\u0131na g\u00f6nderilmi\u015f ve daha sonra da Vratsa ili Dolna Kremena k\u00f6y\u00fcne s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015ftir. \u00a024 May\u0131s 1989 tarihinde ailesiyle vedala\u015fmas\u0131na izin verilmeden Bulgaristan\u2019dan Bat\u0131 Avrupa\u2019ya kovulmu\u015f ve oradan T\u00fcrkiye\u2019ye ge\u00e7mi\u015ftir.\u00a0 2011 y\u0131l\u0131nda emeklili\u011fe ayr\u0131l\u0131ncaya kadar Bursa\u2019da bir lisede psikolog \u00f6\u011fretmen olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n<p><em>32 y\u0131l sonra N. Mutlu \u015fu soruyu soruyor: \u201c\u00d6\u011frenimlerine ve tahsil ve uzmanl\u0131k seviyelerine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n T\u00fcrkler neden hep \u201c\u0130n\u015faat Erleri\u201d ve Devlet Demiryollar\u0131nda k\u00f6le gibi askerlik yapt\u0131lar?<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Parti ve devlet g\u00f6revlerinde y\u00f6netici d\u00fczeyinde neden T\u00fcrk yoktu?<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>N\u00fcfusu 100 % T\u00fcrk olan k\u00f6ylerde muhtarlar neden ba\u015fka b\u00f6lgelerden g\u00f6nderilmi\u015f Bulgar\u2019d\u0131? <\/em><\/p><div id=\"bghab-1315324801\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><em>Bulgaristan\u2019\u0131n neden bir T\u00fcrk subay, pilot, savc\u0131, yarg\u0131\u00e7 ve diplomat T\u00fcrk yoktu?<\/em><\/p>\n<p><em>Bulgaristan\u2019\u0131n ana d\u0131\u015f sat\u0131m \u00fcr\u00fcnleri olan t\u00fct\u00fcn ve hayvanc\u0131l\u0131k neden yaln\u0131z T\u00fcrklerin s\u0131rt\u0131ndayd\u0131?<\/em><\/p>\n<p><em>Neden T\u00fcrkler yaln\u0131z madenlerde ve altyap\u0131 tesisleri in\u015faat\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yordu?<\/em><\/p>\n<p><em>***\u00a0 <\/em><\/p>\n<p><strong>Birinci B\u00f6l\u00fcm<\/strong><em>:<\/em><\/p><div id=\"bghab-329097545\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong><em>\u00c7ileli y\u0131llarda ufuk aray\u0131\u015f\u0131<br \/>\n<\/em><\/strong><em>1877-78 Osmanl\u0131 ve Rusya imparatorluklar aras\u0131 sava\u015f\u0131ndan ve Osmanl\u0131 imparatorlu\u011funun bug\u00fcnk\u00fc Bulgaristan topraklar\u0131ndan sonra bu topraklar \u00fczerinde birarada ya\u015fayan b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk ve M\u00fcs\u015f\u00fcman n\u00fcfus kald\u0131. De\u011fi\u015fik kaynaklar yaln\u0131z T\u00fcrklerin 1 milyondan fazla oldu\u011funa i\u015faret ediyor. O zamandan ba\u015flayarak Bulgaristan T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 peki\u015fti ve ayd\u0131nland\u0131. 1925 y\u0131l\u0131nda Bulgar \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti h\u00fck\u00fcmetleri taraf\u0131ndan imzalanan Dostluk ve \u0130\u015fbirli\u011fi Antla\u015fmas\u0131 ve ekindeki Protokollerle<br \/>\n<strong>Bulgaristan\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrkler AZINLIK STAT\u00dcS\u00dc kazand\u0131.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>Arkada kalan y\u00fcz k\u00fcsur y\u0131lda Bulgaristan\u2019daki T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011fa ve M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 de\u011fi\u015fik rejimler ve politik g\u00fc\u00e7ler\u0131n tavr\u0131 farkl\u0131 ve \u00e7eli\u015fkili oldu. Bu nedenle olmak \u00fczere, T\u00fcrkler ve M\u00fcsl\u00fcmanlar huzurlu y\u0131llarla yan yana, pek \u00e7ok a\u011f\u0131r ve g\u00fc\u00e7 d\u00f6nemler de ge\u00e7irdiler.<\/em><\/p>\n<p><em>Tarihin ve ya\u015fanan olaylar\u0131n etnik Bulgarlar ve etnik T\u00fcrkler aras\u0131ndaki ili\u015fkileri pek etkilemedi\u011fini yeri gelmi\u015fken \u015f\u00f6yle kal\u0131n bir \u00e7izgiyle hemen \u00e7izelim. Onlar iyi ve k\u00f6t\u00fc g\u00fcnlerde her devirde omuz omuza iyi ve sad\u0131k kom\u015fu kald\u0131lar. B\u00f6ylesi bir ortam d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka bir yerinde belki de bulunamaz. <\/em><\/p>\n<p><em>Ahalimizin hi\u00e7bir surette hak etmedi\u011fi bir trajedi olarak yaz\u0131lan o u\u011fursuz ve korkun\u00e7 bir hat\u0131ralarla ge\u00e7en 1984-1989 y\u0131llar\u0131 aras\u0131 d\u00f6nem, Bulgaristan T\u00fcrkleri i\u00e7in \u00e7ok a\u011f\u0131rd\u0131. O y\u0131llarda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck polis ve asker g\u00fcc\u00fcyle \u00fczerimize \u00e7ullan\u0131larak ve insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 zul\u00fcm y\u00f6ntemleri uygulanarak isimlerimiz de\u011fi\u015ftirildi. <\/em><\/p>\n<p><em>Belirli haklar\u0131n ve az\u0131nl\u0131klar\u0131n en kutsal\u0131 olan \u015feref, onur ve en ilkel do\u011fan ve sivil haklar\u0131n\u0131n \u00e7i\u011fnendi\u011fi vakit, zorla gasp edilen haklar\u0131n geri al\u0131nmas\u0131 ve sebep olunan zul\u00fcm ac\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6detmek i\u00e7in hakl\u0131 m\u00fccadele hemen kap\u0131 \u00e7almaya ba\u015flar. 1989 May\u0131s Ayaklanmam\u0131z\u0131 ancak ve yaln\u0131z bu a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirebiliriz. Bir\u00e7o\u011fumuzun hakl\u0131 olarak \u201cKaynayan\u201d dedi\u011fimiz 1989 y\u0131l\u0131 Bulgar kom\u00fcnistlerinin 45 y\u0131l idare etti\u011fi d\u00f6nemin sonunu zengin ve heyecanl\u0131, bazen da dramatik ve kanl\u0131 olaylarla simgeledi. Son d\u00f6nemde bu konuda analiz, yorum, yaz\u0131 ve kitaplar yazan gazeteci, tarih\u00e7i, politik bilimci ve yazarlar ve olaylar\u0131 ince okuyup s\u0131k dokuyanlar\u0131n hepsi birden bug\u00fcn art\u0131k Jivkov diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn T\u00fcrklerin May\u0131s Ayaklanmas\u0131 neticesinde devrip yerle bir oldu\u011fu konusunda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fine vard\u0131lar.<br \/>\n<strong>Bu bir politik ayaklanmayd\u0131 ve iktidar devirdi.<\/strong><\/em><\/p><div id=\"bghab-4229441078\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><em>\u00a0Bulgaristan T\u00fcrk n\u00fcfusu be\u015f y\u0131l boyunca daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bask\u0131lar ve ter\u00f6r ya\u015famak zorunda kald\u0131. Ad\u0131n\u0131 s\u00f6ylemesi, dilini konu\u015fmas\u0131, anadilini kullanmas\u0131, gelenek ve t\u00f6relerine g\u00f6re ya\u015famas\u0131, vefat eden yak\u0131nlar\u0131n\u0131 inanc\u0131na ve geleneklerine d\u00f6re topra\u011fa vermesi yasakland\u0131. Hi\u00e7bir su\u00e7u olmayan T\u00fcrkler toplama kamplar\u0131na ve hapishanelere t\u0131k\u0131ld\u0131. S\u00fcrg\u00fcn edildiler.<br \/>\n<strong>Gerginlik \u00f6yle bir doruk noktas\u0131na y\u00fckseldi ki protesto g\u00f6sterileri alaylar\u0131 sel gibi akmaya, meydanlar direni\u015f\u00e7ilere dar gelmeye ba\u015flad\u0131.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u2013 20 May\u0131s 1989\u2019da Kaolinovo ayakland\u0131;<br \/>\n\u2013 21 May\u0131s 1989\u2019da Razgrat\u00f6 Podayva\u00f6 Todorovo\u00f6 Yonkovo ve Kitan\u00e7evo ayakland\u0131;<br \/>\n\u2013 22 May\u0131s 1989\u2019da Pravda, Vokil, Oven ayakland\u0131;<br \/>\n\u2013 23 May\u0131s 1989\u2019da Ezer\u00e7e ve yeniden Yonkovo ayakland\u0131;<br \/>\n\u2013 24 Mau\u0131s 1989\u2019da Samoil garas\u0131 ve Vladimirovtsi ayakland\u0131;<br \/>\n\u2013 25 May\u0131s 1989\u2019da V\u0131rbitsa k\u00f6yleri ayakland\u0131;<br \/>\n\u2013 26 May\u0131sta Antonovo k\u00f6yleri ayakland\u0131;<br \/>\n\u2013 27 May\u0131sta T\u0131rgovi\u015fte, Samuil garas\u0131 bir daha, Obitel y\u00f6resi ve Omurtag ayakland\u0131;<\/p>\n<p>Deliorman ve Dobruca\u00f6 b\u00fct\u00fcn Kuzey Bulgaristan ile birlikte G\u00fcney Do\u011fu Rodoplar, Bat\u0131 Rodoplar ayakland\u0131 ve a\u00e7l\u0131k grevleri yay\u0131ld\u0131k\u00e7a yay\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>1989 May\u0131s ay\u0131 direni\u015flerinin Bulgaristan T\u00fcrk ahalisinin asimilasiyona, g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir adla 5 y\u0131l boyunca \u015fiddetlenen s\u00f6zde \u201csoya d\u00f6n\u00fc\u015f s\u00fcreci\u201d rezilli\u011finin sona ermesine ve eziyet tedbirlerinin hepsinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131na, ayr\u0131ca Bulgaristan T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin, Bulgaristan\u2019da T\u00fcrk kimli\u011finin tan\u0131nmas\u0131nda m\u00fccadele ate\u015fini yakt\u0131.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu nedenledir ki, Bulgaristan\u2019\u0131n en yak\u0131n tarihinde en \u00f6nemli olan olay e\u011fer kom\u00fcnist totaliter rejimin devrilmesiyse, bu b\u00fcy\u00fck davan\u0131n i\u00e7inde ba\u015fat rol oynayan ana g\u00fc\u00e7 Bulgaristan T\u00fcrkleri ve onlar\u0131n siyasi nitelikli 1989 Ayaklanmas\u0131d\u0131r. Nu nedenledir ki, son d\u00f6nemde bu ayaklanma Bulgar gazeteci, tarih\u00e7ileri ve siyaset adamlar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli ara\u015ft\u0131rma ve de\u011ferlendirme konusu olmu\u015ftur.<br \/>\nBu konuda kaleme al\u0131nan bir\u00e7ok kitap<br \/>\n\u201c<strong>1989 May\u0131s T\u00fcrk Ayaklanmas\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctleyen kimdi&#8221;<\/strong>?<br \/>\nSorusunu g\u00fcndeme ta\u015f\u0131d\u0131. Bu ayaklanman\u0131n ard\u0131nda duran \u00f6rg\u00fct, parti ve lider kimdi?<\/p><div id=\"bghab-42038572\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>1989 May\u0131s Ayaklanmas\u0131 tarihsel bir olayd\u0131r. 72 bin T\u00fcrk kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.\u00a0 B\u00fcy\u00fck say\u0131da kurban ve \u015fehit verildi. Bu ayaklanma Bulgaristan T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ne kadar \u00f6nemliyse, Bulgar halk\u0131 i\u00e7in de o kadar \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc May\u0131s ayaklanmas\u0131nda T\u00fcrklerin hedefinde olan, hem totaliter rejimi devirmek hem de demokrasi ve insan haklar\u0131na, adil bir topluma yol a\u00e7makt\u0131.<\/p>\n<p>2021 y\u0131l Bulgaristan\u2019\u0131nda bu ger\u00e7e\u011fi ret eden bir tek akl\u0131 ba\u015f\u0131nda vatanda\u015f bulamazs\u0131n\u0131z. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, bu olaylar irdelenirken olaylara nedenler ve sonu\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha geni\u015f bir yakla\u015f\u0131m gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc art\u0131k yerle\u015fti. 1989 May\u0131s ayaklanmas\u0131n\u0131n kom\u00fcnist totaliter rejim temellerinin, BKP\u2019nin y\u00f6netici rol\u00fcn\u00fcn,\u00a0 i\u015flevini sars\u0131lmas\u0131nda oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fcn ola\u011fan\u00fcst\u00fc b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli oldu. Bulgar halk\u0131n\u0131n bir millet olamad\u0131\u011f\u0131, medeniyeti olmayan topluluklar\u0131n\u0131n devlet kuramayaca\u011f\u0131n\u0131, kursalar bile bu olu\u015fumlar\u0131n ancak halk\u0131 \u00fczen ve ezen i\u015fler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 herkese g\u00f6sterdi. Bulgar halk\u0131 birlik olamad\u0131. Sosyalist milliyet\u00e7ili\u011fi fa\u015fist \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k kadar tehlikeli ve zehirli oldu\u011fu do\u011fruland\u0131. Bununla birlikte, okuma yazmas\u0131 olmayan insanlar\u0131n politik \u00f6rg\u00fctlenmesinin anlams\u0131z oldu\u011funu iddia edenlerin, T\u00fcrklerin hi\u00e7bir \u015fey yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 savunanlar\u0131n sa\u00e7malad\u0131\u011f\u0131, Bulgaristan T\u00fcrklerin dini olan \u0130slam\u2019\u0131n ezilen, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen, hor g\u00f6r\u00fclen, insan erdemlerine ve ahlak\u0131na sald\u0131r\u0131lan insanlar\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc silah\u0131 oldu\u011fu do\u011fruland\u0131. Bulgaristan ayd\u0131n T\u00fcrk erkekleri topland\u0131, kapand\u0131, halk\u0131m\u0131zla irtibat\u0131 kesildi, fakat biz bir kad\u0131n erkil toplum oldu\u011fumuzdan dolay\u0131, kitle \u00f6rg\u00fctlenmesi ve hareketlenmesinde kad\u0131nlar\u0131n rol\u00fc b\u00fcy\u00fck oldu. Kooperatif\u00e7ilik y\u0131llar\u0131nda Bulgaristan T\u00fcrk kad\u0131n\u0131 birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, oerrak hak arama davas\u0131na da sar\u0131lm\u0131\u015f ve siyasi \u015fuura ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. T\u00fcrk kimli\u011fi u\u011fruna ayaklanma bu davada doruk halkad\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u0131llar\u0131n\u0131 tutuk evlerinde, kamplar\u0131nda, \u00f6l\u00fcm adas\u0131nda, s\u00fcrg\u00fcnde ge\u00e7iren bir Bulgaristan T\u00fcrk\u00fc olarak, k\u0131r\u0131lan kemikleri hala s\u0131zlayan bir karde\u015finiz olarak, yak\u0131p \u00fclke \u00e7ap\u0131nda alevlendirdi\u011fimiz olaylarla ilgili samimi bir kat\u0131l\u0131mc\u0131 olarak g\u00f6r\u00fc\u015flerimi, a\u00e7\u0131lan ufukla ilgili fikirlerimi sizlere payla\u015fmak istiyorum.<\/p>\n<p>1984 Aral\u0131\u011f\u0131nda ve 1985\u2019in Ocak, \u015eubat, Mart aylar\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck say\u0131da polis g\u00fcc\u00fc ve askeri birliklerin kat\u0131l\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirildi ve tarihte g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir y\u00fczkaras\u0131 olayd\u0131 olan. Bulgaristan T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan her ki\u015finin ismini, etnik kimli\u011fini ve maddi ve manevi hayat\u0131n\u0131 kapsayan t\u00fcm de\u011ferleri zorla, bask\u0131yla, zul\u00fcm ederek, insan \u015ferefi, t\u00fcm do\u011fal ve sivil haklar\u0131 hi\u00e7e say\u0131larak, ayakalt\u0131na al\u0131narak de\u011fi\u015ftirilmesi, utan\u00e7 veren emsalsiz bir olayd\u0131 bu.<\/p>\n<p>\u0130\u015flenen dev bir cinayetti. En merhametsiz ve insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 y\u00f6ntem ve ara\u00e7lar kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kom\u00fcnist y\u00f6neticiler T\u00fcrk olan her bir ki\u015finin ad\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi, anadillerini, dinlerini ve ahlak\u0131n\u0131 yasaklad\u0131. Ana*baba taraf\u0131ndan verilen bir ismi insan\u0131n kullanamamas\u0131ndan nas\u0131l bir nefret duygusu do\u011fdu? Bildi\u011fin ve kulland\u0131\u011f\u0131n tek dili kullanma hakk\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131 ve bir s\u00fcr\u00fc ba\u015fka yasak. Bu olaylarda y\u00fczlerce hi\u00e7bir su\u00e7u olmayan karde\u015fimiz \u00f6ld\u00fc, dere gibi g\u00f6zya\u015f\u0131 ve kan akt\u0131.<\/p><div id=\"bghab-3303920828\" class=\"bghab-icerik-icine-25-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Milli T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha \u00f6nce bu topraklarda hi\u00e7bir yerde ve hi\u00e7bir vesileyle g\u00f6r\u00fclmemi\u015f \u015fiddetteki kar\u015f\u0131 koymas\u0131n\u0131, sert mukavemetini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde kom\u00fcnist tepe k\u00f6t\u00fcl\u00fckler selini daha ileri s\u00fcr\u00fcyebilmek i\u00e7in Bulgaristan Kom\u00fcnist Partisi \u0130l komitelerine, \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve Devlet G\u00fcvenlik (DS) ilk amirliklerine bir genelge g\u00f6nderdi.\u00a0 Bulgaristan T\u00fcrk ahalisi aras\u0131nda n\u00fcfus sahibi ki\u015filerin, \u00f6\u011fretmen, m\u00fchendis ve doktorlar\u0131n, ayd\u0131nlar\u0131n korkutulmas\u0131, asla ba\u015fkald\u0131ramayacak, \u00f6nc\u00fc olamayacak, bayrak dalgaland\u0131ramayacak kadar feci ezilmesi emredildi. Silahl\u0131 sald\u0131r\u0131lar uzaktan \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f ve haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131. M\u00fcsl\u00fcman askerler k\u0131\u015flalarda kontrol alt\u0131nda tutuluyordu.\u00a0 Yollar kesilmi\u015f, \u015fehirlere girip \u00e7\u0131kmak yasakt\u0131. T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131r\u0131ndan ku\u015f u\u00e7muyordu. Telefon ba\u011f\u0131 yoktu. Postalar \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor, irtibat kesilmi\u015fti. T\u00fcrkiye\u2019ye giden-gelen mektuplar okunuyordu. Binlerce T\u00fcrk ayd\u0131n hemen tutukland\u0131, polis amirliklerinin mahzenlerine at\u0131ld\u0131lar, bu karanl\u0131k mahzenlerde kemikleri k\u0131r\u0131lana kadar d\u00f6v\u00fcld\u00fcler, i\u015fkence g\u00f6rd\u00fcler. Bu sat\u0131rlar\u0131 yazan ben, Tuna deryas\u0131 ortas\u0131nda bulunan \u201cBelene\u201d\u00a0 \u00f6l\u00fcm kamp\u0131na g\u00f6nderilmezden \u00f6nce, Sliven \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n (MVR) nemli ve karanl\u0131k mahzenlerinde 36 g\u00fcn \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fcm. Cellatlar\u0131n merhametsizli\u011fini ve gaddarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u0131rt\u0131mda ya\u015fad\u0131m. Onlara fa\u015fist cellatlar diyorum ve en k\u00f6t\u00fc olan\u0131n da k\u00fcf\u00fcrleri ve i\u011fren\u00e7 tav\u0131rlar\u0131yla insan onuruma dokunan, ruhumda asla kapanmayacak yaralar a\u00e7t\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6zellikle belirtmek istiyorum. Benim gibi hi\u00e7bir su\u00e7u olmayan y\u00fczbinlerce karde\u015fim ge\u00e7ti bu i\u011fren\u00e7 tuzaklardan ve sonra da zindanlara, toplama kamplar\u0131na ve s\u00fcrg\u00fce at\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n<p>Bu zul\u00fcm, ge\u00e7ici ve ancak d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte de olsa baz\u0131 sonu\u00e7lar vermi\u015fti. 1987 y\u0131l\u0131n\u0131n ortalar\u0131na kadar Bulgaristan T\u00fcrk ahalisi \u201cba\u015fa gelen \u00e7ekilir\u201d havas\u0131na girmi\u015f ve sanki boynunu e\u011fmi\u015fti bir duyars\u0131z kitle g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc veriyordu. BKP, bu aldat\u0131c\u0131 tablodan yararlanmak amac\u0131yla, elindeki t\u00fcm imk\u00e2nlardan yararlanarak, T\u00fcrk ahalisinin asimilasyon s\u00fcrecini kabullendi\u011fini balland\u0131ra balland\u0131ra anlatmaya ba\u015flad\u0131.\u00a0 O d\u00f6nemde kom\u00fcnistlerin en b\u00fcy\u00fck silah\u0131 yaland\u0131. Yalanda \u00fcstlerine yoktur. T\u00fcrkler isimlerini de\u011fi\u015ftirmeye davul zurnayla g\u00f6n\u00fcll\u00fc gittikleri anlat\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p><strong>Ger\u00e7ek durum ise \u015f\u00f6yleydi:<br \/>\n<\/strong>1987 y\u0131l\u0131n\u0131n ortalar\u0131ndan 1988 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda Bulgaristan T\u00fcrk ahalisi ku\u015fkular\u0131ndan ve korkudan, i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc psikolojik durumdan s\u0131yr\u0131lm\u0131\u015f ve bilin\u00e7li \u015fahlanmaya koyulmu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>D\u00fcnya de\u011fi\u015fiyordu:<br \/>\n<\/strong>1987\u2019den ba\u015flayarak \u00f6zg\u00fcr d\u00fcnyan\u0131n insan haklar\u0131 konusunda Do\u011fu \u00fclkelerine bask\u0131s\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131. Bulgaristan T\u00fcrklerinin durumu uluslararas\u0131 konferans ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde ana konu olmu\u015ftu. Ekonomi stop etmi\u015f, devlet y\u00f6netimi paniklemi\u015fti. Gorba\u00e7ov\u2019la SSCB\u2019inde durum de\u011fi\u015fti. Bulgaristan T\u00fcrkleri politikaya kulak a\u00e7maya ba\u015flad\u0131. Herkesin elinde gazete, radyo hep a\u00e7\u0131kt\u0131. TRT, Bi Bi Ci, \u201cAlmanya\u2019n\u0131n Sesi\u201d, \u201cAmerika\u2019n\u0131n Sesi\u201d, \u201cH\u00fcr Avrupa\u201d her eve girdi. Kom\u00fcnistler \u015fereften, edep ve namus s\u00f6ylerken yalan s\u00f6yl\u00fcyor, Radyolar ger\u00e7ek konu\u015fuyordu. T\u00fcrklerin ruh hali de\u011fi\u015fti. \u201cBelene\u201d \u00f6l\u00fcm kamp\u0131nda 19 ay tutulduktan sonra Vratsa ili \u201cDolna Kremena\u201d k\u00f6y\u00fcne s\u00fcrg\u00fcn edildim. G\u00f6r\u00fc\u015fmecilerim \u201cs\u00f6yle ne yapal\u0131m, sana yard\u0131m etmek istiyoruz!\u201d diyordu. Konu\u015fmalarda radyolardan i\u015fittiklerini payla\u015f\u0131yorlard\u0131. Korku yenilmi\u015fti. T\u00fcrk ruhu \u015fahlanm\u0131\u015ft\u0131. Son sava\u015fa haz\u0131rlan\u0131yordu. Ba\u015fka bir \u00f6rnek: Yasim adl\u0131 bir \u00f6\u011frencim vard\u0131. O b\u00fcy\u00fcd\u00fc ve aile kurdu. Bir sabah o\u011flu Zeki birinci s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencisi, okula ge\u00e7 kal\u0131r.<br \/>\n\u00d6\u011fretmeni, \u201c<strong>Ne oldu? Neden ge\u00e7 kald\u0131n<\/strong>?\u201d diye sordu\u011funda ald\u0131\u011f\u0131 cevap \u015fu olur: \u201c<strong>\u00d6\u011fretmenim, \u201cH\u00fcr Avrupa Radyosunu dinledim!<\/strong>\u201d cevab\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. Radyolar bizim korkuyu yenip stresten kurtulmam\u0131zda ola\u011fan\u00fcst\u00fc b\u00fcy\u00fck rol oynad\u0131. Bask\u0131lar sertti ve 2-3 sene aras\u0131z s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc, yard\u0131m vaat eden bir g\u00fc\u00e7 belirmi\u015fti.\u201d<\/p>\n<p><strong>Sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri dedi\u011fim (h\u00fck\u00fcmet d\u0131\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme) \u00a0yap\u0131lanma o zaman ba\u015flad\u0131.<br \/>\n<\/strong>Y\u0131l 1988\u2019di. \u0130nsan haklar\u0131 ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 an konu oldu ve \u00f6rg\u00fctlenme ba\u015flad\u0131. Bulgar \u00f6rg\u00fctleri ilk kez T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n sorunlar\u0131na programlar\u0131na yer vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130nsan\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131ran ve g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7an olaylardan birisi budur.<\/p><div id=\"bghab-2494193933\" class=\"bghab-icerik-icine-30-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>T\u00fcrkiye\u2019de y\u00fckselen tepkiler.<br \/>\n<\/strong>Pomak ve \u00c7ingene olaylar\u0131nda oldu\u011fu gibi zulm\u00fcn unutturulmas\u0131na yol vermemek, T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n inanc\u0131n\u0131n ve m\u00fccadele azminin y\u00fckseltilmesi, d\u00fcnya kamuoyunun deste\u011finin kazan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin, politik partilerin, stk-lar\u0131n ve medyan\u0131n olaylar\u0131 g\u00fcndemde tutup halk\u0131 uyand\u0131rma \u00e7abalar\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 oldu. Balkanlar\u0131 sarsan mitingler d\u00fczenlendi.<\/p>\n<p><strong>Politikac\u0131 ve BKP organlar\u0131n\u0131n zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131<br \/>\n<\/strong>1987 y\u0131l\u0131nda Bulgaristan\u2019da parti organlar\u0131 ve milis g\u00fc\u00e7leri gerilemeye ba\u015flad\u0131. T\u00fcrkler isimlerini ve anadillerini kullan\u0131yor, gizlice de olsa s\u00fcnnet, d\u00fc\u011f\u00fcn, gece, mevlit i\u015flerini bildikleri gibi yapmaya devam ediyor, oru\u00e7 tutuyor ve kurban kesip bayramla\u015f\u0131yorlard\u0131. Cezaland\u0131r\u0131l\u0131nca \u00f6deyip bildikleri gibi ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Devlet bu i\u015flerle ba\u015fa \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131n\u0131 sezmeye ba\u015flad\u0131. Fiziksel olarak yeniden \u00fcreyen milletimizin k\u00fclt\u00fcr\u00fc de ya\u015f\u0131yordu.<\/p>\n<p><strong>Ayd\u0131nlar ve n\u00fcfus sahibi ki\u015filer \u00f6nc\u00fcyd\u00fc<\/strong><strong><br \/>\n<\/strong>1984 y\u0131l\u0131 sonlar\u0131nda ve 1985 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda \u201c<strong>askeri seferberli<\/strong>k\u201d bahanesiyle toplanan T\u00fcrk ayd\u0131nlardan bir k\u0131sm\u0131 evlerinden ve ailelerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rken, ba\u015fka daha b\u00fcy\u00fck bir grup toplama kamplar\u0131na ve hapishanelere at\u0131ld\u0131. Daha da b\u00fcy\u00fck bir T\u00fcrk grup ise i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Buna ra\u011fmen T\u00fcrkler aras\u0131nda suskunluk ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcde huzur vard\u0131. Bu f\u0131rt\u0131nadan \u00f6nceki sakinlikti. 1987 y\u0131l\u0131nda ayd\u0131nlar grubu stres ve korkudan di\u011ferlerinden \u00f6nce silkinde ve \u00f6nc\u00fcl\u00fck i\u015flevini yeniden \u00fcstlendi. Tarihsel an yakla\u015f\u0131yordu.<\/p>\n<p>Ayd\u0131n kesimden bir k\u0131sm\u0131n\u0131n halk\u0131m\u0131za ihanet etti\u011fini belirtmem iyi olur. Kom\u00fcnist ruha ba\u011fl\u0131 kalanlar vard\u0131, fakat hepsi k\u0131r\u0131lmad\u0131. \u0130simlerle ilgili bildiri imzalayan hocalar\u0131m\u0131z da bir iki de\u011fildir.<\/p>\n<p><strong>Toplama kamplar\u0131na g\u00f6nderilenlerin halk \u00fczerindek<em>i etkisi<\/em><\/strong><br \/>\nHapishanelere ve toplama kamplar\u0131na g\u00f6nderilen ayd\u0131nlar\u0131n T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n korku ve stresten kurtulmas\u0131ndaki etkisi b\u00fcy\u00fck oldu. \u0130nsanlar \u201cbu karde\u015flerimiz toplama kamplar\u0131nda ve hapishanelerde ne i\u00e7in yat\u0131yor?\u201d\u00a0 sorusunu sormaya ba\u015flad\u0131. Aile ba\u015flar\u0131 parmakl\u0131klar alt\u0131nda bulunanlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na ve e\u015flerine maddi yard\u0131m eli uzat\u0131ld\u0131. Dayan\u0131\u015fma hareketi ba\u015flad\u0131. Bir \u00f6rnek: Ekiz k\u0131zlar\u0131m var. Birisi 1988\u2019de evlendi. D\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc 19. 9. 1988\u2019 tarihindeydi. \u00a0D\u00fc\u011f\u00fcne gitmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015ftim. 25 Ocak 1988\u2019de tutuklanm\u0131\u015ft\u0131m ve 4 y\u0131ldan beri i\u00e7erdeydim. 4 Y\u0131l k\u00f6y\u00fcm\u00fc ve yak\u0131nlar\u0131m\u0131 g\u00f6rmemi\u015ftim. M\u00fccadelemizin zafer an\u0131na kadar geri d\u00f6nmek istemiyordum. K\u0131z\u0131m\u0131n g\u00f6zya\u015flar\u0131na, yak\u0131nlar\u0131m\u0131n bask\u0131s\u0131na dayanamad\u0131m. Makamlar 3 g\u00fcn izin verdiler ve gittim. Herkesi ve her \u015feyi \u00e7ok \u00f6zlemi\u015ftim. Ne de olsa polisin bana 3 g\u00fcn izni neden verdi\u011fi i\u00e7imde bir kurttu. Sonra anlad\u0131m halk\u0131n bana nas\u0131l davranaca\u011f\u0131n\u0131 tespit etmek istiyorlard\u0131. Geldi\u011fimi i\u015fitenlerin hepsi d\u00fc\u011f\u00fcne geldi. Polisin engellemelerine ra\u011fmen, t\u00fcm etraf k\u00f6yler d\u00fc\u011f\u00fcne akt\u0131. Her gelen beni g\u00f6rmek, elimi s\u0131kmak boynuma sar\u0131lmaya can at\u0131yordu. Herkesin g\u00f6z\u00fcnde ben bir kahramand\u0131m. Herkes bayram etti. Sofralar kuruldu. Ailem bu i\u015fin b\u00f6yle olaca\u011f\u0131n\u0131 sezmi\u015f, tar\u0131m kooperatifinden 11 koyun, 65 kasa bira ve 40 litre rak\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131. Masraf\u0131 \u00f6demeye gittim. \u00d6nce kooperatife u\u011frad\u0131m.<br \/>\n\u201c<strong>Borcun yok<\/strong>!\u201d dediler. Neden? Dedim.<br \/>\n\u201c<strong>Dostlar\u0131ndan bir grup geldiler ve \u00f6dediler<\/strong>!\u201d cevab\u0131n\u0131 ald\u0131m. Olu\u015fan yeni durum bana, T\u00fcrklerin T. Jivkov \u00f6n\u00fcnde hi\u00e7bir zaman boyu e\u011fmeyeceklerine g\u00fcven verdi.<\/p><div id=\"bghab-1440817949\" class=\"bghab-icerik-icine-35-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>G\u00fcya <strong><em>\u201csoya d\u00f6nme s\u00fcrecinde\u201d<\/em><\/strong> b\u00fcy\u00fck say\u0131da T\u00fcrk fiziksel ve ruhsal a\u011f\u0131r darbeler ald\u0131. Beden yaralar\u0131m\u0131z zaman\u0131n ge\u00e7mesiyle savmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Manevi yaralar, insanlar\u0131n kalbinde a\u00e7\u0131lan yaralar derinle\u015fti ve derinle\u015fiyor. \u0130lk y\u0131llarda sustular, dertlerini d\u00f6kmek i\u00e7in, uygun zaman beklediler. 1989 May\u0131s Ayaklanmas\u0131nda ellerinde bayrak ta\u015f\u0131yanlar, \u00f6n saflarda y\u00fcr\u00fcyenler, halk\u0131 y\u00fcreklendirenler onlard\u0131.<\/p>\n<p>Verdi\u011fim \u00f6rneklerle 1989 May\u0131s\u0131nda Milli T\u00fcrk ayaklanmas\u0131na kat\u0131l\u0131m\u0131n bu denli yo\u011fun olmas\u0131n\u0131n nedenlerini anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bunlar benim g\u00f6r\u00fc\u015flerimdir. Bunla yeni nedenler ve deliler ekleyebilirim. Burada yan\u0131t verilmesi gereken \u015f\u00f6yle bir soru var: \u201c<strong>1988 ve 1989 y\u0131l\u0131nda, devletin sert engelleme \u00e7abalar\u0131na ra\u011fmen,\u00a0 ya\u011fmurdan sonra mantar gibi belirmeye ba\u015flayan insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fctlerinin rol\u00fc neydi<\/strong>?\u201d<\/p>\n<p>Son y\u0131llarda Bulgaristan a\u011f\u0131r ekonomik ve politik duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc ve \u00fclkeyi bu sosyal ve politik durumdan \u00e7\u0131karma yollar\u0131 aramaya \u00e7al\u0131\u015fan Bulgar ayd\u0131nlar\u0131 ve yurtseverlerinden bir k\u0131sm\u0131 1988\u2019de birle\u015fme ve \u00f6rg\u00fctlenme yolunu se\u00e7ti. \u0130nsan haklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in ilk \u00f6rg\u00fctleri kuran ve kom\u00fcnist rejimin keyfi sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131n, \u00fcslendikleri b\u00fcy\u00fck rizikoya ra\u011fmen ilk ad\u0131mlar\u0131 atan bu kahramanlar\u0131 kutluyorum. Bulgaristan i\u00e7in tarihsel olan o g\u00fcnlerde \u00f6n plana \u00e7\u0131kan dernekler \u015funlard\u0131: \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Derne\u011fi; A\u00e7\u0131kl\u0131k ve De\u011fi\u015fiklik Kul\u00fcb\u00fc; Ruse \u015fehrini Koruma komitesi ve ba\u015fkalar\u0131. Fikir sahibi ve d\u00fc\u015f\u00fcnen Bulgarlar\u0131 \u0130liya Minev\u2019in Ba\u011f\u0131ms\u0131z \u0130nsan Haklar\u0131 Derne\u011fi s\u0131ralar\u0131na toplad\u0131. B\u00fcy\u00fck say\u0131da T\u00fcrk de bu \u00f6rg\u00fct ve derneklere girdiler. Bu derneklerin bir\u00e7o\u011funun programlar\u0131nda T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n sorunlar\u0131na \u00f6ncelik tan\u0131nd\u0131.\u00a0 Zaman\u0131n ge\u00e7mesiyle T\u00fcrkler Bulgar \u00f6rg\u00fct ve derneklerindeki sorunlar aras\u0131nda T\u00fcrk probleminin \u00f6ncelikli olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rebildiler. T\u00fcrklerin zorla asimilasyon edilmesine kesinlikle son verilmesi amac\u0131yla T\u00fcrkler kendileri \u00f6rg\u00fctlenme yolunu se\u00e7tiler. Bu \u00f6rg\u00fctlerin hedefinde olan, Bulgaristan\u2019\u0131n aln\u0131na kara bir leke olarak yap\u0131\u015fan, T\u00fcrkleri zor kullanarak asimile etme siyasetine ve s\u00fcrecine son verilmesi vard\u0131. Bu u\u011furdaki \u00e7al\u0131\u015fmalar yo\u011funla\u015f\u0131rken \u0130nsan Haklar\u0131n\u0131 Savunmak \u0130\u00e7in Demokratik Birlik (Liga) partisi ve <strong><em>\u201cViyana \u2013 89\u201d<\/em><\/strong> ve ba\u015fka \u00f6rg\u00fctler kuruldu.<\/p>\n<p><strong>Demokratik Birlik (Lig) kuruldu:<br \/>\n<\/strong>Bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn kurulu\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yak\u0131ndan izleme f\u0131rsat\u0131m oldu. Bu, \u00f6rg\u00fct\u00fcn kurucular\u0131 olan <strong>Mustafa \u00d6mer, Ali Ormanl\u0131 ve Sabri \u0130skender<\/strong>\u2019in benim s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015f oldu\u011fum k\u00f6y\u00fcn \u00e7ok yak\u0131n\u0131ndaki k\u00f6yde s\u00fcrg\u00fcn olmalar\u0131ndan kaynakland\u0131. Bu onurlu, korkmaz ve y\u00fcksek bilin\u00e7li ki\u015filerin \u0131srar\u0131na kar\u015f\u0131n, ben kalp ve kalbimin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla ilgili (tansiyonun 100-160\u2019a d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc, o zaman ald\u0131\u011f\u0131m ila\u00e7lar fayda etmiyordu)\u00a0 ciddi sorunlar\u0131m oldu\u011fundan dolay\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn kuru\u015funda ve \u00fclke \u00e7a\u011f\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmesinde fala etkin olamad\u0131m. \u00d6rg\u00fct\u00fcn h\u0131zla yay\u0131lmas\u0131na ve \u00f6r\u00fclmesine katk\u0131m oldu\u011fumu s\u00f6yleyebilirim<strong>.<br \/>\nDemokratik Birlik (Lig) \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn hedefleri \u00fcst\u00fcne daha ayd\u0131n T\u00fcrkleri bilgilendirmek \u00f6deviyle karde\u015fim Mustafa Bilalov (Mutlu) ve \u015eumen\u2019e ba\u011fl\u0131 Konevo k\u00f6y muhtar\u0131 Ahmet Osmanov\u2019u (\u00d6zt\u00fcrk) Gerlovo, Deliorman ve Dobruca k\u00f6ylerini dola\u015fmaya g\u00f6nderdim. Bulgaristan T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma m\u00fccadelesi tarihinde, ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri emsalsiz kahramanl\u0131k dolay\u0131s\u0131yla, Yablanovo k\u00f6y\u00fcnden m\u00fch. H\u00fcseyin Nuhov, Sabri \u0130skender\u2019in k\u0131z karde\u015fi ve Ali Ormanl\u0131\u2019n\u0131n k\u0131z\u0131n\u0131n ismiyle birlikte alt\u0131n harflerle yaz\u0131lacakt\u0131r<\/strong>.<\/p><div id=\"bghab-313363801\" class=\"bghab-icerik-icine-40-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Partinin program ve t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc yaz\u0131ld\u0131, \u00e7o\u011falt\u0131ld\u0131 ve \u00fclke i\u00e7inde, parti, devlet ve h\u00fck\u00fcmet y\u00f6netimine g\u00f6nderildi. Partinin kurulu\u015fu halk taraf\u0131ndan co\u015fkuyla kar\u015f\u0131land\u0131 ve b\u00fcy\u00fck destek buldu.<\/p>\n<p>Benim s\u00fcrg\u00fcn edildi\u011fim k\u00f6y Mezdra tren gar\u0131na yak\u0131nd\u0131. Lig kurucular\u0131n\u0131n s\u00fcrg\u00fcnde bulundu\u011fu k\u00f6ylere gitmek i\u00e7in kald\u0131\u011f\u0131m k\u00f6yden ge\u00e7iliyordu. Demokratik Birlik (Lig) \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olmak i\u00e7in \u00fclkenin de\u011fi\u015fik yerlerinden ak\u0131n ak\u0131n insan geliyordu. Onlarda belirli bir k\u0131sm\u0131 \u00f6nce bana u\u011fruyorlard\u0131. Kimileri dilek\u00e7elerini bana b\u0131rak\u0131yorlard\u0131. Baz\u0131lar\u0131n\u0131 ise, temas kurmak i\u00e7in, k\u00f6y\u00fcme en yak\u0131n olan Sabri \u0130skender\u2019in kald\u0131\u011f\u0131 k\u00f6ye g\u00f6nderiyordum. 1989 Oca\u011f\u0131nda yan\u0131ma u\u011frayanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 hafta itibar\u0131yla veriyorum: (O zaman kay\u0131t defterim vard\u0131 ve isimleri yaz\u0131l\u0131d\u0131r.)<\/p>\n<p><strong>OCAK 1989:<\/strong><\/p>\n<p>Birinci hafta \u2013 3<br \/>\n\u0130kinci hafta \u2013 5<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc hafta \u2013 4<br \/>\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc hafta \u20137<\/p>\n<p><strong>\u015eUBAT 1989:<\/strong><\/p><div id=\"bghab-860520354\" class=\"bghab-icerik-icine-45-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Birinci hafta \u2013 6<br \/>\n\u0130kinci hafta \u2013 8<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc hafta \u2013 7<br \/>\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc hafta \u201311<\/p>\n<p><strong>MART 1989:<\/strong><\/p>\n<p>Birinci hafta \u2013 7<br \/>\n\u0130kinci hafta \u2013 3<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc hafta \u2013 8<br \/>\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc hafta \u20134<\/p>\n<p><strong>N\u0130SAN 1989:\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Birinci hafta \u2013 13<br \/>\n\u0130kinci hafta \u2013 11<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc hafta \u2013 8<br \/>\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc hafta \u20139<\/p><div id=\"bghab-4232552210\" class=\"bghab-icerik-icine-50-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>\u00a0MAYIS 1989:<\/strong><\/p>\n<p>Birinci hafta \u2013 12<br \/>\n\u0130kinci hafta \u2013 14<br \/>\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc hafta \u2013 23<\/p>\n<p>1989\u2019un 24 May\u0131s sabah\u0131, erken saatte e\u015fim beni g\u00f6rmeye gelmi\u015fti. E\u015fim hemen gelmi\u015fti ki, polis kald\u0131\u011f\u0131m eve dald\u0131, bizi d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131lar ve Sofya\u2019ya g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Ara\u00e7lar Softa Merkez Tren \u0130stasyonu \u00f6n\u00fcnde durdu. Ara\u00e7tan indik ve polis bana \u015f\u00f6yle dedi: \u201c<strong>Bu devlette size daha fazla yer yok, gidece\u011finiz Bat\u0131 devletini se\u00e7iniz ve kendinize tren bileti al\u0131n\u0131z<\/strong>.\u201d K\u0131rm\u0131z\u0131 pasaport i\u00e7in dilek\u00e7e vermemi\u015ftik. Bunu kendi inisiyatifleriyle yap\u0131yorlard\u0131. \u00c7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 ve y\u0131llar y\u0131l\u0131 namuslu emek ve al\u0131n teriyle elde ettiklerimizi arkam\u0131zda b\u0131rakarak, pis bir kendi yavrusu gibi bizi \u00fclkemizden att\u0131lar. Bulgaristan T\u00fcrklerinin \u201cB\u00fcy\u00fck G\u00f6\u00e7\u00fc\u201d ba\u015fl\u0131yordu. Kom\u00fcnist rejim T\u00fcrklere yenik d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Ard\u0131ndan iktidar de\u011fi\u015fikli\u011fi ve ekonomik, sosyal, siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel alanda seri yenilgiler ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ya\u015fanacakt\u0131. Bulgarlar T\u00fcrkler olmadan toplum ve devlet kurup y\u00f6netemeyecekleri bir t\u00fcrl\u00fc anlayamad\u0131lar. Kendi medeniyetleri yoktu, dikey k\u00fclt\u00fcrleri de olmad\u0131\u011f\u0131ndan devlet kurma ara\u00e7lar\u0131na sahip de\u011fillerdi ve tek milletli ve tek dilli devlet kurma denemeleri ise, n\u00fcfusun yar\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6tekile\u015ftiriyor ve milli birlik kap\u0131lar\u0131n\u0131 kap\u0131yordu.\u00a0 Bulgar meclisinin kap\u0131s\u0131nda B\u0130RL\u0130KTEN G\u00dc\u00c7 DO\u011eAR yazsa da, g\u00fcc\u00fck k\u00fclt\u00fcrlerin etkile\u015fiminden kaynakland\u0131\u011f\u0131 bilincine varamad\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>O kritik g\u00fcnlere bir daha bakal\u0131m.<br \/>\n<\/strong>Demokratik Lig partisine \u00fcye olmak i\u00e7in yan\u0131ma gelenler, beraberlerinde yak\u0131nlar\u0131ndan, kom\u015fular\u0131ndan ve dostlar\u0131ndan deste deste dilek\u00e7e vard\u0131. Bu dilek\u00e7eleri hemen Sabri \u0130skender\u2019e g\u00f6nderiyordum. Ziyarete gelenlerden baz\u0131lar\u0131 bir iki saat, baz\u0131lar\u0131 da bir iki g\u00fcn kal\u0131yordu. Ben kendileriyle konu\u015fuyor, Bulgaristan\u2019da T\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyabilmek i\u00e7in fikirleri ve niyetlerini \u00f6\u011frenme f\u0131rsat\u0131m oluyordu. \u201c<strong>Demokratik Lig partisinden beklentileriniz var m<\/strong>\u0131?\u201d sorusuna yan\u0131tlar\u0131n\u0131 2 kategoride toplayabilirim:<\/p>\n<p>-1- Daha iyi \u00f6\u011frenimli ve gen\u00e7 olanlar, haklar\u0131n\u0131 elde edebilmek i\u00e7in \u00f6rg\u00fctl\u00fc m\u00fccadeleye ba\u015flamalar\u0131 gerekti\u011fini ve bunu yapabilmek i\u00e7in b\u00f6yle bir partide \u00f6rg\u00fctlenmeleri gerekti\u011fine inanm\u0131\u015f olduklar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131.<\/p><div id=\"bghab-246830273\" class=\"bghab-icerik-icine-55-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>-2- \u00d6\u011fretim d\u00fczeyleri daha alt d\u00fczeyde olan ve daha ya\u015fl\u0131 olan kesim ise, bir direni\u015f \u00f6rg\u00fct\u00fcne kat\u0131lmadan T.C.\u2019ne g\u00f6\u00e7 etme imk\u00e2n\u0131 bulamayacaklar\u0131n\u0131 bildiriyorlard\u0131.<\/p>\n<p><strong>2 \u00f6rnek: <\/strong><\/p>\n<p>-1989\u2019un 15 Mart tarihinde Sliven\u2019e ba\u011fl\u0131 Filaretovo k\u00f6y\u00fcnden 2 ya\u015fl\u0131 erkek e\u015fleriyle birlikte beni g\u00f6rmeye gelmi\u015flerdi. Konu\u015furken Sabri \u0130skender\u2019in yan\u0131na gitmek istediklerini s\u00f6ylediler. Ben onlar\u0131 bir ara\u00e7la \u201cKameno Pole\u201d k\u00f6y\u00fcne g\u00f6nderdim. D\u00f6n\u00fc\u015fte bir ak\u015fam benimle kald\u0131lar. Konu\u015furken onlara \u015funu sordum: \u201c<strong>Siz Sabri \u0130skender\u2019in yan\u0131na neden gittiniz ve onun arkada\u015flar\u0131yla birlikte kurduklar\u0131 partiye neden \u00fcye oldunuz?<\/strong>\u201d \u015eu yan\u0131t\u0131 ald\u0131m ve yan\u0131t beni \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131: \u201c<strong>Biz devlet g\u00fcvenlik \u201cDS\u201d kara cetveline gitmek istiyoruz. Siz bu siyah cetveldesiniz ve yak\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye gideceksiniz ve bu cehennemden kurtulacaks\u0131n\u0131z. Bug\u00fcn kuzu gibi susanlar, bu \u00e7ileyi daha nice y\u0131l \u00e7ekecekler.\u201d<\/strong><\/p>\n<p>-1989\u2019un 27 \u015eubat tarihinde Yusuf ad\u0131nda bir ya\u015fl\u0131 yan\u0131ma geldi. Sohbet ederken o bana \u015f\u00f6yle dedi: \u201c<strong>Sizin burada T\u00fcrkiye\u2019ye gitmek isteyenlerin cetvelini yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 i\u015fittim, benim gelmemin sebebi budur.<\/strong>\u201d<\/p>\n<p>Demokratik Lig partisine \u00fcye olanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, T\u00fcrkiye\u2019ye gidebilmek i\u00e7in partimizi a\u00e7\u0131lan yol gibi g\u00f6rmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p><div id=\"bghab-1186233339\" class=\"bghab-icerik-icine-60-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Biz ise g\u00f6r\u00fc\u015fmelerimizde onlar\u0131 politik \u00f6rg\u00fctlenmenin Bulgaristan T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ne kadar \u00f6nemli oldu\u011fu konusunda ayd\u0131nlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk. Partimiz kurucu kongre haz\u0131rl\u0131klar\u0131na ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Devam edecek.<\/p>\n<p>\u0130kinci b\u00f6l\u00fcm:\u00a0Bulgaristan T\u00fcrklerinin Sesi Gazetesi, tarih: 1 May\u0131s 2021.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.marginalia.bg\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Belene-4.jpg?resize=640%2C361&#038;ssl=1\" alt=\"\u041d\u0430\u0441\u044a\u0444 \u041c\u0443\u0442\u043b\u0443: \u041d\u0438\u0435, \u0438\u0437\u043f\u0440\u0430\u0442\u0435\u043d\u0438\u0442\u0435 \u043d\u0430 \u043e\u0441\u0442\u0440\u043e\u0432 \u0411\u0435\u043b\u0435\u043d\u0435, \u0441\u0432\u0438\u0434\u0435\u0442\u0435\u043b\u0441\u0442\u0432\u0430\u043c\u0435. \u0411\u044f\u0445\u0430  \u0438\u0437\u043f\u043e\u043b\u0437\u0432\u0430\u043d\u0438 \u043d\u0430\u0439-\u0436\u0435\u0441\u0442\u043e\u043a\u0438 \u0438 \u043d\u0435\u0447\u043e\u0432\u0435\u0448\u043a\u0438 \u043c\u0435\u0442\u043e\u0434\u0438 \u0438 \u0441\u0440\u0435\u0434\u0441\u0442\u0432\u0430 | \u0410\u043a\u0446\u0435\u043d\u0442, \u0410\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437,  \u0410\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437\u0438 | Marginalia\" width=\"640\" height=\"361\" \/><\/p>\n<div id=\"bghab-8846496\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>BGSAM \u201cBelene\u201d de Gaddar ve Merhametsiz Y\u00f6ntem ve Ara\u00e7lar Kulland\u0131lar. 1989 B\u00fcy\u00fck T\u00fcrk Ayaklanmas\u0131! Demokratik Lig kurulu\u015fu. Nas\u0131f Mutlu kimdir? Nas\u0131f Mutlu, Bulgaristan \u0130\u00e7 \u0130\u015fleri<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":53895,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-53894","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/nasaf.jpg?fit=650%2C795&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-e1g","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53894","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=53894"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53894\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/53895"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=53894"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=53894"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=53894"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}