{"id":50937,"date":"2020-11-19T17:51:46","date_gmt":"2020-11-19T14:51:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=50937"},"modified":"2021-01-31T02:50:27","modified_gmt":"2021-01-30T23:50:27","slug":"bulgaristanda-turk-azinliga-yonelik-unutulmus-uc-buyuk-siyasi-suikast","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/bulgaristanda-turk-azinliga-yonelik-unutulmus-uc-buyuk-siyasi-suikast\/","title":{"rendered":"BULGAR\u0130STAN\u2019DA T\u00dcRK AZINLI\u011eA Y\u00d6NEL\u0130K UNUTULMU\u015e \u00dc\u00c7 B\u00dcY\u00dcK S\u0130YAS\u00ce SU\u0130KAST"},"content":{"rendered":"<p>B\u00fclent YILDIRIM<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 kurulan suikast\u00e7\u0131 \u00f6rg\u00fctler.<\/strong><\/p>\n<p>Bulgaristan\u2019daki T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lar ve sald\u0131r\u0131lard\u0131r. Bu bask\u0131 ve sald\u0131r\u0131lar do\u011frudan do\u011fruya devlet eliyle olmasa da Bulgaristan\u2019da \u00f6zellikle T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 faaliyet g\u00f6steren baz\u0131 \u00f6rg\u00fctler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmekteydi. Bunlar aras\u0131nda, Rodna Za\u015ftita (M\u00fcdafi Vatan Cemiyeti), Dobruca Komitas\u0131 ve Trakya Komitas\u0131<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 bask\u0131 ve sald\u0131r\u0131lar\u0131yla \u00f6n plana \u00e7\u0131kan \u00f6rg\u00fctlerdir.<\/strong><\/p>\n<p>Rodna Za\u015ftita, a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7i ve fa\u015fist e\u011filimli bir yap\u0131da olup ba\u015fta T\u00fcrkler olmak \u00fczere Bulgaristan\u2019daki b\u00fct\u00fcn az\u0131nl\u0131klara kar\u015f\u0131 faaliyet g\u00f6steren \u00f6rg\u00fctlerin ba\u015f\u0131nda gelmekteydi. \u00d6rg\u00fct\u00fcn idarecileri emekli generaller gibi genellikle asker k\u00f6kenli ki\u015filerdir (Ba\u015fbakanl\u0131k Cumhuriyet Ar\u015fivi (BCA), 030-0-010-000-000-243-646-19 lef 13.)<\/p><div id=\"bghab-2666186827\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Romanya taraf\u0131ndan ilhak edilen Dobruca\u2019n\u0131n geri al\u0131nmas\u0131 ve orada ya\u015fayan Bulgarlar\u0131n g\u00f6\u00e7 etmesini engellemek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan Dobruca te\u015fkilat\u0131 \u00f6zellikle Deliorman ve kuzey Bulgaristan\u2019daki T\u00fcrklere bask\u0131lar\u0131yla dikkat \u00e7ekmektedir (B.C.A., 030-0-010-000-000-243-646-19 lef 12.).<\/p>\n<p>G\u00fcney Bulgaristan\u2019da T\u00fcrklerin \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturdu\u011fu Rodoplar b\u00f6lgesinde faaliyet g\u00f6steren ve \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda i\u015flenen suikastlar\u0131n da faili olarak g\u00f6r\u00fclen Trakya Komitas\u0131 T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 en \u00e7ok can yakan \u00f6rg\u00fctlerin ba\u015f\u0131nda gelir.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte Bat\u0131 ve Do\u011fu Trakya\u2019dan g\u00f6\u00e7 eden Bulgar muhacirlere sosyal yard\u0131m ama\u00e7l\u0131 1918 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda kurulan Trakya Komitesi ger\u00e7ekte Trakya co\u011fraf\u00ee b\u00f6lgesini T\u00fcrk ve Yunan idarelerinden kopararak Bulgaristan\u2019a ilhak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (B.C.A., 030-0-010-000-000-243-646-19 lef 9.).<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrk ahalisinin ileri gelenlerine suikastlar.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Birinci olay.<\/strong><\/p><div id=\"bghab-3120467293\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Bulgaristan\u2019da T\u00fcrklere y\u00f6nelik bask\u0131 ve sindirme metotlar\u0131ndan bir tanesi de T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ileri gelenleri ve ayd\u0131nlar\u0131na y\u00f6nelik suikastlard\u0131r. Her d\u00f6nemde bu metoda \u00a0ba\u015fvuruldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu y\u00f6ntemle T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 infiale kap\u0131lmakta, can ve mal g\u00fcvenliklerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rerek T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 etmekten ba\u015fka \u00e7are olmad\u0131\u011f\u0131na inanmaya zorlanmaktayd\u0131lar.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle T\u00fcrk n\u00fcfusun yo\u011funlu\u011funun azalt\u0131lmak istendi\u011fi b\u00f6lgelerde bu y\u00f6nteme ba\u015fvuruldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca bu durum T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kendilerine \u00f6nderlik edebilecek ayd\u0131n ve tahsilli ki\u015filerden mahrum kalmas\u0131na ve geride kalanlar\u0131n asimilasyon \u00a0politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 daha savunmas\u0131z hale gelmelerine sebep olmaktayd\u0131. T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 1930\u2019lu y\u0131llarda \u00e7ok say\u0131daki suikasttan \u00fc\u00e7 tanesi sald\u0131r\u0131ya u\u011frayanlar\u0131n konumlar\u0131 ve \u00f6zellikleri itibariyle dikkat \u00e7ekicidir. Ne T\u00fcrk ne de Bulgar literat\u00fcr\u00fcnde yer almayan adeta unutulan bu cinayetler (<strong>1<\/strong>) K\u0131rca Ali ili \u00a0Ko\u015fukavak (Krumov grad) kazas\u0131 \u201cGeran Ada\u201d nahiyesi m\u00fcd\u00fcr\u00fc Hac\u0131 H\u00fcseyin o\u011flu Feyzi Efendi, (<strong>2<\/strong>) K\u0131rca Ali kazas\u0131n\u0131n Cebiro\u011fullar\u0131\u00a0nahiyesi m\u00fcd\u00fcr\u00fc Hasan Efendi ve (<strong>3<\/strong>) d\u00f6nemin Bulgar Parlamentosunda bulunan T\u00fcrk Mebus Hac\u0131 Galip O\u011flu H\u00fcseyin Efendi\u2019ye kar\u015f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu cinayetlerin tamam\u0131 T\u00fcrklerin Bulgarlara g\u00f6re b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funluk olu\u015fturdu\u011fu K\u0131rca Ali Rodoplar b\u00f6lgesinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>Cebiro\u011fullar\u0131 Nahiyesi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Hasan Efendi Cinayeti<\/strong><\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131za konu olan ilk cinayet 25 Ocak 1930 tarihinde K\u0131rca Ali Kazas\u0131 Cebiro\u011fullar\u0131 Nahiyesi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Hasan Efendi\u2019ye kar\u015f\u0131 i\u015flenmi\u015ftir. Hasan Efendi 25 Ocak 1930 Cumartesi g\u00fcn\u00fc \u00f6\u011fleden sonra K\u0131rca Ali Mestanl\u0131 (Mom\u00e7ilgrad) \u00a0yolu \u00fczerinde \u00fc\u00e7 me\u00e7hul Bulgar taraf\u0131ndan katledilmi\u015ftir. Olay\u0131n duyulmas\u0131 ile galeyana gelen T\u00fcrk halk\u0131 katillerin bir an \u00f6nce yakalanarak yarg\u0131ya verilmesi i\u00e7in harekete ge\u00e7mi\u015ftir.\u00a0 Trakya Komitas\u0131 hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in bkz. (\u00c7anl\u0131, 2011. ss. 277-292).<\/p><div id=\"bghab-1123357476\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Trakya olarak adland\u0131r\u0131lan co\u011frafi b\u00f6lge g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, T\u00fcrkiye Trakya\u2019s\u0131, Bulgaristan Trakya\u2019s\u0131 ve Yunanistan Trakya\u2019s\u0131 olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 farkl\u0131 siyasi \u00fcniteye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye Trakya\u2019s\u0131na Do\u011fu Trakya, Bulgaristan Trakya\u2019s\u0131 ve Yunanistan Trakya\u2019s\u0131na Bat\u0131 Trakya ad\u0131 verilir. Bulgaristan\u2019\u0131n Filibe, Hask\u00f6y, K\u0131rca Ali \u015fehirleri ve do\u011fuda Burgaz\u2019a kadar uzanan topraklar\u0131 co\u011frafi olarak Trakya b\u00f6lgesi i\u00e7ine girer. (\u00d6zey, 2002, s. 229).<\/p>\n<p>Bu d\u00f6nemde \u00e7e\u015fitli sald\u0131r\u0131 ve bask\u0131lar\u0131n yan\u0131nda Keserova katliam\u0131 ve Razgrad olaylar\u0131 gibi \u00e7ok \u00fcz\u00fcc\u00fc olaylar da ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hadiselerle ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in bkz. (Deliorman, 1955; Uzun, 2009; Bolat, 2013).<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde K\u0131rca Ali ili Krumovgrad (Ko\u015fukavak) il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 olup 1934\u2019te k\u00f6y\u00fcn ad\u0131 Bulgarca Poto\u00e7nitsa (Ada) olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki ad\u0131 Gledka olup Bulgaristan\u2019\u0131n K\u0131rca Ali \u015fehri il merkezinde bulunan bir mahalledir.<\/p>\n<p><strong>BULGAR\u0130STAN\u2019DA T\u00dcRK AZINLI\u011eA Y\u00d6NEL\u0130K SU\u0130KASTLER\u0130N\u0130N<\/strong><\/p><div id=\"bghab-2208788984\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>\u015eiddetle cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 talebi K\u0131rca Ali Savc\u0131s\u0131ndan \u0131srarl\u0131 bir \u015fekilde talep etmi\u015flerdir. Savc\u0131 meseleyi dikkate alarak gere\u011finin yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 vaat etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca katillerin Trakya komitesine mensup ki\u015filer oldu\u011fu ve bu i\u015fe kalk\u0131\u015fanlar\u0131n hen\u00fcz yakalanmad\u0131klar\u0131 da gelen bilgiler aras\u0131ndad\u0131r. (B.C.A., 030-0-010-000-000-240-618-4 lef 2.).<\/p>\n<p>Cinayet K\u0131rca Ali ve \u00e7evresinde b\u00fcy\u00fck bir korkuya sebep olmu\u015f, y\u00f6redeki T\u00fcrklerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc mal\u0131n\u0131 m\u00fclk\u00fcn\u00fc satarak T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 etmek \u00fczere harekete ge\u00e7mi\u015ftir. Olay\u0131n T\u00fcrk halk\u0131 \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 tesiri anlayan Bulgar H\u00fck\u00fcmeti harekete ge\u00e7erek baz\u0131 Bulgarlar\u0131 g\u00f6zalt\u0131na alm\u0131\u015f, katillerin isim ve h\u00fcviyetlerinin tespit edildi\u011fi, tutukland\u0131klar\u0131 K\u0131rca Ali Emniyet M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan beyan edilmi\u015ftir. Ancak yap\u0131lan bu a\u00e7\u0131klamalar ve al\u0131nan tedbirler halk\u0131 teskin etmemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6nceki olaylarda oldu\u011fu gibi Trakya Komitas\u0131n\u0131n n\u00fcfuz ve tesiri ile bir tak\u0131m yalanc\u0131 \u015fahitlerin bulunup katillerin kurtar\u0131laca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekteydi. Halk aras\u0131nda cinayetin ad\u0131 ge\u00e7en komitaya mensup ki\u015filer taraf\u0131ndan i\u015flendi\u011fine dair kesin belirtiler ve kanaat da mevcuttu. Trakya Komitas\u0131n\u0131n karar\u0131yla ara s\u0131ra k\u00f6y ve kasabalarda mevki ve n\u00fcfuz sahibi T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilen suikastlar T\u00fcrk halk\u0131na korku salmakta, ayr\u0131ca katillerin yakalan\u0131p cezaland\u0131r\u0131lmamas\u0131 da halk\u0131n h\u00fck\u00fcmete olan g\u00fcvenini sarsmakta ve son \u00e7are olarak da T\u00fcrkiye\u2019ye bir an \u00f6nce g\u00f6\u00e7 etme d\u00fc\u015f\u00fcncesine sebep olmaktayd\u0131. Gelen bilgilerden Trakya Komitas\u0131n\u0131n T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 suikastlar icra etmek i\u00e7in gizli \u00a0bir te\u015fkilat olu\u015fturdu\u011fu da anla\u015f\u0131lmaktayd\u0131. Bu suretle, kasaba ve k\u00f6ylerde T\u00fcrklerin ileri gelenleri katledilerek halk korku ve pani\u011fe kap\u0131lacak, mal ve m\u00fclklerini terk ederek g\u00f6\u00e7 edeceklerdi. B\u00f6ylece T\u00fcrklerin mallar\u0131na bedelsiz bir \u015fekilde sahip olunacakt\u0131. K\u0131rca Ali ve \u00e7evresindeki T\u00fcrklerin katil ve tehdit suretiyle ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131p bunlar\u0131n emlak ve arazilerine bedelsiz \u00a0bir \u015fekilde sahip olmak \u00f6rg\u00fct\u00fcn ana hedeflerindendi. (B.C.A., 030-0-010-000-000-240-618-4 lef 7.).<\/p>\n<p>Hasan Efendi suikast\u0131 Mestanl\u0131 (Mom\u00e7ilgrad) b\u00f6lgesinin resm\u00ee yay\u0131n organ\u0131 olan \u201cMestanl\u0131 B\u00f6lge Gazetesi\u201dnde de yer bulmu\u015ftur. Gazetedeki habere g\u00f6re 25 Ocak 1930 cumartesi g\u00fcn\u00fc \u00f6\u011fleden sonra saat 3\u2019te Cebiro\u011fullar\u0131 Muhtar\u0131 Hasan Hac\u0131 Mehmeto\u011flu K\u0131rca Ali\u2019den k\u00f6y\u00fcne do\u011fru at ile yola \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Arda Nehri\u2019ni ge\u00e7tikten 100 metre sonra iki bilinmeyen \u015fah\u0131s taraf\u0131ndan kendisine yedi el ate\u015f edilmi\u015f ve bu kur\u015funlardan bir tanesi Hasan Efendi\u2019nin bedenine isabet etmi\u015ftir. A\u011f\u0131r yaralanan Hasan Efendi o d\u00f6nemdeki asker\u00ee hastaneye getirilerek gece yar\u0131s\u0131 ameliyata al\u0131nm\u0131\u015f ancak t\u00fcm \u00e7abalara ra\u011fmen kurtar\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Sabah saatlerinde hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. Gazetede ayr\u0131ca muhtar\u0131n cenazesine \u00e7ok say\u0131da T\u00fcrk\u2019\u00fcn kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve cenazede yap\u0131lan konu\u015fmalarda polisin cinayeti i\u015fleyenleri bir an \u00f6nce a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kararak olay\u0131 ayd\u0131nlatmas\u0131n\u0131n talep edildi\u011fi bildirilmektedir. Olay Mestanl\u0131\u2019da ikamet eden T\u00fcrkler ve Bulgarlar \u00fczerinde derin tesir yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Mestanl\u0131, E\u011fridere (Ardinp), K\u0131rca Ali b\u00f6lgelerinden T\u00fcrklerin temsilcileri ve ileri gelenleri b\u00f6lge valisini ziyaret etmi\u015fler, vali kendilerine cinayetin ayd\u0131nlat\u0131laca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde s\u00f6z vermi\u015ftir. Gazetenin verdi\u011fi bilgilere g\u00f6re, hemen ertesi g\u00fcn cinayetle ilgili birka\u00e7 ki\u015fi g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, polis yetkilileri de en k\u0131sa s\u00fcrede cinayeti i\u015fleyenleri ve arkas\u0131ndaki g\u00fc\u00e7leri ortaya \u00e7\u0131karacaklar\u0131n\u0131 beyan etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca gazetede cinayetin bir an \u00f6nce ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi, \u00e7\u00fcnk\u00fc olay\u0131n barbar ve haince bir cinayet oldu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r (Mastanliyski Okr\u0131jen Vestnik, 1930, s. 8).<\/p>\n<p>Mestanl\u0131 b\u00f6lgesinin resm\u00ee yay\u0131n organ\u0131 olan bu gazetede yer alan bilgiler T\u00fcrk konsolosluk ve el\u00e7ilik makamlar\u0131n\u0131n verdi\u011fi \u00a0bilgilerle de \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir. B\u00f6lgedeki T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 gazetelerden biri olan \u201cRodop Gazetesi\u201d nde de olay derin bir \u00fcz\u00fcnt\u00fcyle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda gazetenin sahibi olan Takano\u011flu Mehmet L\u00fctf\u00fc Bey\u2019in yaz\u0131s\u0131 buradaki T\u00fcrklerin hissiyat\u0131n\u0131 ve Bulgar Devleti\u2019ne kar\u015f\u0131 nas\u0131l bir vatanda\u015fl\u0131k duygusu i\u00e7erisinde olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan dikkate \u015fayand\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u201cRodop Gazetesi\u201d 1929-1934 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Bulgaristan\u2019da yay\u0131nlanan T\u00fcrk\u00e7e gazetelerdendir. Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in \u00a0bkz. (Deliorman A., 2010).<\/strong><\/p><div id=\"bghab-2713365403\" class=\"bghab-icerik-icine-25-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>L\u00fctf\u00fc Bey gazetedeki 2 \u015eubat 1930 tarihli yaz\u0131s\u0131nda cinayetin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini ve Hasan Efendi\u2019nin vefat\u0131n\u0131 anlatt\u0131ktan sonra, <strong>Hasan ne i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc? Hasan\u2019\u0131n \u015fahsi d\u00fc\u015fmanlar\u0131 var m\u0131yd\u0131?<\/strong> Sorular\u0131na cevap aram\u0131\u015ft\u0131r. Mehmet L\u00fctf\u00fc Bey\u2019e g\u00f6re, Hasan\u2019\u0131n tek kabahati a\u015f\u0131r\u0131 derecede kanuna riayetk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 ve idaresi alt\u0131ndaki b\u00f6lgede T\u00fcrk ve Bulgar b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flara e\u015fit muamele yapmas\u0131d\u0131r. Daha \u00f6nceden tamamen T\u00fcrklerden olu\u015fan Cebiro\u011fullar\u0131 nahiyesine sonradan yerle\u015ftirilen Trakya Bulgarlar\u0131n\u0131n T\u00fcrk halk\u0131n\u0131 sindirmek i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc eza ve i\u015fkencelere kar\u015f\u0131 \u201c\u00c7orbac\u0131lar patagonyada ya\u015fam\u0131yoruz me\u015fruti bir h\u00fck\u00fcmetin siyasas\u0131 alt\u0131nda bulunuyoruz. Benim idarem alt\u0131nda hi\u00e7bir z\u00fcmrenin kanun a\u015f\u0131r\u0131 hareketine meydan veremem\u201d diyerek haks\u0131zl\u0131klara meydan okumas\u0131 ve kanunlar\u0131 \u00e7i\u011fneyenleri adalete teslim etmek i\u00e7in ilgili makamlara ihbar etmesi Hasan Bey\u2019in Trakya Komitas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. Bu nedenle de Mehmet L\u00fctf\u00fc, Hasan Bey\u2019in katilinin tamamen siyas\u00ee oldu\u011funu ve her namuslu T\u00fcrk\u2019\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrecek, her namuslu \u00a0hareket edenlerin ak\u0131betlerini hat\u0131rlatacak nefret uyand\u0131ran bir zul\u00fcm olay\u0131 oldu\u011funu da ifade etmi\u015ftir. Hasan\u2019\u0131n hi\u00e7bir \u015fahsi d\u00fc\u015fman\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve olamayaca\u011f\u0131n\u0131, asil ve civanmert bir adam oldu\u011funu, haks\u0131zl\u0131klara boyun e\u011fmeyen, adaleti seven, zulme kar\u015f\u0131 aslan gibi k\u00fckreyen, namuslu, emsalsiz bir T\u00fcrk genci oldu\u011funu belirttikten sonra \u015funu da vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Herhangi namuslu bir vatanda\u015f\u0131n, hakiki bir vatanseverin Bulgaristan\u2019\u0131n menfaatlerini d\u00fc\u015f\u00fcnen namuslu bir elin ona kur\u015fun s\u0131kamayaca\u011f\u0131n\u0131, zaten b\u00f6lge savc\u0131s\u0131 say\u0131n \u00a0Gospedin \u00c7apk\u0131nov ve kasabada ya\u015fayan hakik\u00ee Bulgar ayd\u0131nlar ve vatanseverlerinin bu hadiseden T\u00fcrkler kadar elem ve \u00fcz\u00fcnt\u00fc duyduklar\u0131n\u0131 da ifade ederim.<\/p>\n<p>Bu bilgilerden Bulgar halk\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir kesiminin de Trakya komitac\u0131lar\u0131n\u0131n eylemlerinden memnun olmad\u0131klar\u0131n\u0131 anlamaktay\u0131z. Mehmet L\u00fctf\u00fc Bey yaz\u0131s\u0131nda, T\u00fcrkleri de sakin olmaya, eski zamanlardan kalan kin ve intikam duygular\u0131ndan uzak durmaya davet etmi\u015ftir. A\u015fa\u011f\u0131daki ifadeleri Hem T\u00fcrklerin hem de Bulgarlar\u0131n menfaatlerini nas\u0131l korumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesidir:<\/p>\n<p>Her vatanda\u015f iyi bilmelidir ki, Bulgar vatan\u0131n\u0131n ellerine ve ayaklar\u0131na vurulan \u2018tamirat zinciri\u2019 aras\u0131nda \u00a0birde ekalliyetler hukuk\u00fb vard\u0131r. Fakat biz namuslu T\u00fcrkler hi\u00e7bir vakit d\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan biz az\u0131nl\u0131klara verilen hakka dayanarak bir talepte bulunmuyoruz ve bulunmayaca\u011f\u0131z; \u00e7\u00fcnk\u00fc devletimizin k\u00e2nunlar\u0131 bize laz\u0131m gelen hakk-\u0131 hayat\u0131 bah\u015fetmi\u015ftir. Ayar\u0131n l\u00fctfuna hi\u00e7 gerek yoktur. \u015eu kadar var ki bizim bu hakiki vatanperverli\u011fimize kar\u015f\u0131da vatanda\u015flar\u0131m\u0131zdan iyi ve d\u00fcr\u00fcst mukabele g\u00f6rmek, \u00a0beklemek elbette hakk\u0131m\u0131zd\u0131r. Elhas\u0131l Hasan Efendi\u2019nin h\u00e2dise-i katli alel\u00e2de bir cinayet de\u011fil, siyas\u00ee bir cinayettir. Gazetemizin 19. say\u0131s\u0131nda evvelce Hasan\u2019a kar\u015f\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z gayr\u0131 muvaffak m\u00fckerrer suikastlar\u0131 okurlar\u0131m\u0131za hat\u0131rlatmakla beraber tekrar edelim ki T\u00fcrk kamuoyu bundan \u00e7ok \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Olay\u0131n, h\u00fck\u00fcmetin biz T\u00fcrkler hakk\u0131nda izledi\u011fi politika ile de taban tabana z\u0131t oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyiz. Binaenaleyh gerek z\u00e2b\u0131tam\u0131z\u0131n ve gerek adliyemizin bu elim h\u00e2dise etraf\u0131nda azami soru\u015fturma ve kovu\u015fturma yapaca\u011f\u0131na emin olmak isteriz. H\u00e2disenin en ince noktalar\u0131na var\u0131ncaya kadar yap\u0131lacak sorgulama ve mahkemede netice verilecek cezad\u0131r ki devlet ve kanun \u00e7i\u011fneyenleri herkese g\u00f6recektir. Su\u00e7lular cezas\u0131n\u0131 bulacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Olay T\u00fcrkiye bas\u0131n\u0131nda da yank\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r.22)<\/strong><\/p>\n<p>Hasan Efendi cinayeti T\u00fcrkiye\u2019de de Edirne Milli gazetesinde \u201cBulgaristan T\u00fcrklerinin Feryad\u0131\u201d \u201c<strong>Mektepleri Kapat\u0131l\u0131yor \u2013 T\u00fcrkler Hayatlar\u0131ndan da Emin De\u011fil \u2013 Nazar\u0131 Dikkati Celbedeniz<\/strong>\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yer bulmu\u015ftur. Edirne\u2019nin co\u011frafi olarak b\u00f6lgeye yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve cinayetin i\u015flendi\u011fi b\u00f6lgenin Balkan Sava\u015flar\u0131na kadar Edirne Vilayeti\u2019ne ba\u011fl\u0131 kaza s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde olmas\u0131 (Kay\u0131c\u0131, 2013), b\u00f6lgeden gelen haberlerin Edirne\u2019ye daha kolay ula\u015fmas\u0131na sebep olmaktayd\u0131. Gazetedeki yaz\u0131da cinayet hakk\u0131nda bilgi verildikten sonra Hasan Efendi ve b\u00f6lge hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler verilmi\u015ftir. <strong>Milli Kongre\u2019de (1929)<\/strong>\u00a0Cebiro\u011fullar\u0131 nahiyesi temsilcisi olan Hasan Efendi \u201c<\/p><div id=\"bghab-1671499691\" class=\"bghab-icerik-icine-30-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>32 ya\u015flar\u0131nda, yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc kuvvetli, kanuna riayetk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 ile tan\u0131nm\u0131\u015f ate\u015fli bir T\u00fcrk genci idi\u201d \u0130darecisi oldu\u011fu Cebiro\u011fullar\u0131 nahiyesi d\u00f6rt be\u015f sene \u00f6ncesine kadar tamamen T\u00fcrklerin mesk\u00fbn oldu\u011fu bir yerle\u015fim yeri iken daha sonra b\u00f6lgeye Trakyal\u0131 Bulgar muhacirler yerle\u015ftirilmi\u015f ve epeyce T\u00fcrk\u2019te T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 etmi\u015fti. Buraya yerle\u015ftirilen muhacirler T\u00fcrk halk\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rtmak i\u00e7in t\u00fcrl\u00fc i\u015fkenceler yapmakta iseler de \u00e7ok milliyetperver ve cesur olan Hasan Efendi ne pahas\u0131na olursa olsun kanun kuvvetiyle fenal\u0131klar\u0131n \u00f6n\u00fcne durmaktayd\u0131. Hasan Efendi kanunlara uydu\u011fundan dolay\u0131 birka\u00e7 defa suikasta u\u011fram\u0131\u015fsa da kendisine bir zarar gelmemi\u015fti. Hatta cinayetten \u00fc\u00e7 ay evvel g\u00fcnd\u00fcz vakti Mestanl\u0131 \u015fosesi \u00fczerine kendisine kurulan bir pusuya u\u011fram\u0131\u015f, fakat o s\u0131rada ba\u015fka yolcular\u0131n yeti\u015fmesi \u00fczerine suikast\u00e7\u0131lar bir \u015fey yapma\u011fa muvaffak olamam\u0131\u015flard\u0131. Hasan Efendi \u015fimdiye kadar Trakya Komitac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan aleyhinde yap\u0131lan faaliyetleri vaktiyle savc\u0131l\u0131\u011fa ve emniyete de \u00a0bildirmi\u015fti. Bu nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc Hasan Efendinin \u015fehadeti tam manas\u0131yla siyas\u00ee bir olayd\u0131. Gazetedeki yaz\u0131ya g\u00f6re Hasan Efendi yak\u0131nlarda yap\u0131lacak se\u00e7imleri b\u00fcy\u00fck bir farkla kazanarak tekrar nahiye m\u00fcd\u00fcr\u00fc olaca\u011f\u0131 bilindi\u011fi i\u00e7in ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Habere g\u00f6re bu kahraman \u015fehidin cenaze alay\u0131 da emsalsiz olmu\u015f, K\u0131rca Ali\u2019nin hassas halk\u0131 yedisinden yetmi\u015fine kadar bu muazzez \u015fehidi ellerinin \u00fcst\u00fcnde mezar\u0131na kadar ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131. Hasan Efendi\u2019den geriye biri alt\u0131 ya\u015f\u0131nda di\u011feri \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda iki \u00e7ocuk ile gen\u00e7 bir e\u015f kalm\u0131\u015ft\u0131. Bu hadise \u00a0b\u00fct\u00fcn Mestanl\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n ne\u015fesini ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca namuslu insanlar\u0131n hayatlar\u0131 gayri kanuni te\u015fekk\u00fcllerin ellerinde ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 tabancalar\u0131n teti\u011fine her an maruz kald\u0131k\u00e7a ve bu gayri kanuni te\u015fekk\u00fcller ulu orta rahat\u00e7a adam \u00f6ld\u00fcrd\u00fck\u00e7e Rodop T\u00fcrkleri i\u00e7in Bulgaristan\u2019da ya\u015faman\u0131n imk\u00e2n\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 da yaz\u0131n\u0131n sonunda vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r <strong>(Edirne Milli Gazete, 1930, s. 2)<\/strong>.<\/p>\n<p>Hasan Efendi cinayetinde gerek T\u00fcrk konsolosluk raporlar\u0131nda gerekse bas\u0131nda ayn\u0131 endi\u015felerin h\u00e2kim oldu\u011fu ve olayla ilgili benzer yorumlar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Ne yaz\u0131k ki Bulgar makamlar\u0131 Cebiro\u011fullar\u0131\u00a0nahiyesi m\u00fcd\u00fcr\u00fc Hasan Efendi cinayetinin su\u00e7lular\u0131n\u0131 bulmam\u0131\u015f, tutuklamam\u0131\u015f ve yarg\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130kinci b\u00f6l\u00fcm: Geren &#8211; Ada Nahiyesi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Hac\u0131 H\u00fcseyin O\u011flu Feyzi Efendi Cinayeti<\/p>\n<div id=\"bghab-1552354317\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00fclent YILDIRIM T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 kurulan suikast\u00e7\u0131 \u00f6rg\u00fctler. Bulgaristan\u2019daki T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lar ve sald\u0131r\u0131lard\u0131r. Bu bask\u0131 ve sald\u0131r\u0131lar do\u011frudan do\u011fruya devlet eliyle olmasa da<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":50938,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-50937","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/bulent-yildirim3.jpg?fit=488%2C488&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-dfz","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50937","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50937"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50937\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/50938"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}