{"id":50450,"date":"2020-11-03T11:34:23","date_gmt":"2020-11-03T08:34:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=50450"},"modified":"2020-11-04T00:06:16","modified_gmt":"2020-11-03T21:06:16","slug":"buyuk-bir-zaferin-arifesindeyiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/buyuk-bir-zaferin-arifesindeyiz\/","title":{"rendered":"B\u00fcy\u00fck Bir Zaferin Arifesindeyiz"},"content":{"rendered":"<p><strong>Edit\u00f6r\u00fcn K\u00f6\u015fesi<br \/>\n<\/strong>Tarih: 31 Ekim 2020<\/p>\n<p><strong>\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131 kim kazand\u0131? Sovyetler Birli\u011fi mi? Birle\u015fik Amerika m\u0131?<\/strong> <strong>Bu soru akt\u00fcelli\u011fini kaybetmiyor.<\/strong> \u015e\u00f6yle ya da b\u00f6yle cevap verenlerden hi\u00e7 biri, Nazi s\u00fcr\u00fclerine s\u0131k\u0131lan 3 kur\u015fundan biri Kazakistan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n elleriyle \u00fcretildi; K\u0131z\u0131l Ordu\u2019nun yakt\u0131\u011f\u0131 her 2 litre mazotun bir litresi cepheye Bak\u00fc\u2019den ta\u015f\u0131nd\u0131 demiyor.<\/p>\n<p>Son b\u00fcy\u00fck sava\u015fta her 3 \u015fehitten biri Orta Asya T\u00fcrk\u00fc\u2019d\u00fcr. Zaferin omurgas\u0131 T\u00fcrklerdi, diyen yok. <strong><em>\u201cGer\u00e7ek kahraman biz T\u00fcrkler olmam\u0131za ra\u011fmen\u201d<\/em><\/strong> hep g\u00f6lgede kald\u0131k. Berlin\u2019de Alman parlamentosu Reistag \u00e7at\u0131s\u0131na zafer bayra\u011f\u0131 diken bir Tacik karde\u015fimizdi. Onun bile an\u0131t\u0131 yok. \u015ean \u015f\u00f6hret birikimi yapamad\u0131k. Biz Bulgaristan T\u00fcrklerinde bu ac\u0131 derin ve yak\u0131c\u0131d\u0131r. 1960\u2019l\u0131 -70\u2019li y\u0131llarda memleketimizin ad\u0131n\u0131 g\u00f6kteki y\u0131ld\u0131zlar gibi parlatm\u0131\u015f olsak da bal\u0131 al\u0131nanm\u0131\u015f g\u00f6me\u00e7 gibi eritildik.<br \/>\n<strong>Yeni uyan\u0131\u015f\u0131m\u0131z T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, T\u00fcrk halk\u0131, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 olarak birlik oluyoruz.<\/strong> Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Anayasas\u0131\u2019n\u0131n \u00d6ns\u00f6z\u00fcne Balkanlarda k\u00fclt\u00fcr ve devlet kuranlar s\u0131ralamas\u0131nda biz T\u00fcrkler ba\u015f yere konulmu\u015fuz. Okuyunca t\u00fcylerim diken diken oldu. G\u00f6nl\u00fcm ferah doldu. Ayn\u0131 duygular\u0131 daha \u00f6nce Friedrich Nitzsche\u2019nin <em><strong>\u201cB\u00f6yle Buyurdu Zerd\u00fc\u015ft\u201d<\/strong><\/em> eserindeki <em><strong>\u201cSeven, ge\u00e7mi\u015f ku\u015faklar\u0131 kurtar\u0131r\u201d<\/strong><\/em> fikrini okudu\u011fumda duyumsam\u0131\u015ft\u0131m. Zerd\u00fc\u015ft, do\u011fum ve \u00f6l\u00fcm tarihi M.\u00d6. olan, ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin temellerini atan Platon\u2019dan daha \u00f6nce bug\u00fcnk\u00fc Azerbaycan topraklar\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar b\u00fct\u00fcn de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131 etkilemi\u015f bir bilgedir. Onun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcnk\u00fc Azerbaycan, Anadolu ile Orta Asya T\u00fcrklerini birbirine d\u00fc\u011f\u00fcmleyen toprak ve deniz par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bulgaristan T\u00fcrkleri bu b\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00fcn\u00fcn Balkanlar ve Avrupa halkas\u0131d\u0131r. Kazakistan topraklar\u0131na uzanan eski T\u00fcrkistan\u2019da (Turan Diyar\u0131nda) do\u011fan erdemler Azerbaycan ve Anadolu \u00fczerinden bize de uzan\u0131p ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bak\u0131ma kendi topraklar\u0131m\u0131zda, \u00f6z de\u011ferlerimizle ya\u015fay\u0131p geli\u015ferek y\u00fccelme m\u00fccadelemizi ayn\u0131 d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 verdik.<\/p>\n<p><strong>XIX. ve XX. y\u00fczy\u0131llarda Kafkaslar\u2019 da karde\u015flerimizin a\u015ft\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm m\u00fccadele a\u015famalardan biz de ge\u00e7tik.<\/strong><br \/>\nT\u00fcrk olu\u015fumu i\u00e7indeki ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 \u00f6z dilimizdir. Anadilimiz, ola\u011fan\u00fcst\u00fc de\u011ferli fikirlerin \u00fczerine yuvalanan bir kehribar oldu\u011fu i\u00e7in, ilk \u00f6nce o k\u0131r\u0131l\u0131p par\u00e7alanmak ve yok edilmek istenmi\u015ftir. Her halk\u0131 ya\u015fatan b\u00fcy\u00fck miras dilidir. Ayn\u0131 soydan, boydan ve k\u00fclt\u00fcr ortam\u0131ndan insanlar\u0131 birbirine kenetleyen, onlara kimlik nak\u015feden, hayatlar\u0131n\u0131 \u015fuurla ayd\u0131nlatan ve kendilerini korumalar\u0131nda g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 olan dil ba\u011f\u0131d\u0131r.<br \/>\nTarihte kaybolan (eskiyince zaman\u0131 dolan ve \u00f6len) diller var. Bu \u00f6l\u00fcm k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve tarihin \u00f6l\u00fcm\u00fc anlam\u0131na gelmez. Dillerini ya\u015fatamayan halklar ve onlar\u0131 y\u00f6neten elitler zaman i\u00e7inde kendileri yok olur. T\u00fcrkler, dilleri i\u00e7in direnen ve bu ac\u0131y\u0131 ya\u015famayan halklardan biridir. Tarih boyu kendilerini yeni nesillerle tazelerken dillerini zenginle\u015ftirerek ya\u015fatabilmi\u015flerdir. Bu temelde d\u00fcnyada en eski kimlik T\u00fcrk kimli\u011fidir.<\/p>\n<p><strong>Genel planda T\u00fcrk kimli\u011fi tek, bir ve y\u00fccedir.<\/strong><br \/>\nYa\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Bulgaristan\u2019da fa\u015fizm ve kom\u00fcnizmle nitelenen devletin ve milliyet\u00e7i Bulgar toplumunun ana \u00f6devi T\u00fcrk dilini, Makedon dilini, Ulah dilini, Romen dilini vs yok say\u0131p yasaklayarak zul\u00fcmle yok etmek de\u011fi\u015fmeyen bir stratejik hedeftir. Dil kimli\u011fin omurgas\u0131d\u0131r. Dil yok edilmeden, unutturulmadan kimlik eritilemez, kimse asimile edilemez. Bu ger\u00e7e\u011fe ilk i\u015faret eden, Kuran\u0131 Kerim\u2019in \u00fcnl\u00fc \u00e7eviri ve tefsirini yapan Abdullah Yusuf Ali\u2019dir. O \u015fu \u00f6zelli\u011fe vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r: <em><strong>\u201cDillerin ve renklerin \u00e7e\u015fitlili\u011fini hem co\u011frafya hem de tarihsel a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirebiliriz. Ya\u015fayan diller \u00f6l\u00fcms\u00fczd\u00fcr.\u201d<\/strong><\/em><br \/>\nTarihte bir k\u00fclt\u00fcrel topluluktan ve \u00e7ok derin ve kadim gelenekleri olan insanlar\u0131n dillerini kaybetti\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Arap yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n sekizinci ve dokuzuncu y\u00fczy\u0131llar\u0131 \u015fu yazd\u0131klar\u0131ma en parlak \u00f6rnektir. Mezopotamya ve Atlantik Okyanusu aras\u0131nda ya\u015fayan halklar anadillerini kaybetmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcrkler Araplar\u0131 ve Arap\u00e7ay\u0131 da k\u00fclt\u00fcrlerine katarak medeniyet yaratm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p><div id=\"bghab-1719134686\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>Bunu g\u00f6ren Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk dilini yok etmeyi stratejik hedef haline getirmi\u015ftir. Bu yol 1773 K\u00fc\u00e7\u00fck Kaynarca Antla\u015fmas\u0131yla a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><br \/>\nToplum tarihin ger\u00e7eklerini anlatan sayfalar\u0131 yeni yeni a\u00e7\u0131yor.<br \/>\nAvusturyal\u0131 yazar Erih Fayg\u0131l<strong><em> \u201cAte\u015f \u00dclkesi ve \u0130pek Yolu \u2013 Azerbaycan Tarihi\u201d<\/em><\/strong> eserinde \u015fu ger\u00e7e\u011fe \u00f6zenle de\u011finmi\u015f:<br \/>\n<strong><em>\u201cH\u00fckmetti\u011fi devrin co\u011frafya ve tarih s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde, di\u011fer halklar\u0131n \u00f6z dilinin k\u00f6klerini koruyan bir terk halk vard\u0131r. O, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funda temel olu\u015fturucu halk olan T\u00fcrk halk\u0131d\u0131r. 500 y\u0131l sonra (bir\u00e7ok yerde daha da uzun bir s\u00fcre) \u00e7ok milletli bu imparatorluktaki Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131, ne Yunanlar\u0131n, ne Arnavutlar\u0131n, ne S\u0131rplar\u0131n, ne Farslar\u0131n, ne Ermenilerin, ne Bulgarlar\u0131n, ne Araplar\u0131n, ne Romenlerin, ne K\u00fcrklerin, ne de daha k\u00fc\u00e7\u00fck dil gruplar\u0131n\u0131n hi\u00e7 birinin dillerine dokunmam\u0131\u015ft\u0131r. Yukar\u0131da s\u0131ralad\u0131klar\u0131mdan hi\u00e7 biri dilini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc kaybetmemi\u015ftir. \u00dcstelik ne daha \u00f6nce ne de daha sonra olmak \u00fczere, \u0130slav, Yahudi ve ba\u015fka herhangi bir dini toplum Osmanl\u0131 devrinde oldu\u011fu kadar \u00f6zg\u00fcr ve sorunsuz olmam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Osmanl\u0131 devleti Bulgarlara 1872\u2019de Do\u011fu Ortodoks Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 bah\u015feder, onlar\u0131 Yunan kilise k\u00f6leli\u011finden kurtar\u0131r, tarihlerinde ilk kez kendi dillerinde okuma, yazma, dua etme ve ya\u015fam tarz\u0131 geli\u015ftirmeleri i\u00e7in yasal yollar a\u00e7ar, maddi ve manevi yard\u0131m eder. Bir halka ve onun diline kaba davran\u0131p zul\u00fcm etmenin tarihte yaln\u0131z bir amac\u0131 ve anlam\u0131 vard\u0131r: Zulmedilen halk\u0131n dilini k\u00f6reltip a\u011f\u0131z\u0131n\u0131 kapatmak, \u015fuurundan tarihini ve kimli\u011fini silmek, zorla s\u00f6k\u00fcp almak.<\/p>\n<p><strong>Bu trajedi, Bulgaristan T\u00fcrkleri de aralar\u0131nda, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n daha b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131nda, XIX. Y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flayarak, XX. y\u00fczy\u0131l boyunca ve hatta g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar azalmayan \u015fiddette s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr<\/strong>.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 topaklar\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck H\u0131ristiyan devletler kurmak, T\u00fcrk dilini, Osmanl\u0131 k\u00fclt\u00fcr ve kimli\u011fini, ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 ret edip onu k\u00f6t\u00fcleyerek g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrerek ve miras\u0131n\u0131 yok etmek b\u00fcy\u00fck bir stratejinin g\u00fcnl\u00fck uygulama bi\u00e7imi olmu\u015ftur. Bunun en parlak \u00f6rneklerini Bulgaristan ve Ermenistan\u2019\u0131n millile\u015fti\u011fi ve devletle\u015fti\u011fi XX. y\u00fczy\u0131lda ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde izliyoruz. 25 Aral\u0131k 1991\u2019de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi\u2019nin (SSCB) da\u011f\u0131lmas\u0131yla Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan, Tacikistan, \u00d6zbekistan, T\u00fcrkmenistan, Azerbaycan Cumhuriyetlerinin ba\u011f\u0131ms\u0131z devletler olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131nda XXI. Y\u00fczy\u0131l ufku a\u00e7\u0131ld\u0131.<br \/>\n<strong>30 ya\u015f\u0131na giren bu bocalamay\u0131, k\u00f6ke d\u00f6n\u00fc\u015f, yeni k\u00fclt\u00fcrel ve medeniyete at\u0131l\u0131m yaparken d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan son 2 as\u0131rda dayat\u0131lanlar\u0131n posas\u0131ndan ar\u0131nma olarak karakterize edebiliriz. <\/strong><br \/>\n<em><strong>Bu s\u00fcreci \u015f\u00f6yle \u00f6rnekliyorum.<\/strong><\/em><br \/>\nDil ve k\u00fclt\u00fcr bak\u0131m\u0131ndan, 11 devlet, hanl\u0131k ve beylik kuran Azerbaycan halk\u0131na ilk sald\u0131r\u0131, Karakoyunlular Devletinde, Arap sald\u0131r\u0131 ve zorlamalar\u0131 olmu\u015ftur. \u00d6z k\u00fclt\u00fcr k\u00f6klerini ve dil \u00f6zelliklerini korumaya \u00e7al\u0131\u015fan Azerbaycan halk\u0131n\u0131n Araplara tepkisi sert olmu\u015ftur. Tabii d\u00fc\u015fman tek gelmez. G\u00fcney\u2019den Araplar, Do\u011fu\u2019dan Farslar ve Kuzey\u2019den Ruslar XIX. Y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flayarak Azerbaycan halk\u0131n\u0131 <em><strong>\u201cyaz\u0131 dili\u201d<\/strong><\/em> olarak \u00fc\u00e7e b\u00f6lmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Farslar\u0131n ele ge\u00e7irdi\u011fi b\u00f6lgelerde Arap yaz\u0131s\u0131 yerle\u015firken, Rus b\u00f6lgesinde idari i\u015flerde ve ticarette Kiril Alfabesi uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Azerbaycan ayd\u0131nlar\u0131 k\u00fclt\u00fcrel istilaya kar\u015f\u0131 XIX. Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na ve XX. Y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda isyan etmi\u015f, Arap ve Kiril alfabesinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve Latin Alfabesine ge\u00e7ilmesi istekleri ba\u015fkald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar ayn\u0131 zamanda Azerbaycan T\u00fcrk kimli\u011finin korunmas\u0131 direni\u015fleridir. Ruslar, M\u00fcsl\u00fcman Kafkas da\u011flar\u0131na bir H\u0131ristiyan Ermeni devleti dikme ve Karaba\u011f\u2019\u0131 i\u015fgal etme plan\u0131 Sang Peterburg\u2019ta II. Ekaterina (1762-1796) ve I. Pavel (1796-1801) saray\u0131nda \u00e7izilmi\u015ftir. \u0130\u015fin merakl\u0131s\u0131 Ermeni papazlard\u0131r. Ermeni papazlar Kafkaslar \u2019da bir <strong><em>\u201cH\u0131ristiyan\u201d<\/em><\/strong> Ermeni Devleti kurulmas\u0131n\u0131n iyi olaca\u011f\u0131na Romanovlar \u00e7evresini ikna etmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Yalan Ermeni tarihi yaz\u0131lm\u0131\u015f ve 1805 y\u0131l\u0131nda sinsi plan uygulamaya konmu\u015ftur.<\/strong><\/p><div id=\"bghab-1310083318\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Eski ad\u0131 Karaba\u011f Panahabad\u2019ya bug\u00fcnk\u00fc \u015eu\u015fa \u015fehri basketti. D\u00fc\u015ft\u00fc. Rus idaresi kuruldu. Y\u00fcr\u00fct\u00fclen sert \u00e7arp\u0131\u015fmalardan sonra Tal\u0131\u015f, Bak\u00fc, Guba, Gence ve Derbend \u015fehirleri de d\u00fc\u015ft\u00fc. 1826\u2019da Nahcivan Hanl\u0131\u011f\u0131 ile \u00c7uhur-Saad\u0131 (Erivan) da Ruslar\u0131n eline ge\u00e7ti. G\u00fclistan Bar\u0131\u015f Antla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131ndan sonra, Derbent\u2019e ba\u011fl\u0131 olan bu topraklar\u0131n hepsi B\u00fcy\u00fck Perto\u2019nun emrine ge\u00e7ti. Fakat B\u00fcy\u00fck Petro ve ondan sonra gelen \u00c7arlar Kafkaslar\u0131 Rusla\u015ft\u0131ramad\u0131. Bu \u00f6devi, Ermenilerin kafas\u0131na <strong><em>\u201cB\u00fcy\u00fck Ermenistan\u201d<\/em><\/strong> zehri ak\u0131tarak ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnen de Rus \u00c7arlar\u0131 oldu. 1878\u2019de Bulgaristan\u2019\u0131 istila edip d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini yapt\u0131rmak i\u00e7in Bulgar Prensli\u011fi kurdular. M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131 Arap yaz\u0131s\u0131na ba\u011flay\u0131p devlete almad\u0131lar. Avrupal\u0131la\u015fma yolunu kestiler. Bulgarlar\u0131n kafas\u0131na <strong><em>\u201c3 denize \u00e7\u0131kan b\u00fcy\u00fck Bulgaristan devleti zehri ak\u0131tarak hayatlar\u0131n\u0131 zehir ettiler.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Devir de\u011fi\u015fti, hedefler de\u011fi\u015fmedi.<\/strong><br \/>\n1917\u2019de Rusya\u2019da Ekim Devriminden hemen sonra, Sovyet h\u00fck\u00fcmetinin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel bir emirle, Orta Asya M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrkistan D\u00fcnyas\u0131\u2019n\u0131n \u0130slam\u2019la ba\u011flar\u0131n\u0131 koparmak amac\u0131yla Latin alfabesine ge\u00e7ilmesi istendi. Hedeflerinde birka\u00e7 y\u0131l sonra ikinci bir k\u00fclt\u00fcr darbesiyle Kiril Alfabesine ge\u00e7ip yeni nesli \u00f6z tarihinden tamamen koparmak vard\u0131. B\u00f6ylece atalar o\u011fullar\u0131n\u0131n ve torunlar\u0131n\u0131n, babalar da evlatlar\u0131n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 okuyup anlayamayacak ve nesiller aras\u0131ndaki k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flar giderek kopar\u0131l\u0131p yok edilecektir. Orta Asya T\u00fcrki k\u00fclt\u00fcr ve medeniyeti yok edilmek ve toplumlar par\u00e7alanmak, Atilla, \u00c7engiz Han, Alt\u0131n Ordu t\u00fcrbe ve efsanelerinde ya\u015fayan edep, ahlak ve medeniyet unutturulmak hedeflenmi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/az-1918.jpg?resize=636%2C700&#038;ssl=1\" width=\"636\" height=\"700\" \/><br \/>\n<strong>1918\u2019de Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti ilan edilmi\u015f<\/strong><\/p>\n<p><strong>1918\u2019de Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti ilan edildi.<\/strong> \u00c7arl\u0131k \u00e7izmesi kalkm\u0131\u015f, Kafkaslarda umut do\u011fmu\u015ftu. G\u00f6rkemli k\u00fclt\u00fcrel ve medeni dirili\u015ften korkan Ermeni ve Rus Bol\u015fevik asiler Bak\u00fc\u2019de soyk\u0131r\u0131m yapt\u0131. 25 bin Azerbaycanl\u0131 T\u00fcrk katledildi soyk\u0131r\u0131ma u\u011frad\u0131. Demokratik cumhuriyet kana bo\u011fuldu. Ayn\u0131 zamanda XIX. Y\u00fczy\u0131l boyunca Ermeni milleri olu\u015fturup Bak\u00fc ba\u015fkentli<strong><em> \u201cB\u00fcy\u00fck Ermenistan\u201d<\/em><\/strong> ilan etme plan\u0131 da suya d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p><strong>1886\u2019da Sofya\u2019ya gelen ve Bulgar Prens\u2019i olarak Osmanl\u0131 Kona\u011f\u0131na yerle\u015fen Ferdinand Saks-Koburg-Gotski \u00c7ar olmay\u0131 22 y\u0131l say\u0131klad\u0131ktan sonra 1908\u2019de Bulgar \u00c7arl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti.<\/strong><\/p><div id=\"bghab-2624185115\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>\u0130stanbul\u2019a girip Konstantin\u2019in taht\u0131na oturma vir\u00fcs\u00fcn\u00fc 10 May\u0131s 1910\u2019da \u00f6len akrabas\u0131 VII. Edward\u2019\u0131n cenaze t\u00f6renine gitti\u011finde Londra\u2019da kapt\u0131. 1912\u2019de Edirne\u2019ye girdi, fakat \u00c7atalca\u2019y\u0131 ge\u00e7emedi. Bu sava\u015fta Bulgaristan\u2019da Ta\u015fnak \u00e7eteleri kurulmu\u015f ve Bulgar ordusuna kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Katil komutanlar\u0131na an\u0131t dikilmi\u015ftir. Halk\u0131n yeni milli uyan\u0131\u015f ve dirili\u015finin ancak T\u00fcrk dilinde olaca\u011f\u0131na inanm\u0131\u015f ayd\u0131nlar 1926\u2019da Bak\u00fc\u2019de Birinci T\u00fcrk Dili Kongresi toplad\u0131lar. T\u00fcrk\u00e7eye en uygun olan yaz\u0131n\u0131n Latince oldu\u011funda birle\u015ftiler. Halk k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden g\u00fc\u00e7 alan bilim, k\u00fclt\u00fcr ve sanatta geli\u015fme yolunu a\u00e7t\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/lh3.googleusercontent.com\/proxy\/myW6xZ8GfbhSUQ44NPgVCijd_Df9FRtMyhwOFaghZS_uf6oTD6x1Ce215Kd6rE--Shh7y6LQPf7dHAtnOUGNJun7Wh9NiJkTLsZLkEnEsug\" alt=\"Not Defteri: 29 Ekim - 4 Kas\u0131m, Metin Edirneli, S\u00f6yledik.com\" width=\"667\" height=\"466\" \/>Bulgaristan T\u00fcrkleri 1929\u2019da Sofya\u2019da Birinci Milli Kongresinden<\/strong><\/p>\n<p><strong>1929\u2019da Sofya\u2019da toplanan Bulgaristan T\u00fcrkleri Birinci Milli Kongresi de T\u00fcrk\u00e7e k\u00fclt\u00fcr ve e\u011fitim kararlar\u0131 onaylad\u0131. <\/strong><br \/>\nDelegeler aras\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olan Turan dernekleri delegeleri ve \u00f6\u011fretmenler Kiril Alfabesinin Bulgaristan T\u00fcrk okullar\u0131na s\u0131zmas\u0131 yolunu kesme karar\u0131 onaylad\u0131. \u0130stanbul T\u00fcrk\u00e7esini Edebiyat Dilimiz olarak kabul ettik. Atat\u00fcrk\u2019ten ilham alan T\u00fcrkleri ezmek i\u00e7in 1925\u2019te ve 1934\u2019te askeri darbeler yap\u0131ld\u0131. Bulgar fa\u015fist monar\u015fi devleti milli uyan\u0131\u015f\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131 din adamlar\u0131n\u0131 kulland\u0131. Polis ajan\u0131 H\u00fcseyin H\u00fcsn\u00fc Efendi\u2019yi (1928-1936) Ba\u015fm\u00fcft\u00fc Kaymakam\u0131 ve Ba\u015fm\u00fcft\u00fc olarak Arap harfleriyle <em><strong>\u201cMedeniyet\u201d<\/strong><\/em> gazetesi \u00e7\u0131kartt\u0131. Latin Alfabesinin T\u00fcrk okullar\u0131na girmesini ve milli uyan\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 engelledi. \u0130lerici \u00f6\u011fretmenleri okullardan ve memleketten kovdu. Anti-Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131ld\u0131. \u00d6\u011fretmenler ve ayd\u0131nlar \u00fczerine sald\u0131r\u0131lar\u0131 \u015fiddetlendi. Bulgaristan \u015fartlar\u0131nda sert \u0131rk\u00e7\u0131 uygulama olan T\u00fcrk okullar\u0131n\u0131 kapatma hareketi ba\u015flad\u0131. 1878\u2019de say\u0131lar\u0131 2 700 olan T\u00fcrk okullar\u0131ndan 1944\u2019te ancak 450 okul kald\u0131. B\u00fcy\u00fck say\u0131da \u00f6\u011fretmen tutukland\u0131, yarg\u0131s\u0131z i\u00e7eri at\u0131ld\u0131, s\u00fcr\u00fcld\u00fc, memlekette kovuldular.<\/p>\n<p><strong>Azerbaycan halk\u0131n\u0131n \u0131zd\u0131raplar\u0131 \u00e7ekileri<\/strong><br \/>\n1939\u2019da Stalin T\u00fcrk milletinden olanlar\u0131n geri zek\u00e2l\u0131 duruma getirilmesi i\u00e7in \u00f6zel bir karar alarak, M\u00fcsl\u00fcman okullar\u0131nda 10 y\u0131lda bir Alfabe de\u011fi\u015ftirilmesini emretti. Hedefinde olan, okuyan\u0131 okuyamaz, bileni bilmez duruma getirmek, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 k\u00f6r cahil b\u0131rakmakt\u0131. Bu uygulama Ermeniler i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildi. M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in al\u0131nm\u0131\u015f \u00f6zel bir karard\u0131. M\u00fcsl\u00fcman topluluklar i\u00e7indeki soy ve k\u00fclt\u00fcr ba\u011flar\u0131 kopar\u0131lmak isteniyordu. \u0130mzas\u0131n\u0131 Kiril Harfleriyle atmayan i\u015f\u00e7ilere maa\u015flar\u0131 \u00f6denmiyordu. T\u00fcrk d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 2 k\u0131tada birden \u015fiddetleniyordu. Bulgaristan\u2019da bu uygulama, askerde, i\u015fte veya T\u00fcrkiye\u2019deki akrabalarla ancak Kiril harfleriyle ve Bulgarca yaz\u0131\u015fma zorunlu\u011fu \u015feklinde sertle\u015fti.<\/p>\n<p><strong>XX. y\u00fczy\u0131l T\u00fcrkler i\u00e7in zor bir y\u00fczy\u0131ld\u0131.<\/strong><\/p><div id=\"bghab-3289807071\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>T\u00fcrk halklar\u0131 kendi topraklar\u0131 \u00fczerinde milli uyan\u0131\u015f, bilin\u00e7lenme ve devletle\u015fme yolunu se\u00e7mi\u015flerdi. Bulgaristan T\u00fcrklerinin g\u00f6z\u00fc T\u00fcrkiye Cumhuriyetindeydi. Azerbaycan halk\u0131, Bak\u00fc\u2019deki K\u0131z Kulesi Hazar Denizine bakt\u0131k\u00e7a t\u00fcm dertlerinden silkineceklerine inan\u0131yordu. \u00d6zg\u00fcr ruhlu Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn \u015fu s\u00f6zlerini hi\u00e7 unutmad\u0131lar: <strong><em>\u201cKarde\u015flik tohumlar\u0131 topla\u2026 K\u00f6t\u00fcl\u00fckten gelen tohumlar mutlaka \u00e7\u00fcr\u00fcr\u2026 Bu d\u00fcnyaya bar\u0131\u015f\u0131 yaln\u0131z iyi y\u00fcrekli \u00f6nderler ve halklar getirebilir\u2026\u201d<\/em><\/strong><br \/>\nBiz bug\u00fcn buna belki de, <strong><em>\u201ck\u00f6t\u00fcl\u00fckleri yap\u0131p da iyilik perdesi arkas\u0131na gizlenenlerin zaman\u0131 doldu.<\/em><\/strong>\u201d demeliyiz. \u00d6yle bir zamanda ya\u015f\u0131yoruz ki, Bulgaristan\u2019da da insanlar\u0131n ger\u00e7ekleri mutlaka duymak ve bilmek istiyor. Hele Ermeniler i\u00e7in Bulgarlar\u0131n \u201cbiz onlar\u0131 kurtard\u0131k\u201d demelerine g\u00fclmemek elde de\u011fil. Belediye meclislerine ve Sofya meclisindeki milletvekillerine <strong><em>\u201cErmeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 olmu\u015ftur\u201d<\/em><\/strong> bildirisi imzalat\u0131lmas\u0131 tarihin g\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir sa\u00e7mal\u0131kt\u0131r. Daha b\u00fcy\u00fck bir sa\u00e7mal\u0131k ise, Anadolu uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 <strong><em>\u201cErmenilerin yaratt\u0131\u011f\u0131\u201d<\/em><\/strong> sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u201cNoman\u201d (kon g\u00f6\u00e7) halk olan T\u00fcrklerin Anadolu\u2019ya, Azerbaycanl\u0131lar\u0131n Kafkaslara yerle\u015fmesi Alp Aslan\u2019\u0131n 1071\u2019de Malazgirt zaferinden sonra ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi tarihsel tutars\u0131z bir Yunan-Ermeni iddiad\u0131r. Kadim T\u00fcrkler ayn\u0131 zamanda Orta Asya\u2019da, Kafkaslarda ve Anadolu\u2019da ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. \u0130lk Azerbaycan devleti M.\u00d6. 330 y\u0131l\u0131nda kurulmu\u015ftur. Anadolu\u2019da geli\u015fen eski Yunan k\u00fclt\u00fcr\u00fc temelleri burada ya\u015fayan T\u00fcrkler taraf\u0131ndan olu\u015fturulmu\u015ftur. \u00c7atal H\u00f6y\u00fck ve G\u00f6bekli Tepe bu b\u00fcy\u00fck ger\u00e7e\u011fe deliler ve kan\u0131tlar sunar. Afrodit, Avrupa ve Zeus Anadolu Tanr\u0131lar\u0131ndan do\u011fmu\u015f antik-Yunan Tanr\u0131lar\u0131 ve \u00c7ari\u00e7eleridir. Ermeniler, <strong><em>\u201c\u00fcst\u00fcn \u0131rktan\u201d<\/em> <\/strong>olduklar\u0131 iddias\u0131yla b\u00f6lgeye \u00e7ok ge\u00e7 gelmi\u015flerdir.<\/p>\n<p><strong>Ruslar taraf\u0131ndan, bir Ermeni devleti kurmak ve T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131 par\u00e7alamak planlar\u0131 uygulan\u0131rken, Rusya\u2019dan toplan\u0131p getirilmi\u015flerdir.<\/strong> Birinci ve \u0130kinci D\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan sonra Yunanlar ve Yahudiler Bulgaristan\u2019\u0131 terk ettikten sonra yerlerine Trakya, Ege ve Makedon g\u00f6\u00e7menleri istihk\u00e2m edilmi\u015ftir. Bulgar \u0131rk\u0131n\u0131n k\u00f6relmesiyle T\u00fcrkler, Pomaklar, Romenler, Tatarlar, Gagavuzlar, Makedonlar ve Ulahlar Bulgar ilan edilmi\u015f, Bulgarla\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7ler ya\u015fanarak n\u00fcfus %50 azalm\u0131\u015ft\u0131r. Bulgaristan\u2019da ya\u015fayan Ermeniler devletin asimilasyon ve kimliksizle\u015ftirme siyasetini, uygulanan zulm\u00fc ve soyk\u0131r\u0131m denemesini, s\u00fcrg\u00fcn ve g\u00f6\u00e7e zorlama ter\u00f6r\u00fcn\u00fc desteklemi\u015ftir. Yalan d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcnden sicim yapan ve d\u00fcnyay\u0131 aldatmaya devam eden Ermenilerin 10 y\u0131ldan beri <strong><em>\u201cbizim\u201d<\/em><\/strong> dedi\u011fi Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f tarihine bir g\u00f6z atal\u0131m.<br \/>\n<strong>Bak\u00fcl\u00fc Nasib Nasibli\u2019nin Tarih belgelerinden bir al\u0131nt\u0131:<\/strong><br \/>\nAzerbaycan\u2019a ba\u011fl\u0131 olan Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f eyaleti Rusya y\u00f6netimine resmen devredildi\u2026.1823 y\u0131l\u0131nda idareci olan Rus General Ermolov\u2019un emri \u00fczerine yap\u0131lan n\u00fcfus say\u0131m\u0131ndan al\u0131nan sonu\u00e7lar \u015f\u00f6yledir: <strong><em>\u201cN\u00fcfusun % 22\u2019si Ermeni, % 78\u2019i de Azerbaycan T\u00fcrk\u00fc\u2019d\u00fcr. \u0130darecisi bir Azer olan Erivan\u2019da ya\u015fayanlar ise, % 43 Ermeni ve di\u011ferleri de Azerbaycan T\u00fcrk\u00fc\u2019d\u00fcr.\u201d<\/em><\/strong><br \/>\n1878\u2019de Rusya Bulgaristan\u2019\u0131 i\u015fgal etti\u011finde n\u00fcfusun % 52\u2019si M\u00fcsl\u00fcman ve % 48\u2019i Bulgar\u2019d\u0131r. 1882\u2019de Bulgarla\u015ft\u0131rma Romenlerle ba\u015flam\u0131\u015f, ismi ve dini ilk de\u011fi\u015ftirilenlerden biri Todor Jivkov\u2019un dedesidir. Kitlesel kimlik de\u011fi\u015ftirme bask\u0131lar\u0131 1913\u2019te Pomaklarla ba\u015flam\u0131\u015f ve Osmanl\u0131 ve T\u00fcrk devleti taraf\u0131ndan defalarca geri p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde siyasi k\u00fcrs\u00fclere \u00e7\u0131k\u0131p Karaba\u011f Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ile ilgili konu\u015fma yapan Fransa Cumhurba\u015fkan\u0131 Em. Macron gibi politikac\u0131lar\u0131n XIX. y\u00fczy\u0131l sonuna kadar Erivan\u2019\u0131n ba\u015fkent olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, n\u00fcfusunun daha fazlas\u0131n\u0131n M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011funu, Bulgaristan\u2019da T\u00fcrkler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf edeceklerine inanm\u0131yorum. 1894 senesinde bug\u00fcnk\u00fc Erivan b\u00f6lgesi sakinlerinden 289 000 Ermeni, 321 bini de M\u00fcsl\u00fcman Azerbaycan T\u00fcrk\u00fc\u2019d\u00fcr vb. d\u0131r. Dini ihtiya\u00e7lar 6 Gregoryen ve 1 Rus kilise ile 5 Camide kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Ermeni devleti kurmak i\u00e7in 60 y\u0131l \u00e7al\u0131\u015fan Ruslard\u0131r. Hedeflerinde olan Anadolu\u2019daki Osmanl\u0131 devleti ile Orta Asya T\u00fcrkleri aras\u0131na bir H\u0131ristiyan duvar\u0131 \u00f6rmektir. Bulgaristan\u2019\u0131n H\u0131ristiyanla\u015fmas\u0131 i\u00e7in 800 cami y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ya da kiliseye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, Sofya\u2019da 29 T\u00fcrk mahallesinden hamam, k\u00f6pr\u00fc ve t\u00fcrbelerden ba\u015fka iz kalmam\u0131\u015f, Vidin\u2019den Ruse\u2019ye Kuzey Bat\u0131 Bulgaristan T\u00fcrks\u00fcz b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f, 2700 T\u00fcrk okulunun hepsi kapat\u0131lm\u0131\u015f, 13 g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015f ve Bulgarla\u015ft\u0131rma sald\u0131r\u0131lar\u0131 12 defa p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcl\u00fcrken s\u00fcrekli i\u00e7 sava\u015f ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Bug\u00fcn T\u00fcrk dili yasayla yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><br \/>\n1916\u2019da yap\u0131lan n\u00fcfus say\u0131m\u0131nda Karaba\u011f\u2019\u0131n ana kentleri olan \u015eu\u015fa, Goris, Cavanlir, Zangezur, Gazah ve Karyagin\u2019de ya\u015fayan toplam 558 823 ki\u015fiden % 41,1\u2019i Ermeni, % 59\u20199\u2019u da Azerbaycan T\u00fcrk\u00fc\u2019d\u00fcr. Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131 (1918-1920) Karaba\u011f\u2019\u0131 Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti topra\u011f\u0131 olarak tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. 29 May\u0131s 1918\u2019de Demokratik Azerbaycan Bak\u00fc\u2019de ald\u0131\u011f\u0131 bir kararla, tarihte hi\u00e7bir zaman ba\u015fkentleri olmam\u0131\u015f olan Ermenilere Erivan \u015fehrini ba\u015fkent olarak tesis edilmi\u015ftir. Ermeni a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7iler bu kararla raz\u0131 olmam\u0131\u015f Karaba\u011f\u2019\u0131 da istemi\u015flerdir. Ta\u015fnak &#8211; ASALA a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7ili\u011fi hi\u00e7bir stat\u00fckoyla raz\u0131 olmama ideolojik temeli \u00fczerinde palazlanm\u0131\u015ft\u0131r. Tarihi ve bug\u00fcn ger\u00e7ekli\u011fini ret etmeye dayanan Ermeni a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7ili\u011fi ABD ve Fransa\u2019daki diasporadan destek alarak Kafkaslar\u0131 Azerbaycan kimlikli vatanda\u015flardan temizlemeyi s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Bu s\u00fcre\u00e7 1945-1948 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00f6zellikle \u015fiddetlenmi\u015ftir.<br \/>\nSSCB ko\u015fullar\u0131nda Karada\u011f\u2019\u0131n ba\u015fkenti olan \u015eu\u015fa \u015fehri ve b\u00f6lgesi ana sald\u0131r\u0131 hedefi olmu\u015ftur. 1978 n\u00fcfus say\u0131m\u0131nda burada ya\u015fayan Azerbaycan T\u00fcrk\u00fc\u2019d\u00fcr % 91,7\u2019dir. 1990\/92 Rusya destekli Ermenilerin Karaba\u011f sald\u0131r\u0131lar\u0131nda \u00f6nemli bir a\u015fama olan 800 ki\u015finin katledildi\u011fi Hocal\u0131 katliam\u0131ndan sonra, \u015eu\u015fa eyaletinde Azerbaycan T\u00fcrk\u00fc kalmam\u0131\u015f, 1 milyon ki\u015fi Karaba\u011f\u2019\u0131 terk etmi\u015ftir. Karaba\u011f \u00fczerinde hak iddialar\u0131n\u0131 yasalla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla Ermeniler, 1923\u2019ten sonra otonom b\u00f6lge stat\u00fcs\u00fc verilen Karaba\u011f\u2019da 9 etnik Kongre yapm\u0131\u015f, rahats\u0131zl\u0131k ifade etmelerine ra\u011fmen, Azerbaycan Cumhuriyeti topraklar\u0131n\u0131n %20\u2019sine denk gelen Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f, Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) ve uluslararas\u0131 toplum taraf\u0131ndan Azerbaycan\u2019\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak tan\u0131nm\u0131\u015f, d\u00fcnyada hi\u00e7bir kurum bu stat\u00fckonun de\u011fi\u015fmesini kabul etmemi\u015ftir. Buna ra\u011fmen b\u00f6lgede 1991 y\u0131l\u0131nda Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f Cumhuriyeti ilan edilmi\u015f, fakat Ermenistan dahil hi\u00e7bir \u00fclke taraf\u0131ndan tan\u0131nmam\u0131\u015f, uluslararas\u0131 kamuoyunda kar\u015f\u0131l\u0131k bulmam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n<strong>Bu geli\u015fmeler Stalin\u2019in Azerbaycan\u2019a kar\u015f\u0131 geli\u015ftirdi\u011fi 2 maddelik stratejinin bir sonudur.<\/strong><br \/>\n<strong>Strateji \u015fudur:<\/strong><br \/>\n<em>1) Azerbaycan ile Ermenistan aras\u0131ndaki ili\u015fkiler ne kadar k\u00f6t\u00fcyse, Moskova i\u00e7in o kadar iyidir. Kavga konusu Karaba\u011f olmal\u0131d\u0131r.<\/em><br \/>\n<em>2) Bu kavgada Moskova \u201carabulucu\u201d olup uzla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011fe ta\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r.<\/em><br \/>\n<em>Stalin\u2019im emriyle 1951 y\u0131l\u0131nda 150 bin Bulgaristan T\u00fcrk\u00fc de topraklar\u0131ndan s\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f ve T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7e zorlanm\u0131\u015f, bu siyaset 1964-1976 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndan yeniden \u015fiddetlenmi\u015f, 1989\u2019da ise zulme kar\u015f\u0131 ayaklanan T\u00fcrklerden 360 bini 1 ayda Bulgaristan\u2019\u0131 terk etmi\u015ftir. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin son lideri Mihail Gorba\u00e7ov\u2019un t\u0131kanan sistemin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mak i\u00e7in 1985\u2019te ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131k (glasnost) ve yeniden yap\u0131lanma (perestroika) s\u00fcreciyle beraber, Kafkasya\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn sorunlu alanlar\u0131 gibi Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f da g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na yeniden \u00e7\u0131kt\u0131.<\/em><\/p>\n<p><strong><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/static.bnr.bg\/sites\/tr\/lifestyle\/life\/publishingimages\/1204\/12-12-21-93008_1.jpg?resize=640%2C360&#038;ssl=1\" alt=\"Bulgaristan T\u00fcrk\u00fc'n\u00fcn 26 Aral\u0131k damgal\u0131 ac\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fc - TOPLUM\" width=\"640\" height=\"360\" \/><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>1984-1989 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Bulgaristan\u2019da ya\u015fanan \u201csoyk\u0131r\u0131m denemesi\u201d<\/strong><\/p>\n<p>1984-1985 y\u0131llar\u0131nda Moskova\u2019n\u0131n zay\u0131flamas\u0131ndan yararlanan Ermenistan, Azerbaycan topraklar\u0131nda askeri geni\u015fleme operasyonlar\u0131na ba\u015flad\u0131. <em><strong>\u201cErmenistan d\u0131\u015far\u0131!\u201d<\/strong> <\/em>hareketi o zaman ba\u015flad\u0131. Ermenistan\u2019\u0131n talebi \u00fczerine Sovyetler Birli\u011fi, 20 Ocak 1990\u2019da s\u00f6z\u00fcm ona <em><strong>\u201cErmenileri korumak\u201d<\/strong><\/em> iddias\u0131 ile Bak\u00fc\u2019de 143 ki\u015fi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Bu katliam, Orta Asya T\u00fcrki Cumhuriyetlerindeki milliyet\u00e7ilik ak\u0131m\u0131n\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k talebini h\u0131zland\u0131rd\u0131.<br \/>\nAzerbaycan halk\u0131 Sovyet y\u00f6netimini topluca ret etti. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc h\u0131zland\u0131.<br \/>\nAzerbaycan ile Ermenistan\u2019\u0131n 1991\u2019de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan etmelerinin akabinde Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f Ermenilerinin ayr\u0131lma giri\u015fimleri de yo\u011funla\u015ft\u0131. Gerginli\u011fin t\u0131rmand\u0131\u011f\u0131 kanl\u0131 d\u00f6nemde Karaba\u011f\u2019daki Azerbaycan T\u00fcrk n\u00fcfus zorunlu g\u00f6\u00e7ler nedeniyle y\u00fczde 20\u2019ye kadar d\u00fc\u015ft\u00fc. 10 Aral\u0131k 1991\u2019de yap\u0131lan ve b\u00f6lgede kalan Azerbaycan T\u00fcrk\u00fc\u2019d\u00fcr boykot etti\u011fi referandumda Ermeniler, Azerbaycan\u2019dan ayr\u0131lmak i\u00e7in oy kulland\u0131. Referandumun ard\u0131ndan Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ilan edildi, ancak bu giri\u015fim uluslararas\u0131 toplumda kar\u015f\u0131l\u0131k bulmad\u0131. Ermenistan ordusunun destekledi\u011fi Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f Ermenileri ile b\u00f6lgede ya\u015fayan Azerbaycan T\u00fcrkleri aras\u0131ndaki gerilim, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan\u0131yla gittik\u00e7e y\u00fckseldi. \u00c7\u0131kan \u00e7at\u0131\u015fmalar, 1992\u2019de Ermenistan ordusu ve Da\u011fl\u0131k Karaba\u011fl\u0131 Ermeniler ile Azerbaycan ordusu aras\u0131nda s\u0131cak sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<br \/>\n1984-1989 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Bulgaristan\u2019da ya\u015fanan <strong><em>\u201csoyk\u0131r\u0131m denemesi\u201d<\/em><\/strong> ile 1985\u2019ten sonra Azerbaycan\u2019da yalanan vah\u015fi kanl\u0131 olayalar aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck benzerlik oldu\u011funa dikkatinizi \u00e7ekmek istiyorum. Bir defa 1972\/73\u2019e Pomak T\u00fcrklerinin g\u00fcya <strong><em>\u201cBulgar\u201d<\/em><\/strong> ilan edilmesinden sonra kovaland\u0131klar\u0131 gibi, Bak\u00fc\u2019de ya\u015fayan 30 bin Ermeni e\u015fli Azerbaycan ailesi de bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve \u201cbir gece hepiniz bo\u011fazlanacaks\u0131n\u0131z\u201d iddias\u0131yla k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Ke\u015fmeke\u015f ortam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen Hocal\u0131 katliam\u0131nda 366. Rus Piyade t\u00fcmeninden askerler de kat\u0131ld\u0131. Kendilerine katliam \u00f6d\u00fcl\u00fc olarak b\u00fcy\u00fck paralar, alkol, ganimetler verilmi\u015ftir. Bulgaristan\u2019da ise s\u00f6z\u00fcm ona <strong><em>\u201csoya d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d<\/em><\/strong> zulm\u00fcne kat\u0131lan polis, asker ve subaylardan hi\u00e7 biri tutuklan\u0131p yarg\u0131lanmam\u0131\u015f, devlet himayesinde ya\u015famaya bug\u00fcn de devam ediyorlar.<br \/>\nD\u00fcnya kamuoyunu Azerbaycan\u2019a kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmak amac\u0131yla 1985\u2019te Bulgaristan\u2019da <strong><em>\u201cBunovo tiren t\u00fcnelinde\u201d<\/em><\/strong> kundaklanan \u00e7ocuk vagonunda patlama benzeri bir i\u011fren\u00e7 olay da Sumgayit\u2019te tertiplenmi\u015ftir. Bulgaristan\u2019da 7 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc olayla T\u00fcrkler \u201cter\u00f6rist\u201d g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Azerbaycan\u2019da Eduard Grigoryan isimli bir Ermeni sap\u0131k 5 Ermeni\u2019yi \u00f6ld\u00fcrd\u00fckten ve 6 Ermeni k\u0131z\u0131n \u0131rz\u0131na ge\u00e7tikten sonra olay\u0131 Azerbaycanl\u0131 Ahmet Ahmedov\u2019un \u00fcst\u00fcne at\u0131p onu \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f ve d\u00fcnyay\u0131 aya\u011fa kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<br \/>\nAzerbaycan T\u00fcrklerine kar\u015f\u0131 Moskova\u2019da k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lan g\u00f6sterilere 500 bin ki\u015fi kat\u0131lm\u0131\u015f ve asl\u0131nda b\u00f6ylece 1989 \u2013 1992\u2019de Kafkaslardaki kanl\u0131 olaylara zemin haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Hedefte Azerbaycan\u2019\u0131n kendi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan edip egemen devletini kurmas\u0131n\u0131 engellemek, karga\u015fay\u0131 f\u0131rsat bilip Bak\u00fc\u2019y\u00fc <strong><em>\u201cB\u00fcy\u00fck Ermenistan\u201d<\/em><\/strong> ba\u015fkenti ilan etmek, Kafkaslar\u0131 ele ge\u00e7irerek, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 par\u00e7alamakt\u0131r. Sonunda 1918 ve 1990 kanl\u0131 olaylar\u0131 Azerbaycan halk\u0131n\u0131n hem Rusya \u0130mparatorlu\u011fu hem de Sovyet y\u00f6netimiyle XIX. ve XX. Y\u00fczy\u0131l boyunca devam eden bar\u0131\u015fs\u0131z y\u00fczle\u015fmesinde \u00fcst\u00fcn gelmi\u015f, Ermenistan\u2019\u0131n kom\u015fu topraklar\u0131na yay\u0131larak geni\u015flemesine ve Kafkaslar \u2019da ebedi Moskova egemenli\u011fi kurulmas\u0131na engel olunmu\u015ftur. \u015eimdiki olaylar\u0131n temelinde bulunan Erivan meclisinin 1989 tarihli karar\u0131yla Karaba\u011f\u2019\u0131 ilhak etmesini ancak, Hitler\u2019in Avusturya\u2019y\u0131, Rusya\u2019n\u0131n K\u0131r\u0131m\u2019\u0131 oldu biti\u011fe getirip, kitab\u0131na uydurarak ele ge\u00e7irmesine benzetebiliriz. Bu olaylar her zaman, her zaman kan d\u00f6k\u00fclerek h\u00fcz\u00fcnle eski duruma d\u00f6n\u00fc\u015fle noktalan\u0131r.<br \/>\n<strong>Bu y\u0131llar i\u00e7inde hainlerin k\u00fcstahl\u0131\u011f\u0131 asla son bulmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><br \/>\n20 Eyl\u00fcl 1992 tarihinde g\u00fcya Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f Cumhuriyeti\u2019nin Birle\u015fmi\u015f Milletler Te\u015fkilat\u0131 (BMT), Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Birli\u011fi ve baz\u0131 di\u011fer kurumlardan tan\u0131nmas\u0131n\u0131 istendi. Tan\u0131mak bir yana BMT olayla angaje oldu ve BMT G\u00fcvenlik Konseyi bir\u00e7ok karar alarak Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f\u2019\u0131n i\u015fgal edilmesini k\u0131nad\u0131. 30 Nisan 1993 tarihli ve 822 no\u2019lu kararla Karaba\u011f i\u015fgalcileri k\u0131nand\u0131 ve b\u00f6lgenin Azerbaycan Cumhuriyetine teslim edilmesini istedi. Ayn\u0131 y\u0131l onaylanan 853 no.\u2019lu ve 884 n.o.lu kararlarda sivile halka sald\u0131r\u0131lar, \u015fiddet, katliamlar ve Azerbaycan k\u00f6y ve kasabalar\u0131n\u0131n bombalanmas\u0131 k\u0131nand\u0131. Bu bildirilerde Azerbaycan toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc savunulurken, sivil halka sald\u0131r\u0131larla toprak ilhaklar\u0131 lanetlendi. 1 milyon Azerbaycanl\u0131y\u0131 evinden bark\u0131ndan topraklar\u0131ndan eden Ermeniler, BMT kararlar\u0131n\u0131 dikkate almazken, i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n tarihin karanl\u0131k kuyusuna g\u00f6mmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, ancak \u00e7aresiz kald\u0131.<br \/>\nAzerbaycan ordusunun Karaba\u011f\u2019\u0131 Ermenistan\u2019a ba\u011flayan La\u00e7in ana yolunu kesti\u011fi ve eski ba\u015fken \u015eu\u015fi\u2019ye girmek \u00fczere oldu\u011fu, yeni ba\u015fkent Stapanekert\u2019ten Ermenilerin alay alay ka\u00e7maya devam etti\u011fi \u015fu g\u00fcnlerde yakla\u015f\u0131k bir as\u0131r ezilmi\u015flikten ve \u00e7ok kan ak\u0131tt\u0131ktan sonra 18 Temmuz 1988 tarihinde toplanan SSCB Y\u00fcksek Konsey Prezidyumunun \u00f6zel bir karar alarak Karaba\u011f\u2019\u0131n Azerbaycan topra\u011f\u0131 oldu\u011funu bir daha teyit etti\u011fini an\u0131msamak yerinde olur. Buna ra\u011fmen, bu uzla\u015fmazl\u0131kta son ana kadar Rusya Ermenistan\u2019\u0131n yan\u0131nda kalm\u0131\u015f, onu silahland\u0131rm\u0131\u015f ve \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc oyalam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130mzalanan ikili anla\u015fmalarla T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131r\u0131 boyunca Ermenistan topraklar\u0131na askeri konu\u015fland\u0131rm\u0131\u015f, tank ve piyade \u00fcsleri kurmu\u015f ve Ermenistan\u2019\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc garanti alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n<strong>1920\u2019den beri Azerbaycan halk\u0131 Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 54 defa ayaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Hepsi silahl\u0131 olan bu isyanlar\u0131n bug\u00fcn devam eden sonuncusu yediden yetmi\u015fe t\u00fcm halk\u0131n \u00e7\u0131\u011f\u0131 gibi cepheye akt\u0131\u011f\u0131 son sava\u015ft\u0131r.<\/strong><br \/>\n\u00c7ok enteresand\u0131r. Azerbaycan Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130lhan Aliev\u2019in Karaba\u011f sorununu devletler hukukuna ve anla\u015fmalara g\u00f6re bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in Ermenistan Ba\u015fkan\u0131yla 15 defa g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, fakat hi\u00e7bir \u00e7\u00f6z\u00fcme var\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa G\u00fcvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n (OCCE) 30 y\u0131ldan beri ABD, Fransa ve RF bile\u015fiminde s\u00fcren oyalama tuzaklar\u0131na Azerbaycan halk\u0131n\u0131n tepkisi, Karaba\u011f \u00f6rs\u00fc \u00fczerinde bir aydan beri d\u00f6vd\u00fc\u011f\u00fc sava\u015f zaferidir. Bu zafer XXI. Y\u00fczy\u0131la damga vuran bir olayd\u0131r.<br \/>\nBu zaferin omurgas\u0131 T\u00fcrkiye ve Azerbaycan halklar\u0131n\u0131n 2 devlet bir halk birli\u011fidir. B\u00fcy\u00fck T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda kenetlenmesidir. T\u00fcrk Azerbaycan karde\u015fli\u011fidir. Cephede T\u00fcrk ve Azerbaycan bayraklar\u0131n\u0131n yan yana dalgalanmas\u0131d\u0131r. Ermenilerin kulland\u0131\u011f\u0131 <strong><em>\u201cS-300\u201d, \u201cSmer\u00e7\u201d, \u201cStrela-10\u201d, \u201cBuk\u201d, \u201cKarasuha -4\u201d ve \u201cStrela-5\u201d<\/em><\/strong> gibi sivilleri, okul ve hastaneleri hedef alan Rus f\u00fcze silahlar\u0131, 200\u2019e yak\u0131n tank ve z\u0131rhl\u0131 ara\u00e7, toplar ve 150 silah deposu, 10 binden fazla d\u00fc\u015fman askeri T\u00fcrk yap\u0131m\u0131 <strong><em>\u201cAnkalar\u201d,<\/em><\/strong> <strong><em>\u201cBayraktarlar\u201d<\/em><\/strong>, TB 2 ve TB 3\u2019ler ile teker teker hurdaya \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Azerbaycan Ordusu Karaba\u011f k\u00f6y ve kasabalar\u0131n\u0131 birer birer kurtar\u0131yor. Azerbaycan bayra\u011f\u0131 art\u0131k 250 yerle\u015fim yerine dikilmi\u015ftir.<\/p><div id=\"bghab-2882633341\" class=\"bghab-icerik-icine-25-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Azerbaycan halk\u0131n\u0131n kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 niteli\u011findeki son \u00e7arp\u0131\u015fmalarla elde edilen zafer 30 y\u0131ldan beri \u00e7ad\u0131rlarda bar\u0131nan 1 milyon Karaba\u011fl\u0131 sava\u015f ka\u00e7a\u011f\u0131 ve s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131y\u0131 yurtlar\u0131na geri d\u00f6nd\u00fcrecek,\u00a0 Anadolu T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Orta Asya T\u00fcrk devletleriyle birle\u015ftiren tarihsel ku\u015fa\u011f\u0131 yeniden ta\u00e7land\u0131racak, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131\u2019n\u0131 yeni ceo-politik dengelere ta\u015f\u0131yacak, Turan d\u00fcnyas\u0131n\u0131 politik sahneye davet edecektir.<\/p>\n<h1 style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>K\u00fc\u00e7\u00fck Karaba\u011f\u2019da kazan\u0131lan bu b\u00fcy\u00fck zafer<br \/>\nXXI. Y\u00fczy\u0131l\u0131n yeni ufkudur.\u00a0<\/strong><\/span><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: center;\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/az-bayr-TR-AZ.jpg?resize=640%2C915&#038;ssl=1\" width=\"640\" height=\"915\" \/><br \/>\n<strong><span style=\"color: #00ff00;\">B\u0130R HALK \u0130K\u0130 BAYRAK \u0130K\u0130 DEVLET<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #00ff00;\">\u0130N\u015eALLAH BU BAYRAKLAR \u00c7O\u011eALIR<\/span><\/strong><\/h1>\n<h1 style=\"text-align: center;\">Son.<\/h1>\n<div id=\"bghab-3633189713\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Edit\u00f6r\u00fcn K\u00f6\u015fesi Tarih: 31 Ekim 2020 \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131 kim kazand\u0131? Sovyetler Birli\u011fi mi? Birle\u015fik Amerika m\u0131? Bu soru akt\u00fcelli\u011fini kaybetmiyor. \u015e\u00f6yle ya da b\u00f6yle<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":46837,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-50450","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/editor.jpg?fit=730%2C334&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-d7I","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50450"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50450\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}