{"id":4949,"date":"2013-08-13T15:19:45","date_gmt":"2013-08-13T12:19:45","guid":{"rendered":"http:\/\/bghaber.org\/bghaber\/?p=4949"},"modified":"2019-07-18T00:43:19","modified_gmt":"2019-07-17T22:43:19","slug":"mavi-gozleriyle-ataturk-bize-daha-yakin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/mavi-gozleriyle-ataturk-bize-daha-yakin\/","title":{"rendered":"Mavi g\u00f6zleriyle Atat\u00fcrk bize daha yak\u0131n"},"content":{"rendered":"
kelimelik.com\u2019a \u00f6zel s\u00f6yle\u015fi veren Bulgar Bilimler Akademisi \u00fcyesi Prof. Georgi Markov\u2019a g\u00f6re nefreti \u00e7\u0131karmak i\u00e7in tarihi de\u015fmemeliyiz.<\/b><\/div>\n
<\/div>\n
\n
\"Prof.Dr.Georgi<\/a>
Prof.Dr.Georgi Markov<\/figcaption><\/figure>\n

– Tarih, Bulgaristan\u2019daki Bulgar ve T\u00fcrkleri ay\u0131r\u0131yor mu sizce?<\/b><\/div>\n

– Bizim Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ile as\u0131rlara dayanan ortak ge\u00e7mi\u015fimiz var. Osmanl\u0131 uzman\u0131 de\u011filim, ama\u00a0o zaman T\u00fcrk de\u011fil Osmanl\u0131 deniliyormu\u015f<\/b>. T\u00fcrk ulusu, gen\u00e7, siyasi bir ulustur. Bundan dolay\u0131 da Mustafa Kemal\u2019e Atat\u00fcrk diyorlar. Di\u011fer halklar\u0131n milli kimlik benimseme s\u00fcreci devam ederken, Osmanl\u0131 T\u00fcrklerinde bu s\u00fcre\u00e7 gecikiyor. \u0130lk giri\u015fim, Tuna valisi olan Mithat Pa\u015fa taraf\u0131ndan geliyor. Yeni Osmanl\u0131lar\u0131n \u00f6nderi olarak Mithat Pa\u015fa, 19. asr\u0131n sonlar\u0131nda Avrupa\u2019da milletler, milliyet\u00e7ilik varken, bu s\u00fcrecin Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda gecikti\u011fini fark ediyor.<\/div>\n
Burada resmi belgelerde de hatalar var. \u00d6rne\u011fin Rus T\u00fcrk harbi deniliyor. Bu sava\u015f Rus T\u00fcrk sava\u015f\u0131 de\u011fil ki, burada Rusya ve Osmanl\u0131, yani iki imparatorluk sava\u015fm\u0131\u015f. Her yerde, s\u00f6zle\u015fmelerde bile T\u00fcrk deniliyor. Bizler, yani Bulgarlar da hata yap\u0131yoruz, \u00f6rne\u011fin Balkan Harbi hakk\u0131nda Genel Kurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 7 ciltlik resmi tarihinde \u201cBulgaristan\u2019\u0131n T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131\u201d deniliyor. Ama bu sava\u015f Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na kar\u015f\u0131! Ge\u00e7en sene, K\u0131rcaali\u2019de, Ahmet Do\u011fan, Balkan Sava\u015f\u0131 bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sava\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, etnik temizlik oldu\u011funu iddia edince ben, \u201cbu sava\u015f T\u00fcrkiye\u2019ye ve T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc o zaman T\u00fcrk ulusu daha yoktu<\/b>\u201d dedim.<\/div>\n
Mustafa Kemal\u2019in, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn T\u00fcrk olmad\u0131\u011f\u0131, daha 30\u2019lu y\u0131llardan beri biliniyor. Daha 1935 y\u0131l\u0131nda, Hitler, Mustafa Kemal\u2019den renkli bir portre hediye al\u0131yor. Hitler \u015f\u00f6yle diyor \u201cBiz \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck devlet adam\u0131y\u0131z \u2013 ben, Stalin ve Mustafa Kemal. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, bir imparatorlu\u011fun harabelerinden modern bir devlet kurmay\u0131 ba\u015fard\u0131.\u201d Ve Hitler, yan\u0131ndakilerine \u015f\u00f6yle diyor \u2013 \u201cbak\u0131n, sar\u0131\u015f\u0131n, mavi g\u00f6zl\u00fc, o bir Ari!\u201d<\/div>\n
Mustafa Kemal\u2019in babas\u0131 Arnavut. Annesi konusunda biz \u015fu anda Yahudilerle tart\u0131\u015f\u0131yoruz \u2013 Yahudi mi yoksa Bulgar Muhammedi mi. Ama bence bu mavi g\u00f6zleriyle bize daha yak\u0131n.<\/div>\n
Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrk ulusu, Mustafa Kemal\u2019in kurdu\u011fu bir ulustur<\/b>. Demek Balkan Harbi de ne T\u00fcrkiye\u2019ye, ne T\u00fcrklere kar\u015f\u0131. Sava\u015f, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na kar\u015f\u0131.<\/div>\n
– Fakat daha \u0130van Vazov \u201cT\u00fcrkiye d\u00fc\u015fecek\u201d diyor.<\/b><\/div>\n
– Evet, evet. Daha Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019ndan gelm\u015f bu g\u00f6r\u00fc\u015f. \u00d6nemli olan onlar kendilerini nas\u0131l belirliyormu\u015f, ki onlar Osmanl\u0131 diyormu\u015f.<\/div>\n
Tarih, bir ayr\u0131m hatt\u0131 olmamal\u0131d\u0131r<\/b>. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fimdi burada Bulgar T\u00fcrk\u00fc var, Bulgar T\u00fcrk\u00fc diyorum. Burada bir kitap yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131, orada Bulgaristan\u2019da T\u00fcrkler deniliyordu, ben bunu \u00e7ok ele\u015ftirdim. 1933 y\u0131l\u0131nda, T\u00fcrkiye Ba\u015fbakan\u0131 \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc buraya geliyor. \u201cBen Sofya\u2019ya geldim ama Deliorman\u0131 da g\u00f6rmek isterim\u201d diyor. Ve oraya gidince \u015fa\u015fk\u0131na d\u00f6n\u00fcyor. \u201cAma bunlar kavuklu, \u015falvarl\u0131. Ne yap\u0131yorlar\u201d diyor. Ve o, T\u00fcrk ulusunu yaratt\u0131klar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019deki T\u00fcrkler ile Bulgar T\u00fcrkleri aras\u0131nda fark\u0131 g\u00f6r\u00fcyor. Ve hatta o \u201cOnlar\u0131 pek anlayam\u0131yorum\u201d diyor, \u201cSoyda\u015flar\u0131m \u00e7ok geri kalm\u0131\u015f\u201d diyor.<\/div>\n
– \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019de Atat\u00fcrk var ve reformlar yap\u0131l\u0131yor.<\/b><\/div>\n
– Evet. Ben, Bulgar Muhammedilerin bir k\u00fclt\u00fcr e\u011fitim te\u015fkilat\u0131 olan Drujba Rodina e\u015fba\u015fkan\u0131y\u0131m,Bulgar Muhammediler, Mustafa Kemal\u2019den \u00f6rnek al\u0131yorlar<\/b>. Mustafa Kemal \u00e7\u0131k\u0131yor ve \u201cBunlar camilerde ne yap\u0131yorlar, onlar Arap\u00e7a bilimiyor ki\u201d diyor ve T\u00fcrk\u00e7eye terc\u00fcme ediyor. Bizde de Bulgar Muhammediler Kuran\u2019\u0131 Bulgarcaya terc\u00fcme ediyor.<\/div>\n
–\u00a0<\/b>Kuran\u2019\u0131n Bulgarca terc\u00fcmesi \u015fimdi de var. Bu normal bir \u015fey ki.<\/b><\/div>\n
– Evet, ama onlar\u00a0ibadetlerini de Bulgarca yap\u0131yor<\/b>. 1937-1944 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda.<\/div>\n
Bulgaristan \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 uzman\u0131 olarak \u015funu s\u00f6yleyebilirim ki, Kemalist devriminden sonra, Mustafa Kemal\u2019in modern bir devlet kurdu\u011fu T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ile daha muhafazakar olan bizim T\u00fcrkler aras\u0131nda farklar g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr olmaya ba\u015fl\u0131yor. Ayr\u0131ca,\u00a0Mustafa Kemal\u2019in kovdu\u011fu \u00e7o\u011fu hoca buraya ka\u00e7\u0131yor ve bizde e\u011fitim vermeye ba\u015fl\u0131yor<\/b>.<\/div>\n
Tarih b\u00f6lebilir. Ancak bana g\u00f6re bunu\u00a0edebiyat daha \u00e7ok yap\u0131yor<\/b>. \u00d6rne\u011fin Vazov. \u0130\u015fte, son 23 y\u0131lda Papaz Kr\u0131st\u00f6 aklanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor, ki o ger\u00e7ekten Levski\u2019yi ele vermemi\u015f. Fakat Vazov onu lanetlemi\u015f. Unutulanlar\u0131n Destan\u0131\u2019da onu lanetlemi\u015f. Shakespeare\u2019in 3. Richard\u2019\u0131 lanetledi\u011fi gibi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Richard da bir zalim de\u011filmi\u015f. Fakat Shakespeare, Birinci Elizabeth\u2019in zaman\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131ndan onlar\u0131n g\u00f6nl\u00fcn\u00fc almak i\u00e7in 3. Richard\u2019\u0131 \u00f6yle g\u00f6stermi\u015f.<\/div>\n
\u015eu anda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019yla ilgili Davuto\u011flu\u2019nun neoosmanizmi g\u00fcncel bir konu. Davuto\u011flu\u2019nun bir kitab\u0131 var, orada, 19. y\u00fczy\u0131lda Osmanl\u0131\u2019n\u0131n reformlar ya\u015famaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor. Bize g\u00f6re ise bu imparatorluk art\u0131k \u00e7\u00f6kmeye mahkummu\u015f. Fakat biz\u00a0isyanlardan, sava\u015flardan s\u00f6z ederken Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu demeliyiz<\/b>. Ancak g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda bile \u201co T\u00fcrkler\u201d diyoruz.<\/div>\n
– \u00d6yle. Sizce bu Bulgaristan T\u00fcrklerinin kalbini k\u0131rm\u0131yor mu? Onlar\u0131 uzakla\u015ft\u0131rm\u0131yor mu?<\/b><\/div>\n
– \u00d6yle. Ben bir tarih\u00e7i olarak onlara anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.\u00a0Batak, Peru\u015ftitsa katliamlar\u0131nda T\u00fcrklerden s\u00f6z edemezsiniz<\/b>, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu demelisiniz. Bir imparatorluk k\u0131l\u0131\u00e7 \u00fczerine kurulur. Ba\u015fka imparatorluklar da yok etmi\u015ftir. \u0130mparatorluklar \u00f6yledir.<\/div>\n
Bundan dolay\u0131 ben Bulgar T\u00fcrklerine \u015f\u00f6yle diyorum \u2013 bu\u00a0Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu benimsemeyin<\/b>. Aldanmay\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00f6rne\u011fin T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nde Davuto\u011flu \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti ne ki, 90 y\u0131ll\u0131k. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ise 600 y\u0131l, \u00fc\u00e7 k\u0131tada\u201d diyor. \u00d6rne\u011fin \u015fu anda da bir dizi g\u00f6steriliyor, Kanuni S\u00fcleyman hakk\u0131nda. Ama bu 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda, imparatorlu\u011fun zirvede oldu\u011fu bir d\u00f6nemde!<\/div>\n
Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun yeri art\u0131k tarihte. Biz, Bulgarlar, \u201cOsmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda o T\u00fcrkler bize neler yapt\u0131\u201d diyemeyiz.\u00a0Onlar bu T\u00fcrkler de\u011fil<\/b>. Osmanl\u0131 T\u00fcrkleri de kat\u0131lm\u0131\u015f olsa bile, Yeni\u00e7eriler var, Arnavutlar\u0131 var, kimler yok ki Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda.<\/div>\n
– Sizce Bulgaristan T\u00fcrkleri hangi tarihi benimsemelidir?<\/b><\/div>\n
– Bulgar T\u00fcrkleriyle ortak vatan\u0131m\u0131z var. Ben onlar\u0131 Bulgar halk\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak kabul ediyorum. Biz, Bulgaristan\u2019da T\u00fcrk milli az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyoruz.\u00a0Bizim T\u00fcrklerimiz bizimdir<\/b>. Biz onlarla as\u0131rlarca birlikte ya\u015fam\u0131\u015f\u0131z ve umar\u0131m ya\u015famaya devam ederiz.<\/div>\n
General Vasil Delov skandal\u0131 da K\u0131rcaali b\u00f6lgesinde ya\u015fayan T\u00fcrklerden de\u011fil,\u00a0g\u00f6\u00e7men derneklerinden geldi<\/b>. General Vasil Delov gibi bir \u015fah\u0131s hakk\u0131nda onlar\u0131n s\u00f6z hakk\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Tart\u0131\u015fma, burada, K\u0131rcaali\u2019de olabilir. Ama onlar, d\u0131\u015far\u0131dan, General Vasil Delov\u2019un kim oldu\u011funu ve Balkan Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n onlar i\u00e7in ne ifade etti\u011fini s\u00f6yleyemez. Burada bir m\u00fcdahale s\u00f6z konusu.<\/div>\n
Buradaki T\u00fcrkler, Botev\u2019i okurken g\u00fcceniyor. Ben de onlara diyorum \u201cAma o Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u201d.\u00a0Biz tarihten sayfalar kopar\u0131p atamay\u0131z<\/b>. Milletvekilleri bana, \u201csay\u0131n profes\u00f6r, Botev\u2019i okuyan bir T\u00fcrk \u00e7ocu\u011funun yerine koyun kendinizi\u201d diyor. Ben de onlara \u201cSiz Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun miras\u0131n\u0131 benimsememelisiniz. Sizin hi\u00e7bir ba\u011flant\u0131n\u0131z yok\u201d. Biz, Botev veya Vazov\u2019u kald\u0131ramay\u0131z.<\/div>\n
– Ama biz Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019dan dolay\u0131 \u015fimdi burtaday\u0131z. Ba\u011flant\u0131 bu de\u011fil mi?<\/b><\/div>\n
– Do\u011fru. Ancak ben Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu zaman\u0131ndaki kanl\u0131 olaylardan bahsediyorum. \u015eimdi birileri \u00e7\u0131k\u0131p da size \u201c200-300 y\u0131l \u00f6ncesindeki olaylardan sorumlusunuz<\/b>\u201d diyemez. Bu yolda \u00e7al\u0131\u015fmak laz\u0131m.<\/div>\n
Balkan Harbi\u2019yle ilgili olarak t\u00fcm Bulgaristan\u2019\u0131 dola\u015ft\u0131m ve \u0130sperih\u2019e de gittim. Orada bir okul m\u00fcd\u00fcr\u00fc bana \u201cburada biraz daha dikkatlice, Bulgarlarla T\u00fcrkler yar\u0131 yar\u0131ya\u201d dedi. Benim i\u00e7in fark etmez. Ben Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019ndan bahsediyorum.<\/div>\n
Kircaali\u2019de s\u00f6yledim:\u00a0biz Balkan Harbi sayesinde Avrupa Birli\u011fi\u2019ndeyiz<\/b>. Bundan dolay\u0131 da Slavyanovo\u2019da Osmanl\u0131 askeri an\u0131t\u0131 in\u015fa eden o iki karde\u015fe de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131m. B\u00f6yle bir \u015feye yer yok. Heykel dikmi\u015fler, oysa ikisi Bel\u00e7ika\u2019da oturuyor, Bulgar vatanda\u015f\u0131 olarak. 2004 y\u0131l\u0131nda S\u00fcleyman Pa\u015fa an\u0131t\u0131 i\u00e7in bir komite kurulmu\u015ftu, o zaman BTV\u2019de birisiyle tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Bana \u201cBulgaristan\u2019da ka\u00e7 M\u00fcsl\u00fcman ya\u015f\u0131yor, biliyor musunuz, \u00e7i\u00e7ek b\u0131rakacak bir yerleri olmal\u0131d\u0131r\u201d demi\u015fti. An\u0131t var. Yukar\u0131da, tepede \u00f6zg\u00fcrl\u00fck an\u0131t\u0131 var.\u00a0Biz, farkl\u0131 an\u0131tlarla b\u00f6l\u00fcnemeyiz<\/b>.<\/div>\n
Bizi din ay\u0131r\u0131yor, ancak benim i\u00e7in bu \u00f6nemli de\u011fil. \u00d6rne\u011fin, Blagoevgrad valisine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorlar, Bulgar M\u00fcsl\u00fcmanm\u0131\u015f. Ne bi\u00e7im slogan bunlar b\u00f6yle! Ben onu destekliyorum.\u00a0Onun vali olma hakk\u0131 var.<\/b><\/div>\n
– Bu yanl\u0131\u015f bir siyaset de\u011fil mi?<\/b><\/div>\n
– Onlar onun Bulgar oldu\u011funu bimiyor ki! \u0130slam dininden olan Bulgarlar var.\u00a0Din, 21. as\u0131rda beraber ya\u015famam\u0131za engel olmamal\u0131d\u0131r<\/b>. Protestan ve Katoliklerin birbirlerini katletti\u011fi, Almanya\u2019n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n yok oldu\u011fu 16-17. as\u0131rlarda ya\u015fam\u0131yoruz. Biz burada dini kavgalar y\u00fcr\u00fctemeyiz. Ancak halk psikolojisinde \u00e7ok birikintiler var. Her iki tarafta da. Blagoevgrad\u2019dan o ki\u015fi Bulgar vatanda\u015f\u0131. \u201cOnu istemiyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc Blagoevgrad\u2019da T\u00fcrk yok.\u201d Nereye gitsin, K\u0131rcaali\u2019ye mi? Ben tabi ki bir vatanseverim, ancak baz\u0131lar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi sokak ve meydanlarda ba\u011f\u0131ramam. \u0130stemiyorlarm\u0131\u015f, vali olamazm\u0131\u015f! B\u00f6yle gerek\u00e7e olmaz ki!<\/div>\n
– Vatanseverlik, di\u011ferine kar\u015f\u0131 nefret beslemek de\u011fildir, herhalde.<\/b><\/div>\n
– Hay\u0131r. Nefret olmamal\u0131. Balkan Harbi\u2019nden bahsederken \u201cT\u00fcrkleri ma\u011flup ettik\u201d diyemezsin. T\u00fcrkleri ma\u011flup etmedin, Osmal\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu yenmi\u015fsin. Tarih z\u0131tla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. B\u00f6yle olmaz. T\u00fcrkler, Bulgar T\u00fcrkleri bizim yurtta\u015flar\u0131m\u0131zd\u0131r, ortak kaderimiz var. Zorluklar\u0131 beraber \u00e7ekiyoruz.<\/div>\n
– Evet, \u00e7ekiyoruz.<\/b><\/div>\n
– Tabi! Birbirimize yard\u0131m etmeliyiz, \u00f6rnek olmal\u0131y\u0131z. Nefret \u00e7\u0131karmak i\u00e7in tarihi de\u015fmemeliyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok fazla birikintiler var \u2013 halk t\u00fcrk\u00fcleri, hat\u0131ralar, destanlar, efsaneler. En az\u0131ndan\u00a0biz entelekt\u00fceller birlik i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z<\/b>.<\/div>\n
– S\u00f6z konusu t\u00fcrk\u00fcleri dinlerken, destanlar\u0131, edebiyat\u0131 okurken bizim ne hisseti\u011fimizi tahmin ediyorsunuzdur.<\/b><\/div>\n
– 1989\u2019dan sonra sans\u00fcr kalkt\u0131. Baz\u0131 zaman \u201cmaalesef\u201d diyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k herkes istedi\u011fini yazabiliyor. \u00d6rne\u011fin bizim tarih enstit\u00fcm\u00fczde bile, birisi \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve kitap yazm\u0131\u015f \u2013 Levski as\u0131lmam\u0131\u015f, onun bir ikizi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, Levski ise \u0130talya\u2019ya ka\u00e7m\u0131\u015f. Botev, Diyarbak\u0131r\u2019a ka\u00e7m\u0131\u015f, uzun y\u0131llar orada kalm\u0131\u015f.<\/div>\n
Tarih bilimdir<\/b>. \u00dcstelik ciddi bir bilim. Maalesef kimi zaman \u00e7ok sa\u00e7mal\u0131klar da oluyor.<\/div>\n
– Tamam, tarih bilimdir. Fakat, birikmi\u015f nefret olmamas\u0131 i\u00e7in bu bilim, halka nas\u0131l ula\u015fs\u0131n?<\/b><\/div>\n
– Evet, i\u015fte \u015fimdi Levski\u2019nin idam edilmesi. Levski\u2019yi T\u00fcrkler asmam\u0131\u015f, Levski, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun karar\u0131yla idam edilmi\u015f. Biz, Levski\u2019yi kimin ast\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmal\u0131y\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc halk \u201cT\u00fcrkler asm\u0131\u015f\u201d deyiveriyor.\u00a0Kelimeler dikkatli kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r<\/b>. Tarihi de\u011fi\u015ftiremeyiz. Tarih, oldu\u011fu gibi \u00f6\u011fretilmelidir. Siyasi ama\u00e7la kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/div>\n
– Ama kullan\u0131yorlar.<\/b><\/div>\n
– Kullan\u0131yorlar. Evet. \u00dcstelik \u00e7e\u015fitli seviyelerde kullan\u0131yorlar. Oysa \u00f6yle omamal\u0131d\u0131r. Ve ortak kaderimiz oldu\u011funu bilmeliyiz. Hayra m\u0131 \u015fere mi bilmem, ama durum b\u00f6yle.<\/div>\n
Ben \u00e7ok sehayat ediyorum. \u00d6rne\u011fin, Almanya\u2019da farkl\u0131. Orada T\u00fcrkler, g\u00f6\u00e7men.<\/div>\n
– Evet, aram\u0131zda k\u0131yaslama yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/b><\/div>\n
– Onlar g\u00f6\u00e7men, Bulgar T\u00fcrkleri ise as\u0131rlardan beri burada ya\u015f\u0131yor. K\u0131yaslanamaz.<\/div>\n
– BNT\u2019deki T\u00fcrk\u00e7e haberlerle ilgili olarak da \u201cT\u00fcrk\u00e7e haber isteyen, T\u00fcrkiye\u2019ye gitsin\u201d diyorlard\u0131. Niye gitmeliyiz?<\/b><\/div>\n
– Olmaz. Bu herhalde Ataka\u2019dan geliyordur. T\u00fcrk\u00e7e haberler niye rahats\u0131z ediyor ki?<\/div>\n
Camideki namazl\u0131klar\u0131 yakt\u0131klar\u0131nda ben sert tepki g\u00f6stermi\u015ftim. Nas\u0131l yakars\u0131n? D\u00fcnya haberlerine girdik! Ne yaz\u0131k ki, her zaman b\u00f6yle insanlar olacakt\u0131r, tarihin siyasi ama\u00e7lara hizmet vermesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnenler. Siderov \u00e7\u0131k\u0131p \u201cT\u00fcrkler geliyor. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu unutmay\u0131n\u201d diyor. Hangi Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu? O \u00e7oktan tarihte.<\/div>\n
Neoosmanizm hakk\u0131nda benim farkl\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm var \u2013\u00a0bu imparatorluk i\u00e7erisinde bizim iyi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z iddialar\u0131n\u0131 kabul edemem<\/b>! Bu imaratorlu\u011fu ge\u00e7mi\u015fte b\u0131rak\u0131n. Bu imparatorlukta \u00f6zg\u00fcven aramay\u0131n. Bizimkiler de, 1989\u2019dan sonra, Kubrat \u00f6ncesini, 165 y\u0131l\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya kalkm\u0131\u015flard\u0131. Tarih \u00f6nemli, ancak \u015fimdiki \u00f6zg\u00fcvenimiz i\u00e7in kilit \u00f6nem ta\u015f\u0131m\u0131yor. Buzdolab\u0131 bo\u015fsa bir insan\u0131n nas\u0131l \u00f6zg\u00fcveni olabilir? \u00d6rne\u011fin bug\u00fcnlerde T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nde \u201cne kadar da b\u00fcy\u00fck bir imparatorlu\u011fumuz vard\u0131, \u00fc\u00e7 k\u0131tada\u201d diyorlar. Evet, ama bu ne zamanm\u0131\u015f? Tarih geri d\u00f6nemez. Zaman\u0131 kimse geri \u00e7eviremez.<\/div>\n
Dolay\u0131s\u0131yla biz bir denge aramal\u0131y\u0131z ve\u00a0tarihte bizi yak\u0131nla\u015ft\u0131ran \u015feyleri bulmal\u0131y\u0131z<\/b>. \u00d6rne\u011fin, Balkan Harbi\u2019nde, Osmanl\u0131 ordusu \u00e7ekilirken, Bulgarlar T\u00fcrklerin yan\u0131nda gizleniyor, daha sonra T\u00fcrkler Bulgarlar\u0131n yan\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131yor. Kom\u015fu kom\u015fuya s\u0131\u011f\u0131n\u0131yor. Her sava\u015f, yang\u0131n, ya\u011fmalama, katliamlara neden olmu\u015ftur. Sava\u015f bu i\u015fte!<\/div>\n
Yani, biz yaln\u0131z Batak ya da T\u0131mr\u0131\u015f\u2019a sabitle\u015fmemeliyiz. \u201c\u0130yi de, ordunuz T\u0131mr\u0131\u015f\u2019ta neler yapm\u0131\u015f. Bak\u0131n nas\u0131l duvarlar b\u0131rakm\u0131\u015f\u201d diyorlar. Ama di\u011ferleri de \u201cAhmet T\u0131mr\u0131\u015f, Peru\u015ftitsa\u2019da katletmedi mi?\u201d diyor. B\u0131rak\u0131n, \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bilmem nereye ula\u015faca\u011f\u0131z.\u00a0Herkesin s\u00f6yleyecek bir s\u00f6z\u00fc var<\/b>. \u015eiddet, \u015fiddet do\u011furur.<\/div>\n
Balkan Harbi\u2019nin ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in biliyorum, Kuzey Do\u011fu Bulgaristan\u2019da 4. Preslav t\u00fcmeni i\u00e7in \u00f6zel bir plan geli\u015ftirilmi\u015f. Varna ile Kavarna aras\u0131nda d\u00fc\u015fman\u0131n muhtemel \u00e7\u0131karma yapmas\u0131 durumunda,isyan \u00e7\u0131kma ihtimali varm\u0131\u015f<\/b>. \u00c7\u00fcnk\u00fc orada T\u00fcrkler yo\u011funlukta. \u0130stanbul\u2019a do\u011fru ilerledi\u011fimiz s\u0131ralarda hi\u00e7bir isyan ya\u015fanmam\u0131\u015f. \u00c7\u00fcnk\u00fc Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na kadar T\u00fcrkler askere gitmezmi\u015f, askeri vergi \u00f6d\u00fcyorlarm\u0131\u015f. Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda, orduya lojistik destek veriyorlarm\u0131\u015f. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda ise omuz omuza sava\u015fm\u0131\u015f\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc o zaman Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019yla m\u00fcttefi\u011fiz.<\/div>\n
– Omurtag kasabas\u0131n\u0131n merkezinde, Bulgaristan i\u00e7in hayat\u0131n\u0131 kaybedenler an\u0131t\u0131 var. O an\u0131tta \u00e7ok T\u00fcrk ismini de g\u00f6rebiliyoruz.<\/b><\/div>\n
– Evet, biliyorum. \u00d6rne\u011fin insan ka\u00e7\u0131rma olaylar\u0131 \u2013 1916 y\u0131l\u0131n\u0131n son bahar\u0131nda General Stefan To\u015fev Dobruca\u2019da taaruza ge\u00e7ince, Rumenler hem Bulgarlar\u0131 hem T\u00fcrkleri ka\u00e7\u0131r\u0131yorlar. 25 bin \u00f6l\u00fcn\u00fcn aras\u0131nda hem Bulgar hem T\u00fcrk isimleri var.<\/div>\n
– Dobruca\u2019da T\u00fcrk askerleri mezarl\u0131\u011f\u0131 da var.<\/b><\/div>\n
– Evet- Dobri\u00e7 ve Tutrakan\u2019da iki t\u00fcmen varm\u0131\u015f. \u00c7\u00fcnk\u00fc o zaman m\u00fcttefi\u011fiz. Makedon cephesinde de T\u00fcrk askerleri varm\u0131\u015f, ama orada daha az. \u0130\u015fte, Balkan Sava\u015f\u0131\u2019ndan iki y\u0131l sonra m\u00fcttefik oluyoruz.<\/div>\n
Biz Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu kurtarm\u0131\u015f\u0131z<\/b>\u00a0ve Churchill o zaman bizden nefret etmeye ba\u015fl\u0131yor. \u00c7anakkale operasyonundan dolay\u0131. Churchill ile Lord George, bize Midiya Ena hatt\u0131n\u0131 teklif ediyor, ancak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Osmanl\u0131 ordusuna arkadan vurmam\u0131z\u0131 istiyor. Bundan dolay\u0131 Churchill bizi \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda cezaland\u0131r\u0131yor.<\/div>\n
Dolay\u0131syla, Balkan Sava\u015flar\u0131 var, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 da var. Genel olarak konu\u015famay\u0131z.<\/div>\n
– Basit cevaplar yok, basit \u00e7\u00f6z\u00fcmler de yok.<\/b><\/div>\n
– Evet, basit cevap yoktur. Ama baz\u0131 meslakta\u015flar\u0131m\u0131z dal\u0131yor ve ben onlara \u015funu s\u00f6yl\u00fcyorum \u2013 biz tarih\u00e7iyiz, \u015fair de\u011filiz. \u015eairler yapabilir, Vazov ve Shakspear gibi, ve maalesef onlar\u0131n duygusal etkisi daha b\u00fcy\u00fck oluyor.\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc tarih roman ve destanlardan okunuyor<\/b>. Bu her \u00fclkede b\u00f6yle.<\/div>\n
– Bug\u00fcnlerde filmlerden de okunuyor.<\/b><\/div>\n
– Filmlerden de, tabii. \u0130\u015fte, Kanuni S\u00fcleyman dizisi. Osmanl\u0131 uzman\u0131 de\u011filim ama sanki G\u00fcne\u015f Kral\u2019\u0131n saray\u0131! \u00c7ok sa\u00e7mal\u0131k var.<\/div>\n
Bizi birle\u015ftirenleri aramal\u0131y\u0131z<\/b>. Tarihi \u00e7arp\u0131tmadan. Hele biz. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu hakk\u0131nda yazarken T\u00fcrk demeliyiz. 1923 y\u0131l\u0131na kadar Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu var. Tabii, Osmanl\u0131 bir teokratik imparatorluk, bundan dolay\u0131 da ben neoosmanistlere kat\u0131lm\u0131yorum. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda insanlar ikiye ayr\u0131l\u0131yor \u2013 M\u00fcsl\u00fcman ve kafir. Farkl\u0131 dinden olanlara \u015fans tan\u0131m\u0131yor. Farkl\u0131 dinden insanlar da olmal\u0131d\u0131r.<\/div>\n
Ben, Ortodoks Hristiyan\u0131m ama, dini \u0130slam olan yurtta\u015flar\u0131ma da hak veriyorum. Bulgar Muhammedilerden bahsediyorum, onlar \u00e7ok d\u00fczg\u00fcn insanlard\u0131r. Ama Sofya\u2019da bana \u201cNereye gidiyorsun? Ne i\u015fin var o Pomaklarla\u201d diyorlar. Nas\u0131l Pomak, a\u011fz\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131kan\u0131 kula\u011f\u0131n\u0131z duyuyor mu? Onlar o kadar d\u00fcr\u00fcst insanlar ki, \u00f6yle g\u00fczel, eski Bulgarca kullan\u0131yorlar ki! \u00d6rne\u011fin, onlar, Sofya\u2019dakiler gibi \u201cayran\u201d demiyorlar, \u201cb\u0131rkanitsa\u201d ya da \u201cm\u0131tenitsa\u201d diyorlar. Ben onlar\u0131n yan\u0131nda kendimi daha iyi hissediyorum.<\/div>\n
– Onlar\u0131n aras\u0131nda da ayr\u0131m yok mu?<\/b><\/div>\n
– Belli bir ayr\u0131m var. D\u0131\u015far\u0131dan gelen propaganda var. Suudi Arabistan ile ba\u011flant\u0131l\u0131 vak\u0131flar var. Biz \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir hata yap\u0131yoruz. Biz NATO \u00fcyeyisiz ya, \u0130ran, \u0130slamist \u0130ran, diyoruz. Fakat Suudi Arabistan da siyasi \u0130slam\u0131n var oldu\u011fu bir devlet. Suudi Arabistan, ABD ile m\u00fcttefik, dolay\u0131s\u0131yla bizimle de m\u00fcttefik.<\/div>\n
Bu vak\u0131flar\u0131n \u00e7o\u011fu Suudi Arabistan\u2019dan. Orada imam yeti\u015ftiriyorlar. Bundan dolay\u0131 da biz daha ge\u00e7en y\u0131l, Sofya \u00dcniversitesi\u2019nde\u00a0\u0130slam e\u011fitimi veren bir fak\u00fclte kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdik<\/b>. Hatta fak\u00fclte i\u00e7in bir bina da bulduk. \u0130mamlar\u0131n bizde e\u011fitim g\u00f6rebilece\u011fi bir fak\u00fclte olmal\u0131d\u0131r. Bizim geleneksel \u0130slam\u0131 okumal\u0131d\u0131rlar. Burada s\u00f6z art\u0131k Ba\u015fm\u00fcft\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar Suudi Arabistan\u2019a gidince orada etkileniyorlar. O \u0130slam, bizim \u0130slam de\u011fil. Ve bundan da baz\u0131 belalar do\u011fabilir. Sofya\u2019da bir fak\u00fclte a\u00e7\u0131lmal\u0131 ve bunun bizim geleneksel \u0130slam oldu\u011fu bilinmeli. Biz, geleneksel \u0130slam\u0131m\u0131z\u0131 korumal\u0131y\u0131z.<\/div>\n
<\/div>\n
S\u00d6YLE\u015e\u0130: \u0130ZZET \u0130SMA\u0130LOV \/ KEL\u0130MEL\u0130K.COM<\/div>\n
Reklamlar<\/div>