{"id":45538,"date":"2020-04-11T03:19:43","date_gmt":"2020-04-11T00:19:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=45538"},"modified":"2020-04-11T20:16:08","modified_gmt":"2020-04-11T17:16:08","slug":"bulgaristan-vidin-turkleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/bulgaristan-vidin-turkleri\/","title":{"rendered":"Bulgaristan Vidin T\u00fcrkleri"},"content":{"rendered":"\n<p>R<strong>omal\u0131lar d\u00f6neminde Vidin\u2019in ismi Bononia\u2019yd\u0131. Macarlar Bodon derler. XIV. as\u0131rda eski Bulgarlar\u0131n da k\u0131sa s\u00fcreli ba\u015fkenti oldu. Ondan \u00f6nce de \u015f\u00fcphesiz Kumanlar, Pe\u00e7enekler, Hunlar-Macarlar ve Avarlar, K\u0131p\u00e7aklar vard\u0131 ama onlar tarihlerini yazmad\u0131lar. \u0130lk yazan sanki oran\u0131n yerlisiymi\u015f gibi sahip \u00e7\u0131kt\u0131. Haks\u0131z de\u011fillerdi de.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img data-recalc-dims=\"1\" height=\"300\" width=\"186\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/orhaajans.com\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/mmm-1-186x300.png?resize=186%2C300&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-6705\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Vidin kuzey-bat\u0131 Bulgaristan\u2019\u0131n ucunda, Tuna k\u0131y\u0131s\u0131nda yer alan bir ildir. Ne ac\u0131d\u0131r ki T\u00fcrklerin tarih yapmaktan yazmaya f\u0131rsat\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esine s\u0131\u011f\u0131nsak da tembellikten yazmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Vidin\u2019e ait kaynaklara T\u00fcrk olmayan kaynaklardan ula\u015f\u0131yoruz. Avrupa Hunlar\u0131 i\u00e7in de bu ge\u00e7erli. \u0130talyanlar nas\u0131l g\u00f6rd\u00fcyse Avrupa Hunlar\u0131 \u00f6yle! Yabanc\u0131lar\u0131n insaf\u0131nda Avarlar, Pe\u00e7enekler kayboldu gitti ya da Pomak, Torbe\u015f ve hatta Bo\u015fnak diye isim de\u011fi\u015ftirdi. Orta\u00e7a\u011fda Bulgar-Avar olan Vidin s\u0131ras\u0131yla g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar Bulgar, Bizans, Bulgar, Macar, Kuman y\u00f6netiminde devam eder. 1260-1396 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Kuman T\u00fcrklerince y\u00f6netildi. 1396 Y\u0131l\u0131nda Osmanl\u0131 T\u00fcrklerince fetih edilen Vidin \u00f6ncesi ile de bir T\u00fcrk \u015fehriydi.<\/p>\n\n\n\n<p>1662 de Evliya \u00c7elebi\u2019nin kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re 24 mahallesinden 19\u2019u T\u00fcrk, 4\u2019\u00fc Bulgar ve biri de Yahudi mahallesiydi. Ba\u015fka bir kayna\u011fa g\u00f6re ise Vidin\u2019de 669 M\u00fcsl\u00fcman ve 269 Hristiyan, 31 Yahudi ve 27 g\u00f6\u00e7men ailesi vard\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Jirecek1891 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrklerin g\u00f6\u00e7lerle azalan n\u00fcfuslar\u0131na ra\u011fmen Vidin\u2019in n\u00fcfusunu 8000 Bulgar, 3500 T\u00fcrk ve 1300 \u0130spanyol Yahudisi olarak verir. 1878 Osmanl\u0131-Rus Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda imzalanan Ayastefanos Antla\u015fmas\u0131 ile Vidin Bulgar Prensli\u011fine ba\u011fland\u0131. Bu tarih \u201cT\u00fcrklerin G\u00f6\u00e7 Kaderi\u201dnin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 tarihtir. Vidin\u2019de 1873\u2019de 10200 T\u00fcrk, 1887\u2019de 3487 T\u00fcrk, 1934\u2019de 1423 T\u00fcrk, 2001 de\u2019139 T\u00fcrk vard\u0131. 2011 say\u0131mlar\u0131na g\u00f6re Vidin\u2019in n\u00fcfusu 48.071\u2019dir.<\/p>\n\n\n<div id=\"bghab-2118293412\" style=\"margin-left: auto;margin-right: auto;text-align: center;\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img data-recalc-dims=\"1\" height=\"300\" width=\"246\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/orhaajans.com\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/vidin-kalesi-246x300.png?resize=246%2C300&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-6706\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>1740 y\u0131l\u0131nda savunmas\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmek i\u00e7in Vidin Kalesi kuzeyine Kumkale, g\u00fcneyine Gazibay\u0131r kalesi yap\u0131ld\u0131. Vidin, o tarihlerde Avrupa T\u00fcrkiye\u2019sinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc yeri ve Ortodoks Piskoposunun oturdu\u011fu yerdi. Vidin\u2019de Bulgaristan\u2019\u0131n en eski m\u00fczesi olan ve Sami Pa\u015fa taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lan 1854 tarihli silah m\u00fczesi vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Vidin\u2019e K\u0131r\u0131m Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda (1855) 300 ki\u015filik bir K\u0131r\u0131m O\u011fuz Tatar\u0131 ( Ak\u00e7ar ve \u00e7evresindeki k\u00f6yler) ve 200 \u00c7erkes aile (Mithat Pa\u015fa ve Sabri Pa\u015fa k\u00f6ylerine) yerle\u015ftirildi.<\/p><div id=\"bghab-2624865269\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Zamanla Camiler de tarih sahnesinden birer birer \u00e7ekildi. 1908\u2019de 12 cami, 1970\u2019de 4 cami, 2011\u2019de tek cami (Pavzando\u011flu Osman Camisi) kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1934 y\u0131l\u0131nda Bulgar H\u00fck\u00fcmeti Vidin \u0130lini 12 beldeye b\u00f6ld\u00fc. Ak\u00e7ar, Cams\u0131z ve Yenik\u00f6y beldelerinin T\u00fcrk\u00e7e ismi muhafaza edildi. Avrupa\u2019daki ulusla\u015ft\u0131rma politikalar\u0131 Bulgar devletini de \u201cAri Bulgar Irk\u0131n\u0131 Olu\u015fturma\u201d gayretine sevk etti. \u201cOldu\u011fu yerden uzakla\u015ft\u0131r ve kar\u0131\u015ft\u0131r\u201d politikas\u0131 ile son y\u00fczy\u0131lda \u00e7o\u011funluk olduklar\u0131 Vidin\u2019den T\u00fcrkler \u00f6nce Bulgaristan i\u00e7lerine g\u00f6\u00e7 etmeye daha sonra da \u00fclkeyi terk etmeye zorland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img data-recalc-dims=\"1\" height=\"166\" width=\"300\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/orhaajans.com\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/vidin-300x166.png?resize=300%2C166&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-6707\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>1938 y\u0131l\u0131nda Vidin\u2019deki Bulgar lisesinden onlarca T\u00fcrk mezun olmu\u015ftur. Bunlardan biri de T\u00fcrk dili \u00fczerine uzman Prof. Dr. Hasan Eren\u2019dir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk y\u00f6netiminde Vidin\u2019in dili ku\u015fkusuz T\u00fcrk\u00e7e idi. \u00c7ingenelerin konu\u015ftu\u011fu T\u00fcrk\u00e7e, \u0130stanbul T\u00fcrk\u00e7esi yan\u0131 s\u0131ra kendine \u00f6zg\u00fc kuzey bat\u0131 Rumeli T\u00fcrk\u00e7e a\u011fz\u0131 olan Vidin a\u011fz\u0131 vard\u0131. Vidin a\u011fz\u0131 Vidin T\u00fcrklerinin kuzey do\u011fu Anadolu\u2019dan g\u00f6\u00e7 ettiklerini (1460-70) de g\u00f6sterir. T\u00fcrk y\u00f6netiminde Vidin\u2019de ayr\u0131ca Bo\u015fnak\u00e7a, Bulgarca, S\u0131rp\u00e7a ve Eflak\u00e7a da konu\u015fulmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n<div id=\"bghab-1828168173\" style=\"margin-left: auto;margin-right: auto;text-align: center;\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n\n\n<p>Bulgar y\u00f6netimi, zamanla T\u00fcrk dilinin c\u00fcmle yap\u0131s\u0131n\u0131 bozdu. Daha sonra devlet dili olmaktan \u00e7\u0131kan T\u00fcrk\u00e7e halk dili konumuna d\u00fc\u015ft\u00fc. T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n 1937 y\u0131l\u0131na kadar ilkokullar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131. Halk aras\u0131nda \u201cT\u00fcrk\u00e7e cahil dili\u201d olarak tarif edildi. T\u00fcrklerin kendileri de T\u00fcrk\u00e7eyi konu\u015fmak istemedi. Rumeli\u2019nin her noktas\u0131nda b\u00f6yle oldu. Son bir hamle T\u00fcrk okullar\u0131 kapat\u0131ld\u0131 ve bir avu\u00e7 T\u00fcrk ana dillerini unutmaya zorland\u0131. Sonu \u201casimilasyon\u201dla biten \u201centegrasyon\u201d ba\u015flad\u0131. 1959 y\u0131l\u0131ndan sonra Vidin\u2019e sonradan gelen T\u00fcrkler vard\u0131 ama Vidin T\u00fcrkleri \u00e7oktan vatanlar\u0131n\u0131 terk etti.<\/p><div id=\"bghab-1289839246\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Tuna\u2019n\u0131n suyunun getirdi\u011fi Adakale kahvesinin kokusunun ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 Vidin mahzun ve \u00f6ks\u00fcz kald\u0131. Zaten Adakale de daha fazla dayanamad\u0131. Nazl\u0131 Vidin\u2019siz, T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin olmad\u0131\u011f\u0131 ruhsuz Vidin\u2019siz kendini Tuna Nehri\u2019nin serin sular\u0131na b\u0131rakt\u0131. Bo\u011fuldu gitti\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Anadolu\u2019ya g\u00f6\u00e7 kurtulu\u015f gibiydi onlar i\u00e7in. Hala \u00f6yledir. Ama kendileri i\u00e7in de\u011fil \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in. G\u00f6\u00e7 edenlerin birinci nesilleri kendilerini hep eksik hissetti. Kah\u0131rlar\u0131ndan k\u0131sa s\u00fcrede \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n\n\n<div id=\"bghab-2192120267\" style=\"margin-left: auto;margin-right: auto;text-align: center;\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n\n\n<p>J.Gyula NEMETH\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131 ve Abdurrahman G\u00fczel\u2019in T\u00fcrk\u00e7eye kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u201cFolklorik ve Dini Metinler \u00dczerinde Vidin T\u00fcrkleri A\u011f\u0131z Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131\u201d eseri kuzey bat\u0131 Balkanlardan g\u00f6\u00e7 edenler ile orada ya\u015fayanlar\u0131n k\u00fct\u00fcphanelerinde olmas\u0131 gereken bir eser. \u0130stifade ettim.<\/p>\n\n\n\n<p>Dil varsa millet var. Milletin ruhunu, dinini alacaksan dilini al yeter. Vidin T\u00fcrkleri\u2019nde bunu g\u00f6rd\u00fcm. Bir kez daha kendime geldim.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk\u00e7em tatl\u0131 dilim,<\/p><div id=\"bghab-3997274944\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Konu\u015fmazsam seni,<\/p>\n\n\n\n<p>Do\u011franay\u0131m dilim, dilim.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><em>O\u011fuzhan Balkanl\u0131, ORHA Ajans<\/em><\/p>\n<div id=\"bghab-1760790699\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Romal\u0131lar d\u00f6neminde Vidin\u2019in ismi Bononia\u2019yd\u0131. Macarlar Bodon derler. XIV. as\u0131rda eski Bulgarlar\u0131n da k\u0131sa s\u00fcreli ba\u015fkenti oldu. Ondan \u00f6nce de \u015f\u00fcphesiz Kumanlar, Pe\u00e7enekler, Hunlar-Macarlar ve<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":45539,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[30,248],"class_list":["post-45538","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum","tag-bulgaristan","tag-vidin"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/vidin-kalesi-bulgaristan.png?fit=1024%2C614&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-bQu","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45538","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45538"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45538\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/45539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}