{"id":45300,"date":"2020-03-31T13:18:32","date_gmt":"2020-03-31T10:18:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=45300"},"modified":"2020-03-31T22:17:33","modified_gmt":"2020-03-31T19:17:33","slug":"turk-dunyasinin-yakin-tarihinden-sayfalar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/turk-dunyasinin-yakin-tarihinden-sayfalar\/","title":{"rendered":"T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n Yak\u0131n Tarihinden Sayfalar"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yazan: Elmur Kalbizada -Sofya\u00a0 \u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\n<p>1918 y\u0131l\u0131nda Bak\u00fc\u2019deki kitle katliam\u0131 amaca y\u00f6nelik ve sistemli bir cinayettir ve Azerbaycan\u2019\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle veya k\u0131smen yok etmek i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ne yaz\u0131k ki, Birle\u015fmi\u015f Milletler Te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n 1948 tarihli soyk\u0131r\u0131m su\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 Antla\u015fmas\u0131n\u0131 kabul etmesine, uygar d\u00fcnyan\u0131n soyk\u0131r\u0131m\u0131 k\u0131namas\u0131na ve soyk\u0131r\u0131mlar\u0131n tarih boyunca insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar vermesine sebep oldu\u011funun tan\u0131nmas\u0131na ra\u011fmen, XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Azerbaycan\u2019a kar\u015f\u0131 bir soyk\u0131r\u0131m daha i\u015flenmi\u015ftir. Ermeni devleti taraf\u0131ndan Azerbaycan\u2019\u0131n Karaba\u011f b\u00f6lgesinin Hocal\u0131 \u015fehri n\u00fcfusuna kar\u015f\u0131 1992 y\u0131l\u0131n\u0131n \u015eubat ay\u0131nda i\u015flenen k\u0131y\u0131m su\u00e7lar\u0131, 1918 Mart\u0131ndaki kitlesel k\u0131y\u0131mdan \u00e7ok daha da feci bir cinayettir.<\/p>\n<p>Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonucunda d\u00fcnyan\u0131n jeo-politik haritas\u0131 yeni bi\u00e7imleni\u015fe ba\u015flad\u0131. B\u00fcy\u00fck Sava\u015f\u0131n sonunda bir\u00e7ok millet ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 elde etmek ve kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z devletlerini kurmak i\u00e7in ayakland\u0131. Kafkaslar\u0131n en b\u00fcy\u00fck ve k\u00f6kl\u00fc devletlerinden ikisi olan Azerbaycan ve G\u00fcrcistan\u2019\u0131n milli haklar\u0131 elde etmek u\u011fruna m\u00fccadelesi y\u0131k\u0131lmakta olan Rusya \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 ve \u201ci\u015f\u00e7i k\u00f6yl\u00fc devleti\u201d slogan\u0131 gibi de\u011fi\u015fik bi\u00e7imlerin ard\u0131na gizlenerek Rus imparatorlu\u011funu aya\u011fa kald\u0131rmak isteyen Bol\u015feviklerin tepkisiyle y\u00fczle\u015fmi\u015ftir.<img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/turanideali.files.wordpress.com\/2013\/03\/31-mart-baku-katliami.jpg?w=376&#038;h=282&#038;fit=376%2C282&#038;resize=640%2C480\" alt=\"31 Mart 1918 Bak\u00fc Katliam\u0131 | Turan \u00dclk\u00fcs\u00fc\" width=\"640\" height=\"480\" \/><\/p>\n<p>Kafkaslar\u0131n ana petrol ve sanayi merkezi olan Bak\u00fc\u2019de kontrol sa\u011flamalar\u0131na ve \u00e7ekici fikirler \u00f6ne s\u00fcrmelerine ra\u011fmen, Bol\u015fevikler iktidarlar\u0131n\u0131 ayakta tutabilmek i\u00e7in silahl\u0131 g\u00fc\u00e7 bulmakta zorland\u0131lar. \u00d6te yandan, Azerbaycanl\u0131lar\u0131n milli haklar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele y\u00fcr\u00fcten \u201cM\u00fcsavat\u201d partisinin konumlar\u0131 hem Bak\u00fc\u2019de hem de Azerbaycan\u2019\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinde, Bol\u015feviklerin durumundan \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n<p>Meydana gelen durum, Kafkaslarda devlet kurmak isteyen Ermeni ve Ta\u015fmak g\u00fc\u00e7leri Bol\u015feviklerin do\u011fal m\u00fcttefiki durumuna getirmi\u015f oldu.\u00a0 Daha Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 esnas\u0131nda Ermeni Milli Konseyi ve Ta\u015fnaklar\u0131n kontrol\u00fcndeki Ermeni silahl\u0131 g\u00fc\u00e7ler \u00c7ar Ordusuna kar\u015f\u0131 sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p><div id=\"bghab-970815106\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Bu sava\u015f esnas\u0131nda, Osmanl\u0131ya kar\u015f\u0131 \u00e7arp\u0131\u015fmalara kat\u0131lan, Bulgaristan&#8217;\u0131n da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00dc\u00e7l\u00fc Mihver\u201d e kar\u015f\u0131, \u00c7ar Rusya\u2019s\u0131 saflar\u0131nda sava\u015fan Ermeniler, silahs\u0131z olarak Kafkaslara getirilen sava\u015f tutsaklar\u0131 ve sivillere \u00e7ok sert davran\u0131p i\u015fkence uygulam\u0131\u015ft\u0131r. <strong>Kafkas Cephesinde tutuklanan Osmanl\u0131 askerlerinden ba\u015fka, Bak\u00fc yak\u0131n\u0131ndaki Nargin Adas\u0131nda tutuklu klan Alman, Avusturya, Macar, Bulgar, Arnavut ve Arap askerleri de \u00c7ar Ordusunda g\u00f6rev alan Ermeni askerler taraf\u0131ndan hor g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, tartaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalardan al\u0131nan sonu\u00e7lar\u0131, 1918 Mart\u0131nda Bak\u00fc\u2019deki Azerbaycan n\u00fcfusa kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n ba\u015fl\u0131ca Ermeniler\u2019in i\u015fi oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur. Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n \u015eubat ay\u0131nda \u201cBak\u00fc \u0130\u015f\u00e7isi\u201d gazetesinde bas\u0131lan, V.\u0130.Lenin taraf\u0131ndan Kafkas ola\u011fan\u00fcst\u00fc yetkili komiseri olarak atanan ve b\u00f6lgeye g\u00f6nderilen Ermeni Stepan \u015eaumyan taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan bir yaz\u0131da, i\u015flenen soyk\u0131r\u0131m\u0131n \u00f6nceden planlanm\u0131\u015f ve haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f bir cinayet oldu\u011fu ortaya konmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Bu makalesinde S. \u015eaumyan, Azerbaycan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 u\u011fruna m\u00fccadele eden g\u00fc\u00e7lere ancak bir avu\u00e7 \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc verilece\u011fini a\u00e7\u0131k olarak yazm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ama\u00e7la olmak \u00fczere, Bol\u015fevikler Bak\u00fc kentindeki Ermeni askeri birliklerini e\u011fiterek kitle katliamlar\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlam\u0131\u015f ve y\u00fcreklendirmi\u015ftir. (1)<\/p>\n<p>Ermenilerden olu\u015fan askeri birlikler ve Kafkaslardan Ermeni asker sevkiyat\u0131n\u0131 Petersburg\u2019dan atanan y\u00fcksek r\u00fctbeli Ermeni subaylar y\u00f6netmi\u015ftir. Bak\u00fc\u2019de kitle katliam\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinden \u00f6nce Bak\u00fc\u2019ye z\u0131rhl\u0131 trenler, z\u0131rhl\u0131 ara\u00e7lar, teknik donan\u0131m ve ba\u015fka m\u00fchimmat g\u00f6nderilmi\u015ftir. 1918 \u015eubat\u0131nda Tu\u011fgeneral \u0130van Bagrmyan, ayn\u0131 y\u0131l\u0131n Mart ay\u0131 ba\u015flar\u0131nda da General Rustam Zaryan ile General Akop Bagratuni Bak\u00fc\u2019y\u00fc ziyaret etmi\u015flerdir. Ermeni Milli \u015euras\u0131 cepheden d\u00f6nen askerlere bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131 g\u00f6ndererek Bak\u00fc\u2019de toplanmalar\u0131n\u0131 ve zaman gelince \u00e7at\u0131\u015fmaya girmeye haz\u0131r olmalar\u0131n\u0131 emretmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 d\u00f6nemde Bak\u00fc konseyinde Ermenilerin \u00e7ok y\u00fcksek aktiflik g\u00f6sterdi\u011fi dikkati \u00e7ekmi\u015ftir. Ar\u015fivlerde korunmu\u015f belgeler \u00fczerinden yap\u0131lan analizler \u201cK\u0131z\u0131l Birlikler\u201d ad\u0131 alt\u0131nda 10-12 bin ki\u015filik bir ordu \u015feklinde toplanan yeni askeri birliklerden % 70\u2019inin Ermeni as\u0131ll\u0131 askerlerden olu\u015ftu\u011funu kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu yeni ordunun Kurmay Ba\u015fkan\u0131 Z. Avatisyan eski Rus \u00c7ar Ordusundan bir Albay olup \u201cTa\u015fnaktsutun\u201d partisinin \u00fcyesidir.<\/p><div id=\"bghab-1494545873\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/4.bp.blogspot.com\/-xc7gjwmtAww\/WN4_bVETKVI\/AAAAAAAALLI\/SRIQaeBCnFoQ5Az8vxUYxYkQS28kYqE_gCLcB\/s1600\/ULUSAL%2BHABER_B%25C3%25BCy%25C3%25BCk%2BK%25C4%25B1y%25C4%25B1m%252C%2BT%25C3%259CRKER%2BERT%25C3%259CRK.png?resize=640%2C480&#038;ssl=1\" alt=\"ULUSAL HABER &amp; ULUSAL AJANS: &quot;G\u00dcNCEL HABER.HAVAD\u0130S&quot; : Al\u00e7ak\u00e7a ...\" width=\"640\" height=\"480\" \/><\/p>\n<p>1918 Oca\u011f\u0131ndaki kitle katliam\u0131na kar\u015f\u0131 mukavemeti engelleyip \u00f6nlemek amac\u0131yla Bak\u00fc Konseyi M\u00fcsl\u00fcman kolordusu komutan\u0131 General Azad Bey Tal\u0131\u015finski\u2019yi tutuklam\u0131\u015f ve \u201cEvelina\u201d gemisiyle Lenkoran\u2019a gitmeye haz\u0131rlanan M\u00fcsl\u00fcman kolorduyu silahs\u0131zland\u0131rmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. 1918\u2019in 30 Mart\u0131nda ba\u015flayan kitle katliam\u0131n\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in kurulmu\u015f bulunan Bak\u00fc Konseyi Devrimci Savunma Komitesi\u2019nde Ermeni ileri gelenlerden \u015eaumyan, G. Korganov, S. Sarksyan ve M. Yol\u00e7iyan\u2019a \u00f6zel yetkiler verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>B\u00f6yle titiz bir haz\u0131rl\u0131k g\u00f6rd\u00fckten sonra Bak\u00fc Konseyi ile Ermeni Milli Konseyi askeri birlikleri \u015fehrin M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusunu s\u0131radan \u00f6ld\u00fcrmeye koyulmu\u015flard\u0131r. Ermeni g\u00fc\u00e7lerin k\u0131\u015fk\u0131rtma ve komplolar\u0131ndan sonra Hazar Denizindeki askeri gemiler de \u015fehri bombalam\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fck n\u00fcfus kayb\u0131, tarihsel an\u0131tlar\u0131n harap olmas\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Yap\u0131lan hesaplamaya g\u00f6re, yaln\u0131z mart katliam\u0131 esnas\u0131nda Ermeni ve Bol\u015fevik birlikler Bak\u00fc\u2019de 10-12 bin Azerbaycanl\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Ar\u015fiv belgeleri \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar bu kitle katliam\u0131 Bak\u00fc\u2019de ya\u015fayan di\u011fer milletlerden insanlara ve daha sonra de\u011fi\u015fik ama\u00e7la \u015fehri ziyaret eden yabanc\u0131lara \u00e7ok \u015fiddetli etkide bulunmu\u015ftur. Bu ger\u00e7ekler, kanl\u0131 olaylar\u0131 soru\u015fturmak amac\u0131yla 1918\u2019\u0131n sonunda kurulan, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Tahkikat Komisyonu belgelerinde de i\u015flenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u00d6rne\u011fin, katliam esnas\u0131nda Bak\u00fc\u2019de ikamet eden ve bulunan Ermeni Aleksand\u0131r Kvasnik soyk\u0131r\u0131m\u0131n \u00f6rg\u00fctleyicileri ve uygulay\u0131c\u0131lar\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: \u201cBak\u00fc Konseyinin ilgili organ\u0131na i\u015faret ederek \u2013 Y\u00fcr\u00fctme Konseyi \u2013 \u00fcyelerinin hepsi Ermeni idi\u2026\u201d<\/p>\n<p>Eski Bak\u00fc Belediye Ba\u015fkan\u0131 Yakov Nikolaevi\u00e7 Smirnov, Ermenilerin yaln\u0131z ayakta olan vatanda\u015flar\u0131 de\u011fil, hastanelerdeki yaral\u0131lar\u0131 da \u00f6l\u00fcmle tehdit etti\u011fini, bildirdi.<\/p><div id=\"bghab-3899224722\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Yine bir Ermeni olan Yuda Belenkiy \u015funlara \u015fahitlik etmi\u015ftir: \u201cErmeni askerler M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n paras\u0131n\u0131, mal\u0131n\u0131 m\u00fclk\u00fcn\u00fc \u00e7ald\u0131lar ve kendilerini kur\u015funa dizdiler.\u201d Balahan\u2019da ikamet eden, bir G\u00fcrcistan vatanda\u015f\u0131 olan, 22 ya\u015f\u0131ndaki Levan Gogoberidze ise verdi\u011fi bilgilerde soyk\u0131r\u0131m\u0131n en gaddar sahnelerinden birini \u015f\u00f6yle anlatm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n<p>\u201c1918 Mart\u0131nda yap\u0131lan \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sald\u0131r\u0131 esnas\u0131nda, Balahan k\u00f6y\u00fcnde, Agaevler\u2019in evinde kal\u0131yordum. Bu ev, Ayrapet\u00a0 Surgulyants\u2019\u0131n y\u00f6netimindeki silahl\u0131 Ermeniler taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131ld\u0131. \u0130lk ate\u015f z\u0131rhl\u0131 trenden a\u00e7\u0131ld\u0131, sonra top ate\u015fine tutuldu. Ka\u00e7maya karar verdim. Mahmud Agaev ve isimlerini bilmedi\u011fim daha birka\u00e7 M\u00fcsl\u00fcman bizimle birlikte ka\u00e7t\u0131. Arka bah\u00e7eden \u00e7\u0131kt\u0131k ve uzakla\u015f\u0131rken Ermeniler bizi yakalad\u0131lar. Agaev\u2019i baca\u011f\u0131ndan vurdular. 5 g\u00fcn tren istasyonunda tutulu kald\u0131ktan sonra, ismi Rahimov olan tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m bir \u015fah\u0131sla beni serbest b\u0131rakt\u0131lar, Agaev karde\u015fleri ve di\u011ferlerini g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde kur\u015funa dizdiler. Onlar, en k\u00fc\u00e7\u00fckleri 8, en b\u00fcy\u00fckleri ise 40 ya\u015f\u0131nda, toplam 5 ki\u015fiydiler.\u201d<\/p>\n<p>Soyk\u0131r\u0131m i\u015fleyen silahl\u0131 Ermeni \u00e7eteleri yaln\u0131z kendilerine mukavemet eden ki\u015fileri de\u011fil, \u00e7ocuklar\u0131 bile \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n<p>Bir Polonya vatanda\u015f\u0131 olan,\u00a0 Leon Dolevsk\u0131 ad\u0131nda ba\u015fka bir olay tan\u0131\u011f\u0131 ise, Ermenilerin \u015fehirdeki bas\u0131m yay\u0131m merkezlerini ate\u015fe verdi\u011fini haber verdi. Fars\u2019tan gelen Tagi Alakbarzade ise, Ermeni \u00e7etecilerin, 50 ki\u015finin konaklad\u0131\u011f\u0131 \u201cDa\u011f\u0131stan\u201d hoteli ile 100 M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n kald\u0131\u011f\u0131 \u201cKervansaray\u201d hotelini ate\u015fe verdiklerini anlatt\u0131.<\/p>\n<p>1918 soyk\u0131r\u0131m olaylar\u0131 Bak\u00fc \u015fehri ve b\u00f6lgesinden ta\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Karaba\u011f, Zangezur, Erevan, Nah\u00e7\u0131van, Lenkoran, Guba, \u015eamah\u0131 ve di\u011fer b\u00f6lgelerde de toplum k\u0131y\u0131m olaylar\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eamah\u2019ta \u00f6ld\u00fcr\u00fclen 8 027 ki\u015fiden 2 560\u2019\u0131 kad\u0131n ve 1 277\u2019si \u00e7ocuktur.\u00a0 1918 y\u0131l\u0131n\u0131n Nisan ve May\u0131s aylar\u0131nda Gubin kazas\u0131nda, Bak\u00fc Kom\u00fcn\u00fc \u2019ne ba\u011fl\u0131 olan ve Amazasp S\u0131rvantstyan taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilen \u201cTa\u015fnaktsut\u00fcn\u201d partisinin silahl\u0131 \u00e7eteleri 36 782 ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. 2007 y\u0131l\u0131nda Guba \u015fehrinde bulunan toplu mezarlar, o zaman i\u015flenen soyk\u0131r\u0131m\u0131n boyutlar\u0131 ve vah\u015feti tam olarak anlayabilmemize deliller vermi\u015ftir.<\/p><div id=\"bghab-2357136477\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Ermenistan\u2019\u0131n Zangezur \u015fehri gibi Azerbaycanl\u0131lar ya\u015fayan ve n\u00fcfus \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan yerlerde115 k\u00f6y, Erevan eyaletinde 211 k\u00f6y, Kars eyaletinde 92 k\u00f6y yerle bir edilmi\u015f, sakinleri ise \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>Ermeni \u00e7etelerince Zangezur ve Nah\u00e7ivan\u2019da i\u015flenen kitle katliamlar\u0131n\u0131 Andranik Ozanyan, Karekin Ter Harat\u00fcnyan N\u0131jdeh, Drastamat Kanayan (Dro), Doluhanyan y\u00f6netmi\u015ftir. Ar\u015fiv belgelerinde, Ermeni komitac\u0131lar\u0131n yukar\u0131da isimleri ge\u00e7en \u00fcyelerinin Nah\u00e7ivan, \u015earur-Daralyaz\u00a0 ve Ordubad eyaletlerinde 50 M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6y\u00fcn\u00fc bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve n\u00fcfusun daha fazlas\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kan\u0131tlayan bilgiler vard\u0131r.<\/p>\n<p>1918 y\u0131l\u0131nda Bak\u00fc\u2019deki kitle katliam\u0131 amaca y\u00f6nelik ve sistemli bir cinayettir ve Azerbaycan\u2019\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle veya k\u0131smen yok etmek i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ne yaz\u0131k ki, Birle\u015fmi\u015f Milletler Te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n 1948 tarihli soyk\u0131r\u0131m su\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 Antla\u015fmas\u0131n\u0131 kabul etmesine, uygar d\u00fcnyan\u0131n soyk\u0131r\u0131m\u0131 k\u0131namas\u0131na ve soyk\u0131r\u0131mlar\u0131n tarih boyunca insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar vermesine sebep oldu\u011funun tan\u0131nmas\u0131na ra\u011fmen, XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Azerbaycan\u2019a kar\u015f\u0131 bir soyk\u0131r\u0131m daha i\u015flenmi\u015ftir. Ermeni devleti taraf\u0131ndan Azerbaycan\u2019\u0131n Karaba\u011f b\u00f6lgesinin Hocal\u0131 \u015fehri n\u00fcfusuna kar\u015f\u0131 1992 y\u0131l\u0131n\u0131n \u015eubat ay\u0131nda i\u015flenen k\u0131y\u0131m su\u00e7lar\u0131, 1918 Mart\u0131ndaki kitlesel k\u0131y\u0131mdan \u00e7ok daha da feci bir cinayettir.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/hocalihaber.com\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/azerbaycan-31-mart-1.jpg?resize=640%2C423&#038;ssl=1\" alt=\"Bak\u00fc'de (Mart 1918) Ermenilerin T\u00fcrettikleri Soyk\u0131r\u0131m ve ...\" width=\"640\" height=\"423\" \/><\/p>\n<p><strong><em>Kullan\u0131lan kaynak:<br \/>\n<\/em><\/strong><span style=\"font-size: 1rem;\">Rustamova \u2013 Togidi Solmaz, Mart 1918, Bak\u00fc, Azerbaycan K\u0131y\u0131m\u0131 Belgeleri, Bak\u00fc, 2009, sayfa 22.<\/span><\/p>\n<p><strong>Redaksiyon Notu:<br \/>\n<\/strong>Elnur Kalbizada tarih bilimi doktorudur. Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Kafkasoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde \u201cKafkas Politikas\u0131 \u015eube Ba\u015fkan\u0131 g\u00f6revinde \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu yaz\u0131y\u0131 basma nedenlerimizden birisi de onun resmi Azerbaycan Tarih Bilim\u2019inin savundu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015fleri i\u00e7ermesidir.<\/p><div id=\"bghab-3311712370\" class=\"bghab-icerik-icine-25-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Yay\u0131n kurulumuz, Kafkaslar tarihine ili\u015fkin ve b\u00f6lgede ya\u015fayan \u015fu ya da bu halka kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131k k\u0131\u015fk\u0131rtma olarak kabul edilen herhangi bir tart\u0131\u015fmal\u0131 yaz\u0131 basmay\u0131 asla kabul etmez. Biz, bu konuda propaganda nitelikli olmayan ancak bilimsel ama\u00e7l\u0131 yeni yaz\u0131lar\u0131 basmaya da haz\u0131r\u0131z. Ekim Darbesi ve Azerbaycan, Ermenistan ve G\u00fcrcistan\u2019\u0131n s\u00f6z\u00fcm ona \u201cBol\u015fevik-le\u015ftirilmesi\u201d s\u0131radan okuyucular taraf\u0131ndan oldu\u011fu gibi, uzmanlar taraf\u0131ndan az bilinen bir konudur. Avrupa\u2019n\u0131n enerji g\u00fcvenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan Kafkaslar\u0131n artan \u00f6nemi dikkate al\u0131narak, \u00f6zellikle Yukar\u0131 Karaba\u011f uzla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kesin \u00e7\u00f6z\u00fclmesine oldu\u011fu gibi, b\u00f6lgesel uzla\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne b\u00fcy\u00fck \u00e7aba g\u00f6steriyoruz. \u0130\u015fte bu nedenle de olmak \u00fczere biz bu konuyu dikkat merkezinizde bulundurmaya devam edece\u011fiz.\u00a0 Elektronik yay\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n \u201cAnalizler\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde konuyla ilgili ba\u015fka yaz\u0131lar da bulabilirsiniz.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/blacksea-caspia.eu\/bg\/analizi\/klaneto-v-baku-prez-mart-1918-g-bolshevishkata-arogantnost-i-rolyata-na-poleznite-idioti\">https:\/\/blacksea-caspia.eu\/bg\/analizi\/klaneto-v-baku-prez-mart-1918-g-bolshevishkata-arogantnost-i-rolyata-na-poleznite-idioti<\/a><\/p>\n<p>\u00c7eviri: BGSAM<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fist4-1.fna.fbcdn.net\/v\/t1.0-9\/p960x960\/91531235_2945219408868624_2801909292360269824_o.jpg?_nc_cat=110&amp;_nc_sid=110474&amp;_nc_ohc=aHbhS14bNV4AX9oQGgX&amp;_nc_ht=scontent.fist4-1.fna&amp;_nc_tp=6&amp;oh=ab45780c708bcc5552c4bc1db46540a8&amp;oe=5EA7640C\" \/><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/pbs.twimg.com\/media\/DZkOYk1WsAEEc-F.jpg?w=640&#038;ssl=1\" alt=\"Hocal\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma Grubu's tweet - &quot;31 Mart 1918 Bak\u00fc'de katledilen 25 ...\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p><div id=\"bghab-3876439701\" class=\"bghab-icerik-icine-30-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<div id=\"bghab-3878007487\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yazan: Elmur Kalbizada -Sofya\u00a0 \u00a0 \u00a0 1918 y\u0131l\u0131nda Bak\u00fc\u2019deki kitle katliam\u0131 amaca y\u00f6nelik ve sistemli bir cinayettir ve Azerbaycan\u2019\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle veya k\u0131smen yok etmek i\u00e7in<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":45301,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-45300","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Elnur_kalbizada.jpg?fit=354%2C472&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-bME","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45300","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45300"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45300\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/45301"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45300"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45300"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45300"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}