{"id":44586,"date":"2020-02-23T18:30:10","date_gmt":"2020-02-23T15:30:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=44586"},"modified":"2020-02-23T10:40:09","modified_gmt":"2020-02-23T07:40:09","slug":"rodop-masallarinin-dili-pomakca-yok-oluyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/rodop-masallarinin-dili-pomakca-yok-oluyor\/","title":{"rendered":"Rodop masallar\u0131n\u0131n dili Pomak\u00e7a yok oluyor"},"content":{"rendered":"<p>UNESCO\u2019nun Tehlike Alt\u0131ndaki Diller D\u00fcnya Atlas\u0131\u2019na g\u00f6re, d\u00fcnyada konu\u015fulan yakla\u015f\u0131k 7 bin dilin y\u00fczde 40\u2019\u0131, yani 2 bin 500\u2019\u00fc kaybolma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Her 2 haftada 1 dil yok oluyor. T\u00fcrkiye\u2019de ise 15 dil tehlike alt\u0131nda. Bu dillerden biri de 93 Osmanl\u0131-Rus Harbi (1877-1878 Osmanl\u0131-Rus Sava\u015f\u0131) s\u0131ras\u0131nda Bulgaristan\u2019dan T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7en Pomaklar\u0131n konu\u015ftu\u011fu Pomak\u00e7a. Yeni nesil Pomak\u00e7a konu\u015fmuyor.<\/p>\n<p>Hint Avrupa dil ailesine mensup olan Pomak\u00e7a, G\u00fcney Slav dillerinden. Di\u011fer Slav dillerinden farkl\u0131 olarak i\u00e7inde \u00e7ok say\u0131da Arap\u00e7a, Fars\u00e7a ve T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6zc\u00fckler bulunuyor. Kiril alfabesi ile yaz\u0131lan Pomak\u00e7a\u2019da s\u00f6zc\u00fcklerin sonuna gelen ekler cinsiyete g\u00f6re de\u011fi\u015fiyor. Bug\u00fcn en \u00e7ok k\u00f6ylerde ve ya\u015fl\u0131lar taraf\u0131ndan konu\u015fuluyor. T\u00fcrkiye\u2019de do\u011fup b\u00fcy\u00fcyen 3. ve 4. nesil Pomaklar\u0131n \u00e7o\u011fu Pomak\u00e7a konu\u015fam\u0131yor.<\/p>\n<p>Pomaklar bug\u00fcn yo\u011fun olarak Trakya ve G\u00fcney Marmara\u2019da ya\u015f\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan Pomaklar\u0131n say\u0131s\u0131yla ilgili resmi bir veri bulunmuyor. 2009\u2019dan beri Pomak tarihiyle ilgili ara\u015ft\u0131rmalar yapan Pomak Dernekleri Federasyonu Ba\u015fkan\u0131 Bayram Erat bu say\u0131n\u0131n 2.5 milyon civar\u0131nda oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Bayram Erat, 1964 y\u0131l\u0131nda \u00c7anakkale\u2019nin \u00c7an il\u00e7esinde Bulgaristan\u2019dan g\u00f6\u00e7 eden Pomaklar\u0131n kurdu\u011fu bir k\u00f6yde do\u011fmu\u015f. T\u00fcrkiye\u2019de 250\u2019den fazla Pomak k\u00f6y\u00fc oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. \u0130lkokula ba\u015flayana kadar T\u00fcrk\u00e7e bilmedi\u011fini s\u00f6yleyen Erat, bu t\u00fcr keskin ge\u00e7i\u015flerin T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan ve anadili T\u00fcrk\u00e7e\u2019den farkl\u0131 olan halklar\u0131 zorlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek \u201cLazlarla, \u00c7erkezlerle, K\u00fcrtlerle sorunumuz ayn\u0131\u201d diyor.<\/p>\n<p><strong>\u0130LK POMAK DERNE\u011e\u0130 2009\u2019DA KURULDU<\/strong><\/p><div id=\"bghab-3774218515\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan Pomaklar, internet kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda sosyal medya platformlar\u0131nda bir araya gelerek dernekle\u015fmi\u015f. \u0130lk Pomak Derne\u011fi ise Eski\u015fehir\u2019de Nezire Nazan \u00d6zt\u00fcrk taraf\u0131ndan kurulmu\u015f.<\/p>\n<p>Erat, farkl\u0131 dilleri zenginlik olarak g\u00f6ren anlay\u0131\u015f\u0131n 90\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonunda d\u00fcnyada yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor ve \u201cHerkes kola i\u00e7sin, hamburger yesin gibi bir tek tiple\u015ftirme vard\u0131. Sonra d\u00fcnya g\u00f6rd\u00fc ki biz k\u00fclt\u00fcr\u00fc, medeniyeti yok ediyoruz\u201d diyor.<\/p>\n<p>Pomak dernekleri, Pomak\u00e7a\u2019n\u0131n se\u00e7meli ders olarak ortaokullarda okutulmas\u0131n\u0131 istiyor. Bayram Erat, bunun i\u00e7in Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na bizzat ba\u015fvuru yapm\u0131\u015f. Bakanl\u0131k ortaokulda Pomak\u00e7a dersine \u201cevet\u201d dese de bunun fiiliyata ge\u00e7irilmesi i\u00e7in gerekli deste\u011fi sunamam\u0131\u015f: \u201cGittim MEB\u2019e ba\u015fvurdum. Dediler ki \u2018olabilir, siz m\u00fcfredat\u0131 haz\u0131rlay\u0131n, kitaplar\u0131 haz\u0131rlay\u0131n.\u2019 Ama bunu devletin yapmas\u0131 laz\u0131m, biz nas\u0131l haz\u0131rlayal\u0131m. Belki burada bir i\u015fbirli\u011fi gerekiyor ama hepsine yeti\u015femiyoruz.\u201d<\/p>\n<p>Pomak dernekleri b\u00fcnyesinde kurslar a\u00e7\u0131lsa da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmam\u0131\u015f. Bunun en \u00f6nemli sebebinin Pomak\u00e7ay\u0131 anlatacak bir hoca bulunmay\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu anlat\u0131yor: \u201cYaz\u0131 bilmiyor hocalar. Kurslar a\u00e7\u0131l\u0131yor, ba\u015flang\u0131\u00e7ta ilgi yo\u011fun oluyor. Fakat 6-8 ay sonra azal\u0131yor. Bir de \u015f\u00f6yle bir \u015fey var, insanlar Pomak\u00e7a \u00f6\u011frenmek yerine \u0130ngilizce, Frans\u0131zca \u00f6\u011frenirim diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Pomak\u00e7a ile u\u011fra\u015fm\u0131yor. Ama k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc tan\u0131mas\u0131 i\u00e7in Pomakl\u0131 gerekli.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u2018HAYALLER\u0130 ve MASALLARI POMAK\u00c7A\u2019<\/strong><\/p><div id=\"bghab-2329142266\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Bayram Erat, \u00f6zellikle k\u00f6ylerde ya\u015fam dilinin hala Pomak\u00e7a oldu\u011funu anlat\u0131yor. \u201c100 y\u0131l boyunca bizim Balkanlarla ba\u011f\u0131m\u0131z\u0131 koparm\u0131\u015flar, korkun\u00e7 bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015fam\u0131\u015f\u0131z. Ama yine de g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam dilimiz Pomak\u00e7a, ben her g\u00fcn annemle telefonda Pomak\u00e7a konu\u015fuyorum. Karde\u015flerimle de \u00f6yle. Bug\u00fcn k\u00f6ylerde hala Pomak bir ya\u015fam s\u00fcr\u00fcyorlar. Hayalleri Pomak\u00e7a, masallar\u0131 Pomak\u00e7a.\u201d<\/p>\n<p>Erat, T\u00fcrkiye\u2019nin 80\u2019ler sonras\u0131 de\u011fi\u015fen iklimine paralel olarak Pomak\u00e7a\u2019n\u0131n daha az konu\u015fuldu\u011funu belirtiyor ve bunu \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor: \u201c1980\u2019lere kadar, k\u00fclt\u00fcr daha kapal\u0131yd\u0131. 80\u2019lerde televizyon geldi ve her evde ayn\u0131 diziler izlenmeye ba\u015fland\u0131. Ondan sonraki nesillerde Pomak\u00e7a daha az konu\u015fulmaya ba\u015fland\u0131. 80\u2019den \u00f6nce d\u00fc\u011f\u00fcnlerde, y\u00f6relerde orada ya\u015fayan halklar\u0131n kendi t\u00fcrk\u00fcleri s\u00f6ylenirdi. Ama \u015fimdi hepsinde mastika ve Ankara oyun havas\u0131 var. Halbuki Lazlar\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ba\u015fka g\u00fczeldir, K\u00fcrtlerin d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ba\u015fka g\u00fczeldir.\u201d<\/p>\n<p>2000\u2019lerde Bulgaristan\u2019n\u0131n Orta Rodoplar b\u00f6lgesinde bulunan k\u00f6y\u00fcne giden Bayram Erat, orada kalan Pomaklarla konu\u015ftu\u011funu anlat\u0131yor: \u201cKalanlar, gidenlerden daha \u00e7ok ac\u0131 \u00e7ektiler. Gidenler daha \u015fansl\u0131 ve \u00e7ok daha iyi durumdalar. \u015eu an kendi k\u00f6y\u00fcnde kimse kalmam\u0131\u015f. \u00c7o\u011funlu\u011fu g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f, orada kalan az\u0131nl\u0131ksa asimile olmu\u015f. Bulgaristan Pomaklara kar\u015f\u0131 \u00e7ok ac\u0131mas\u0131z. \u015eu anda bile Pomak kelimesini kabul etmiyor ve \u2018\u00d6yle bir \u015fey yok, siz Bulgar M\u00fcsl\u00fcmans\u0131n\u0131z\u2019 diyor.<\/p>\n<div id=\"attachment_872086\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-872086\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/cdn.media.gazeteduvar.com\/2020\/02\/anne.jpg?resize=640%2C480&#038;ssl=1\" sizes=\"auto, (max-width: 736px) 100vw, 736px\" srcset=\"\/\/cdn.media.gazeteduvar.com\/2020\/02\/anne.jpg 736w, \/\/cdn.media.gazeteduvar.com\/2020\/02\/anne-200x150.jpg 200w, \/\/cdn.media.gazeteduvar.com\/2020\/02\/anne-552x414.jpg 552w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"480\" \/><\/p>\n<p class=\"wp-caption-text\">Bayram Erat k\u00f6y\u00fcnde, annesiyle birlikte.<\/p>\n<\/div>\n<p><strong>POMAK\u00c7A G\u00dcNL\u00dcK YAZIYOR<\/strong><\/p>\n<p>Bayram Erat, arkada\u015flar\u0131na \u201cbratko\u201d diye sesleniyor. Annesi, babas\u0131 ve karde\u015fleriyle Pomak\u00e7a konu\u015fuyor. Uzun y\u0131llard\u0131r g\u00fcnl\u00fck tutan Erat, son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne Pomak\u00e7a da yaz\u0131yor. Ana diliyle ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcrel ara\u015ft\u0131rmalara 20 y\u0131ld\u0131r devam ediyor. Bu sebeple Kiril alfabesini okumay\u0131 da \u00f6\u011frenmi\u015f. \u00c7anakkale 18 Mart \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde Balkan Tarihi Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden y\u00fcksek lisans yapan Erat, \u015fu s\u0131ralar yazmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 tezi i\u00e7in Pomak k\u00f6ylerini ziyaret ediyor.<\/p><div id=\"bghab-577766063\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Ba\u015fkanl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 federasyonun amac\u0131n\u0131n Pomaklar\u0131n tarihini, dilini ve Pomak k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc kay\u0131t alt\u0131na al\u0131naca\u011f\u0131 bir vak\u0131f kurmak. Erat, \u201cBu i\u015fleri enerjik bir ki\u015finin inisiyatifine b\u0131rakmak olmuyor. Kurumsal bir i\u015fleyi\u015f sa\u011flamak gerekiyor. Herkesin ula\u015fabilece\u011fi bir ar\u015fiv yaratmak istiyor\u201d diyor.\u00a0Pomaklar, devlet televizyonlar\u0131nda Pomak\u00e7a yay\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 da istiyor. Erat, \u201cBunun i\u00e7in bir g\u00fcn ve saat ayarlanabilir. Sadece Pomak\u00e7a de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019de konu\u015fulan bir\u00e7ok dilde bu t\u00fcr yay\u0131nlar yap\u0131lmal\u0131\u201d diye konu\u015fuyor.<\/p>\n<p><strong>BAHARIN GEL\u0130\u015e\u0130 KUTSAL SAYILIYOR<\/strong><\/p>\n<p>Ana yurtlar\u0131 Rodoplar\u2019da do\u011fa ile i\u00e7 i\u00e7e bir ya\u015fam s\u00fcren Pomaklar, bahar\u0131n geli\u015fini kutsal kabul ediyor ve farkl\u0131 rit\u00fcellerle kar\u015f\u0131l\u0131yor. Erat bu gelene\u011fin g\u00f6\u00e7le beraber T\u00fcrkiye\u2019ye ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor ve \u201cCemre d\u00fc\u015fmesi Balkanlar\u2019da ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir olayd\u0131r. Annem hemen s\u00f6yler: 26 \u015eubat\u2019ta suya, 6 Mart\u2019ta topra\u011fa d\u00fc\u015fecek der\u201d diye konu\u015fuyor.<\/p>\n<p>Yine Pomaklar\u0131n bahar\u0131 kar\u015f\u0131lama rit\u00fcellerinden Baba Marta g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fat\u0131lan gelenekler aras\u0131nda. Gelene\u011fe g\u00f6re Pomaklar, 1 Mart\u2019ta dilek tutarak bileklerine k\u0131rm\u0131z\u0131 beyaz bir ip ba\u011flar ve havada bir g\u00f6\u00e7men ku\u015f g\u00f6rene kadar o ipi bile\u011finden \u00e7\u0131karmaz.<\/p>\n<p>Bir ba\u015fka \u00f6nemli gelenek ise Gerg\u00f6vden (H\u0131d\u0131rellez). Gerg\u00f6vden\u2019de nas\u0131l bir g\u00fcn ge\u00e7irilirse b\u00fct\u00fcn bir y\u0131l\u0131n \u00f6yle ge\u00e7ece\u011fine inan\u0131l\u0131yor. Erat, \u201cErkenden kalkar\u0131z, ate\u015fler yakar\u0131z, \u00fczerinden atlar\u0131z. Bir y\u0131l\u0131 nas\u0131l ya\u015famak istiyorsak o g\u00fcn\u00fc \u00f6yle ya\u015far\u0131z\u201d diyor.<\/p><div id=\"bghab-3995793657\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Gazete Duvar<br \/>\nAynur Tekin<br \/>\natekin@gazeteduvar.com.tr<\/p>\n<div id=\"bghab-718450039\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>UNESCO\u2019nun Tehlike Alt\u0131ndaki Diller D\u00fcnya Atlas\u0131\u2019na g\u00f6re, d\u00fcnyada konu\u015fulan yakla\u015f\u0131k 7 bin dilin y\u00fczde 40\u2019\u0131, yani 2 bin 500\u2019\u00fc kaybolma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Her 2<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":44587,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1,10],"tags":[30,321,2948],"class_list":["post-44586","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-kultur-sanat","tag-bulgaristan","tag-pomak","tag-pomakca"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/pomaklar.jpg?fit=736%2C414&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-bB8","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44586","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44586"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44586\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}