{"id":36066,"date":"2019-05-08T08:45:26","date_gmt":"2019-05-08T05:45:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=36066"},"modified":"2019-06-22T01:22:04","modified_gmt":"2019-06-21T22:22:04","slug":"hidrellez-bayrami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/hidrellez-bayrami\/","title":{"rendered":"H\u0131drellez Bayram\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nevzat \u00d6ZT\u00dcRK<\/strong><\/p>\n<p>H\u0131drellez, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda bilinen mevsimlik bayramlar\u0131m\u0131zdan biridir. Ruz-\u0131 H\u0131z\u0131r (H\u0131z\u0131r g\u00fcn\u00fc) olarak adland\u0131r\u0131lan h\u0131drellez g\u00fcn\u00fc, H\u0131z\u0131r ve \u0130lyas Peygamber\u2019in yery\u00fcz\u00fcnde bulu\u015ftuklar\u0131 g\u00fcn olmas\u0131 nedeniyle kutlanmaktad\u0131r. H\u0131z\u0131r ve \u0130lyas s\u00f6zc\u00fckleri birle\u015ferek halk a\u011fz\u0131nda h\u0131drellez \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r. H\u0131drellez g\u00fcn\u00fc, Gregoryen takvimine g\u00f6re 6 May\u0131s eskiden kullan\u0131lan Rumi takvim olarak da bilinen Julyen takvimine g\u00f6re 23 Nisan g\u00fcn\u00fc olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>H\u0131drellez, ortak k\u00fclt\u00fcrel de\u011fer olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcyle \u00f6nemli bir yere sahip olup T\u00fcrkl\u00fck d\u00fcnyas\u0131nda ve Anadolu\u2019da ortak inan\u00e7lar\u0131yla, ortak heyecanlarla y\u00fczy\u0131llard\u0131r kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Halk aras\u0131nda kullan\u0131lan takvime g\u00f6re eskiden y\u0131l ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r: 6 May\u0131s\u2019tan 8 Kas\u0131m\u2019a kadar olan s\u00fcre H\u0131z\u0131r G\u00fcnleri ad\u0131yla yaz mevsimini, 8 Kas\u0131m\u2019dan 6 May\u0131s\u2019a kadar olan s\u00fcre ise Kas\u0131m G\u00fcnleri ad\u0131yla k\u0131\u015f mevsimini olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden 6 May\u0131s G\u00fcn\u00fc k\u0131\u015f mevsiminin bitip s\u0131cak yaz g\u00fcnlerinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir ki, bu da kutlan\u0131p bayram yap\u0131lacak bir olayd\u0131r.<\/p>\n<p>Tarihin ilk topluluklar\u0131ndan beri ay, mevsim y\u0131l vb. de\u011fi\u015fiklikler t\u00f6renlerle kutlanmaktad\u0131r. Avc\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden tar\u0131m k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ge\u00e7ildi\u011finde tar\u0131mda bolluk, bereket i\u00e7in \u00e7e\u015fitli t\u00f6renler yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7e\u015fitli k\u00fclt\u00fcrlerde mevsim de\u011fi\u015fiklikleri t\u00f6renlerle kutlan\u0131r. \u0130slamiyet \u00f6ncesi T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde bahar bayram\u0131 yap\u0131larak k\u0131\u015ftan sonra canlanan do\u011fan\u0131n sevin\u00e7le kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u015fenlikler d\u00fczenlendi\u011fini biliyoruz.<\/p><div id=\"bghab-105634475\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>Takvimin olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde insanlar hayatlar\u0131n\u0131 temel u\u011fra\u015f konular\u0131na g\u00f6re d\u00fczenlerlerdi.<\/strong><\/p>\n<p>Bunlar; ekin ekme, ba\u011f bozumu, hasat, ko\u00e7 kat\u0131m\u0131, bahar\u0131n gelmesi, tabiat\u0131n canlanmas\u0131 vb. gibi olaylard\u0131. Aylar\u0131n, mevsimlerin, y\u0131llar\u0131n d\u00fczenli ge\u00e7i\u015fleri bunlara ba\u011fl\u0131 olarak bitkilerin d\u00fczenli olarak ye\u015fermesi ve sararmas\u0131, t\u00f6renleri belirli bir takvime ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bir y\u0131l i\u00e7erisinde do\u011fadaki de\u011fi\u015fiklikler toplumlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 her zaman etkilemi\u015f ve bu de\u011fi\u015fiklikler tarih boyunca b\u00fct\u00fcn halklar taraf\u0131ndan \u00e7e\u015fitli t\u00f6ren, ayin ve bayramlarla kutlanm\u0131\u015ft\u0131r. Hayvanc\u0131l\u0131kla, tar\u0131mla u\u011fra\u015fan topluluklar i\u00e7in k\u0131\u015f\u0131n bitip bahar\u0131n gelmesi yap\u0131sal, i\u015flevsel ve yeniden dirili\u015fin sembolle\u015fen ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Geleneksel ve topra\u011fa ba\u011fl\u0131 her sosyal grubun toprakla ilgili bahar\u0131, hasad\u0131 ve k\u0131\u015fa giri\u015fi t\u00f6renlerle kutlad\u0131\u011f\u0131 \u015fenlikler vard\u0131r. Do\u011fan\u0131n uyanmas\u0131 ate\u015fle kutlan\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ate\u015f evreni canland\u0131ran g\u00fcne\u015fin d\u00fcnyadaki uzant\u0131s\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn milletlerin k\u00fclt\u00fcrlerinde g\u00f6r\u00fclen yeni y\u0131l t\u00f6renleri, ya\u015fama bi\u00e7imlerine, co\u011frafyalar\u0131na, ekonomik yap\u0131lar\u0131na, inan\u00e7 yap\u0131lar\u0131na uygun ko\u015fullarda, uygun zamanlarda \u00e7e\u015fitli pratiklerle kutlan\u0131r.<\/p>\n<p><strong>H\u0131drellez Bahar Bayram\u0131 niteli\u011finde kutlanan mevsimlik bayramlar\u0131m\u0131zdand\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7inde canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan geleneklerden biri de \u201cH\u0131drellez\u201ddir. H\u0131drellez gelene\u011fi, bir bayram olarak b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk milletinin topluca kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kutlad\u0131\u011f\u0131, bir tak\u0131m t\u00f6releri yerine getirdi\u011fi bir bahar bayram\u0131d\u0131r. Bu tarih k\u0131\u015f\u0131n biti\u015fi yaz\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131, y\u0131lba\u015f\u0131 olarak kabul edilir. R\u00fbz-\u0131 H\u0131z\u0131r (H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n g\u00fcn\u00fc) olarak adland\u0131r\u0131lan H\u0131drellez g\u00fcn\u00fc, H\u0131z\u0131r ve \u0130lyas s\u00f6zc\u00fckleri birle\u015ferek halk a\u011fz\u0131nda H\u0131drellez \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p><div id=\"bghab-1219986978\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>H\u0131drellez&#8217;de ya\u015fl\u0131lar yeni bir y\u0131la eri\u015fmenin, yeti\u015fkinler ge\u00e7imleri i\u00e7in gerekli olan hayvansal, bitkisel bolluk ve berekete kavu\u015fman\u0131n, gen\u00e7ler ve \u00e7ocuklar da e\u011flenmenin tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131rlar H\u0131z\u0131r ve \u0130lyas \u00e7evresinde olu\u015fan efsanelerle H\u0131drellez ad\u0131, sosyok\u00fclt\u00fcrel bir sembol halini alm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece, pratiklerde ifade edilen dileklerin kabul\u00fc i\u00e7in sihri-dini bir zemin yarat\u0131larak eski T\u00fcrk ya\u015fam\u0131n\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla inan\u00e7 sisteminin dini-b\u00fcy\u00fcsel pratiklerine \u0130sl\u00e2m\u00ee renkler verilmi\u015ftir<\/p>\n<p><strong>H\u0131drellez H\u0131z\u0131r ve \u0130lyas peygamberin y\u0131lda bir kere bir araya geldikleri g\u00fcnd\u00fcr;<\/strong><\/p>\n<p>ancak bu beraberlikte ismi ya\u015fat\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen \u0130lyas\u2019\u0131n \u015fahsiyeti tamam\u0131yla silinerek H\u0131z\u0131r motifi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan dolay\u0131 H\u0131drellez Bayram\u0131nda icra edilen b\u00fct\u00fcn merasimler H\u0131z\u0131r ile ilgilidir. Halk aras\u0131nda H\u0131z\u0131r&#8217;a y\u00fcklenen \u00e7e\u015fitli i\u015flevler, y\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00f6zl\u00fc ve yaz\u0131l\u0131 \u00fcr\u00fcnlerde (efsane, destan, masal, menk\u0131be, \u015fiir, v.b.) kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. H\u0131z\u0131r&#8217;\u0131n sahip oldu\u011fu nitelikler insanlara \u015fifa, sa\u011fl\u0131k, u\u011fur getirdi\u011fi tabiattaki dirili\u015f, uyan\u0131\u015f ve canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n insana yans\u0131mas\u0131 \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kar. H\u0131z\u0131r ile ilgili inanmalar efsane menk\u0131be ve benzeri \u015fekillerle hemen her g\u00fcn artarak yay\u0131lmakta ve s\u00fcreklili\u011fini devam ettirmektedir. H\u0131drellez ad\u0131yla yap\u0131lan t\u00f6renlerde O&#8217;na atfedilen bir \u00e7ok nitelik, eski d\u00f6nemlerin sosyal ve din\u00ee hayat\u0131n\u0131n \u0130sl\u00e2m\u00ee yap\u0131 ile tekrar \u015fekillenerek yeni bir olu\u015fum ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>\u00c7a\u011flar boyu s\u00fcre gelip zengin k\u00fclt\u00fcr de\u011ferlerinin olu\u015ftu\u011fu H\u0131drellez, \u00e7e\u015fitli adlarla kutlanmaktad\u0131r. H\u0131drellez Anadolu\u2019da \u201cH\u0131drellez\u201d, Dobruca\u2019ya yerle\u015fmi\u015f bulunan K\u0131r\u0131m T\u00fcrkleri aras\u0131nda \u201cTepre\u015f\u201d, Makedonya\u2019da \u201cEderlez, Edirlez, H\u0131d\u0131rles\u201d gibi adlarla bilinmektedir.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m gelene\u011finde H\u0131drellez g\u00fcn\u00fc bu bulu\u015fmay\u0131 ve bunlar\u0131n geli\u015fini kutlamak i\u00e7in \u015fenlikler d\u00fczenlenir. H\u0131z\u0131r halk inan\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6re \u00f6lmezli\u011fe ermi\u015f ki\u015fidir.<\/strong><\/p><div id=\"bghab-270943485\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>H\u0131drellez \u0130sl\u00e2miyet \u00f6ncesinde de mevsimlik bayramlar\u0131m\u0131zdan oldu\u011fu halde \u0130sl\u00e2miyet k\u00fclt\u00fcr\u00fc, efsaneyi \u0130sl\u00e2m\u00ee renge b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Efsane \u0130sl\u00e2m \u00f6ncesi ve \u0130sl\u00e2m sonras\u0131 motifleriyle doludur. Ortak y\u00f6n H\u0131z\u0131r&#8217;\u0131n \u00f6lmezli\u011fi, bahar, ye\u015fillik sembol\u00fc olu\u015fu, her 6 May\u0131s&#8217;ta H\u0131z\u0131r&#8217;la \u0130lyas&#8217;\u0131n bulu\u015fmas\u0131 \u0130sl\u00e2miyet\u2019e ra\u011fmen bozulmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0131drellezde \u015fenlik, b\u00fcy\u00fc, bolluk-bereket motifleri i\u00e7 i\u00e7edir. H\u0131drellez gelene\u011finin bolluk-k\u0131tl\u0131k, yaz-k\u0131\u015f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131, do\u011fan\u0131n d\u00fczenli de\u011fi\u015fmesiyle yarat\u0131lan mitlerin kutland\u0131\u011f\u0131 t\u00f6ren, \u015fenlik ve bayram oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. H\u0131drellez gelene\u011fi bahar bayram\u0131 niteli\u011finde kutlanan Orta Asya k\u00fclt\u00fcr\u00fc (\u015eamanizm), eski Anadolu k\u00fclt\u00fcr\u00fc (bolluk-bereket t\u00f6renleri, \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck), \u0130sl\u00e2m k\u00fclt\u00fcr\u00fc (H\u0131z\u0131r \u0130lyas motifi) ve Ortak Balkan K\u00fclt\u00fcr\u00fc ile beslenmi\u015f zengin k\u00fclt\u00fcr de\u011ferlerinin olu\u015ftu\u011fu bir \u015fenlik t\u00f6ren ve bayram b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>T\u00fcrk ve \u0130sl\u00e2m mitolojisinde \u00f6nemli bir yeri olan H\u0131z\u0131r, bir\u00e7ok inan\u0131\u015f ve rit\u00fcele de kaynakl\u0131k etmektedir. H\u0131z\u0131r inan\u0131\u015f\u0131 ve H\u0131z\u0131r-\u0130lyas gelene\u011finin temelini k\u0131\u015f mevsiminin son bulup bahar\u0131n gelmesi, tabiat\u0131n canlanmas\u0131 esas\u0131 te\u015fkil eder. \u0130nsanlar\u0131n bu vesileyle \u00e7e\u015fitli inanmalar neticesinde yapt\u0131klar\u0131 t\u00f6ren ve kutlamalar vard\u0131r. Esas itibar\u0131yla T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesi ve T\u00fcrkiye&#8217;de bahar bayramlar\u0131n\u0131n en \u00f6nemlisini olu\u015fturur.<\/p>\n<p><strong>\u0130sl\u00e2m inanc\u0131nda H\u0131z\u0131r ermi\u015f bir \u015fahsiyettir.<\/strong><br \/>\nTanr\u0131 taraf\u0131ndan M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 korumakla g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. \u0130stedi\u011fi yerde ve istedi\u011fi zamanda, beklenilmeyen anda; ancak insan\u0131n kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131ndaki iyilik \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc veya \u00e7evresinin de\u011ferlendirmesi ile gelmesi beklenen ulu bir varl\u0131k, m\u00fcbarek bir \u015fahsiyettir.<\/p>\n<p>Rivayete g\u00f6re; H\u0131z\u0131r \u0130lyas ile karde\u015f\u00a0 veya yayg\u0131n inan\u0131\u015fa g\u00f6re de arkada\u015ft\u0131r. Halk aras\u0131nda, halk\u0131n kendi idraki \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde teferruat\u0131yla bilinen bir \u015fahsiyetin ismi olup hik\u00e2yelerde ve efsanelerde \u00f6nemli bir yer i\u015fgal etmektedir. Al-H\u0131z\u0131r asl\u0131nda bir s\u0131fatt\u0131r. Ancak bu s\u0131fat zamanla unutulmu\u015f, s\u0131fat\u0131n anlam\u0131n\u0131 \u00fczerine y\u00fcklenen bir manev\u00ee g\u00fc\u00e7lerle donat\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fahsiyettir. Halk aras\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 anlam ve y\u00fcklendi\u011fi g\u00f6rev itibariyle H\u0131z\u0131r; \u00e2b-\u0131 hayat (hayat suyu\/ \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck suyu) i\u00e7erek ebed\u00ee hayata mazh\u00e2r olmu\u015f ve zaman zaman insanlar aras\u0131nda dola\u015farak darda kalanlara yard\u0131m ve iyiliklerde bulunan, tabiat\u0131n ye\u015fillenmesini sa\u011flayan, bolluk ve bereket, k\u0131smet ve sa\u011fl\u0131k bah\u015feden bir velidir.<\/p><div id=\"bghab-4247770549\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>\u00c7e\u015fitli kaynaklarda H\u0131z\u0131r&#8217;\u0131n ad\u0131, lakab\u0131, soyu, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer, veli veya nebili\u011fi, \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc ile ilgili farkl\u0131 rivayet ve efsaneler vard\u0131r. Halk muhayyilesinde H\u0131z\u0131r, kimi zaman veli, kimi zaman H\u0131z\u0131r Nebi ad\u0131yla Allah taraf\u0131ndan led\u00fcn ilmi verilmi\u015f Peygamber olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmektedir.<\/p>\n<p>Kayna\u011f\u0131 nereye ba\u011flan\u0131rsa ba\u011flans\u0131n (Kur&#8217;an-\u0131 Kerim, G\u0131lgam\u0131\u015f Destan\u0131, \u0130skendern\u00e2me, Musev\u00ee Kaynakl\u0131 efsaneler, vb. T\u00fcrk insan\u0131n\u0131n zihninde H\u0131z\u0131r, H\u0131z\u0131r-Neb\u00ee, H\u0131z\u0131r-\u0130ly\u00e2s, H\u0131drellez, Kidir gibi kelimelerle if\u00e2de olunan bir H\u0131z\u0131r k\u00fclt\u00fc ve bu k\u00fclt \u00e7evresinde te\u015fekk\u00fcl edip ya\u015famaya devam eden bir gelenek mevcuttur. H\u0131z\u0131r&#8217;\u0131n ad\u0131, h\u00fcviyeti, \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem ve zaman, velili\u011fi ve nebili\u011fi tart\u0131\u015fma konusu yap\u0131lmakla birlikte, gerek T\u00fcrkiye&#8217;de, gerekse T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131ndaki T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda kabul g\u00f6ren inan\u00e7, onun &#8220;Tanr\u0131&#8217;n\u0131n yery\u00fcz\u00fcnde dola\u015fan g\u00fc\u00e7l\u00fc ve yard\u0131msever el\u00e7isi&#8221; oldu\u011fudur.<\/p>\n<p><strong>\u0130slamiyet\u2019ten \u00f6nce T\u00fcrkler aras\u0131nda bahar mevsiminde yap\u0131lan t\u00f6renlerde \u00f6nemli bir yeri olan \u201csu\u201d ve \u201ca\u011fa\u00e7\u201d k\u00fclt\u00fc varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 H\u0131drellezle s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/strong><br \/>\nT\u00fcrklerin \u00e7ok eski bir gelene\u011fi olan bahar bayram\u0131 kutlamalar\u0131 Anadolu\u2019da \u0130slami inan\u00e7larla birle\u015ferek zenginle\u015fmi\u015f ve anlaml\u0131 bir hale gelmi\u015ftir. Nitekim h\u0131drellez kutlamalar\u0131nda g\u00fcl a\u011fac\u0131, ye\u015fil bitkiler, a\u011fa\u00e7lar ve su motiflerinin s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lmas\u0131 benzer uygulamalar\u0131n Orta Asya\u2019daki kutlamalarda da kullan\u0131lmas\u0131, H\u0131drellez t\u00f6renlerinin kayna\u011f\u0131n\u0131n Orta Asya oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. \u0130slamiyet\u2019le birlikte H\u0131drellez ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r bu t\u00f6renler.<\/p>\n<p>H\u0131drellez gelene\u011finin do\u011fu\u015fuyla ilgili rivayetlerin H\u0131z\u0131r ve \u0130lyas \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmas\u0131na ra\u011fmen kutlama nedenlerini inceledi\u011fimiz zaman mevsimlik bayramlardan bahar \u015fenlikleri oldu\u011fu \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bahar\u0131n geli\u015fini, do\u011fan\u0131n canlan\u0131\u015f\u0131n\u0131 kutlamak, k\u0131\u015f\u0131n so\u011fuk g\u00fcnlerinden sonra insanlar aras\u0131nda bir canl\u0131l\u0131k olu\u015fmas\u0131, uyu\u015fuklu\u011fun at\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u015fenlik yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0131drellez, H\u0131d\u0131r-nebi ve Nevruz\u2019da su \u00fczerinden atlama, birbirlerinin \u00fczerine su serpme, Nevruz\u2019da so\u011fuk su ile y\u0131kanma, yeni-g\u00fcn suyu ile el y\u00fcz y\u0131kama, hayvanlar\u0131 sulama, su dolu \u2013 ana motifi bu eski T\u00fcrk inanc\u0131n\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. H\u0131drellez\u2019de genellikle yak\u0131n bir p\u0131nardan getirilen suyu i\u00e7me, bununla el y\u00fcz y\u0131kama, suya bakma, bu su ile kap-kacak ve di\u011fer e\u015fyalar\u0131n y\u0131kanmas\u0131 gelenekleri yerine getirilmektedir.<\/p><div id=\"bghab-3826766550\" class=\"bghab-icerik-icine-25-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>H\u0131drellez, do\u011fayla bar\u0131\u015f\u0131k olma ve onlardan yararlanma dile\u011fine dayan\u0131r.<\/strong><br \/>\nYarat\u0131l\u0131\u015f ve t\u00fcreyi\u015fe, yeniden do\u011fu\u015f ve do\u011fan\u0131n canland\u0131rma inanc\u0131na ait inanma ve pratikleri vard\u0131r. H\u0131drellez ate\u015finden atlama, g\u00fcnahlardan ar\u0131nmad\u0131r. Ate\u015f kutsan\u0131r, do\u011fan\u0131n uyanmas\u0131 ate\u015fle kutlan\u0131r. Ate\u015f; evreni canland\u0131ran g\u00fcne\u015fin d\u00fcnyadaki uzant\u0131s\u0131d\u0131r. H\u0131drellez ate\u015fi, rit\u00fcelin ba\u015flamas\u0131nda \u00f6nemlidir. Ate\u015f k\u00fclt\u00fc pek \u00e7ok uygarl\u0131kta ayd\u0131nl\u0131k, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten ar\u0131nma, temizleyicilik ve bereket &#8211; bolluk sembol\u00fcd\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda yak\u0131lan b\u00fcy\u00fck ate\u015f topra\u011f\u0131n \u0131s\u0131n\u0131p uyanmas\u0131 simgesidir. H\u0131drellez, T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde bahar\u0131, ya\u015fama sevincini, su ve kutsal ar\u0131nmay\u0131, yenilenmeyi, uyanan do\u011fa ile birlikte bolluk-bereketi simgeleyen anlam ve \u00f6gelerle y\u00fckl\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Mevsimlik bayramlar\u0131m\u0131zdan biri olan H\u0131drellez,\u00a0T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda etkin bir bi\u00e7imde kutlanmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde daha az olmak \u00fczere, kasaba ve k\u00f6ylerde h\u0131drellez i\u00e7in \u00f6nceden haz\u0131rl\u0131klar yap\u0131l\u0131r. Bu haz\u0131rl\u0131klar, evin temizli\u011fi, \u00fcst-ba\u015f temizli\u011fi, yiyecek-i\u00e7eceklerle ilgili haz\u0131rl\u0131klard\u0131r. H\u0131drellez g\u00fcn\u00fcnden \u00f6nce evler ba\u015ftanba\u015fa temizlenir. \u00c7\u00fcnk\u00fc temiz olmayan evlere H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n u\u011framayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. H\u0131drellez g\u00fcn\u00fc giyilmek \u00fczere yeni elbiseler, ayakkab\u0131lar al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Anadolu\u2019nun baz\u0131 yerlerinde H\u0131drellez G\u00fcn\u00fc yap\u0131lan dualar\u0131n ve isteklerin kabul olmas\u0131 i\u00e7in sadaka verme, oru\u00e7 tutma ve kurban kesme adeti vard\u0131r. Kurban ve adaklar \u201cH\u0131z\u0131r hakk\u0131\u201d i\u00e7in olmal\u0131d\u0131r. Zira t\u00fcm bu haz\u0131rl\u0131klar H\u0131z\u0131r\u2019a rastlamak amac\u0131na y\u00f6neliktir.<\/strong><\/p>\n<p>H\u0131drellez kutlamalar\u0131 daima ye\u015fillik, a\u011fa\u00e7l\u0131k alanlarda, su kenarlar\u0131nda, bir t\u00fcrbe ya da yat\u0131r\u0131n yan\u0131nda yap\u0131lmaktad\u0131r. H\u0131drellez\u2019de bahar\u0131n taze bitkilerini ve taze kuzu eti ya da kuzu ci\u011feri yeme adeti vard\u0131r. Bahar\u0131n ilk kuzusu yenildi\u011finde sa\u011fl\u0131k ve \u015fifa bulunaca\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131r. Bug\u00fcnde k\u0131rlardan \u00e7i\u00e7ek veya ot toplay\u0131p onlar\u0131 kaynatt\u0131ktan sonra suyu i\u00e7ilirse b\u00fct\u00fcn hastal\u0131klara iyi gelece\u011fine, bu su ile k\u0131rk g\u00fcn y\u0131kan\u0131l\u0131rsa gen\u00e7le\u015fip g\u00fczelle\u015filece\u011fine inan\u0131l\u0131r.<\/p><div id=\"bghab-2562258762\" class=\"bghab-icerik-icine-30-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>H\u0131drellez gecesi H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 yerlere ve dokundu\u011fu \u015feylere feyiz ve bereket verece\u011fi inanc\u0131yla \u00e7e\u015fitli uygulamalar yap\u0131l\u0131r. Yiyecek kaplar\u0131n\u0131n, ambarlar\u0131n ve para keselerinin a\u011f\u0131zlar\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131l\u0131r. Ev, ba\u011f-bah\u00e7e, araba isteyen kimseler, H\u0131drellez gecesi herhangi bir yere istedikleri \u015feyin k\u00fc\u00e7\u00fck bir modelini yaparlarsa H\u0131z\u0131r\u2019\u0131n kendilerine yard\u0131m edece\u011fine inan\u0131rlar.<\/p>\n<p><strong>H\u0131drellez\u2019de baht a\u00e7ma t\u00f6renleri de olduk\u00e7a yayg\u0131n olarak uygulanan geleneklerimizdendir.<\/strong><br \/>\nBu t\u00f6rene \u0130stanbul ve \u00e7evresinde \u201cbaht a\u00e7ma\u201d, Denizli ve \u00e7evresinde \u201cbahtiyar\u201d, Y\u00f6r\u00fck ve T\u00fcrkmenlerde \u201cmant\u0131far\u201d, Bal\u0131kesir ve \u00e7evresinde \u201cda\u011fara y\u00fcz\u00fck atma\u201d, Edirne ve \u00e7evresinde \u201cniyet \u00e7\u0131karma\u201d, Erzurum\u2019da \u201cmani \u00e7ekme\u201d ad\u0131 verilir.<\/p>\n<p><strong>T\u00f6renler baharda do\u011fan\u0131n ve t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n uyanmas\u0131yla e\u015f anlaml\u0131 olarak insanlar\u0131n da talihlerinin a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131 inanc\u0131yla, \u015fanslar\u0131n\u0131 denemek i\u00e7in yap\u0131l\u0131r.<\/strong><br \/>\nH\u0131drellezden bir gece \u00f6nce baht\u0131n\u0131 denemek ve k\u0131smetlerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak isteyen gen\u00e7 k\u0131zlar ye\u015fillik bir yerde veya bir su kenar\u0131nda toplan\u0131rlar. \u0130\u00e7inde su bulunan bir \u00e7\u00f6mle\u011fe kendilerine ait y\u00fcz\u00fck, k\u00fcpe, bilezik gibi \u015feyler koyarak a\u011fz\u0131n\u0131 t\u00fclbentle ba\u011flad\u0131ktan sonra bir g\u00fcl a\u011fac\u0131n\u0131n dibine b\u0131rak\u0131rlar. Sabah erkenden \u00e7\u00f6mle\u011fin yan\u0131na giderek s\u00fctl\u00fc kahve i\u00e7ip a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n tad\u0131n\u0131n bozulmamas\u0131 i\u00e7in dua ederler. Ard\u0131ndan niyet \u00e7\u00f6mle\u011finin a\u00e7\u0131lmas\u0131na ge\u00e7ilir. \u00c7\u00f6mlekten i\u00e7indekiler \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rken bir yandan da maniler s\u00f6ylenir. Buna g\u00f6re e\u015fyan\u0131n sahibi hakk\u0131nda yorumlar yap\u0131l\u0131r. H\u0131drelleze \u00f6zg\u00fc bu uygulama temelde bu \u015fekilde yap\u0131lmakla birlikte, y\u00f6relere g\u00f6re baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar da g\u00f6sterebilmektedir.<\/p>\n<p><strong>Sonu\u00e7 olarak,<\/strong> Anadolu\u2019da hala g\u00f6rkemli t\u00f6renlerle kutlanan H\u0131drellez Bayram\u0131 insanl\u0131k tarihinde \u00e7ok eski zamanlardan beri kutlanmaktad\u0131r. Farkl\u0131 zamanlarda, farkl\u0131 isimler alt\u0131nda kutlansa da H\u0131drellez motiflerine pek \u00e7ok yerde rastlamak m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. Bahar\u0131n geli\u015fi ve do\u011fan\u0131n canlanmas\u0131 insanlar taraf\u0131ndan bayramlarla kutlanmas\u0131 gereken bir durum olarak alg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece bir bahar bayram\u0131 olan H\u0131drellez evrensel bir nitelik kazanm\u0131\u015ft\u0131r. H\u0131drellez, k\u00f6k\u00fc \u00e7ok eski bir gelene\u011fin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015fenlik ve kutlama bi\u00e7iminde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bir \u00f6rne\u011fidir. H\u0131drellez, toplumsal ya\u015famda canland\u0131r\u0131c\u0131 etkisinin bulunmas\u0131, geleneklerin s\u00fcrmesine arac\u0131 olmas\u0131, t\u00f6relerin k\u00f6kle\u015fmesini sa\u011flamas\u0131 y\u00f6n\u00fcyle i\u015flevseldir. H\u0131drellez gelene\u011fini s\u00fcrd\u00fcrenler k\u00fclt\u00fcr ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 olarak g\u00f6rev yapmaktad\u0131rlar. H\u0131drellez, halk\u0131n ortak duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini dile getiren, T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn korunup ya\u015fat\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir yeri olan mevsimlik t\u00f6renlerimizdendir. Bayramlar fertleri bir araya getirir, onlar aras\u0131nda toplumsal ba\u011flar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir, ortakl\u0131klar\u0131 peki\u015ftirir. H\u0131drellez, takvime ba\u011fl\u0131 bir k\u00fclt\u00fcr veya folklor olay\u0131 olarak toplumu, belli de\u011ferler \u00fczerinde birle\u015ftirir.<\/p>\n<p>Hepinizin H\u0131drellez Bayram\u0131n\u0131 tebrik ediyorum.<\/p><div id=\"bghab-2037494986\" class=\"bghab-icerik-icine-35-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Payla\u015fmay\u0131 unutmay\u0131n\u0131z&#8230;<\/p>\n<div id=\"bghab-1057645262\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nevzat \u00d6ZT\u00dcRK H\u0131drellez, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda bilinen mevsimlik bayramlar\u0131m\u0131zdan biridir. Ruz-\u0131 H\u0131z\u0131r (H\u0131z\u0131r g\u00fcn\u00fc) olarak adland\u0131r\u0131lan h\u0131drellez g\u00fcn\u00fc, H\u0131z\u0131r ve \u0130lyas Peygamber\u2019in yery\u00fcz\u00fcnde bulu\u015ftuklar\u0131 g\u00fcn<\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":25531,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-36066","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Nevzat.jpg?fit=184%2C194&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-9nI","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36066","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/22"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36066"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36066\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25531"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}