Tarih: 02.04.2019
\nYazar: Nadina Cavadova<\/p>\n
\u00c7uva\u015flar\u0131n ge\u00e7mi\u015fi, nereden geldikleri merak ve tart\u0131\u015fma konusu olmu\u015ftur. Bu konu ile ilgili \u00e7e\u015fitli kaynaklardan ara\u015ft\u0131rmalar da mevcuttur. Ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re \u00c7uva\u015flar\u0131n atalar\u0131 Bulgar ve Suvarlar, di\u011fer T\u00fcrk halklar\u0131 gibi, bug\u00fcn ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgeye Orta Asya\u2019dan gelmi\u015flerdir. \u00c7uva\u015flar bir T\u00fcrk toplulu\u011fudur, k\u00f6ken olarak Volga(\u0130dil) Bulgarlardan gelmektedirler. Tarihi M.\u00d6 II. Y\u00fczy\u0131la kadar dayanan bir ge\u00e7mi\u015fleri vard\u0131r.
\n\u00c7uva\u015flar hakk\u0131nda en derin bilgiler \u00c7uva\u015f T\u00fcrkoloji uzman\u0131 ve dilbilimcisi A\u015fmarin\u2019in eserlerinden ve Arap din bilgini ve gezgini \u0130bn Fazlan\u2019\u0131n seyahatnamesinden ula\u015f\u0131l\u0131r. Rusya Federasyonu i\u00e7inde olan \u00c7uva\u015fistan\u2019\u0131n ba\u015fkenti \u015eupa\u015fkar, n\u00fcf\u00fcs\u00fc ise yakla\u015f\u0131k 2 milyondur. Sovyetler Birli\u011fi d\u00f6neminde, 24 Haziran 1920\u2019de \u00c7uva\u015fistan Rusya\u2019n\u0131n i\u00e7erisinde \u00d6zerk b\u00f6lge olarak kurulmu\u015ftur. 1990 y\u0131l\u0131nda \u00c7uva\u015fistan Cumhuriyeti ilan edilmi\u015ftir. \u00c7uva\u015f halk\u0131n\u0131n tarihinin benzersizli\u011fine dair ifadeler yeniden XX. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fi yeniden ara\u015ft\u0131rarak baz\u0131 tarih\u00e7iler Volga ve Kama b\u00f6lgesini ilk dolduranlar\u0131n \u00c7uva\u015f halk\u0131 oldu\u011funu ve onlar\u0131n Volga (\u0130dil) Bulgaristan\u2019\u0131n k\u00f6keninde yer ald\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeye ba\u015flad\u0131lar.
\n\u00c7uva\u015flar T\u00fcrk k\u00f6kenli bir halkt\u0131r.
\n\u00c7uva\u015f dilinde iki leh\u00e7e bulunmaktad\u0131r: Viryal \u00c7uva\u015fistan\u2019\u0131n kuzey b\u00f6lgesinde ya\u015fayan \u00c7uva\u015flar\u0131n konu\u015fmas\u0131, Anatri \u2013 G\u00fcney b\u00f6lgesindeki \u00c7uva\u015flar. \u00c7uva\u015flar \u00e7al\u0131\u015fkan ve sab\u0131rl\u0131 bir millet olmu\u015flard\u0131r \u00c7uva\u015flar\u0131n atas\u00f6z\u00fcne g\u00f6re: \u2018\u2019Allahtan ekme\u011fi herkes kendi dilinde istiyor, neden kendi dininde de istemesin ki\u2019\u2019 \u00c7uva\u015flar geleneksel inan\u0131\u015flar\u0131na \u00c7uva\u015f dini demektedir. Tek tanr\u0131ya inanan \u00c7uva\u015flar Hristiyan dinine kar\u015f\u0131 sayg\u0131l\u0131 olmu\u015flard\u0131r. Hristiyan ailelerden gelin al\u0131rken, hi\u00e7bir zaman dinlerine kar\u0131\u015fmam\u0131\u015flar hatta ibadet etmesine bile izin verilmi\u015ftir. \u00c7uva\u015f halk\u0131n dinine g\u00f6re g\u00fcnah i\u015flemek \u2013 en b\u00fcy\u00fck su\u00e7tur. E\u011fer Hristiyanlar\u0131n dininde i\u015flenen g\u00fcnah t\u00f6vbe ettikten sonra affediliyorsa, \u00c7uva\u015flar\u0131n dininde bunun aff\u0131 yoktur. Bu y\u00fczden g\u00fcnah i\u015fleme diyor \u00c7uva\u015f dini. \u00c7uva\u015flarda aile ba\u011flar\u0131 \u00e7ok \u015fey ifade ediyor \u00c7uva\u015flar i\u00e7in. Akrabalar aile i\u00e7i b\u00fct\u00fcn kutlamalara davet edilir. Misafirler i\u00e7in s\u00f6ylenen \u015fark\u0131larda \u015f\u00f6yle denir: \u201cAkrabalar\u0131m\u0131zdan daha iyisi kimse yok.\u201d D\u00fc\u011f\u00fcn t\u00f6renleri \u00e7ok \u00f6zel bir kutlama ile yap\u0131lmaktad\u0131r. Misafirler yaln\u0131zca yak\u0131n akrabalar ve \u00f6zel davetlilerdir. Cenaze ve \u00f6l\u00fcleri anma t\u00f6renlerinde de akrabalar\u0131n rol\u00fc b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Rahmetliyi anarken zengin sofra kurulmaktad\u0131r, en az 41 ki\u015fi davet edilir ve bunlara ikramlarda bulunulur. Bunun i\u00e7in mutlaka kurbanl\u0131k kesilir, kuzu ya da inek. \u00c7uva\u015flar i\u00e7in giyim ku\u015fam, s\u00fcslenme \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bu durum sadece \u00fcste giyilenler olarak kalmam\u0131\u015f, ba\u015f s\u00fcslemelerine de yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.
\nKimin s\u00f6zl\u00fc, kimin ni\u015fanl\u0131, kimin dul oldu\u011fu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan, giydi\u011fi renklerden anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bayramlarda kad\u0131nlar ba\u015f\u0131na \u2018\u2019Hu\u015fpu\u2019\u2019 gen\u00e7 k\u0131zlar ise k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00fcm\u00fc\u015f veya metal paralar\u0131ndan olu\u015fan \u2018\u2019Tuhya\u2019\u2019 takmaktalar.
\n\u00c7uva\u015flar insanlar\u0131n birbiriyle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp konu\u015fmalar\u0131na, toplum halinde ya\u015famalar\u0131na b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem vermi\u015flerdir.
\nHerkese kar\u015f\u0131 tatl\u0131 dilli, g\u00fcler y\u00fczl\u00fc, a\u00e7\u0131k kalpli olmak bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelir. B\u00fcy\u00fcklere kar\u015f\u0131 sevgi ve sayg\u0131, tevazu, sadelik, hay\u0131rseverlik \u00c7uva\u015flar i\u00e7in esast\u0131r.
\n\u00c7uva\u015flar\u2019da Kul hakk\u0131n\u0131 g\u00f6zetmek, g\u00fcler y\u00fczl\u00fc olmak \u00e7ok \u00f6nemlidir.
\nAile b\u00fcy\u00fcklerine kar\u015f\u0131 sayg\u0131, onlar\u0131n duas\u0131n\u0131 \u2018\u2019Pehil\u2019\u2019 almak gen\u00e7ler i\u00e7in esast\u0131r. Anaya-babaya fazlas\u0131yla h\u00fcrmet etmek bunun bir \u00f6rne\u011fidir. B\u00fcy\u00fcklere h\u00fcrmet – \u00c7uva\u015f halk m\u00fczi\u011finin ana temalar\u0131ndan biridir.
\n\u00c7uva\u015f halk\u0131n milli mar\u015f\u0131 \u2018\u2019Asran Kaymi\u2019\u2019 bu s\u00f6zlerden ba\u015fl\u0131yor: \u2018\u2019Unutulmaz Atam ve Anam\u2019\u2019. \u00c7uva\u015flar\u0131n bir \u00f6zelli\u011fi daha var. Aile birli\u011finin kurulmas\u0131 olan evlenme t\u00fcm toplumlarda oldu\u011fu gibi \u00c7uva\u015f toplumunda da her zaman \u00f6nemli sosyal olaylardan biri olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve benimsenmi\u015ftir. \u00c7uva\u015flarda evlenme ve yuva kurma, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 fedak\u00e2rl\u0131k gerektiren bir durumdur. Bunun i\u00e7in e\u015fler \u00fcz\u00fcnt\u00fcde ve sevin\u00e7te birlikte olmak, iyi g\u00fcnlerini b\u00f6l\u00fc\u015fmek, k\u00f6t\u00fc ve zor g\u00fcnlere birlikte katlanmak yani bir ya\u015fl\u0131kla kocamak i\u00e7in evlenirler. Bu y\u00fczden \u00c7uva\u015f ailelerinde bo\u015fanmalar yok say\u0131lacak kadar azd\u0131r. Bu konuda D\u00fcnya \u00c7uva\u015f ailelerini \u00f6rnek almas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yoruz.<\/p>\n