Tarih: 19 Mart 2019 Romenler
\nYazan: Oya CANBAZO\u011eLU
\nKonu: Gurbet\u00e7i mahallelerinde Vatan kokusu ve filizlenen umutlar.<\/p>\n
Bug\u00fcn memleketim Bulgaristan’da at ko\u015fular\u0131 yap\u0131l\u0131r. Sevin\u00e7, co\u015fku g\u00f6ktedir. Ko\u015fumlar\u0131 mavi boncuklu atlar ve levent gen\u00e7ler y\u0131l boyu bu g\u00fcn\u00fc bekler. An\u0131lar\u0131m Hac\u0131o\u011flu Pacarc\u0131k ve Varna k\u00f6ylerindendir. Oran\u0131n tava dibi d\u00fczl\u00fcklerinde at arabas\u0131 ko\u015fular\u0131 da yap\u0131l\u0131rd\u0131 ki, co\u015fkusu bir ba\u015fkayd\u0131 diye anlat\u0131rd\u0131 hep b\u00fcy\u00fcklerimiz.
\n\u015eimdi biraz da Avrupa’y\u0131 dola\u015f\u0131yorum. Bazen Bulgaristan\u2019\u0131n Avrupa\u2019ya ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 hissiyle uyan\u0131yorum. Buraya gelenlerin insan haklar\u0131 kavgas\u0131 alevleri sanki kendili\u011finden s\u00f6n\u00fcyor. \u0130nsanlar\u0131m\u0131zsa buraya y\u0131\u011f\u0131lmaya devam ediyor.
\nYeni gelenler, 70 y\u0131l \u00f6ncesi \u00f6zellikle Almanya harabeli\u011fini k\u00f6m\u00fcr ve demir kokusuyla Avrupa Birincisi yapan Anadolu gurbet\u00e7ilerinden kalan 3-4 katl\u0131 \u201cheim\u201d yurtlara yerle\u015fiyorlar. Sa\u00e7lar\u0131 siyah, briyantin s\u00fcr\u00fcnce parlak, ciltleri f\u0131r\u0131nda fazla kalm\u0131\u015f \u00e7avdar ekme\u011fi renginde, bizim \u201cmillet\u201d, yerli bas\u0131nda ise \u201cT\u00fcrkische Zigeuner\u201d (T\u00fcrk \u00c7ingeneleri) ad\u0131yla tarif edilenler, \u201c\u00e7ok \u00e7ocuklular\u201d lakab\u0131yla da \u00fcnlendiler.
\nAt ko\u015fular\u0131 burnunda kokanlar bug\u00fcn heyecanl\u0131. K\u00f6y\u00fc aray\u0131p haber \u00e7ekiyorlar. Hasret ciddi bir duygu ve telefonla giderilemiyor.
\nGen\u00e7leri buraya tutunduran bir\u00e7ok neden var. \u0130\u015f se\u00e7mediklerinden dolay\u0131 kolayca i\u015f ba\u015f\u0131 yapabiliyorlar. Aileler kalabal\u0131k. 2-3 \u00e7ocuklu kad\u0131nlar adres kayd\u0131 yapt\u0131r\u0131nca beraberlerinde getirdikleri evraklar\u0131 sunup daha fazla \u00e7ocuk paras\u0131, sa\u011fl\u0131k ve sosyal yard\u0131m almak i\u00e7in Alman makamlar\u0131n AB\u2019li gurbet\u00e7iler aras\u0131nda ayr\u0131m yapmadan i\u015flem yapmas\u0131 hepsine moral veriyor. Kendilerini e\u015fit hakl\u0131 \u015fah\u0131s his etmeleri hepsini gururland\u0131r\u0131yor. Hatta Almanlar\u0131n onlara \u201cMein Her!\u201d (Bay\u0131m!), (Efendim!), \u201cMeine Dame!\u201d (Han\u0131mefendi!) \u015feklinde hitap etmesi daha \u00f6nce ya\u015famad\u0131klar\u0131 yeni bir hava ve ortam yarat\u0131yor. Yani k\u0131saca insan yerine konduklar\u0131n\u0131 yeni hissediyorlar. (\u00c7\u00fcnk\u00fc Bulgaristan\u2019da bunu g\u00f6rmedikleri i\u00e7in\u2026)
\nSon izlenimlerim Kuzey Rein Vestfaliya eyaletinin Deusburg kenti i\u015f\u00e7i mahallelerinden. Birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce oradayd\u0131m. Burada i\u015f ve i\u015f\u00e7i bulma kurumunda beliren sorunlar\u0131n, \u00e7ocuk paras\u0131, sosyal ve sa\u011fl\u0131k yard\u0131m\u0131, kira \u00f6demeleri gibi tak\u0131nt\u0131l\u0131 problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ek evraklar sunarak m\u00fcdahale etmem gerekiyordu. Alman Belediyelerinde deneyimli uzmanlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Entegrasyon \u015eubeleri var, hemen yard\u0131mc\u0131 oluyorlar.
\nBelediyelerde Bulgaristan\u2019dan gelen M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n okul g\u00f6rmemi\u015f, k\u00fclt\u00fcr seviyeleri tamamen M\u00fcsl\u00fcman aile ahlak\u0131na dayanan, ba\u015f\u0131bo\u015f yeti\u015fmi\u015f gen\u00e7ler ve gen\u00e7 aileler dikkat \u00e7ekiyor. T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fan fakat T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131p okumas\u0131 olmayan \u00e7ok kalabal\u0131k bir gen\u00e7 grup var. Almanca bir yana Bulgarca ve T\u00fcrk\u00e7e evrak doldurmada zorlanan, daha \u00f6nce eli kalem tutmam\u0131\u015f gen\u00e7ler burada sorun ya\u015f\u0131yor. \u0130\u015fler terc\u00fcmanlar\u0131n boyunu a\u015f\u0131yor. Bulgar makamlar\u0131n kendilerine her konuda olumsuz yakla\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131 onlarda kurumlara g\u00fcvensizlik yaratm\u0131\u015f. Almanya\u2019ya gelince \u00f6zg\u00fcr nefes alan bu insanlar\u0131n anlatt\u0131klar\u0131 Almanlar\u0131 sars\u0131yor.
\nBulgaristan\u2019da 2017 y\u0131l\u0131nda sona eren \u201cRomenleri Entegre Etme On Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131nda\u201d Avrupa Birli\u011fi sosyal, sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim programlar\u0131ndan Bulgaristan\u2019a g\u00f6nderilen paralar\u0131n adrese, bireylere, ailelere, yerel kurumlara, getto mahallelere, muhtarlara – ula\u015fmam\u0131\u015f olmas\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a, ku\u015fku ve tiksinti uyand\u0131r\u0131yor. Burada yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, Br\u00fcksel\u2019den g\u00f6nderilen yard\u0131m paralar\u0131ndan % 52\u2019sinin Bulgaristan\u2019da kullan\u0131lmadan geri \u00e7evrildi\u011fini ortaya koydu. Bu paralar adres de\u011fi\u015ftirip az gelirli ya\u015fl\u0131 Bulgarlara, s\u00f6zde huzur evlerine yard\u0131m olarak verilmi\u015f. Gettolara giden paralarla polis karakollar\u0131 kurulmu\u015f, giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flara demir kap\u0131lar tak\u0131lm\u0131\u015f, her tarafa g\u00f6zetleme kameralar\u0131 monte edilmi\u015f, bek\u00e7i ve polislere araba, ara\u00e7 gere\u00e7 al\u0131nm\u0131\u015ftir. Ku\u015fkusuz bunlar \u00e7ok ac\u0131 ger\u00e7ekler\u2026<\/p>\n
Almanya\u2019da olu\u015fan ve yerle\u015fen kesin g\u00f6r\u00fc\u015fte, Bulgar y\u00f6netimin Romenleri b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f (entegre etme) programlar\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f anlad\u0131\u011f\u0131, entegre etmekle asimile etmeyi birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 art\u0131k a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fclebildi. Bulgar makamlar\u0131n AB paralar\u0131yla Romenleri Bulgarla\u015fmaya zorlad\u0131\u011f\u0131na inand\u0131lar. Yap\u0131lan anketlerde Romenlerden yaln\u0131z % 28\u2019i evlerinde Bulgarca konu\u015fuyor. Almanya\u2019da Bulgarca konu\u015fanlar az. T\u00fcrk\u00e7e \u00e7ok yayg\u0131n! 4-5 milyon T\u00fcrk\u00fcn etkisi manavda, k\u00f6fteci ve d\u00f6nercide hissediliyor. T\u00fcrkler kendili\u011finden entegre olurken, dillerini koruyup geli\u015ftirmi\u015f ve Almancay\u0131 da s\u00f6km\u00fc\u015fler.<\/p>\n
Bulgaristan\u2019a az\u0131nl\u0131klar\u0131 entegre etmek i\u00e7in g\u00f6nderilen paralarla Gettolara ve Romenlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mahallelere elektrik, su, sa\u011fl\u0131k merkezi kurulmas\u0131, okullar a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel at\u0131l\u0131mlar beklenirken, alt yap\u0131 tesislerine el bile s\u00fcr\u00fclmedi. Ana dil e\u011fitimine ve ayn\u0131 zamanda resmi dil olarak Bulgar dilinin \u00f6\u011fretilmesine \u00f6ncelik tan\u0131nacakt\u0131 bu da olmad\u0131. Okula gitmeyen \u00e7ocuk kalmayacakt\u0131. Anan-babalara \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n okula gidiyor diye para verdiler, hatta bir\u00e7ok \u00e7ocu\u011fa ortaokul diplomas\u0131 da\u011f\u0131tt\u0131lar, fakat gen\u00e7leri yeti\u015ftirmediler. Bunun yerine, anadil ve halk k\u00fclt\u00fcr\u00fc yok edilirken, Bulgar k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc dayatma y\u00f6ntemlerinin duvara \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131na burada herkes inand\u0131.
\nDeusburg \u015fehir merkezine yak\u0131n Bulgaristanl\u0131 Romen mahallelerinde davul zurna m\u00fczi\u011fi eksik olmuyor.
\nBurada \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ad\u0131 m\u00fczikle ya\u015famak! Almanlar Bulgarlar gibi \u201c\u00e7alga\u201d m\u00fczikten rahats\u0131z olmuyorlar. Birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce bol sulu Rein \u0131rma\u011f\u0131 boyu kentlerinin k\u00f6pr\u00fcba\u015flar\u0131nda Haskovolu Jigoli de akordeon \u00e7al\u0131yor, yerlileri e\u011flendiriyor, ustal\u0131\u011f\u0131na diyecek yoktu, \u201cvirt\u00fc\u00f6z\u201d diyen Almanlar yan\u0131 ba\u015f\u0131na koydu\u011fu yumu\u015fmu\u015f melon \u015fapkaya birka\u00e7 Euro sent atmadan ge\u00e7miyorlard\u0131..<\/p>\n
Romen kimlik ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmek i\u00e7in Bulgaristan\u2019a g\u00f6nderilen paralar\u0131n kay\u0131plara kar\u0131\u015fmas\u0131 veya yerli kodamanlar\u0131n cebine dolmas\u0131 Almanlarda tepki uyand\u0131r\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Almanya\u2019ya sosyal yard\u0131m i\u00e7in y\u0131\u011f\u0131lmaya devam eden kitlenin durumu ortada\u2026<\/p>