{"id":33991,"date":"2019-01-28T23:37:35","date_gmt":"2019-01-28T20:37:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=33991"},"modified":"2019-01-28T23:38:10","modified_gmt":"2019-01-28T20:38:10","slug":"caminin-yapisal-bilesenleri-ve-mana-iliskisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/caminin-yapisal-bilesenleri-ve-mana-iliskisi\/","title":{"rendered":"Caminin Yap\u0131sal Bile\u015fenleri ve Mana \u0130li\u015fkisi"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yazan:\u00a0Nevzat \u00d6ZT\u00dcRK,<br \/>\n\u0130lahiyat\u00e7\u0131, E\u011fitimci Yazar<\/strong><\/p>\n<p>\u00dczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z topraklarda tarih boyunca b\u00fcy\u00fck izler b\u0131rakm\u0131\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de halen varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettiren \u0130slam K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, \u0130slam Dini\u2019nin aktar\u0131m\u0131 ve ya\u015famsall\u0131\u011f\u0131 ile ili\u015fkili olan, ilahi olan ile insan\u0131n bulu\u015ftu\u011fu, dinin fiziksel yans\u0131mas\u0131 olan, kutsal mek\u00e2nlar\u0131 -camileri ve onu olu\u015fturan bile\u015fenleri anlamak T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlamam\u0131za katk\u0131 sunacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Fizik planda somutla\u015fm\u0131\u015f her nesnenin bir \u201c<strong>\u00f6z\u201d<\/strong> fikirden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. O\u2019nun kendini ifadesi i\u00e7in bir organizasyonun gereklili\u011fi ve bunu da genellikle bir \u015feklin, bi\u00e7imin i\u00e7inde somutla\u015farak -gizlenerek- ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi bilinmektedir. \u0130slam dini, Tevhidi insanl\u0131\u011fa hayk\u0131r\u0131rken, s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde insan\u0131 olgunla\u015ft\u0131rmak, dini de\u011ferleri i\u00e7selle\u015ftirmesini sa\u011flamak i\u00e7in daima insan\u0131n duygular\u0131n\u0131, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 fiziki ve sosyal \u00e7evreyi dikkate alm\u0131\u015f ve b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir d\u00fcnya-ahiret mutlu\u011funu vadetmi\u015ftir. Bu anlamda, dini-e\u011fitimsel ara\u00e7lar\u0131n, bu fikrin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan organizasyonel ara\u00e7lar oldu\u011fu ve kutsal dini mek\u00e2nlar\u0131n-camiler- hem e\u011fitim y\u00f6n\u00fcyle hem de bir manevi merkez olarak k\u00f6kensel fikrin fiziksel yans\u0131mas\u0131, bu fikrin bi\u00e7im buldu\u011fu alanlar olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130slamiyet\u2019in be\u015f temel esas\u0131ndan (Kelime-i \u015fahadet, namaz, oru\u00e7, zek\u00e2t ve hac) biri olan namaz\u0131n k\u0131l\u0131nabilmesi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131n caminin yap\u0131s\u0131n\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fine bakmak bu bilgimizi peki\u015ftirecektir. Namaz i\u00e7in ihtiya\u00e7lar temel olarak: a) Abdest ve temizlik, b) Namaz vaktinin belirlenmesi, c) Y\u00fcz\u00fcn Mekke\u2019ye \u00e7evrilmesi, d) Cuma namaz\u0131nda b\u00fct\u00fcn inananlar\u0131 alabilecek geni\u015flikte bir yerin bulunmas\u0131d\u0131r. Bu ihtiya\u00e7lardan hareketle: a) Havuz, \u00e7e\u015fme, avluda \u015fad\u0131rvan, b) Zaman \u00f6l\u00e7\u00fcmleri yapan muvakkit ve inananlar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131ran m\u00fcezzin ve minare, c) Cami duvar\u0131nda k\u0131bleyi g\u00f6steren bir ni\u015f (mihrap), d) \u0130mam\u0131n Cuma namaz\u0131ndan \u00f6nce cemaate \u00f6\u011f\u00fctler (hutbe) verdi\u011fi bir k\u00fcrs\u00fc (minber) bulunan yeterli geni\u015flikte bir namaz mek\u00e2n\u0131 meydana gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>KUBBE<\/strong><\/p><div id=\"bghab-2651843101\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>\u0130\u00e7 mek\u00e2n\u0131n heybetini vurgulayan, merkezi kubbeli pland\u0131r. \u0130\u015flevsel olarak, kubbe, mek\u00e2nda akusti\u011fi d\u00fczenler, anlamsal olarak makro kozmosu simgeler, estetik olarak i\u00e7 mek\u00e2n\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015fme hissiyle donat\u0131r, dairesel hareketi vurgular. Kubbe, merkezinde Tanr\u0131\u2019n\u0131n oldu\u011fu G\u00f6ksel \u0130lahi\u2019yi simgeleyen e\u015fsiz bir merkezi olu\u015fturur. Kubbe, Evren\u2019in, Tanr\u0131 ile \u0130nsano\u011flu\u2019nun bulu\u015ftu\u011fu, konu\u015ftu\u011fu kutsal mekan\u0131n sembol\u00fcd\u00fcr. \u0130lk kubbe formlar\u0131, g\u00f6\u00e7ebe T\u00fcrk toplumunun da kulland\u0131\u011f\u0131 Ota\u011f \u00e7ad\u0131rlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130nsano\u011flunun d\u00f6rt katl\u0131 do\u011fas\u0131n\u0131 sembolize eden kubbenin \u00e7evresindeki d\u00f6rt duvar\u0131n, merkezindeki Ebedi Birlik\u2019e do\u011fru d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc anlatmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Kubbenin sembolik do\u011fas\u0131 onun geometrisinden kaynaklanmaktad\u0131r. Daire, simgeler aras\u0131nda sonsuzun ifadesi olarak en g\u00fc\u00e7l\u00fc olan\u0131d\u0131r. Kayna\u011f\u0131 ve sonu i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in evrendeki birlik ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn ba\u015fl\u0131ca ifadesidir. B\u00fct\u00fcn di\u011fer geometrik \u015fekilleri dairenin i\u00e7inden kurmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, dairenin sonsuz potansiyeli vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn \u0130slam sanat\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca ifade arac\u0131 olan geometrik d\u00fczenlerdeki devaml\u0131 tekrar etme prensibi buna dayan\u0131r. \u0130nsan bilincini simgeleyen \u00fc\u00e7gen, ahengin prensibi, iki varl\u0131k ve aralar\u0131ndaki ba\u011flant\u0131n\u0131n geometrik ifadesi, daireye yak\u0131n alt\u0131gen g\u00f6k sembol\u00fc, yery\u00fcz\u00fcn\u00fc ve maddeyi ifade eden kare daireden elde edilebilecek temel geometrik fig\u00fcrlerdir. D\u00f6rt rakam\u0131n\u0131n yery\u00fcz\u00fc ile s\u0131k\u0131 ili\u015fkisi, d\u00f6rtgenin ideal t\u00fcr\u00fc olan karenin yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fmez sembol\u00fc oldu\u011fu ve mandalaya benzer evren simgesini daire ile birlikte olu\u015fturdu\u011fu b\u00f6ylece a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. D\u00f6rt eyvanl\u0131 plan\u0131n da neden evreni ifade etti\u011fi, yer ve g\u00f6k ile evreni temsil eden camide, kubbe (daire) ile d\u00f6rtgen altyap\u0131s\u0131n\u0131n neden vazge\u00e7ilmez bir beraberlik kurdu\u011fu b\u00f6ylece anla\u015f\u0131l\u0131r olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Kimi zaman kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan sekizgen kubbe, Kur\u2019an\u2019da ad\u0131 ge\u00e7en \u201cSekiz Cennet\u201d ile ili\u015fkilendirilir. \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde kubbe bir yandan antik imaj\u0131n\u0131 korurken, di\u011fer yandan \u0130slam kozmogonisinin temellerini olu\u015fturan kuvvetli bir manifestasyondur. Sembolik ge\u00e7i\u015flerle kubbenin do\u011fas\u0131nda mevcut olan merkez, daire ve k\u00fcre tam ve b\u00fct\u00fcnl\u00fckle ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Kare bir mek\u00e2ndan yar\u0131m k\u00fcreye ge\u00e7i\u015f, yarat\u0131lan\u0131n Yaradan\u2019a geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc anlatmaktad\u0131r. Kare ile kubbeyi birbirine ba\u011flayan, \u00fc\u00e7gen bi\u00e7imli pandantifler (bini) bir ge\u00e7i\u015f \u00f6\u011fesidirler ve Kur\u2019an ayetleri \u00fc\u00e7gen i\u00e7inde bulunan bir daire i\u00e7ine yaz\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Pandantif kelimesi \u201cas\u0131l\u0131 tutan\u201d anlam\u0131na gelir. \u0130nsan\u0131n onu yery\u00fcz\u00fcne ba\u011fl\u0131 tutan ki\u015filik zincirlerinden kurtulup Birlik\u2019e geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u00f6zel \u00e7aba isteyen gerilimli alanlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>B\u00fct\u00fcn mek\u00e2n\u0131 kucaklayan kubbede;<\/strong> <strong>Yarat\u0131c\u0131\u2019n\u0131n her \u015feyi ku\u015fat\u0131p korudu\u011fu, denge vurgusuyla ifade edilirken onun merhameti ve hatalar kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 vurgulan\u0131r. Yani korku ve tehdit de\u011fil, denge, merhamet ve sevgi hat\u0131rlat\u0131l\u0131r. Ana kubbedeki ayette \u00f6d\u00fcllendirici yakla\u015f\u0131m ve olumlu ifade bi\u00e7imi dikkat \u00e7eker.<\/strong><\/p>\n<p>Ana kubbenin y\u00fck\u00fcn\u00fc ana s\u00fctunlara da\u011f\u0131tan kemerlerdeki yaz\u0131larla, de\u011ferleri hayatlar\u0131nda temsil etmesi gereken ki\u015filere, ta\u015f\u0131malar\u0131 gereken sorumlulu\u011fun y\u00fck\u00fcn\u00fc dengeleyecek, inan\u00e7lar\u0131nda onlar\u0131 besle\u00adyecek olan ilkeler hat\u0131rlat\u0131l\u0131r. Yarat\u0131c\u0131\u2019n\u0131n her \u015feyin sahibi ve ger\u00e7ek g\u00fcven kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu, ba\u015far\u0131n\u0131n ve sonu\u00e7lar\u0131n ger\u00e7ek belirleyicisinin o oldu\u011fu, bu nedenle insan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fck ve gurura kap\u0131lmamas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi ve insan\u0131n b\u00fct\u00fcn ili\u015fkilerinde insan farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 dikkate almas\u0131n\u0131n \u00f6nemi \u00e7ok \u00f6zl\u00fc ve net bir \u015fekilde ifade edilir.<\/p><div id=\"bghab-3002163260\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>ALEM<\/strong><\/p>\n<p>Camilerde kubbenin \u00a0\u00fcst\u00fcndeki hilalin ad\u0131 <strong>\u201calem<\/strong>\u201d olarak ge\u00e7mektedir. Alem, y\u00fcksek yerlerin ve y\u00fcksek \u015feylerin tepesinde bulunan i\u015faret ve sembol demektir. Bu sembol\u00fcn anlam\u0131 da M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 sembolize etmektir. \u00d6rne\u011fin, nas\u0131l Yahudilerin y\u0131ld\u0131z\u0131 (\u0130srail bayra\u011f\u0131ndaki y\u0131ld\u0131z yani.) Hristiyanlar\u0131n ha\u00e7 i\u015fareti varsa sembol olarak hilal de biz M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n sembol\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>M\u0130NARE<\/strong><\/p>\n<p>Minare kelimesinin k\u00f6keni (Arap\u00e7a), Nur\u2019dan, \u0131\u015f\u0131yan, \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7an, \u0131\u015f\u0131kl\u0131dan gelmektedir. Etimolojik olarak \u201cmanara\u201d veya \u201cmonar\u201d, \u201cAte\u015fin yand\u0131\u011f\u0131 yer\u201d anlam\u0131na gelmektedir. Bu anlam\u0131n\u0131 Zerd\u00fc\u015ft gelene\u011finden ald\u0131\u011f\u0131 ve ate\u015fgahlar\u0131n \u0130ran minarelerine \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapt\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Minarelerin yap\u0131sal olarak k\u00f6kenleri, Sasani mimarisine dayan\u0131r, camiye ba\u011fl\u0131 g\u00f6\u011fe do\u011fru y\u00fckselen uzun ince bir kuledir. Yerden G\u00f6\u011fe do\u011fru s\u0131ras\u0131yla \u015fu b\u00f6l\u00fcmlerden olu\u015fur: K\u00fcrs\u00fc, g\u00f6vde, \u015ferefe, petek, k\u00fclah, alem. Her b\u00f6l\u00fcm g\u00f6\u011fe do\u011fru \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a gittik\u00e7e daralan ve k\u00fc\u00e7\u00fclen bir kesite sahiptir. En son tepe noktas\u0131nda bulunan alem, yerden gelen t\u00fcm hatlar\u0131n birle\u015fme noktas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Tek minareli bir caminin siluetine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda minare Arap\u00e7a \u201celif\u201d harfini and\u0131r\u0131r, elif vahdet\u2019i simgeler. Minarenin k\u00fclah\u0131, minarenin u\u00e7 k\u0131sm\u0131d\u0131r ve koniktir. Kubbe yuvarla\u011f\u0131 ise \u201che\u201d harfine benzer, Arap\u00e7a\u2019da bu iki harfin birle\u015ftirerek yaz\u0131lmas\u0131 ise \u201cAllah\u201d demektir.<\/p><div id=\"bghab-4084293436\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Bir minarenin \u00f6nemi hem manevi hem de maddi alanda varolur. Dikey formu \u0130lahi bir sembol olarak g\u00f6k ile yer aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 vurgulamaktad\u0131r. D\u00fc\u015fey olarak, Allah\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131n ilk harfini \u201cElif\u201di simgeler ve \u0130nsano\u011flu ile Yaradan aras\u0131nda varolan ba\u011f\u0131 sembolize eder.\u00a0 Yatay olarak, maddi d\u00fcnyada, alanda (bo\u015flukta) mekan\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 belirler, insana y\u00f6n\u00fcn\u00fc bulmas\u0131 i\u00e7in bir pusula g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda mahallenin veya \u015fehrin g\u00f6zlem kulesidir.<\/p>\n<p>Minareler, g\u00f6ksel mekan\u0131 hem d\u00fc\u015fey (manevi, ruhani), hem de yatay (maddi) olarak b\u00f6ler. Tek minareli bir camide minare, (1) B\u0130R rakam\u0131n\u0131 simgeler, bu Birlik ve Bir, Tek ve Mutlak anlam\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Her minarede m\u00fcezzinin g\u00fcnde be\u015f kere halk\u0131 namaza \u00e7a\u011f\u0131rmak i\u00e7in ezan okumaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir \u015ferefe bulunur. Her ne kadar d\u0131\u015far\u0131dan etkileyici bir bi\u00e7ime sahip olsa da, i\u00e7lerinde bulunan merdiven yuvas\u0131 olduk\u00e7a dar ve k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. Bu merdivenler \u00e7o\u011funlukla spiral bi\u00e7iminde g\u00f6\u011fe do\u011fru y\u00fckselmektedir. B\u00fcy\u00fck cami minarelerinde genellikle doksan dokuz (99) basamak bulunmaktad\u0131r. B\u0130R, yani Mutlak\u2019\u0131n sembol\u00fc (minare), b\u00f6l\u00fcnmenin \u201c\u0130K\u0130\u201dsi (bab), kap\u0131 i\u00e7inden ge\u00e7erek maddi, yersel taml\u0131\u011f\u0131n sembol\u00fc olan \u201cD\u00d6RT\u201d\u00fcn (kare plan) i\u00e7ine girer ve b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn tekrar B\u0130RL\u0130K aray\u0131\u015f\u0131 d\u00f6rtgenin Kubbe\u2019ye ge\u00e7i\u015finde g\u00f6zlenebilir.<\/p>\n<p><strong>M\u0130HRAP<\/strong><\/p>\n<p>Mihrap, kelime k\u00f6kenine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, mihr; g\u00fcne\u015f, sevgi, dostluk, \u00fcmitle bak\u0131lan, \u00fcmit ba\u011flanan yer anlam\u0131ndad\u0131r. K\u0131ble duvar\u0131nda bulunan, Mekke, merkezi tap\u0131nak Kabe\u2019nin y\u00f6n\u00fcn\u00fc i\u015faret eden, imam\u0131n durdu\u011fu \u201cni\u015f\u201dtir. Bu ni\u015f \u00fcst\u00fc g\u00f6kle \u00f6rt\u00fcl\u00fc ve kaidesi yer olan, bir ma\u011fara g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc verir. Kiliselerdeki absitler, yar\u0131m daire \u015feklindeki ni\u015flerle benzerler. Tanr\u0131lar\u0131n oturdu\u011fu yerdir. Kur\u2019an da \u201ci\u00e7inde Tanr\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n yand\u0131\u011f\u0131 bir lamba bulunan bir ni\u015ftir\u201d der. Mihraplar genellikle mukarnasl\u0131 \u00f6\u011felerle bezenir, bu detaylar imam\u0131n sesinin yank\u0131lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan akustik detaylard\u0131r.<\/p><div id=\"bghab-3064135768\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Y\u00f6nelme unsuru olarak kutsal mekan\u2019\u0131 b\u00fct\u00fcnler ve ibadet halindeki cemaati birbirine ba\u011flayan bu ni\u015f arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, manevi olarak da birlik halinde bir y\u00f6nelme ger\u00e7ekle\u015fir. \u0130badet edenlerin \u201cy\u00fcz\u00fcn\u00fc d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc\u201d yeri sembolize eder. Mihrap cennet e\u015fi\u011fidir, secde, yani ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve itaatin sembol\u00fc, onun \u00f6n\u00fcnde yap\u0131l\u0131r ve bu e\u015fik \u00f6p\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Mihrab\u0131n \u00fcst\u00fcnde, mihrab\u0131n anlam\u0131na, dua ve yarat\u0131c\u0131ya s\u0131\u011f\u0131nma olu\u00ad\u015funa at\u0131f yer al\u0131r. Mihrab\u0131n sa\u011f\u0131 ve solundaki \u00e7ini madalyonlarda, ki\u015fi\u00adnin g\u00f6revini yaparken yarat\u0131c\u0131 ile ili\u015fkisinin temel \u00e7er\u00e7evesini veren, a\u00e7an, geni\u015fleten, a\u00e7maya ve geni\u015fletmeye vurgu yapan ayetler vard\u0131r. Mihrab\u0131n yan\u0131ndaki vitrayl\u0131 pencerelerin sa\u011f\u0131nda \u201cAllah\u2019tan ba\u015fka ilah olmad\u0131\u011f\u0131\u201d ve solunda \u201cMuhammed\u2019in onun peygamberi oldu\u011fu\u201d vurgulan\u0131r. Mihrab\u0131n \u00fczerinden \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n s\u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc vitrayl\u0131 pencerelerde, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131 olan ve insan\u0131n toplum i\u00e7indeki yolculu\u011funda i\u00e7sel ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131 olarak yarat\u0131c\u0131ya i\u015faret eden ayetlerle yolculuk, hat\u0131rlatma ve i\u00e7sel e\u011fitim tamamlan\u0131r. Ta\u00e7 Kap\u0131\u2019dan yolculuk Tevhid kelimesiyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 ve mihrapta yolculuk Tevhid kelimesiyle biter. Ba\u015flang\u0131\u00e7 ve son sadece O\u2019dur. B\u00fct\u00fcn yolculuklar ona ula\u015fmak i\u00e7indir, ba\u015flayan her \u015fey O\u2019nun g\u00fcc\u00fc ve azametinde son bulur.<\/strong><\/p>\n<p>Balkanlar\u2019daki camilerin mihraplar\u0131, genellikle Osmanl\u0131 gelene\u011fi i\u00e7inde mukarnasl\u0131 kavsaral\u0131 ni\u015flerden olu\u015fan sade \u00f6rneklerdir. Baz\u0131lar\u0131nda kalem i\u015fi s\u00fcslemeler g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6nemli say\u0131lanlar aras\u0131nda Fo\u00e7a Alaca Camii (XVI. y\u00fczy\u0131l) ve Ta\u015fl\u0131ca H\u00fcseyin Pa\u015fa Camii (XVI. y\u00fczy\u0131l) mihraplar\u0131nda geometrik s\u00fcslemeli ince mermer i\u015f\u00e7ili\u011fi dikkat \u00e7ekicidir. Ge\u00e7 devir \u00f6rneklerinde ise perde motifli, boyal\u0131 mihrap ni\u015fleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Travnik\u2019te XIX. y\u00fczy\u0131lda yap\u0131lm\u0131\u015f olan S\u00fcleyman Pa\u015fa Camii mihrap ni\u015finin i\u00e7i K\u00e2be tasviriyle dolgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>M\u0130NBER<\/strong><\/p>\n<p>Minber, kelime k\u00f6keni olarak Arap\u00e7a nebr\u2019den gelir ve y\u00fckseklik anlam\u0131ndad\u0131r. Cuma vaaz\u0131 i\u00e7in imam\u0131n veya hatibin yar\u0131s\u0131na kadar \u00e7\u0131k\u0131p vaaz verdi\u011fi veya hutbe okudu\u011fu merdiveni ve \u00fcst\u00fc k\u00fclahl\u0131 bir sahanl\u0131\u011f\u0131 olan k\u00fcrs\u00fcd\u00fcr. Toplulu\u011fa, bilgiyi aktararak e\u011fitim verecek ki\u015finin, ilgi oda\u011f\u0131 olmas\u0131 ve dikkatlerin onda toplanmas\u0131na hizmet etmek amac\u0131yla, cami yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde tan\u0131ml\u0131 ba\u015fka bir k\u00fc\u00e7\u00fck mekan olu\u015fturur. Minberler basamaklardan olu\u015fur ve bunlar yetkinli\u011fin mertebelerine kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. En \u00fcst sahanl\u0131ktaki b\u00f6l\u00fcm bir tahtaya benzer ve hatip hi\u00e7bir zaman Yaradan\u2019a ayr\u0131lm\u0131\u015f bu noktaya \u00e7\u0131kmaz, ancak merdivenin yar\u0131s\u0131nda kadar t\u0131rmanarak \u2013 O\u2019na giden basamakl\u0131 yolda \u2013 oldu\u011funu hat\u0131rlatarak cemaate seslenir. Di\u011fer bir taraftan t\u00fcm cemaat tahtta oturan\u0131n ayaklar\u0131 alt\u0131ndad\u0131r.<\/p><div id=\"bghab-1354850772\" class=\"bghab-icerik-icine-25-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>BAB, KAPI<\/strong><\/p>\n<p>Bab kelimesinin, hem \u015fehirlere veya Kutsal mekanlara giri\u015f kap\u0131s\u0131 i\u00e7in, hem de Kutsal Kitaplarda b\u00f6l\u00fcmlerin ba\u015flang\u0131c\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131, birbirini takip eden iki mekan veya b\u00f6l\u00fcm aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015fe farkl\u0131 bir anlam y\u00fcklemektedir. Her b\u00f6l\u00fcmden bir di\u011ferine ge\u00e7i\u015f, bir sentezi gerektirir. Kap\u0131, iki alem, bilinen ile bilinmeyen, g\u00f6r\u00fclenle g\u00f6r\u00fcnmeyen aras\u0131ndaki bir ge\u00e7it ve ayn\u0131 zamanda bir ge\u00e7it sembol\u00fcd\u00fcr. Bab\u2019in g\u00f6rkemi kudreti ve zenginli\u011fi vurgular, davetk\u00e2rd\u0131r. Hem kar\u015f\u0131lama hem de u\u011furlama vazifesi g\u00f6r\u00fcrler. Bab, g\u00fcndelik hayattan Kutsal Mek\u00e2n\u2019a giri\u015fte, manevi hayata ge\u00e7i\u015ftir. Cennetin Kap\u0131lar\u0131 kavram\u0131 ile de ili\u015fkilendirilmi\u015ftir. Kap\u0131lar\u0131n \u00fcstleri genellikle anlamlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren simgesel \u00f6\u011felerle bezenmi\u015ftir, bu sayede i\u00e7eri giren insanlar\u0131n Kutsal olan\u0131n alt\u0131ndan \u2013 boyun e\u011ferek \u2013 ge\u00e7meleri sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Tap\u0131naklarda giri\u015f kap\u0131lar\u0131, en kutsal k\u00f6\u015feye y\u00f6nelen bir yolun ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131nda yer al\u0131rlar.<\/p>\n<p><strong>AVLU<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7evrelenerek belirlenmi\u015f mekan, kendi i\u00e7inde de\u011ferlendirildi\u011finde kucaklad\u0131\u011f\u0131 mekan ile kar\u015f\u0131m\u0131za tekrar kozmosun b\u00fct\u00fcnsel bir yans\u0131mas\u0131 olarak \u00e7\u0131kar. Ayn\u0131 zamanda zeka i\u00e7in \u201c\u00d6z\u201d\u00fc, pozitif alg\u0131lanan mekanda yatan gizli potansiyel boyutunu bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bir meydan, toplanma alan\u0131 olarak avlular sosyalle\u015fme i\u015flevine de sahiptir ve merkezinde genellikle su \u00f6\u011fesi bulunur (\u015fad\u0131rvan).<\/p>\n<p>Avludaki bah\u00e7e alan\u0131 b\u00f6ylelikle bir mandalaya, cennetin sembol\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00f6rt y\u00f6nl\u00fc geleneksel bah\u00e7e Eden\u2019i sembolize eder. Bu tip dini bah\u00e7elere genellikle \u0130slam\u2019\u0131n teoloji okullar\u0131 olan medreselerde rastlan\u0131r.<\/p><div id=\"bghab-2953114033\" class=\"bghab-icerik-icine-30-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>\u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u201cmodern d\u00f6nem\u201dde, \u015fehirlerin siluetine bir g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda modernle\u015fme ve maddiyat\u0131n g\u00fc\u00e7 sembolleri olan g\u00f6kdelenler ve i\u015f merkezlerini yan\u0131nda g\u00f6r\u00fcnmez olduk\u00e7a, unutulmaya y\u00fcz tutan, birer \u201cminyat\u00fcr evren sembol\u00fc\u201d olan camileri anlamaya ve ara\u015ft\u0131rmaya duyulan ihtiya\u00e7 artmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7sel e\u011fitimini tamamlayan ki\u015fi mek\u00e2ndan \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce d\u0131\u015f avluya a\u00e7\u0131lan kap\u0131lar\u0131n \u00fczerindeki ayetlerle uyar\u0131l\u0131r: \u201c<strong>Umudunu asla kaybetme. Hatalar yapsan da y\u00fcz\u00fcn\u00fc do\u011fru y\u00f6ne \u00e7evirmesini bil. Yarat\u0131c\u0131n\u0131n rahmet ve ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan umudunu kesme\u201d. Selamlama, fark etme ve \u00f6d\u00fcllendirmeyle ba\u015flayan ilk ad\u0131mla giri\u015f, umut ve \u00f6d\u00fcllendirmeyle biten son ad\u0131mla \u00e7\u0131k\u0131\u015f yap\u0131lmaktad\u0131r. \u0130\u00e7sel bir donan\u0131m ve yenilenmenin ard\u0131ndan i\u00e7sel zenginli\u011fini payla\u015fmak i\u00e7in toplumun i\u00e7ine yeniden kar\u0131\u015fmak, b\u00f6ylece kurumda \u00f6\u011frendi\u011fi bilgi ve deneyimi toplumun geli\u015fimine katmak hedeflenmektedir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>K\u00dcRS\u00dc\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>As\u0131l \u015fekli Arap\u00e7a\u00a0<strong>k\u00fcrs\u00ee<\/strong>\u00a0olup T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6zellikle cami ve medreselerde vaaz veya ders vermeye mahsus, \u00fcst\u00fcne genelde merdivenle \u00e7\u0131k\u0131lan bir mimari \u00f6\u011fedir. T\u00fcrk ve \u0130sl\u00e2m mimarisinin \u00f6\u011felerinden biri.<strong>K\u00fcrs\u00fc,<\/strong>\u00a0de\u011fi\u015fik \u00e7a\u011flarda ve \u00e7e\u015fitli m\u00fcsl\u00fcman milletlerde az \u00e7ok farkl\u0131 fakat birbiriyle ili\u015fkili m\u00e2nalarda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mesel\u00e2 K\u00e2be\u2019nin kap\u0131s\u0131ndaki \u00fcst basama\u011f\u0131 e\u015fi\u011fe denk gelen hareketli merdivene, \u00fc\u00e7 veya d\u00f6rt ayakl\u0131 tabureye, \u00f6rekeye (do\u011fum iskemlesi), arkal\u0131kl\u0131 s\u0131ra ve k\u00fc\u00e7\u00fck masa gibi e\u015fyalara k\u00fcrs\u00fc denilirken rahle, usturlap kereveti, m\u00fczehhip tezg\u00e2h\u0131, y\u00fcz\u00fck ka\u015f\u0131 (ta\u015f oturtulan yer), muska mahfazas\u0131, \u00e7akmakl\u0131 t\u00fcfeklerin levha k\u0131sm\u0131, tu\u011frada padi\u015fah isminin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yer, ayr\u0131ca p\u00e2yitaht k\u00fcrs\u00fc olarak an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla birlikte k\u00fcrs\u00fc denilince ilk akla gelen \u015fey, cami ve medreselerle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fcniversite dersliklerinde ve parlamento, konferans salonlar\u0131 gibi konu\u015fma yerlerinde kullan\u0131lan mimari \u00f6\u011fedir. \u201cV\u00e2iz k\u00fcrs\u00fcs\u00fc\u201d ad\u0131yla da bilinen cami k\u00fcrs\u00fcs\u00fc, cuma g\u00fcnleri camide vaaz veren hocalara \u201ck\u00fcrs\u00fc \u015feyhi\u201d denilmesine ve bir memurlu\u011fun do\u011fmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. \u0130sl\u00e2m sanat tarihinde bilinen en erken tarihli k\u00fcrs\u00fc, T\u00fbris\u00een\u00e2 St. Catherine Manast\u0131r\u0131 i\u00e7indeki camide muhafaza edilen F\u00e2t\u0131m\u00ee d\u00f6nemine ait k\u00fcrs\u00fcd\u00fcr. K\u00fcrs\u00fcn\u00fcn F\u00e2t\u0131m\u00eeler\u2019den itibaren yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p><div id=\"bghab-4189228632\" class=\"bghab-icerik-icine-35-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>\u015eADIRVAN <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u015ead\u0131rvan,<\/strong>\u00a0abdest almak i\u00e7in camilerin yan\u0131na yap\u0131lan su tesisidir. <strong>Fars\u00e7a \u015f\u0101durb\u0101n &gt; \u015f\u0101durv\u0101n<\/strong>\u00a0(b\u00fcy\u00fck tente, \u00e7ad\u0131r, g\u00f6lgelik) kelimesinden gelen \u015f\u00e2d\u0131rv\u00e2n T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye farkl\u0131 bir anlam kazanarak ge\u00e7mi\u015ftir. Mimari bir terim olarak cami avlular\u0131nda ortadaki havuzun \u00e7evresindeki musluklardan ve ortas\u0131ndaki f\u0131sk\u0131yeden su akan, \u00fczeri kubbeli abdest yerini ifade eder. Cami ve mescidlerin yan\u0131na \u0130sl\u00e2miyet\u2019in ilk devirlerinden itibaren insanlar\u0131n abdest alabilmesi i\u00e7in havuz, kuyu veya \u00e7e\u015fme gibi \u00e7e\u015fitli su tesisleri yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zamanla, bu su tesislerinden ba\u015fka bilhassa T\u00fcrkler\u2019in h\u00e2kim oldu\u011fu co\u011frafyada \u015fad\u0131rvanlar in\u015fa edilmi\u015ftir. \u015ead\u0131rvanlar\u0131n ayr\u0131ca kervansaray ve han gibi konaklama tesisleriyle medreselerin avlular\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcnsel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feylerde b\u00fct\u00fcnselli\u011fi g\u00f6rebilmeye y\u00f6nelik bir bilin\u00e7 ve zihin durumu, kendimizi ve bilgilerimizi derinle\u015ftirme imkan\u0131n\u0131 verecektir. Derinle\u015fip i\u00e7selle\u015fmemi\u015f bir bilgi sadece y\u00fck olacak ve zaman\u0131n a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 etkisi ile kaybolup gidecektir. Oysa ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yap\u0131lar\u0131n ve ilettikleri mesajlar\u0131n y\u00fczy\u0131llar boyu sa\u011flam bir \u015feklide, diren\u00e7le ayakta kalm\u0131\u015f olmas\u0131 bize canl\u0131 birer \u00f6rnektir ve bir tesad\u00fcf de\u011fildir.<\/p>\n<p>Ecdad\u0131m\u0131z\u0131n miras b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 camilerdeki ayetler, temel de\u011ferlere ve inan\u00e7 sistemine i\u015faret etmektedir. Cami i\u00e7erisinde planl\u0131 bir \u015fekilde yerle\u015ftirilen ayetlerin amac\u0131 binan\u0131n b\u00f6l\u00fcmleriyle de b\u00fct\u00fcnle\u015ferek ki\u015filere g\u00f6revlerini hat\u0131rlatmak, onlarda ortak duyarl\u0131l\u0131k, dil olu\u015fturmak, onlara moral vermek ve motive etmektir. Ayetlerin camilerdeki y\u00fck\u00adlendi\u011fi g\u00f6revi bug\u00fcn kurum k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde semboller y\u00fcklenmektedir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p><div id=\"bghab-2163629562\" class=\"bghab-icerik-icine-40-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>\u201cSemboller, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn i\u00e7erisinde \u00f6zel anlam ta\u015f\u0131yan kelimeler ve obje\u00adlerdir. Bir sembol i\u00e7sel bir inan\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015fsal bir i\u015faretidir. Sembollerin \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc motivasyon etkisi vard\u0131r, davran\u0131\u015f\u0131 y\u00f6nlendirebilir ve i\u015fin ama\u00e7lar\u0131n\u0131 belirleyebilirler. Kurum \u00fcyelerince payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir dil olan semboller, \u00e7al\u0131\u015fanlara topluluk hissi ve grup kimli\u011fi kazand\u0131r\u0131r. Semboller k\u00fclt\u00fcr\u00fcn anlam\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayarak kurumun derinliklerindeki de\u011ferleri simgelerler. Semboller sistemin korunmas\u0131nda ve denge\u00adsinin sa\u011flanmas\u0131nda y\u00f6nlendirici i\u015flevlere sahiptir. Sistemdeki roller aras\u0131ndaki ili\u015fkileri daha anlaml\u0131 k\u0131lar ve ili\u015fkilerin s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flarlar.<\/p>\n<p>Semboller, \u00f6rg\u00fct\u00fcn i\u015fareti olarak kullan\u0131lan objeler, desenler, slogan\u00adlar, yaz\u0131lar, \u015fark\u0131lar, ortak davran\u0131\u015flard\u0131r. Binalar\u0131n mimarisi ve b\u00fcro d\u00fczenlemesi de sembolik bir nitelik kazanabilir.<\/p>\n<p>Allah\u2019a emanet olun&#8230;.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"bghab-1906281509\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yazan:\u00a0Nevzat \u00d6ZT\u00dcRK, \u0130lahiyat\u00e7\u0131, E\u011fitimci Yazar \u00dczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z topraklarda tarih boyunca b\u00fcy\u00fck izler b\u0131rakm\u0131\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de halen varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettiren \u0130slam K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, \u0130slam Dini\u2019nin aktar\u0131m\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":31811,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-33991","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/nevzat-hoca-r.jpg?fit=640%2C640&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-8Qf","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33991","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33991"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33991\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33991"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33991"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33991"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}