{"id":2808,"date":"2013-06-13T01:41:51","date_gmt":"2013-06-12T22:41:51","guid":{"rendered":"http:\/\/bghaber.org\/bghaber\/?p=2808"},"modified":"2013-07-14T19:28:26","modified_gmt":"2013-07-14T16:28:26","slug":"bulgaristanda-pomak-turkleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/bulgaristanda-pomak-turkleri\/","title":{"rendered":"Bulgaristan’da Pomak T\u00fcrkleri"},"content":{"rendered":"
I.\u00a0\u00a0\u00a0 <\/b>Bulgaristan\u2019da T\u00fcrk olan \u00fc\u00e7 unsur bulunmaktad\u0131r.<\/div>\n
1.\u00a0\u00a0 T\u00fcrkler<\/div>\n
2.\u00a0\u00a0 Pomak T\u00fcrkleri:<\/div>\n
3.\u00a0\u00a0 Gagauzlar<\/div>\n
Men\u015feleri konusunda \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunmaktad\u0131rlar. Bulgarlar Bulgar olduklar\u0131n\u0131, Yunanl\u0131lar ise en eski Yunanl\u0131lar olduklar\u0131n\u0131 iddia etmektedirler. Ancak Pomaklar kendilerinin T\u00fcrk olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedirler. As\u0131l olan da budur. Ki\u015finin kendisini nas\u0131l kabul etti\u011fidir. Her halk kendi men\u015feini ve kendisini en iyi bilir.<\/div>\n
\n
\"Rafet<\/a>
Rafet Ulut\u00fcrk<\/figcaption><\/figure>\n

Pomak T\u00fcrkleri XI. as\u0131rda anayurtlar\u0131 Orta Asya\u2019y\u0131 terk ederek, Ukrayna ve Romanya \u00fczerinden Bulgaristan\u2019a gelen Kuman T\u00fcrklerinin torunlar\u0131 olan Pomaklar ilk olarak Bulgaristan\u2019\u0131n Tuna Boyu ve Dobruca b\u00f6lgelerine yerle\u015fmi\u015fler, daha sonra g\u00fcneye inerek Rodoplar ve Makedonya\u2019n\u0131n do\u011fu kesimlerine yerle\u015fmi\u015flerdir. Bug\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Rodoplar ve Pirin b\u00f6lgelerinde ikamet etmekte olan Pomak T\u00fcrkleri bunun d\u0131\u015f\u0131nda Bulgaristan\u2019\u0131n kuzeyindeki Lof\u00e7a, Plevne Teteven; Orta Bulgaristan\u2019da Filibe vilayetlerinde k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar halinde ya\u015famaktad\u0131rlar.<\/p><\/div>\n

Pomak T\u00fcrklerinin k\u00f6keni ve tarihi ge\u00e7mi\u015fi ilgili olarak bug\u00fcne kadar \u0130ngiliz Ar\u015fiv Belgeleri de d\u00e2hil olmak \u00fczere yap\u0131lan incelemeler; Pomaklar\u0131n ger\u00e7ekte XI. Y\u00fczy\u0131lda Balkanlara geldiklerini, daha sonra dinlerini terk ederek, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 benimsediklerini ve zaman i\u00e7erisinde Osmanl\u0131larla kayna\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu Rodop ve Pirine y\u00f6nelik fetih seferleri s\u0131ras\u0131nda Pomak T\u00fcrkleri \u201c\u00f6nc\u00fc\u201d , \u201carac\u0131\u201c ve \u201cileri ke\u015fif kollar\u0131\u201dnda aktif g\u00f6rev alm\u0131\u015flard\u0131r.<\/div>\n
Kuman T\u00fcrklerine Pomak ad\u0131 da yar\u0131madaya gelen Osmanl\u0131lara yard\u0131m etmelerinden dolay\u0131 Slavlar taraf\u0131ndan tak\u0131lm\u0131\u015f bir isimdir. Slavlar, Anadolu\u2019dan gelen soyda\u015flar\u0131na maddi ve manevi y\u00f6nden destek sa\u011flayan Kuman\u2019lara, Slavca\u2019da \u201cyard\u0131mc\u0131, yard\u0131m eden \u201c anlam\u0131na gelen \u201cPOMA\u011eA\u00c7\u201d ad\u0131n\u0131 takm\u0131\u015flard\u0131r.<\/div>\n
“POMAK” kelimesi Yunanl\u0131 ve Bulgarlar taraf\u0131ndan iddia edildi\u011fi gibi bir kavmin ad\u0131 de\u011fil, Kuman T\u00fcrklerine Slavlarca verilmi\u015f bir s\u0131fatt\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi daha ilk a\u015famada Yunan ve Bulgar tezlerinin ge\u00e7ersizli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/div>\n
Bulgarlar’\u0131n “M\u00fcsl\u00fcman Bulgarlar”, Yunanl\u0131lar’\u0131n “M\u00fcsl\u00fcman Grekler” oldu\u011funu iddia ettikleri Pomak T\u00fcrkleri; Orta Asya’dan kuzey g\u00f6\u00e7 yolunu (Hazar Denizi ve Karadeniz’in kuzeyini) takip ederek Ukrayna ile Besarabya’ya giden, buradan da XI nci y\u00fczy\u0131lda Balkanlar’a inen ve Pe\u00e7enekler’in yard\u0131m\u0131yla 1034’den itibaren Rodoplar, Bat\u0131 Trakya, Pirin ve Vardar Makedonyas\u0131’n\u0131 h\u00e2kimiyetleri alt\u0131na alan K\u0131p\u00e7aklar’\u0131n veya Avrupal\u0131lar\u0131n Kuman olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n devam\u0131d\u0131r.
\n860’l\u0131 y\u0131llardan itibaren Ukrayna ve Romanya \u00fczerinden Balkanlar’a gelen Kuman-K\u0131p\u00e7ak T\u00fcrklerinin soyundan gelen Pomaklar, ilk olarak Bulgaristan’\u0131n Tuna Boyu ve Dobruca B\u00f6lgelerine, daha sonra g\u00fcneye inerek Rodoplar ve Makedonya’n\u0131n Do\u011fu kesimlerine yerle\u015fmi\u015flerdir. Pomaklar’\u0131n atas\u0131 olan Pe\u00e7enek ve Kuman T\u00fcrkleri, \u00f6nce Bizans’\u0131n, ard\u0131ndan da Bulgarlar’\u0131n egemenli\u011fine girmi\u015flerse de yok edilememi\u015flerdir.<\/div>\n
Bu tarihi ger\u00e7eklere ra\u011fmen, Yunanistan ve Bulgaristan Pomaklar\u0131n kendi etnik gruplar\u0131na mensup olduklar\u0131na y\u00f6nelik hi\u00e7bir bilimsel dayanak ta\u015f\u0131mayan iddialar ortaya atmaktad\u0131r.<\/div>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede; Yunanl\u0131lar Pomaklar\u0131n “M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Grekler oldu\u011funu” savunurken, Bulgarlar ise Kumanlar\u0131n “M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Bulgarlar\u201d oldu\u011fu tezini ortaya atmaklad\u0131r. Ger\u00e7ekte, Pomaklar ne Yunanl\u0131 ne de Bulgar\u2019d\u0131r. Ger\u00e7ekte Pomaklar \u00f6z ve \u00f6z T\u00fcrk\u2019t\u00fcr.<\/span><\/b><\/div>\n
Pomak \u00e7an\u0131n % 30\u2019unu Ukraynaca, % 25\u2019ini Kuman K\u0131p\u00e7ak Leh\u00e7esi, % 20\u2019sini O\u011fuz Leh\u00e7esi , % 15\u2019ini Nogay Leh\u00e7esi ve % 10\u2019unu Arap\u00e7a kelimeler olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/div>\n
Pomak T\u00fcrklerinin lisan\u0131nda %30 oran\u0131nda slavcan\u0131n yer almas\u0131 K\u0131p\u00e7ak T\u00fcrklerinin X ve XI nci as\u0131rlardaki g\u00f6\u00e7 d\u00f6nemlerinde gerek Ukraynal\u0131 ve Besarabyadaki Slavlar ile,\u00a0 gerekse de daha sonraki d\u00f6nemlerde Makedon Slavlar\u0131 ile olan k\u00fclt\u00fcrel ve ticari ili\u015fkilerine dayanmaktad\u0131r.<\/div>\n
Pomak \u00e7an\u0131n % 60 T\u00fcrk Leh\u00e7elerinden olu\u015fmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Pomaklar\u0131n etnik olarak da Yunan, Bulgar veya Makedon unsurlar ile yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 yoktur.<\/div>\n
Pomak T\u00fcrkleri Bulgaristan\u2019\u0131n \u00f6zellikle Rodop Da\u011flar\u0131\u2019n\u0131n Bulgaristan ve Yunanistan s\u0131n\u0131rlar\u0131 etraf\u0131nda ya\u015farlar. Bulgarlar, Makedonlar, Yunanl\u0131lar ve S\u0131rplar, Pomaklar\u0131n kendi soylar\u0131ndan olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekteler. Osmanl\u0131 d\u00f6neminde ise onlar\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 iddia ederler. H\u00e2lbuki Pomak T\u00fcrkleri bilinen tarihleri boyunca T\u00fcrkl\u00fcklerinden \u015f\u00fcphe etmemi\u015f, T\u00fcrkl\u00fc\u011fe, Osmanl\u0131 Devletine ve T\u00fcrkiye Cumhuriyetine ba\u011fl\u0131l\u0131k duygular\u0131 i\u00e7erisinde olan bir unsur olarak hareket etmi\u015flerdir.<\/div>\n
Bizce de Pomak T\u00fcrkleri, Balkanlara Osmanl\u0131dan \u00e7ok \u00f6nce yerle\u015fen Kuman, Pe\u00e7enek ve K\u0131p\u00e7aklar\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131d\u0131rlar. Mevcut olan kan ba\u011f\u0131 nedeniyle Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Balkanlara gelmesi ile birlikte kitle halinde \u0130slamiyet\u2019i kabul etmi\u015fler ve devlete hizmet etmi\u015flerdir.\u00a0 Nisan 1876 da Osmanl\u0131 y\u00f6netimine kar\u015f\u0131 organize edilen Bulgar ayaklanmas\u0131nda Bulgarlar\u0131n yan\u0131nda yer almad\u0131klar\u0131 gibi, bilakis ayaklanan Bulgarlar\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u00e7ok aktif bir \u015fekilde rol oynam\u0131\u015flard\u0131r.<\/div>\n
Daha sonra 1877 \u2013 78 Osmanl\u0131 Rus sava\u015f\u0131nda da Pomaklar, Osmanl\u0131 yanl\u0131s\u0131 ve Bulgar kar\u015f\u0131t\u0131 tav\u0131rlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir.<\/div>\n
Ayr\u0131ca 1877 \u2013 78\u2019de sava\u015fta Rodoplar\u2019da ya\u015fayan K\u0131p\u00e7ak, Kuman ve O\u011fuz T\u00fcrkleri bir araya gelerek birlikte canlar\u0131n\u0131, mallar\u0131n\u0131 ve namuslar\u0131n\u0131 koruyabilmek i\u00e7in, topraklar\u0131n\u0131n Ruslar taraf\u0131ndan i\u015fgal edilmemesi i\u00e7in direni\u015fe ge\u00e7mi\u015flerdir.<\/div>\n
Hatta \u0130ngiliz konsolosunun raporunda belirtti\u011fi gibi Rodoplar\u2019da T\u00fcrkler ilk defa Nisan 1878\u2019de Rus kuvvetlerine kar\u015f\u0131 \u00e7arp\u0131\u015farak, onlar\u0131 p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcler diye yazm\u0131\u015ft\u0131r. Rodoplar\u2019da T\u00fcrkler can\u0131n\u0131, mal\u0131n\u0131 ve namusunu Ruslara ve Bulgarlara kar\u015f\u0131 savunmak amac\u0131na y\u00f6nelik olarak, Rus i\u015fgali tehlikesine kar\u015f\u0131 bir nefsi m\u00fcdafaa \u015feklinde kendili\u011finden ba\u015flayan ve geni\u015fleyen hareketin liderleri tek de\u011fildir.<\/div>\n
Bu m\u00fcdafaa s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan yaz\u0131\u015fmalarda bazen 10 \u00fcyelik bir heyet veya 25 \u2013 30 temsilci, bazen de 100 k\u00f6y\u00fcn Muhtarlar\u0131 imzalar\u0131n\u0131 atm\u0131\u015flard\u0131r. O zamanlarda t\u00fcm olumsuzluklara, \u015fartlara ra\u011fmen Rodop T\u00fcrklerinin direni\u015fi devam etmi\u015f.<\/div>\n
1879 k\u0131\u015f\u0131nda<\/b> \u00e7o\u011fu kad\u0131n ve \u00e7ocuk olmak \u00fczere binlerce insan so\u011fuk, a\u00e7l\u0131k ve hastal\u0131klardan \u00f6l\u00fcme terkedilmi\u015ftir. Ancak her \u015feye ra\u011fmen teslim olmam\u0131\u015flar ve 27 May\u0131s 1879 tarihine kadar s\u00fcren ge\u00e7ici Rus y\u00f6netimi esnas\u0131nda Ruslar Rodoplar\u2019a h\u00e2kim olamam\u0131\u015flard\u0131r. O zaman Osmanl\u0131 y\u00f6netimine verilen Arda\u2019n\u0131n g\u00fcneyindeki ahali, silahlar\u0131n\u0131 Osmanl\u0131 otoritelerine hemen teslim etmi\u015flerdir.<\/div>\n
Arkadan Berlin Anla\u015fmas\u0131 ile kurulan Do\u011fu Rumeli vilayetine b\u0131rak\u0131lan K\u0131rcaali ve Devin ahalisi \u201cbiz ancak Osmanl\u0131 askerlerine silahlar\u0131m\u0131z\u0131 teslim ederiz, mevcut y\u00f6netime g\u00fcvenmiyoruz, \u201cdemi\u015flerdir\u201d. Uzun g\u00f6r\u00fc\u015fmelerden sonra Rodop T\u00fcrkleri silahlar\u0131n\u0131 teslim etmemek, vergi vermemek ve ancak T\u00fcrk idareciler taraf\u0131ndan y\u00f6netilmek \u015fart\u0131yla o zaman Do\u011fu Rumeli valisi Aleko Pa\u015fa ile anla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bulgar y\u00f6netimi de f\u0131rsat bulduk\u00e7a b\u00f6lgeye sald\u0131rm\u0131\u015f, zorla onlar\u0131 itaat ettirmek istemi\u015flerse de T\u00fcrk ahalisinin silahl\u0131 direni\u015fi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 i\u00e7in geri \u00e7ekilmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131rlar.<\/div>\n
B\u00f6ylece b\u00f6lgede bar\u0131\u015f sa\u011flanamam\u0131\u015f, bir nevi kendi kendini y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde devam etmi\u015fler. Rodop T\u00fcrkleri kendi mahkemelerini ve kendi polis te\u015fkilatlar\u0131n\u0131 kurmu\u015flar ve gerginlik devam etmi\u015ftir. 1885 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu Rumeli vilayeti Bulgaristan Prensli\u011fi ile birle\u015fti, fakat Rodop T\u00fcrkleri bu anla\u015fmay\u0131 tan\u0131mad\u0131. Onlar Osmanl\u0131\u2019ya ba\u011flanmak istediklerini bildirdiler. B\u00f6ylece bu meselenin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in, bu mesele g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere toplanan \u0130stanbul Kongresi 5 Nisan 1886 tarihinde Rodoplar Osmanl\u0131 y\u00f6netimine verilmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte burada da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi ta o zamanlarda K\u0131p\u00e7ak, Kuman ve O\u011fuz T\u00fcrkleri birbirlerine sahip \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. (Fakat 1970 lerde bunlara sahip \u00e7\u0131k\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r, b\u00f6ylece de 1984 gelmi\u015ftir.)<\/div>\n
O zamanlardaki bu direni\u015fin Rodoplar\u2019da T\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131 sorununun bir nevi tarihi temellerini ortaya koymakta ve b\u00f6lge ahalisinin haf\u0131zas\u0131nda tazeli\u011fini halen korumaktad\u0131r. B\u00f6ylece Rodop T\u00fcrkleri 1877\u2019den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar b\u00f6lgeye h\u00e2kim olan Bulgaristan y\u00f6netiminin istedi\u011fi kal\u0131ba hi\u00e7bir zaman sokamad\u0131\u011f\u0131 bir topluluk olarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler ve buna devam etmektedirler.<\/div>\n
Bulgar darecileri, 1910 y\u0131l\u0131nda bask\u0131lar\u0131 art\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Pomak T\u00fcrkleri’ne, “gayri T\u00fcrk” ile”gayri M\u00fcsl\u00fcman” d\u00fc\u015f\u00fcncesini a\u015f\u0131lamak ve di\u011fer T\u00fcrklerden ay\u0131rmak amac\u0131yla;
\na. M\u00fcsl\u00fcman Pomak T\u00fcrkleri’nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u00f6y, bucak, il\u00e7e ve vilayetlerde T\u00fcrk\u00e7e tedrisat\u0131n yap\u0131lmas\u0131na m\u00fcsaade etmemi\u015fler,
\nb. T\u00fcrk\u00e7e tedrisat yap\u0131lan okullara Pomak T\u00fcrklerinin gitmesini yasaklam\u0131\u015flar,
\nc. Pomak T\u00fcrklerinin folklorunu tahrif ederek Bulgar folkloru ile birle\u015ftirmek istemi\u015fler,
\n\u00e7. Ayet, hadis ve hutbeleri Bulgarca okumaya zorlam\u0131\u015flar,
\nd. Anavatan T\u00fcrkiye sevgisi yerine, Anavatan Bulgaristan fikrini telkin etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar,
\ne. T\u00fcrk ve \u0130slam d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in kre\u015f, ilkokul, ortaokul ve di\u011fer okullara Bulgar
\nas\u0131ll\u0131 \u00f6\u011fretmenler tayin ederek T\u00fcrk-\u0130slam d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 telkin edici temalar i\u015flemi\u015fler,
\nf. Pomak T\u00fcrklerini, Bulgarlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u00f6y, kasaba ve \u015fehirlere zorla iskan ettirerek
\nBulgarlar\u0131n i\u00e7inde eritmeye gayret etmi\u015flerdir.
\nBalkan Sava\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, Bulgar General Sarafof, Pirin Makedonyas\u0131 ve Rodoplardaki mahalli i\u015fgal komutanl\u0131klar\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi talimatla, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrklerin “Bulgarla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131”n\u0131, kabul\u00a0etmeyenlerin ise imha edilmesini emretmi\u015ftir.<\/div>\n
Bu emir;
\na. T\u00fcrklerin M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 terk ederek Hristiyanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131,
\nb. \u0130simlerinin de\u011fi\u015ftirilerek Bulgarla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131,
\nc. T\u00fcrk-\u0130slam k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetinin yok edilmesi,
\n\u00e7. T\u00fcrklerin tehcire zorlanmas\u0131,
\nd. T\u00fcrklerin soyk\u0131r\u0131ma tabi tutulmas\u0131 vb. tarzlarda uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n1912 \u2013 13 Balkan sava\u015flar\u0131<\/b>, ba\u011f\u0131ms\u0131z Bulgaristan y\u00f6netiminin T\u00fcrkleri par\u00e7alayarak yok etmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. \u00d6zelikle K\u0131p\u00e7ak Kuman T\u00fcrklerini (Pomak T\u00fcrkleri) Bulgarla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in harekete ge\u00e7ti\u011fi ilk d\u00f6nemdir. Bu y\u0131llardaki toplu Bulgarla\u015ft\u0131rma hareketi \u201cPOKRISTVANE<\/span><\/b>\u201d ad\u0131yla an\u0131l\u0131r. O d\u00f6nemlerde bat\u0131 ve orta Rodop\u2019lar da Bulgarlar taraf\u0131ndan komiteler kurulmu\u015ftu.\u00a0 O zamanlarda 150.000 civar\u0131nda Pomak T\u00fcrklerine H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 kabul ettirdiler ve Bulgar isimleri verdiler. \u00c7ok yerde camiler kiliseye \u00e7evrilmi\u015f. Bu b\u00f6lgelere Bulgar \u00f6\u011fretmenler ve Papazlar g\u00f6nderilmi\u015ftir<\/span>. O b\u00f6lgede ya\u015fayanlar\u0131n g\u00f6n\u00fcllerini kazanmak i\u00e7in yiyecek ve giyecek da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Osmanl\u0131\u2019dan \u00e7ekinen Bulgar Y\u00f6netimi geri ad\u0131m atmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Pomak T\u00fcrklerine T\u00fcrk\u00e7e isimleri iade edilmi\u015f, camilerde ibadet edebilmelerine, geleneksel k\u0131yafetlerini giyebilmelerine m\u00fcsaade edilmi\u015ftir.<\/div>\n
Daha sonra 1938 y\u0131l\u0131nda \u201cRodina Karde\u015flik Cemiyetinin<\/b>\u201d kurulmas\u0131 ile Pomak T\u00fcrkleri i\u00e7in ikinci zor d\u00f6nem ba\u015flam\u0131\u015f oldu. Bu cemiyet Pomaklar\u0131n Bulgarlarla ayn\u0131 soydan geldiklerini ileri s\u00fcrerek, karde\u015f olduklar\u0131 tezini i\u015flemeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Bulgarla\u015ft\u0131rma yine ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 ve kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan d\u00f6v\u00fcl\u00fcyordu, yeni do\u011fan \u00e7ocuklar\u0131n ismi Bulgarca yaz\u0131l\u0131yordu. T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye izin verilmiyordu, insanlar yine \u00e7aresiz ve yaln\u0131zd\u0131lar.<\/div>\n
1944\u2019te<\/b> II D\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan sonra Bulgaristan\u2019da kurulan Kom\u00fcnist rejimin ilk y\u0131llar\u0131nda halk\u0131n deste\u011fini alabilmek i\u00e7in yap\u0131lan bu uygulamalar\u0131, fa\u015fist kampanyalar olarak nitelenerek k\u0131nand\u0131. Ancak arkas\u0131ndan takip eden y\u0131llarda rejim tamamen Bulgaristan\u2019a yerle\u015ftikten sonra yeni Bulgar idarecileri Pomak T\u00fcrklerine y\u00f6nelik ayn\u0131 metotlara ba\u015fvurmaktan \u00e7ekinmediler. Her yeni d\u00f6nemde de\u011fi\u015fen tek \u015fey metotlar oldu.<\/div>\n
1945 \u2013 49 y\u0131llar\u0131<\/b> aras\u0131nda Bulgaristan – Yunanistan s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n yerlerde ya\u015fayan Pomak T\u00fcrkleri \u00f6zellikle yeni rejim a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterince g\u00fcvenilir bulunmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in Bulgaristan\u2019\u0131n i\u00e7 kesimine zorla s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015flerdir. Bazen k\u00f6yler o zamanlarda tamamen bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n
1950 y\u0131llar\u0131nda<\/b> 30 km\u2019ye kadar olan Pomak T\u00fcrkleri k\u00f6ylerinin giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 izne tabi tutulmu\u015ftur. B\u00f6ylece s\u00fcrekli kontrol alt\u0131nda tutulan yerler stat\u00fcs\u00fcne sokulmu\u015ftur, bu da 1992 kadar devam etmi\u015ftir. \u0130\u015fte bu g\u00fcn baz\u0131 kimseler karar vermeden bu ger\u00e7ekleri bilmeleri gerekir.<\/div>\n
1950 \u2013 55 y\u0131llar\u0131<\/b> aras\u0131nda Tatarlar ve T\u00fcrk \u00e7ingenelerinin isimleri de\u011fi\u015ftirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bulgaristan Kom\u00fcnist Partisi Merkezi Komitesi 1962 y\u0131l\u0131nda nisan ay\u0131nda \u00c7ingene, Tatar ve Pomaklar\u0131n T\u00fcrkl\u00fck bilin\u00e7lerinin yok edilmesi i\u00e7in bir dizi uygulamay\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokmu\u015ftur. \u0130simler de\u011fi\u015ftirilmi\u015f, Geleneksel k\u0131yafetler yasaklanm\u0131\u015f, Modern k\u0131yafetler giymeleri zorunlu tutulmu\u015ftur. 1956 y\u0131l\u0131nda Bulgaristan say\u0131mlar\u0131nda Pomak T\u00fcrkleri ilk defa Bulgar olarak ge\u00e7mi\u015flerdir.<\/div>\n
Yine 1964 y\u0131l\u0131nda<\/b> bu uygulamalardan vazge\u00e7ilmi\u015f ve 130.000 ki\u015finin T\u00fcrk\u00e7e isimleri iade edilmi\u015ftir. Daha sonra 17 Haziran 1970 tarihinde BKP ald\u0131\u011f\u0131 bir kararla Pomak T\u00fcrklerinin Bulgarla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 uygulamas\u0131na toplu isim de\u011fi\u015ftirmelerle yeniden ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. 1974 y\u0131l\u0131na kadar tehditler, hapisler, yaralamalar ve \u00f6ld\u00fcrmeler ile bir arada olan b\u00fct\u00fcn Pomak T\u00fcrklerinin isimleri Bulgar isimleri ile de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir.<\/div>\n
1970<\/b> y\u0131l\u0131nda 17 Temmuz tarihinde BKP (Bulgar Kom\u00fcnist Partisi) Merkez komitesi ve politb\u00fcro yetkilileri 549 say\u0131l\u0131 gizli tedhi\u015f ile Milliyet ve Din de\u011fi\u015ftirme karar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015flard\u0131r. Bu karardan sonra Bulgarla\u015ft\u0131rma faaliyetleri h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f zaman zaman kanl\u0131 katliamlara da d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Meri\u00e7 baraj\u0131n\u0131n g\u00f6l\u00fcnde 1000 ki\u015finin cesedi toplu halde ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Olay\u0131 D\u00fcnya kamuoyuna, Yugoslavya Televizyonu duyurmu\u015ftur, hunharca i\u015flenen bu cinayetleri \u015fiddetle k\u0131nam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Bu arada Libya Lideri Kadafi’ de Bulgarlar\u0131n T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 giri\u015fti\u011fi din ve milliyet de\u011fi\u015ftirme politikas\u0131na kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7mi\u015ftir. Pomak T\u00fcrkleri canlar\u0131n\u0131 ve kimliklerini koruyabilmek i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 eden O\u011fuz T\u00fcrklerinin (Osmanl\u0131dan kalanlar\u0131n) evlerini sat\u0131n alarak yerle\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. <\/span><\/b>\u00a0Daha sonralarda buna da izin verilmemi\u015ftir.<\/div>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 13.03.1972 tarihinde<\/b> Pa\u015fmakl\u0131n\u0131n Barotin, Dospat adli k\u00f6ylerine bask\u0131n yapm\u0131\u015flar, asker ile polisler tank, kamyon, k\u00f6pekler ve itfaiye ara\u00e7lar\u0131 ile sald\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. B\u00f6ylece Rodop T\u00fcrklerinin adlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in korkun\u00e7 bir z\u00fcl\u00fcm ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f ve her tarafa ate\u015f a\u00e7\u0131larak Rodop topraklar\u0131 T\u00fcrk kan\u0131na bulanm\u0131\u015ft\u0131r. Barotin k\u00f6y\u00fcnde 14 ile 17 Mart aras\u0131 k\u00f6yl\u00fcler ile milisler aras\u0131nda \u015fiddetli bir \u00e7arp\u0131\u015fma olmu\u015ftur. Fakat halk toplar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda dayanamam\u0131\u015f yaral\u0131 karde\u015flerini orada b\u0131rakarak ka\u00e7mak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Askerler ve milisler k\u00f6ylerde T\u00fcrkleri k\u00f6peklerle kovalam\u0131\u015flar, takip etmi\u015fler, i\u015fte bu olaylar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek Pomaklar hakk\u0131nda ona g\u00f6re konu\u015fun. 1972 y\u0131l\u0131nda <\/b>Kadafi Bulgaristan bir heyet g\u00f6ndermi\u015f, T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 giri\u015filen jenosit hareketini inceletmi\u015ftir. Daha sonra ise \u015fiddetli protestoda bulunmu\u015f ve Libya’ da ki Bulgar i\u015f\u00e7ilerini s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etmi\u015ftir.<\/div>\n
Ayr\u0131ca 1972 y\u0131l\u0131nda Ribnova k\u00f6y\u00fcnde Bulgar milisleri gelerek zorla T\u00fcrklerin isimlerini de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Buna kar\u015f\u0131 k\u00f6y halk\u0131 bir araya toplanarak sopa, balta, ellerine ne gelirse alm\u0131\u015flar ve kar\u015f\u0131 koymu\u015flar. B\u00f6ylece milisleri k\u00f6yden kovmu\u015flar ellerinden silahlar\u0131 da alm\u0131\u015flar. \u0130ki g\u00fcn sonra ise gidip silahlar\u0131 karakola teslim etmi\u015fler. \u0130\u015fte buda bizim Milletin iyi niyetli olduklar\u0131 apa\u00e7\u0131k ortadad\u0131r. Daha sonra bu halk yok edilmi\u015f ve i\u015fkencelere tabi tutulmu\u015ftur.<\/div>\n
1968-1972 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen Bulgarla\u015ft\u0131rma kampanyas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerde\u00a0ayn\u0131 i\u015flemler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar aras\u0131nda;
\na. \u0130sim ve milliyet de\u011fi\u015ftirme dilek\u00e7elerinin tamamen matbu oldu\u011fu,
\nb. \u0130\u015flem tarihi olarak eski tarihlerin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131,
\nc. Her T\u00fcrkten, 100 Leva i\u015flem paras\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda hara\u00e7 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131,
\n\u00e7. Bulgarl\u0131\u011f\u0131 ifade etmekte olan isim,s\u0131fat ve \u00fcnvan listelerinin mahalli BKP I. Sekreteri,
\nBelediye Ba\u015fkan\u0131 ve Meclis Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fczenlendi\u011fi,
\nd.\u0130sim de\u011fi\u015ftirme ve Bulgarla\u015fmay\u0131 reddedenlerin i\u015fkenceye tabi tutuldu\u011fu,
\ne. Pirin Makedonyas\u0131 ile Rodoplar’da meydana gelen toplu mukavemet, bu b\u00f6lgelerdeki T\u00fcrklerin Bulgarla\u015fmay\u0131 kabul etmedi\u011fi gibi ortak \u00f6zellikler dikkati \u00e7ekmektedir.
\nGizli karardan sonra Bulgarla\u015ft\u0131rma faaliyetleri h\u0131z kazanm\u0131\u015f, kanl\u0131 katliamlara d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Milliyet ve dinlerini de\u011fi\u015ftirmeyi kabul etmedikleri i\u00e7in Pirin Makedonyas\u0131, Rodoplar, Deliorman, Dobruca gibi b\u00f6lgelerde binlerce T\u00fcrk \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sadece Meri\u00e7 Baraj g\u00f6l\u00fcnde, 1000 ki\u015finin cesedi toplu halde ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Olay\u0131 d\u00fcnya kamuoyuna, Yugoslavya Televizyonu duyurmu\u015ftur. 1968\u20131972 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki olaylar neticesinde, 8\u201310.000 T\u00fcrk \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 558.325 M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk’\u00fcn isimleri de\u011fi\u015ftirilmi\u015f, isim de\u011fi\u015ftirmemekte direnen 48.073 ki\u015fi i\u015ften at\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6\u011frencilerin Bulgar okullar\u0131ndaki kay\u0131tlar\u0131 silinmi\u015f ve n\u00fcfus c\u00fczdanlar\u0131 iptal edilmi\u015ftir. 1968\u20131972 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, Pomak T\u00fcrkleri’ne Bulgar adlar\u0131 verilerek ve dinlerine m\u00fcdahale edilerek tatbik edilen bu olaylardan sonra, 1984’ten itibaren ise kesin sonu\u00e7 almak \u00fczere ayn\u0131 uygulama bir kez daha hayata ge\u00e7irilmi\u015ftir.
\n240 hanelik Yukar\u0131 cuman\u0131n<\/b> K\u0131zanl\u0131k k\u00f6y\u00fcnde tamamen T\u00fcrk k\u00f6y\u00fcyd\u00fc. 1972 y\u0131l\u0131nda bir ka\u00e7 ki\u015finin d\u0131\u015f\u0131nda b\u00fct\u00fcn k\u00f6yde ya\u015fayanlar\u0131 \u00e7ocuk, kad\u0131n demeden diri diri yak\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bu olay\u0131n olmas\u0131na sebep olan \u015fey Pomak T\u00fcrkleri Bulgar olmay\u0131 kabul etmemi\u015flerdi, su\u00e7lar\u0131 T\u00fcrk olmalar\u0131.\u00a0 Bu k\u00f6yde isim de\u011fi\u015ftirme esnas\u0131nda av t\u00fcfekleri hatta baltalar bile toplanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130sim de\u011fi\u015ftirmeye raz\u0131 olmayanlara da \u00e7e\u015fitli bask\u0131lar yapm\u0131\u015flar ve aylarca maa\u015f vermeden \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bunun da ne oldu\u011funu ancak ya\u015fayanlar bilebilir, aylarca evine \u00e7ocuklar\u0131na ne g\u00f6t\u00fcrebilirdiler acaba bunu d\u00fc\u015f\u00fcnebilir miyiz? Bu isim de\u011fi\u015ftirmeyi sonu\u00e7land\u0131rmak i\u00e7in ise K\u0131zanl\u0131k k\u00f6y\u00fcne bask\u0131n yaparak k\u00f6y halk\u0131n\u0131 toplu halde bir samanl\u0131\u011fa doldurmu\u015flard\u0131r. Burada T\u00fcrkleri samanl\u0131kta 3 g\u00fcn 3 gece ekmek su vermeden a\u00e7 susuz halde b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. Bu bask\u0131lar sonucunda da T\u00fcrklerin Bulgarla\u015fmay\u0131 kabul etmemeleri \u00fczerine samanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indeki insanlarla birlikte yakm\u0131\u015flard\u0131r.<\/b><\/div>\n
\u0130\u015fte bunu okuyanlardan ka\u00e7 ki\u015fi bunu g\u00f6ze alabilir, burada da Pomak T\u00fcrklerinin ne kadar T\u00fcrk oldu\u011funun bir kan\u0131t\u0131 olarak g\u00f6stermek isteriz. <\/b>B\u00f6ylece kom\u00fcnist y\u00f6neticilerinin de barbarl\u0131\u011f\u0131 sonucunda bu k\u00f6yde 240 hane ihtiyar, kad\u0131n ve \u00e7ocuk d\u00e2hil olmak \u00fczere k\u00f6yde bulunanlar\u0131n tamam\u0131 diri diri yak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tabi bunlar soy k\u0131r\u0131ma tabi tutulmuyor nedense. <\/b><\/div>\n
Fakat ne yaz\u0131k ki Bulgaristan T\u00fcrklerinin ac\u0131 feryad\u0131n\u0131 D\u00fcnya kamuoyunda da T\u00fcrkiye\u2019de de yeterince duyulamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu suskunluktan cesaret alan kom\u00fcnist y\u00f6netimi 1984 y\u0131l\u0131nda bu hareketi sonu\u00e7land\u0131rmak i\u00e7in t\u00fcm Bulgaristan yaym\u0131\u015ft\u0131r<\/span><\/i><\/b>.<\/i><\/div>\n
\u00c7ok ge\u00e7meden<\/b> 7 Temmuz 1978 tarihinde BKP. Merkez Komitesi bir karar alarak Pomak T\u00fcrklerinin, Osmanl\u0131dan kalan T\u00fcrklerin yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelere gelmelerini yasaklam\u0131\u015ft\u0131r.<\/b> B\u00f6ylece bu konuda O\u011fuz T\u00fcrklerinin (Osmanl\u0131dan kalanlar\u0131n) ilgisizli\u011finden, Pomak karde\u015flerine hi\u00e7bir yard\u0131mda bulunmamalar\u0131 1984 \u2013 85 y\u0131l\u0131n\u0131 getirmi\u015f oldu.<\/div>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1971 de yeni<\/b> bir Anayasa haz\u0131rland\u0131 ve Todor Jivkov Devlet Konseyi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na getirildi. Yeni bir ulusal meclis se\u00e7ildi, Stanko Todorov Ba\u015fbakan oldu. Bulgaristanda T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 asimile etme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 Jivkov d\u00f6neminde giderek yo\u011funla\u015ft\u0131. 1959 y\u0131l\u0131ndan itibaren T\u00fcrklerin kendi dilleriyle e\u011fitim yapabilmeleri imkan\u0131 tamamen ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131<\/b>. B\u00f6ylece “tek uluslu Bulgar Devleti” yaratma politikas\u0131n\u0131n planlar\u0131 yap\u0131ld\u0131 ve buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar\u0131n \u00f6l\u00fcme veya hapse mahk\u00fcm edilmeye ba\u015flad\u0131lar. Bulgar Anayasas\u0131n\u0131n 35.maddesiyle insanlara milliyeti, men\u015fei, dini, cinsi ve \u0131rk\u0131n\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle ay\u0131r\u0131m yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, onur k\u0131r\u0131c\u0131 ceza ve muamele uygulanamayaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 halde, Bulgar Komunist Partisi Merkez Komitesi Politb\u00fcrosunun 1969 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 549 say\u0131l\u0131 ” Ter\u00f6rle dil, din, milliyet de\u011fi\u015ftirme” karar\u0131 ile b\u00fct\u00fcn az\u0131nl\u0131klar\u0131n isim ve dinlerini de\u011fi\u015ftirme kampanyas\u0131 ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. <\/b><\/div>\n
1970 y\u0131l\u0131na kadar<\/b> Bulgaristanda T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131nlanan 95 gazete ve 13 derginin hemen hemen hepsi kaapat\u0131ld\u0131. T\u00fcrk\u00e7e gazete say\u0131s\u0131 4\u2019e, dergi say\u0131s\u0131 2’ye d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc. M\u00fcsl\u00fcman \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 komunizmi ve ate\u011fizmi benimsetme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015fland\u0131.<\/div>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1984 y\u0131l\u0131nda<\/b> Bulgaristanda T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bask\u0131lar b\u00fct\u00fcn \u00fclke \u00e7ap\u0131nda yeniden \u015fidetlenerek doruk noktas\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve bulgaristan da kalan T\u00fcrk Milletini tarihten silmek istenmi\u015ftir. Bu t\u00fcr benzer bir \u00f6rne\u011fin d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7 bir yerinde devletlerde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bulgaristan bu t\u00fcr uygulamalar\u0131yla devletleraras\u0131 hukuk kurallar\u0131na ve insan haklar\u0131 evrensel Beyannamesini ayaklar alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 gibi kendi anayasas\u0131n\u0131da ihmal etmi\u015ftir. Bu arada d\u00fcnya da buna sessiz kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 19.04.1985 tarihinde<\/b> Alman ikinci televizyonu ( ZDF ) taraf\u0131ndan Bulgaristanda devlet ter\u00f6r\u00fc ile s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen din ve milliyet de\u011fi\u015ftirme uygulamalar\u0131 konusu kamuoyuna a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Bulgaristanda T\u00fcrk k\u00f6ylerin ku\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, T\u00fcrklere isim de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in bask\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011fn\u0131, kar\u015f\u0131 gelenlerin tutukland\u0131\u011fn\u0131 Mestanl\u0131 da direnme neticesinde \u015fidetli \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n meydana geldi\u011fini belertmi\u015ftir.<\/div>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Amerikan\u0131n sesi radyosu 27.05.1985 tarihli<\/i><\/b> haber program\u0131nda, Bulgaristan da yap\u0131lan incelemelerde Bulgarla\u015ft\u0131rma kampanyas\u0131nda meydana gelen olaylarda K\u0131rcaali de 500 T\u00fcrk\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, 1000 ki\u015fi tutuklanarak kampa g\u00f6nderildi\u011fini, ayr\u0131ca\u00a0 <\/i><\/div>\n
26.12.1984<\/i><\/b> tarihlerinde Mestanl\u0131 da da kanl\u0131 olaylar\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/i><\/div>\n
1989 y\u0131l\u0131n\u0131n 19. May\u0131sta<\/b> Djebelde bir grup insan ayaklanm\u0131\u015f ve “\u00d6zg\u00fcrl\u00fck istiyoruz, T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden vaz ge\u00e7meyiz, \u0130simlerimizi isteriz, \u0130nsan gibi bizlerde bu d\u00fcnyada ya\u015famak istiyoruz.” sloganlar\u0131 atm\u0131\u015flar. \u0130\u015fte b\u00f6ylece Bulgaristan T\u00fcrkleri Komunizmin sonunu getirdiler. Bunun hemen arkasindan da Rusya coktu<\/div>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1984<\/b> y\u0131l\u0131nda<\/b> isim dei\u015ftirme olaylar\u0131 esnas\u0131nda 3.300.000 kimli\u011fin de\u011fi\u015ftirildi\u011fi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu arada bir de hat\u0131rlatma yapal\u0131m, 1984 y\u0131l\u0131nda Pomak T\u00fcrkleri yoktu, onlar\u0131n 1970 \u2013 72 y\u0131l\u0131nda de\u011fi\u015ftirilmi\u015flerdi. Onlar\u0131da sayisi en az 1.000.000 oldu\u011funu dusunur \u2018sek i\u015fte Bulgaristanda T\u00fcrklerin nufusu. Yani Bulgaristan\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n bile \u00fcst\u00fcnde, i\u015fte ger\u00e7ekler. Bulgaristan da T\u00fcrk nufusunun tespiti birde<\/div>\n
1989 y\u0131l\u0131nda<\/b> bankalardan 400.000 ki\u015fi para \u00e7ekmi\u015ftir. Bunlar sadece T\u00fcrklerdi bunun bir aile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, T\u00fcrklerde para aile reisinin \u00fcst\u00fcne yat\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131, bunuda herkez \u00e7ok iyi bilmekte.<\/div>\n
Bir aile demek<\/div>\n
1.Aile kar\u0131 ve koca<\/div>\n
2. T\u00fcrklerde en az 3\u00e7ocukludur aileler bizlerde en az\u0131n\u0131 alal\u0131m<\/div>\n
3. her ailenin ihtiyarlar\u0131 var 2′ de onlar. \u0130\u015fte oldular 7 x 400.000 = 2.800.000 ki\u015fi mi yapt\u0131 + burada paras\u0131 olmayan ve ya elinde olanlar vard\u0131 bunuda % 20 deseniz 560.000 kisi olur rakam 2.800.000 + 560.000 = 3.360.000 \u0130\u015fte ger\u00e7ekler ortada.<\/div>\n
1989 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkler bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 yollarla<\/b> kendi haklar\u0131n\u0131 yeniden kazanmak ve onurlu bir hayat s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in a\u00e7l\u0131k grevlerine ba\u015flam\u0131\u015f protestolar, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler d\u00fczenlenmi\u015fler ve seslerini y\u00fckseltmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. B\u00f6ylece Jivkovu ve komunizmin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesini sa\u011flam\u0131\u015f oldular.<\/div>\n
T\u00fcrklerin \u00fczerine Bulgaristan yetkililerinin verdi\u011fi emirlerle, asker ve polisler ate\u015f a\u00e7\u0131larak \u00e7ok say\u0131da T\u00fcrkler yaralanm\u0131\u015f ve \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Todor \u0130konomovo, Kaolinovo\u2019da oldu\u011fu gibi. Hadiseler kanl\u0131 bir \u015fekilde bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra T\u00fcrkleri evlerini terketmeye zorlam\u0131\u015f ve kitleler halinde \u00fclke d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u0131karmaya ba\u015flam\u0131\u015f.<\/div>\n
B\u00f6ylece Bulgaristanda yine etnik temizlik ba\u015flam\u0131\u015f oldu. Bu da Bulgaristan da bir faciaya neden oldu, Kendi vatanda\u015flar\u0131n\u0131 gayri insani \u015fartlar alt\u0131nda s\u00fcrg\u00fcn etme yolunu se\u00e7mi\u015f ve bir tehcir hadisesini ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya kamuoyunu yan\u0131ltmak i\u00e7in ise, bu durumu “Turistik hareket” olarak tan\u0131tmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n
Bu arada 3 ay i\u00e7erisinde 350.000<\/b> T\u00fcrk g\u00f6\u00e7men T\u00fcrkiyeye g\u00f6\u00e7 etmi\u015ftir.\u00a0 \u0130nsanl\u0131k tarihinde karanl\u0131k \u00e7a\u011flar\u0131na terkedilmesi gereken ve II.D\u00fcnya harbinden beri g\u00f6r\u00fcnmeyen b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki bu tehcirin ac\u0131lar\u0131 \u015fu anda bile ya\u015fanmaktad\u0131r. Do\u011fudu b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc yerleri b\u0131rakmak o kadar kolay de\u011fildir. Bunu anca ya\u015fayan bilir. D\u00fcnya yeniden insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 i\u015flenen bir su\u00e7a \u015fahit olmaktad\u0131r ve buna dur deyende bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. Soyk\u0131r\u0131mc\u0131lar bunu da iyi g\u00f6rmeleri gerekir.<\/div>\n
Bulgaristan T\u00fcrklerinin istedi\u011fi tek \u015fey vard\u0131 T\u00fcrk olarak do\u011fudu b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc yerlerde ya\u015famakt\u0131.<\/div>\n
Bulgar Y\u00f6netimleri Balkanlarda Osmanl\u0131 egemenli\u011finin sona ermesinden itibaren, Pomaklar\u0131 asimile etmek i\u00e7in zaman zaman \u015fiddete varan bask\u0131lar uygulam\u0131\u015flard\u0131r. Asimilasyonun ilk aya\u011f\u0131 olarak H\u0131ristiyanla\u015ft\u0131rma faaliyetlerine h\u0131z verilmi\u015f, camileri tahrip ederek kiliseye \u00e7evrilmi\u015f ve isimleri de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Halen s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen propagandan\u0131n temelinde bir de\u011fi\u015fiklik olmamakta birlikte zaman zaman y\u00f6ntemler de\u011fi\u015ftirilmektedir, fakat sonu\u00e7lar hep ayn\u0131 yola \u00e7\u0131kar.Ancak, Pomak T\u00fcrkleri ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de kendi milli benliklerini koruma y\u00f6n\u00fcndeki m\u00fccadelelerine devam etmektedirler, bu konuda onlara yard\u0131m edilmesi \u015fartt\u0131r.\u0130\u015fte b\u00f6l\u00fcnmenin sonu\u00e7lar\u0131 her zaman felaketlerin ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu\u011funu Bulgaristan T\u00fcrkleri art\u0131k kavramal\u0131d\u0131rlar. O eski zamanlarda Rus ordusunu yurtlar\u0131na sokmayan bu kahraman T\u00fcrkler kendi aralar\u0131nda b\u00f6l\u00fcnd\u00fckten sonra Slav Bulgarlara bile yenik d\u00fc\u015ft\u00fcler. Ancak bilin\u00e7lendirilmediklerinden dolay\u0131 halk\u0131 su\u00e7lamak yanl\u0131\u015f olur. Bu konuda en \u00e7ok su\u00e7lu olanlar Bulgaristan\u2019daki T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131d\u0131r. Zaten bir toplum i\u00e7in cahiller zararl\u0131d\u0131rlar, fakat \u201cdiplomal\u0131 cahiller\u201d ise felakettirler<\/span><\/b>.<\/span><\/div>\n
B\u00f6ylece 10 Kas\u0131m 1989 tarihinde rejimin y\u0131k\u0131lmas\u0131 ile ba\u015flayan demokratikle\u015fme s\u00fcrecinde T\u00fcrklere T\u00fcrk isimlerini yeniden geri alabilmeleri i\u00e7in gerekli yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131ld\u0131. Ancak T\u00fcrk ailelerinde ku\u015faklar aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar sebebiyle kendi i\u00e7lerinde sorunlar ya\u015fanmaktad\u0131r. Yeni ku\u015faklar kendileri Bulgar hissettikleri s\u00f6yleyerek T\u00fcrk isimlerini almay\u0131 reddetmektedir. Bu durum g\u00f6steriyor ki o zamanlarda uygulanan asimile politikas\u0131 k\u0131smen de olsa amac\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bulgaristan\u2019\u0131n Osmanl\u0131dan ayr\u0131larak Balkanlarda ba\u011f\u0131ms\u0131z devletlerin kurulmas\u0131 ile birlikte Pomak T\u00fcrklerinin de problemleri ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Pomak T\u00fcrkleri 120 y\u0131ld\u0131r yo\u011fun bir bask\u0131, asimilasyon ve \u015fiddetli propaganda alt\u0131nda ya\u015famaktad\u0131rlar. Bug\u00fcn say\u0131lar\u0131 800.000 civar\u0131nda olan Pomak T\u00fcrkleri ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar Bulgaristan\u2019da en hassas konuyu olu\u015fturmaktad\u0131r. G\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczerine Pomaklar kendilerini her zaman T\u00fcrk hissetmi\u015fler ve her zaman T\u00fcrklerin yan\u0131nda yer alm\u0131\u015flard\u0131r. 1990 y\u0131l\u0131ndan sonra Bulgaristan\u2019da diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn y\u0131k\u0131lmas\u0131 ile demokratik yap\u0131lanmaya ge\u00e7ilmi\u015f ve Hak ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketinin kurulmas\u0131nda da bug\u00fcn \u00e7ok b\u00fcy\u00fck emekler sarf etmi\u015flerdir. Ancak takip eden y\u0131llarda gitgide H\u00d6H\u2019 den d\u0131\u015flanm\u0131\u015flar veya beklentileri ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015ftir. Pomaklar ile ilgili ciddi \u00e7al\u0131\u015fmalara gidilmemi\u015f, yak\u0131nl\u0131k g\u00f6sterilmemi\u015ftir.<\/div>\n
9Buna mukabil Bulgarlar top yek\u00fcn harekete ge\u00e7erek yo\u011fun bir \u015fekilde propaganda yapmaya devam etmi\u015fler ve H\u0131ristiyanla\u015ft\u0131rma kampanyalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. \u00d6te yandan Suudi destekli Vahabi faaliyetleri de yo\u011funluk kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Vahabi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da T\u00fcrkl\u00fcklerini kaybettirme y\u00f6n\u00fcnde yo\u011fun bir \u015fekilde devam etmektedir. Pomaklar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 her yerde boy g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin ise yapt\u0131\u011f\u0131 yard\u0131mlar\u0131n nereye gitti\u011finin, neler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n arkas\u0131n\u0131 aramas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyiz. Bu konuda T\u00fcrkiye\u2019nin de alternatif \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmas\u0131 gerekmektedir.<\/div>\n
\u00d6zellikle 1990 y\u0131l\u0131ndan sonra Pomak T\u00fcrklerine y\u00f6nelik misyonerlik ve H\u0131ristiyanl\u0131k faaliyetleri kat ve kat artm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer yandan vahabilik faaliyetleri de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck boyutlara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle Pomak T\u00fcrkleri \u00fczerine ciddi ve s\u00fcrekli bir \u00e7al\u0131\u015fmaya gidilmesi \u015fartt\u0131r. Bulgaristan\u2019daki siyasi dengelerde \u00f6nemli rol oynayan bu topluluk ile yap\u0131lmas\u0131 gereken \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz.<\/div>\n
\u00b7\u00a0 1. Tarihi bilin\u00e7 \u2013\u00a0 <\/b>Pomak T\u00fcrklerinin T\u00fcrk k\u00f6kenli olduklar\u0131na dair ara\u015ft\u0131rmalar yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131 ve yay\u0131nlar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu konuda bir\u00e7ok eser de mevcuttur. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 Bulgarcaya terc\u00fcme edilmeli veya el kitaplar\u0131 bas\u0131lmal\u0131.<\/div>\n
\u00b7\u00a0 2.\u00a0 Dini faaliyetler\u00a0 –\u00a0 <\/b>Dini e\u011fitim, yay\u0131n ve di\u011fer etkinlikler Araplar\u0131n elinden al\u0131nmal\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019de bir Vak\u0131f ile birlikte \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131larak, dini ve milli e\u011fitimi b\u00fct\u00fcnle\u015ftirilmeli. Ayn\u0131 zamanda H\u0131ristiyanl\u0131k faaliyetlerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmeli.<\/div>\n
\u00b7\u00a0 3. K\u0131smi g\u00f6\u00e7 \u2013\u00a0 <\/b>Pomak T\u00fcrklerinin yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 k\u00f6y ve kasabalardan, akraba a\u011f\u0131 geni\u015f olan ailelerden se\u00e7ilen aileler g\u00f6\u00e7men olarak T\u00fcrkiye\u2019ye kabul edilerek” T\u00fcrkiye ile olan diyaloglar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmelidir. T\u00fcrkiye\u2018ye al\u0131nacak 50 \u2013 60 ailenin sa\u011flayaca\u011f\u0131 ba\u011f\u0131n etkisi iki \u00fc\u00e7 ku\u015fak s\u00fcrecektir. Ancak bunlara T\u00fcrkiye\u2019de imk\u00e2nlar yarat\u0131lmas\u0131 da \u015fartt\u0131r.<\/div>\n
\u00b7\u00a0 4. Sivil \u00f6rg\u00fctleme \u2013\u00a0 <\/b>Pomak T\u00fcrklerinin yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerde sivil te\u015fkilatlanmalara \u00f6n ayak olunmal\u0131, yard\u0131m edilmeli ve bu konuda e\u011fitim verilmelidir. Bilin\u00e7li ki\u015filer se\u00e7ilerek sivil te\u015fkilatlar kurmalar\u0131na yard\u0131m edilmeli ve faaliyetleri desteklenmelidir.<\/div>\n
\u00b7\u00a0 5. Pomak T\u00fcrkleri \u2013\u00a0 <\/b>Hak ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi ile b\u00fct\u00fcnle\u015fmeleri i\u00e7in gerekli faaliyetler yap\u0131lmal\u0131 ve bunlar Bulgaristan\u2019da yay\u0131lmal\u0131d\u0131r. Zaman zaman T\u00fcrk d\u00fc\u015fmanlar\u0131 buna engel olmaya \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131r. Bu nedenle bunlara kendilerini ifade etme f\u0131rsat\u0131 verilmemeli.<\/div>\n
2. \u00d6rg\u00fctlenme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131: \u00d6rg\u00fctlenme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 iki ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/div>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1.\u00a0 Siyasi \u00f6rg\u00fctlenme:<\/div>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2.\u00a0 Sivil \u00f6rg\u00fctlenme:<\/div>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 a). Dernekler:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 b). Vak\u0131flar:<\/div>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3. \u0130ktisadi ve ticari \u00f6rg\u00fctlenmeler ve \u00e7al\u0131\u015fmalar:<\/div>\n
Reklamlar<\/div>