{"id":27654,"date":"2018-02-23T17:30:14","date_gmt":"2018-02-23T14:30:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=27654"},"modified":"2019-07-06T20:58:19","modified_gmt":"2019-07-06T17:58:19","slug":"bulgaristan-turklerinin-edebiyati-uzerine-bazi-dusunceler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/bulgaristan-turklerinin-edebiyati-uzerine-bazi-dusunceler\/","title":{"rendered":"Bulgaristan T\u00fcrklerinin Edebiyat\u0131 \u00dczerine Baz\u0131 D\u00fc\u015f\u00fcnceler"},"content":{"rendered":"<p>Merhum \u00d6mer Osman\u2019\u0131n dedi\u011fi gibi y\u0131llar r\u00fczg\u00e2r gibi ge\u00e7mekte. \u00dczerinden 65 y\u0131l ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen elime ge\u00e7en ve \u201c\u0130lk Ad\u0131mlar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ilk edebi kitab\u0131 d\u00fcnk\u00fc gibi hat\u0131rl\u0131yorum. 1944\u2019 ten sonra \u00e7\u0131kan ve Bulgaristan\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrk yazar ve \u015fairlerin eserlerini ihtiva eden ilk kitapt\u0131. \u0130lkokul ders kitaplar\u0131nda ve \u201cEyl\u00fclc\u00fc \u00c7ocuk\u201d gazetesinde isimlerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ve ba\u015fka yarat\u0131c\u0131lardan \u015fiir, \u00f6yk\u00fc ve denemeler vard\u0131 ve o kitab\u0131 defalarca okudum.<\/p>\n<p>\u201c\u0130lk Ad\u0131mlar\u201ddan sonra yerli yarat\u0131c\u0131lardan bir\u00e7ok kitaplar ne\u015fredildi. Baz\u0131 kimselerin hesaplamalar\u0131na g\u00f6re 1969 y\u0131l\u0131na kadar Bulgaristan T\u00fcrk yazarlar\u0131n\u0131n eserlerinden olu\u015fan kitaplar\u0131n say\u0131s\u0131 (\u015fiir, \u00f6yk\u00fc ve deneme derlemeleri, romanlar, uzun \u00f6yk\u00fcler) 400\u2019den fazla. Bu hele altm\u0131\u015fl\u0131 y\u0131llarda h\u0131zla artt\u0131 ve o y\u0131llar baz\u0131 arkada\u015flar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan \u201cLale Devri\u201d diye adland\u0131r\u0131ld\u0131. Merkezde \u00e7ocuklar i\u00e7in bir, ya\u015fl\u0131lar i\u00e7in iki gazete ile bir dergi ve 5-6 b\u00f6lge gazetesi \u00e7\u0131k\u0131yordu. Hepsi her say\u0131s\u0131nda birka\u00e7 \u015fiire ve bir \u00f6yk\u00fcye yer veriyordu. Her y\u0131l iki veya \u00fc\u00e7 defa edebiyat yar\u0131\u015fmas\u0131 ilan ediliyor ve \u00f6d\u00fcller da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yordu. Tam \u201cBunlar yetmiyor, art\u0131k bir edebiyat gazetemiz olmas\u0131 gerekiyor!\u201d diye konu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k ki, elimizde olanlar da kayboldu gitti ve Bulgaristan T\u00fcrkleri Edebiyat\u0131\u2019n\u0131n \u00fczerine bir koyu karanl\u0131k \u00e7\u00f6kt\u00fc. Yarat\u0131c\u0131lar\u0131n ellerine ve kollar\u0131na kelep\u00e7eler vuruldu.<\/p>\n<p>1989 y\u0131l\u0131nda siyasi sistemin de\u011fi\u015fmesinden sonra yarat\u0131c\u0131lar\u0131n yakalar\u0131 geni\u015fledi. Kara g\u00fcnlerde gizlice yaz\u0131lan eserlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla birlikte, yenileri de yarat\u0131lmaya ve okuyuculara sunulmaya ba\u015flad\u0131. Daha \u00f6nceleri ad yapm\u0131\u015f kimselerle birlikte yeni yeni \u015fairler ve \u00f6yk\u00fcc\u00fcler yeti\u015fti ve yeti\u015fmekte. Hele son y\u0131llarda bir\u00e7ok yeni adlar belirdi. Umut ederiz ki, edebiyat\u0131m\u0131zda bu geli\u015fme yeni ve \u00e7ok daha y\u00fcksek seviyeye ula\u015facak.<\/p>\n<p>Bu ba\u015far\u0131l\u0131 ad\u0131mlarla birlikte \u00e7\u00f6z\u00fclmesini bekleyen baz\u0131 sorunlar da g\u00f6ze \u00e7arpmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Totaliter rejim ve iktidarda olan onun partisinden (BKP) finanse edildi\u011fi i\u00e7in Sans\u00fcr K\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 sa\u011fa ve sola oynatsa da T\u00fcrk\u00e7e yarat\u0131lan edebi eserleri ak g\u00fcne ula\u015ft\u0131ran bir ne\u015friyat evi vard\u0131. \u015eimdi b\u00f6yle bir \u015fey yok. Evvelsi kaleme al\u0131nan eserlerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 bas\u0131na giremezdi, lakin bir defa girdimiydi, m\u00fcellifi onun da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve sat\u0131m\u0131 i\u00e7in tela\u015flanmazd\u0131. \u015eimdi ne\u015friyat evi bulmak \u00e7ok kolay, fakat derhal her m\u00fcellifin \u00f6n\u00fcne binbir g\u00fc\u00e7l\u00fckler dikiliyor. Evvelsi yarat\u0131c\u0131n\u0131n eme\u011fine az da olsa bir de\u011fer verilirdi. \u015eimdi b\u00f6yle bir \u015fey yok. O zaman onlarca \u015fehirde ve k\u00f6yde T\u00fcrk\u00e7e kitap satan kitapevleri vard\u0131. \u015eimdi b\u00fct\u00fcn memlekette b\u00f6yle tek bir tane yok. Yarat\u0131c\u0131 vaktini yeni bir esere hasredece\u011fi yerde zar zor bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131 okuyucuya ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7areler aramakla ge\u00e7iriyor.<\/p><div id=\"bghab-1513202634\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>T\u00fcrk\u00e7e bas\u0131lan eserlerin okuyucuya ve seyirciye ula\u015fabilmesi i\u00e7in sanat\u00e7\u0131lara el uzatan, mali yard\u0131m etmek l\u00fctfunda bulunan i\u015f adamlar\u0131m\u0131z hi\u00e7 yok demeyelim. Var ve onlar\u0131 candan tebrikliyoruz. Ama nesi var, b\u00f6ylelerinin say\u0131s\u0131 iki elimizin parmaklar\u0131ndan fazla de\u011fil.<\/p>\n<p>Kitap okuyanlar\u0131n say\u0131s\u0131 \u00e7ok azald\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir ger\u00e7ek. Buna en b\u00fcy\u00fck sebep olarak bilgisayar ve ona ba\u011fl\u0131 olan internet sitelerini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyoruz. Fakat bununla birlikte kitaplar\u0131n bas\u0131lma masraflar\u0131 ve ona ba\u011fl\u0131 olan y\u00fcksek sat\u0131\u015f fiyat\u0131 da \u00f6nemli bir sebep de\u011fil mi?<\/p>\n<p>Edebiyat\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6n\u00fcnde ba\u015fka sorunlar da duruyor. Ne\u015fredilen eserlere gereken k\u0131ymeti verecek ele\u015ftirmenlerimiz yok. Tek bir kimse bu i\u015fi \u00fczerine alm\u0131yor ve almak da istemiyor.<\/p>\n<p>Edit\u00f6rl\u00fck ba\u015fka bir sorun. Bas\u0131lan kitaplar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n i\u00e7 sayfas\u0131nda edit\u00f6r diye herhangi bir isim yaz\u0131l\u0131. Fakat okuyucu daha son sayfaya varmadan anl\u0131yor ki, kitaba edit\u00f6r g\u00f6z\u00fc ve kalemi de\u011fmemi\u015f.<\/p>\n<p>Ne\u015friyat evimiz yok, ama periyodik bas\u0131n\u0131m\u0131z da c\u0131l\u0131z. Buna elbette ki, biz kendimiz su\u00e7luyuz. \u015eimdiye kadar \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015f olan dergiler okuyucular aras\u0131nda ad yapamad\u0131ysa, yerini bulamad\u0131ysa, demek ki biz onlara sahip \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f\u0131z. \u015eimdilik periyodik bas\u0131nda dimdik duran ve edebi eserlere az \u00e7ok yer vermeye \u00e7al\u0131\u015fan yaln\u0131z iki yay\u0131n kald\u0131: \u201cK\u0131rcaali Haber\u201d gazetesi ve \u201cRumeli\u201d dergisi. Onlar\u0131 okumazsak, okutmazsak ve edebi eserlerle beslemezsek, \u00e7ok gitmez, onlar da di\u011ferlerinin ak\u0131betine u\u011frayabilir.<\/p><div id=\"bghab-1158722789\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Bulgaristan T\u00fcrk Edebiyat\u0131 hem T\u00fcrkiye edebiyat\u0131n\u0131n, hem de Bulgaristan edebiyat\u0131n\u0131n faydal\u0131 tesiri alt\u0131ndad\u0131r. Fakat bu iki edebiyattan nas\u0131l istifade ediyoruz? \u0130ki edebiyat\u0131 da gerekti\u011fi gibi tan\u0131yor muyuz? Hangi yazarlar\u0131n eserlerini okuyoruz, hangi isimleri tan\u0131yoruz?<\/p>\n<p>Eli kalem tutmaya al\u0131\u015fm\u0131\u015f olan arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n baz\u0131lar\u0131 hemencecik gururlanmaya ba\u015fl\u0131yor. Sohbet esnas\u0131nda \u00e7a\u011fda\u015f T\u00fcrk ve Bulgar yazarlar\u0131n\u0131n an\u0131lm\u0131\u015f eserleri i\u00e7in s\u00f6z edildi\u011finde en az\u0131ndan be\u015f arkada\u015f\u0131m\u0131zdan \u201cBen okumuyorum, ben yaln\u0131z yaz\u0131yorum!\u201d cevab\u0131n\u0131 i\u015fitti\u011fim oldu. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131 okumayan bir kimse onun yazd\u0131klar\u0131n\u0131n da okunmayaca\u011f\u0131n\u0131 neden akl\u0131ndan ge\u00e7irmiyor acaba?! Hi\u00e7 olmazsa hangi seviyeye ula\u015fabildi\u011fini anlamak i\u00e7in bari ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131 okumas\u0131 gerekmiyor mu?<\/p>\n<p>Bulgar yazarlar\u0131 ve onlar\u0131n \u00f6rg\u00fct\u00fc Bulgaristan\u2019da T\u00fcrk\u00e7e yazanlara ilgi g\u00f6stermiyorlar, bizi T\u00fcrkiye edebiyat\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 gibi say\u0131yorlar. Fakat T\u00fcrkiye yazarlar\u0131 da bize kar\u015f\u0131 ayn\u0131 \u015fekilde davran\u0131yor, yani bizi Bulgaristan edebiyat\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131yorlar. Neticede biz \u00f6rs ve \u00e7eki\u00e7 aras\u0131nda, hatta daha k\u00f6t\u00fc, sokakta kalm\u0131\u015f \u00f6ks\u00fcz bir \u00e7ocuk durumuna d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oluyoruz. Yani \u015fimdilik bize sahip \u00e7\u0131kan yok. Sahipsiz kal\u0131nca, el uzatan olmay\u0131nca, Bulgaristan T\u00fcrklerinin Edebiyat\u0131 susuz kalm\u0131\u015f bir bah\u00e7enin kurumaya y\u00fcz tutmu\u015f \u00e7i\u00e7eklerine benzemiyor mu?<\/p>\n<p>1989\u2019 dan sonra birka\u00e7 edebiyat derne\u011fi ve kurulu\u015flar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Hatta onlar\u0131n temsilcileriyle memleket \u00e7ap\u0131nda \u00fc\u00e7-d\u00f6rt etkinlik de ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bu etkinliklerde umut verici konu\u015fmalar oldu ve yine umut verici kararlara var\u0131ld\u0131. Etkinlik programlar\u0131 i\u00e7inde ve dinlence saatlerinde yeni yeni tan\u0131\u015fmalar, tart\u0131\u015fmalar oldu, fikir teatisinde bulunuldu. Yani etkinliklerin \u00e7ok olumlu taraflar\u0131 vard\u0131. Fakat arkas\u0131 gelmedi. Al\u0131nan kararlar\u0131n icras\u0131 nereye vard\u0131 diye hesap verilmedi. Yak\u0131n gelecekte yeni etkinlikler ve sanat\u00e7\u0131lar aras\u0131nda yeni kar\u015f\u0131la\u015fmalar olaca\u011f\u0131 belli de\u011fil. Hatta diyebilirim ki, baz\u0131 kurulu\u015flar\u0131n, hele gene edebiyat derneklerinin faaliyeti o kadar zay\u0131f, \u00f6yle ufak ve ceviz kab\u0131 doldurmayacak sorunlarla me\u015fgul oluyorlar ki, anmak bile istemiyorum. Neticede diyebiliriz ki, zorla ayakta duruyorlar. Faaliyetimiz bir zamanlar baz\u0131 ortaokullarda faaliyet y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011frenci derneklerinden daha da c\u0131l\u0131z. Yani bir s\u00f6zle daha fazla \u201cEdebiyat\u00e7\u0131k Oyunu\u201d oynamaya \u00e7al\u0131\u015farak yolumuza devam etme cabas\u0131nday\u0131z.<\/p>\n<p>Ortaya att\u0131\u011f\u0131m baz\u0131 sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc kendi imkanlar\u0131m\u0131z d\u0131\u015f\u0131nda. Lakin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi bizim kendimize ba\u011fl\u0131 olan sorunlar da az de\u011fil. Bize ba\u011fl\u0131 olanlar\u0131 \u00e7\u00f6zebilmemiz i\u00e7in ise birle\u015fmemiz gerekiyor. \u201cBirlikten kuvvet do\u011far!\u201d atas\u00f6z\u00fcn\u00fc hepimiz biliyoruz ve her gereken veya gerekmeyen yerde tekrarlay\u0131p duruyoruz. Sadece tekrarlamakla kalmayal\u0131m. El ele verelim. Bizim yapaca\u011f\u0131m\u0131z i\u015fleri ba\u015fkalar\u0131 gelip halletsin diye beklemeyelim. Edebiyata ilgi g\u00f6sterenlerin hepsini el ele vermeye ve \u00f6n\u00fcm\u00fczde duran sorunlar\u0131 birer birer \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya davet ediyorum. Bu u\u011furda ilk ad\u0131m \u201cBulgaristan T\u00fcrkleri Edebiyat\u0131\u201d internet sayfas\u0131nda ve \u201cK\u0131rcaali Haber\u201d gazetesi sayfalar\u0131nda aram\u0131zda fikir teatisine ba\u015flamak olabilir.<\/p><div id=\"bghab-329077597\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Ocak 2018<br \/>\n\u0130smail Yakup, K\u0131rcaali Haber<\/p>\n<div id=\"bghab-3238727561\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Merhum \u00d6mer Osman\u2019\u0131n dedi\u011fi gibi y\u0131llar r\u00fczg\u00e2r gibi ge\u00e7mekte. \u00dczerinden 65 y\u0131l ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen elime ge\u00e7en ve \u201c\u0130lk Ad\u0131mlar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ilk edebi kitab\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":27655,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-27654","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/ismail-yakup.jpg?fit=883%2C512&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-7c2","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27654"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27654\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}