{"id":2659,"date":"2013-06-09T02:19:55","date_gmt":"2013-06-08T23:19:55","guid":{"rendered":"http:\/\/bghaber.org\/bghaber\/?p=2659"},"modified":"2019-07-18T23:45:46","modified_gmt":"2019-07-18T21:45:46","slug":"soguk-pinar-berrak-su","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/soguk-pinar-berrak-su\/","title":{"rendered":"\u201cSo\u011fuk p\u0131nar-berrak su\u201d"},"content":{"rendered":"<div>\n<div id=\"ctl00_PlaceHolderMain_RichHtmlField1__ControlWrapper_RichHtmlField\">\n<p>Bir zamanlar tek su kayna\u011f\u0131 p\u0131narlarm\u0131\u015f. Daha sonra do\u011fa \u00f6zellikleri g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundururarak farkl\u0131 su tesisatlar\u0131 kuruluyor. \u00d6zellikle da\u011f b\u00f6lgelerinde bunlardan bir\u00e7o\u011fu bug\u00fcn de kullan\u0131l\u0131yor. Halk inan\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, p\u0131nar \u00f6teki d\u00fcnyaya giden bir t\u00fcr yoldur. B\u00fcy\u00fck Bulgar etnografya uzman\u0131 Profes\u00f6r Hristo Vakarelski \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: \u201c 19.asr\u0131n sonuna kadar i\u00e7me suyu ve ev ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in kullan\u0131lan su, do\u011frudan dereden al\u0131n\u0131yordu&#8230;\u201d<!--more--><strong> <\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/soguk-pinar-berrak-su.jpg\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-2660\" alt=\"soguk-pinar-berrak-su\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/soguk-pinar-berrak-su-300x168.jpg?resize=300%2C168\" width=\"300\" height=\"168\" \/><\/a>Profes\u00f6r Vakarelski\u2019ye g\u00f6re, bu genellikle da\u011f k\u00f6ylerinde \u201cderelerde akan sular\u0131n tertemiz oldu\u011fu yerlerde\u201d ge\u00e7erlidir. K\u00f6ye yak\u0131n su kayna\u011f\u0131 varsa halk suyu toprak, ah\u015fap veya metal kapka\u00e7aklarda muhafaza edermi\u015f. Su kayna\u011f\u0131n temiz kalmas\u0131 i\u00e7in ise \u00fczerine ah\u015fap veya ta\u015f \u00e7at\u0131 konuyormu\u015f. Bir\u00e7ok durumda ta\u015ftan duvar \u00f6r\u00fcl\u00fcr, \u00fczerine ise b\u00fcy\u00fck kof \u00e7otuk konurmu\u015f. Buna benzer tesisatlar, Kuzeydo\u011fu Bulgaristan\u2019da \u201cstubel\u201d veya \u201cstublitsa\u201d olarak bilinir. Yurdun di\u011fer b\u00f6lgelerinde ise p\u0131nar denir. Bu s\u00f6z konusu kaynaklardan su, elle veya tasla al\u0131n\u0131r, daha s\u0131k da ah\u015fap veya demir kofa kullan\u0131l\u0131r. Ovalarda, bu ama\u00e7la derin p\u0131narlar kaz\u0131l\u0131rm\u0131\u015f. Kuzeydo\u011fu Bulgaristan\u2018da p\u0131nar\u0131n derinli\u011fi 20, baz\u0131 yerlerde ise 100 metreyi bile buluyor. Do\u011fal olarak p\u0131narlar a\u00e7\u0131k bir yerde, evin bah\u00e7esine veya belediye topraklar\u0131na kaz\u0131l\u0131r. Bulgar R\u00f6nesans\u0131n merkezlerinden biri say\u0131lan Kotel kasabas\u0131nda hala kapal\u0131 bir p\u0131nar korunuyor. Bu p\u0131nar, mimari a\u00e7\u0131s\u0131ndan e\u015fi benzeri olmayan bir eser olan K\u00f6rpeeva evinde bulunuyor.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn de bir\u00e7ok k\u00f6y evinde eski veya yeni p\u0131narlar g\u00f6r\u00fclebilir. Yer yer onlara, bunar, geran deniyor. Bug\u00fcn bir\u00e7o\u011fu elektrikli pompalarla donat\u0131l\u0131p sulama i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor.<br \/>\nP\u0131narlarda makaran\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi var. Makaraya, su \u00e7ekmek i\u00e7in kullan\u0131lan kofan\u0131n ipi sar\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>19. asr\u0131n sonundan 20.asr\u0131n ba\u015f\u0131na kadar su \u00e7\u0131karma mekanizmalar\u0131 devaml\u0131 geli\u015ftiriliyor. Eski ilkel mekanizmalar ge\u00e7mi\u015fte kald\u0131. Ancak p\u0131nar\u0131n kutsall\u0131\u011f\u0131 ile ilgili efsane ve gelenekler, bug\u00fcn de ara\u015ft\u0131mac\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck ilgisini uyand\u0131r\u0131yor.<br \/>\nMesela \u201cduvak indirilmesi\u201d gelene\u011fi muhakkak p\u0131nara yak\u0131n bir yerde yap\u0131l\u0131yor. Gerdek gecesinden sonraki sabah, d\u00fc\u011f\u00fcn sad\u0131c\u0131, gelini uzakta ve ayn\u0131 zamanda y\u00fcksek , temiz yerde bulunan bir p\u0131nara g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Okavan\u0131n yard\u0131m\u0131yla sad\u0131\u00e7, gelinin y\u00fcz\u00fcnden duva\u011f\u0131 indirir. Daha sonra gelin, p\u0131nar\u0131n \u00e7evresinde \u00fc\u00e7 kez daire \u00e7izer ve yol boyunca bu\u011fday tanelere sepeler. Sonunda yeni gelin p\u0131nardan su \u00e7eker, yani ilk defa evli bir kad\u0131n olarak temiz su \u00e7eker p\u0131nardan. B\u00f6ylece gen\u00e7 kad\u0131n\u0131n, atalara ve ailenin koruyucular\u0131na sayg\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6stererek yeni aileye kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bulgaristan topraklar\u0131nda halk adet ve geleneklerin ilk ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 olan Dimit\u0131r Marinov\u2019a g\u00f6re, her k\u00f6yde p\u0131nar ve su kaynaklar\u0131nda ya\u015fayan efsanevi yarat\u0131klar- perilere adanan onlarca efsane var.<\/p><div id=\"bghab-1347023523\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Halk aras\u0131nda, perilerin g\u00fcn bat\u0131m\u0131ndan sonra \u00e7\u0131kt\u0131klatr\u0131na inan\u0131l\u0131r. \u0130\u015fte bundan dolay\u0131 g\u00fcne\u015f batt\u0131ktan sonra suya, p\u0131nara gitmek yasakm\u0131\u015f. Aksi takdirde periler, insana k\u00f6t\u00fc hastal\u0131k g\u00f6nderip, daha sonra o, bu hastal\u0131k sonucu \u00f6l\u00fcrm\u00fc\u015f. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda p\u0131narlarda sahiplerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131r. Bu ama\u00e7la bir p\u0131nar\u0131n temel atma s\u0131ras\u0131nda veya kutsanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda erkek kuzu veya ko\u00e7 kurban edilir. \u0130lk temel atma t\u00f6reninde kurbanl\u0131k hayvan\u0131n\u0131n bir damla kan\u0131n\u0131n temele akmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilirmi\u015f. P\u0131nar\u0131n temeline, k\u0131rm\u0131z\u0131 iplikle ba\u011fl\u0131 \u0131t\u0131 \u00e7i\u00e7e\u011fi (zdravets) konurmu\u015f. Onlar\u0131n sahibi, daha do\u011frusu onlar\u0131n ruhlar\u0131 gece p\u0131nar\u0131 korur. E\u011fer insan\u0131n ge\u00e7 saatlerde oradan ge\u00e7mesi icap ediyorsa, yan\u0131nda k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden koruyan \u015fifal\u0131 bitkiler ta\u015f\u0131mas\u0131 \u015fartm\u0131\u015f. Kaval sesi de ayn\u0131 g\u00fcce sahip oldu\u011fu s\u00f6ylenir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Yaz\u0131: Albena Bezovska \/ T\u00fcrk\u00e7esi: \u015eevkiye \u00c7ak\u0131r \/ Foto\u011fraf tasar\u0131m\u0131: Yana Mihaylova &#8211; BNR<br \/>\n<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"bghab-3285471827\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir zamanlar tek su kayna\u011f\u0131 p\u0131narlarm\u0131\u015f. Daha sonra do\u011fa \u00f6zellikleri g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundururarak farkl\u0131 su tesisatlar\u0131 kuruluyor. \u00d6zellikle da\u011f b\u00f6lgelerinde bunlardan bir\u00e7o\u011fu bug\u00fcn de kullan\u0131l\u0131yor. Halk<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":2660,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[30],"class_list":["post-2659","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-bulgaristan"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/soguk-pinar-berrak-su.jpg?fit=610%2C343&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-GT","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2659","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2659"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2659\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2660"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}