Bulgar ve Makedon Kiliseleri Ortodoks Kilisesine ba\u011fl\u0131.<\/p>\n
Ortodoks Kilisesi; Vatikan\u2019dan farkl\u0131 dini hiyerar\u015fik yap\u0131ya sahip. Bir Hristiyan mezhebi olan Ortodoks Kilisesi; 4. ve 8. y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda toplanm\u0131\u015f Ek\u00fcmenik Konsillerin kanonik oldu\u011funu kabul eder. D\u00fcnyada yakla\u015f\u0131k 225-300 milyon ki\u015filik cemaatiyle, Roma Katolik Kilisesi ve Protestan Kilisesi\u2019nden sonra say\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck Hristiyan mezhebidir. Ortodoks Kilisesi genellikle Do\u011fu Ortodoks Kilisesi olarak an\u0131l\u0131r, \u0130stanbul’daki Patrik Ortodoks Kilisenin ba\u015f\u0131 yani e\u015fitlerin birincisidir. Yunanistan, Rusya, Bulgaristan, Ukrayna, G\u00fcrcistan, Romanya, S\u0131rbistan ve K\u0131br\u0131s kiliseleri, Do\u011fu Ortodoks Kilisesi\u2019ni olu\u015fturur. Bununla birlikte Suriye, K\u0131pti ve Habe\u015fistan kiliseleri gibi baz\u0131 Asya ve Afrika kiliseleri de Do\u011fu Ortodoks Kilisesi s\u0131n\u0131flamas\u0131na dahil ediliyor. Ortodoks Kilisesinin, her \u00fclkede ayr\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmesi mevcut. Her ba\u011f\u0131ms\u0131z Ortodoks kilisenin bir ba\u015fpiskoposu ve ona ba\u011fl\u0131 piskoposlar\u0131 bulunur. Ba\u015fpiskopos kendi piskoposlar\u0131n\u0131 se\u00e7er ve piskoposlar\u0131ndan olu\u015fturdu\u011fu meclis ile (Sen Sinod) \u015fehirlerin veya b\u00f6lgelerin ba\u015f\u0131nda bulunan piskopos ya da metropolitleri vas\u0131tas\u0131yla t\u00fcm \u00fclkedeki kiliselerin dini reisi olur. Patrik, Katolik Kilisesi\u2019ndeki gibi devlet ba\u015fkan\u0131 stat\u00fcs\u00fcnde de\u011fildir, di\u011fer kendisi de bir ba\u015fpiskopos olup sadece sayg\u0131nl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan di\u011ferlerinden \u00fcst seviyededir ancak di\u011fer ba\u015fpiskoposlar\u0131n y\u00f6netim b\u00f6lgelerine m\u00fcdahale yetkisi yoktur. Ortodokslukta Patriklerin ya da piskoposlar\u0131n yan\u0131lmazl\u0131k \u00f6zellikleri yoktur bunun ifadesi dahi \u015firk kabul edilir.(1)<\/p>\n
Balkan uluslar\u0131n\u0131n milli kilise talepleri; \u015fimdiye kadar devam eden teolojik sorunlar\u0131n etnik topluluklar aras\u0131nda siyasi soruna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nden ayr\u0131lmak isteyen S\u0131rp ve Bulgarlar, Rum etkisinden uzakla\u015farak kendi milli birliklerini sa\u011flayacaklar\u0131na inand\u0131lar ve XIX. y\u00fczy\u0131ldan itibaren kendi milli kiliselerini kurmak i\u00e7in u\u011fra\u015ft\u0131lar. Bulgar cemaati 1870\u2019de Rum Patrikhanesi\u2019nden ayr\u0131larak Bulgar Eksarhl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131 olu\u015fturdu. Bunun \u00fczerine S\u0131rplar da \u00f6zellikle Makedonya\u2019daki emellerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in kendilerine ait milli kiliseler kurmak i\u00e7in harekete ge\u00e7ti. Sonu\u00e7ta Makedonya; Rum-Bulgar ve S\u0131rp cemaati aras\u0131nda bir m\u00fccadele alan\u0131 oldu. 19. yy.\u2019\u0131n sonunda Makedonya sorununda, Osmanl\u0131 Devleti ve Avrupa devletleriyle beraber \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf olan Balkan devletleri aras\u0131nda en \u00e7ok Bulgaristan, S\u0131rbistan ve Yunanistan etkiliydi. Bu \u00fclkelerin Makedonya b\u00f6lgesine olan co\u011frafi yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131, etnik, din ve dil yap\u0131lar\u0131, e\u011fitim kurumlar\u0131 ve daha \u00f6nemlisi tarihsel birliktelikleri Makedonya sorununda etkili i\u00e7 unsurlard\u0131.<\/p>\n
Bulgaristan\u2019\u0131n Makedonya\u2019daki durumunu 1870\u2019te Bulgar Kilisesi\u2019nin (Ekzarhhane) kurulmas\u0131 etkiledi. 1870\u2019te Ekzarhhane\u2019nin kurulmas\u0131 ile Bulgaristan, Makedonya b\u00f6lgesinde Yunanistan\u2019\u0131n dini etki alan\u0131na rakip oldu. S\u0131rbistan\u2019\u0131n Makedonya\u2019da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kilise \u00f6rg\u00fctlenmesi yoktu. 1830 sonras\u0131nda kendi kendini y\u00f6neten bir Ortodoks kilisesi olan S\u0131rbistan, ilk zamanlar Bulgar kilisesi ile pek sorun ya\u015famad\u0131 ancak 1880\u2019de S\u0131rplar\u0131n Bulgar kilisesine olan tutumlar\u0131 de\u011fi\u015fti. Bulgarlar\u0131n 1870\u2019de elde ettikleri kilise kurma hakk\u0131 elde etmeleri, g\u00fc\u00e7lerini artt\u0131rmalar\u0131 en \u00f6nemli nedendi. Bulgarlar, dini ve politik g\u00fc\u00e7lerini sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131ndan Makedonya\u2019da daha etkili konuma gelmi\u015flerdi. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin, S\u0131rplar\u0131 Bulgar etkinli\u011finin artmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda denge unsuru olarak kullanma y\u00f6n\u00fcndeki politikas\u0131na da uygun olarak, S\u0131rplar\u0131n iste\u011fi olan Makedonya\u2019da bir S\u0131rp Piskoposlu\u011fu kurma fikri hayata ge\u00e7irildi ve Makedonya\u2019da kilise sava\u015flar\u0131nda S\u0131rplar da \u00f6nemli akt\u00f6r oldu.<\/p>\n
1967\u2019de S\u0131rp Ortodoks Kilisesi\u2019nden ayr\u0131lan Makedon Kilisesi\u2019ni \u015fimdiye kadar sadece Bulgar Patrikli\u011fi tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Makedonlar\u0131n par\u00e7al\u0131 bir co\u011frafyalar\u0131 var. \u00c7\u00fcnk\u00fc Makedonya co\u011frafyas\u0131, bug\u00fcn ba\u011f\u0131ms\u0131z Makedonya, Yunanistan, Bulgaristan, S\u0131rbistan, Kosova ve Arnavutluk aras\u0131nda 6 par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumda. Ba\u011f\u0131ms\u0131z Makedonya, Yunanistan Makedonyas\u0131 ve Bulgaristan Makedonyas\u0131 bu \u00fclkenin \u201cb\u00fcy\u00fck par\u00e7alar\u0131n\u0131\u201d, S\u0131rbistan Makedonyas\u0131, Kosova Makedonyas\u0131 ve Arnavutluk Makedonyas\u0131 ise bu \u00fclkenin \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar\u0131n\u0131\u201d olu\u015fturur. Makedon H\u0131ristiyanlar\u0131n S\u0131rp Kilisesiyle sorunlar\u0131, Makedonlar\u0131 S\u0131rplarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirebiliyor. Nas\u0131l getirmesin? S\u0131rp Ortodoks kilisesi, Yugoslavya\u2019dan ayr\u0131lmas\u0131yla birlikte ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eden Makedon kilisesini tan\u0131may\u0131 reddetti. \u00c7\u00fcnk\u00fc S\u0131rplara g\u00f6re bu bir dini egemenlik meselesi. 1. D\u00fcnya Ortodoks Kiliseler taraf\u0131ndan otosefalitesi tan\u0131nan en eski kiliselerden biri konumundaki S\u0131rbistan Ortodoks Kilisesi m\u00fclkiyet ve egemenlik (otosefalite) konular\u0131nda, Makedonya ve Karada\u011f Kiliseleri ile s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015f\u0131yor. S\u0131rp milli kimli\u011fi ile S\u0131rp Ortodoks Kilisesi\/SPC\u2019nin \u00f6zde\u015f g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in Makedonlar\u0131n S\u0131rp Kilisesinden ayr\u0131lmas\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015fmas\u0131 ayn\u0131 zamanda S\u0131rp kimli\u011finden soyutlanmas\u0131 demek. (2)<\/p>