{"id":2505,"date":"2013-06-05T01:16:47","date_gmt":"2013-06-04T22:16:47","guid":{"rendered":"http:\/\/bghaber.org\/bghaber\/?p=2505"},"modified":"2019-07-18T23:55:55","modified_gmt":"2019-07-18T21:55:55","slug":"bulgaristan-turklerinin-tarihi-hakkinda-sohbet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/bulgaristan-turklerinin-tarihi-hakkinda-sohbet\/","title":{"rendered":"Bulgaristan T\u00fcrklerinin tarihi hakk\u0131nda sohbet"},"content":{"rendered":"<p>Tarih\u00e7i Do\u00e7. \u0130brahim Yal\u0131mov ile Bulgaristan T\u00fcrklerinin tarihi konusunda bir sohbet. <!--more--><\/p>\n<figure id=\"attachment_2506\" aria-describedby=\"caption-attachment-2506\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/doc-ibrahim-yalimov.jpg\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-2506\" alt=\"Tarih\u00e7i Do\u00e7.Dr. \u0130brahim Yal\u0131mov\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/doc-ibrahim-yalimov-300x225.jpg?resize=300%2C225\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/doc-ibrahim-yalimov.jpg?resize=300%2C225&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/doc-ibrahim-yalimov.jpg?w=320&amp;ssl=1 320w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-2506\" class=\"wp-caption-text\">Tarih\u00e7i Do\u00e7.Dr. \u0130brahim Yal\u0131mov<\/figcaption><\/figure>\n<p><b>&#8211; Biz, Bulgaristanl\u0131 T\u00fcrkler, tarihimizi ne kadar biliyoruz? Kime \u201cBiz nereden geldik?\u201d sorusunu sorsak \u201cKonya\u2019dan\u201d der. Hepimiz Konya\u2019dan gelmi\u015f olamay\u0131z.<\/b><\/p>\n<p>&#8211; Ba\u015ftan \u015funu belirtmek laz\u0131m ki, tarih \u00f6nemli konulardan birisi. Bug\u00fcn Bulgaristan T\u00fcrklerinin ba\u015fl\u0131ca sorunlar\u0131ndan birisi, kanaatimce kimlik sorunudur. Kimlik sorunu ise tarihle s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yani kimli\u011fini arayan her toplum tarihe d\u00f6nmekte, kendi k\u00f6kenlerini orada aramakta. Tarih i\u015fte bizim geleneklerimizi, bizim de\u011ferlerimizi yeni ku\u015faklara aktarmakta. O bak\u0131mdan tarihin \u00f6nemi b\u00fcy\u00fck.<\/p>\n<p>Bize gelince, biz, esefle belirtmemiz laz\u0131m ki, ne ge\u00e7mi\u015fte ne bug\u00fcn tarihimizle gerekti\u011fi kadar ilgilenememi\u015fizdir. Benim bildi\u011fim kadar\u0131yla \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Bulgar Devleti kurulduktan sonra Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na kadar ufak tefek baz\u0131 belirtiler var, yani burada Osman Nuri isminde bir \u00f6\u011fretmen var, o Osman Nuri \u201cTuna Boyu Tarihi\u201d ve \u201cEcdad\u0131m\u0131z\u0131n Tarihi\u201d isminde iki kitap yazm\u0131\u015f. Fakat bu kitaplarda genellikle T\u00fcrkiye veyahut da Bulgaristan tarihinden s\u00f6z edilmekte. Bulgaristan T\u00fcrklerinin \u00f6zel tarihi ge\u00e7mi\u015fi ele al\u0131nmamakta. Bununla birlikte 1906\u2019da Bulgaristan\u2019da bir \u00f6\u011fretmenler derne\u011fi kuruluyor ve bu, 20\u2019li y\u0131llarda Bulgaristan T\u00fcrk \u00d6\u011fretmenler Birli\u011fi ad\u0131n\u0131 al\u0131yor. \u0130\u015fte bu birlik, \u00f6\u011fretmenlere k\u00f6ylerinin tarihini, co\u011frafyas\u0131n\u0131, geleneklerini ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revini veriyor. Bunlardan birka\u00e7 tanesi ufak tefek bir tak\u0131m yap\u0131tlar ortaya koymu\u015flar.<\/p>\n<p>Totaliter d\u00f6nemde Bulgaristan T\u00fcrklerinin tarihiyle ilgili bir iki kitap yaz\u0131ld\u0131, fakat bunlar genellikle kom\u00fcnist tarihi \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7indeydiler ve genellikle kom\u00fcnist partisinin, T\u00fcrkler aras\u0131ndaki politikas\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Dolay\u0131s\u0131yla bunlar methiye niteli\u011finde bir tak\u0131m yap\u0131tlard\u0131.<\/p><div id=\"bghab-987792907\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Ancak 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda daha tam tarihi yap\u0131tlar ortaya konuldu. Bunlardan birincisi Osman Keskio\u011flu\u2019nun \u201cBulgaristan\u2019da T\u00fcrkler\u201d ya da Bilal \u015eim\u015fir\u2019in \u201cBulgaristan T\u00fcrkleri\u201d. Bunlar\u0131n ikisi de g\u00f6\u00e7men. Birisi N\u00fcvvab \u00f6\u011fretmenlerinden, birisi de N\u00fcvvab\u2019da \u00f6\u011frenciymi\u015f belli bir zaman. \u00d6zellikle Bilal \u015eim\u015fir\u2019in kitab\u0131 olduk\u00e7a dolgun bir kitap. Fakat o daha fazla Bulgaristan T\u00fcrklerinin k\u00fclt\u00fcr tarihine \u00f6nem vermekte.<\/p>\n<p>Demokratik d\u00f6nemde de ufak tefek baz\u0131 yap\u0131tlar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Kanaatimce bunlar\u0131n i\u00e7inde en \u00f6nemlisi \u201cBulgaristan T\u00fcrklerinin Tarihi\u201d ismindeki bizim kitap ve zorla kimlik de\u011fi\u015ftirmeyle ilgili hat\u0131ra tipinde baz\u0131 kitaplar ortaya at\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Ama tarihi yazmakla i\u015f bitmiyor. Tarihi yazd\u0131ktan sonra tarihi \u00f6\u011frenmek, yani tarihten gereken dersi almak \u00f6nemli. Bu konuda biz fazla ba\u015far\u0131 elde etti\u011fimizi zannetmiyorum. Bizde kendi tarihimizi, kendi ana dilimizi \u00f6\u011frenebilmek i\u00e7in gerekli bir \u00f6\u011fretim sistemi kurulmam\u0131\u015ft\u0131r. Onun i\u00e7in \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z tarihle ilgili gerekli bilgiyi edinemiyorlar.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla dikkat ederseniz soyumuzla ilgili, \u0130slamiyetle b\u00fct\u00fcnle\u015fmemizle ilgili, hatta bundan 25 sene \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015ftirilen zorla kimlik de\u011fi\u015ftirme s\u00fcreciyle ilgili \u00e7ok tutars\u0131z tezler ortaya at\u0131l\u0131yor. Bunlar\u0131n hepsine de\u011finecek de\u011filim. Genellikle bizim aram\u0131zdan yeti\u015fen kimseler, hele de az \u00f6nce s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim Bulgaristan\u2019dan g\u00f6\u00e7 eden tarih\u00e7iler, Bulgaristan T\u00fcrklerini T\u00fcrk ulusunun bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu belirtmekle yetiniyorlar. \u00d6zellikle onun geli\u015fme yolunu izleyemiyorlar tam olarak. Yahut da zorla kimlik de\u011fi\u015ftirme d\u00f6neminde ba\u015fka bir tez ortaya at\u0131ld\u0131, bizim T\u00fcrk olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, zorla \u0130slamiyet yoluyla T\u00fcrkle\u015ftirilen Bulgar oldu\u011fumuz ileri s\u00fcr\u00fclmeye ba\u015flad\u0131. Yani bunlar, bizim tarihimizi bilmedi\u011fimiz i\u00e7in b\u00f6yle ortada serbest\u00e7e kol sallayabiliyorlar.<\/p>\n<p>Buna ra\u011fmen teoretik d\u00fczlemde tarihi ge\u00e7mi\u015fimiz belli \u00f6l\u00e7\u00fcde ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmu\u015ftur. \u00d6zellikle k\u00f6kenlerimizle ilgili bir tak\u0131m tezler var. Bu tezlerin i\u00e7erisinde en tutarl\u0131s\u0131 Bulgaristan\u2019daki T\u00fcrk toplulu\u011funun \u00e7e\u015fitli etnik boyutlar\u0131n birle\u015fmesiyle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 tezidir. \u015eimdi bu bak\u0131mdan e\u011fer konuya yakla\u015facak olursak her \u015feyden \u00f6nce T\u00fcrk boyutlar\u0131n\u0131n veya T\u00fcrki boyutlar diyorlar baz\u0131lar\u0131, T\u00fcrkmen boyutlar\u0131 diyorlar. Bunlar Bulgar topraklar\u0131na 6. y\u00fczy\u0131lla 7. y\u00fczy\u0131llar\u0131n aras\u0131nda g\u00f6\u00e7 etmeye, yerle\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015flar. Bunlar\u0131n i\u00e7inde en \u00f6nemlisi Oto Bulgarlard\u0131r. 12. \u2013 13. YY\u2019da buraya Pe\u00e7enek, O\u011fuz ve Kumanlar g\u00f6\u00e7 etmi\u015fler.<\/p><div id=\"bghab-3467783023\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>\u00c7e\u015fitli tezler var bunlarla ilgili ama \u015funu belirtmek laz\u0131m, bunlar olduk\u00e7a yayg\u0131n boyutlarm\u0131\u015f, \u00f6rne\u011fin Pe\u00e7enekler 1074\u2019te Koca Balkan ile Tuna aras\u0131ndaki Kuzey Bulgaristan\u2019da hakim olmu\u015flar ve 20 sene kadar burada kalm\u0131\u015flard\u0131r. Ya da daha sonralar\u0131 Pe\u00e7eneklerle Kumanlar, Bulgaristan\u2019\u0131n g\u00fcney bat\u0131s\u0131nda bir Kuman Pe\u00e7enek federasyonu kurmu\u015flar, federasyonun ba\u015fkenti de bug\u00fcnk\u00fc Makedonya \u015fehirlerinden Kumanovo \u015fehridir.<\/p>\n<p>Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, yani Osmanl\u0131lardan \u00f6nce g\u00f6\u00e7 eden T\u00fcrki boyutlarla ilgili, bir Sar\u0131salt\u0131k olay\u0131 vard\u0131r. Sar\u0131salt\u0131k, Bizans \u0130mparatorlar\u0131ndan 8. Mihail Paleolog\u2019un izniyle 20 bin ki\u015fi al\u0131p Dobruca\u2019ya yerle\u015fiyor, Babada\u011f \u015fehrinin etraf\u0131na. Bunlar burada belirli bir zaman kal\u0131yorlar. Daha sonra K\u0131r\u0131m\u2019a g\u00f6\u00e7 ediyorlar, K\u0131r\u0131m\u2019dan da Anadolu\u2019ya, ama bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Dobruca\u2019da kald\u0131\u011f\u0131 yayg\u0131n. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Anakomnin isminde bir Bizansl\u0131 yazar var, Bizans \u0130mparatoru\u2019nun k\u0131z\u0131, bu, 12. y\u00fczy\u0131lda Arda boylar\u0131nda Sel\u00e7uk T\u00fcrklerinin bulundu\u011fundan bahsediyor.<\/p>\n<p>\u00d6yle ki, Osmanl\u0131lar buraya gelmezden \u00f6nce bir tak\u0131m T\u00fcrki boyutlar buraya yerle\u015fmi\u015ftir. Ku\u015fkusuz bug\u00fcnk\u00fc Bulgaristan T\u00fcrklerinin \u00e7o\u011funlu\u011funun Anadolu\u2019dan geldi\u011fi g\u00f6\u00e7ler olu\u015fturmaktad\u0131r. G\u00f6\u00e7ler, \u00e7e\u015fitli yollardan olmu\u015f. Sizin belirtti\u011finiz gibi bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 Konya b\u00f6lgesinden, fakat Konya ile birlikte Saruhan, Menemen ve ba\u015fka b\u00f6lgelerden gelenler de var.<\/p>\n<p>Ama Bulgaristan T\u00fcrklerinin olu\u015fmas\u0131nda Y\u00f6r\u00fcklerin katk\u0131s\u0131 en b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Osmanl\u0131 d\u00f6neminde G\u00f6kbilgin\u2019in de belirtti\u011fi gibi, Osmanl\u0131 devleti buraya bir tak\u0131m kabileler aktarm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlara Y\u00f6r\u00fck deniyor. Y\u00f6r\u00fcklerin 16.-17. y\u00fczy\u0131lda burada 100-160 bin kadar oldu\u011fu hesap ediliyor. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda askeri birlikler var, memurlar var, din g\u00f6revlileri var, g\u00f6\u00e7 eden dervi\u015fler var. Bunlar\u0131n hepsini hesaba katacak olursak Bulgaristan T\u00fcrk toplulu\u011funun \u00e7o\u011funlu\u011funu g\u00f6\u00e7menler te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n<p>93 Sava\u015f\u0131ndan sonra, yani 1877-1878 Rus T\u00fcrk sava\u015f\u0131ndan sonra, bu T\u00fcrki kabilelerin ve T\u00fcrklerin \u00e7o\u011fu buradan g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kal\u0131yor. Hatta sava\u015f esnas\u0131nda 600 binden bir milyona kadar insan\u0131n g\u00f6\u00e7 etti\u011fi hesap ediliyor. Buna ra\u011fmen Bulgaristan\u2019da bir hayli T\u00fcrk kal\u0131yor. Prenslik Bulgaristan n\u00fcfusunun %26.96\u2019s\u0131n\u0131 ve Do\u011fu Rumeli b\u00f6lgesinde de n\u00fcfusun %34,5\u2019ini T\u00fcrkler te\u015fkil ediyor bu d\u00f6nemde.<\/p><div id=\"bghab-3711781158\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><b>&#8211; T\u00fcrkler, az\u0131nl\u0131k durumuna d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/b><\/p>\n<p>&#8211; \u0130\u015fte burada kalan bu T\u00fcrkler, sava\u015ftan sonra yava\u015f yava\u015f bir az\u0131nl\u0131k niteli\u011fi kazanmaya ba\u015fl\u0131yorlar. Az\u0131nl\u0131k toplumu olarak olu\u015fma s\u00fcreci uzun y\u0131llar s\u00fcr\u00fcyor. Diyebiliriz ki Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n sonuna kadar devam ediyor bu s\u00fcre\u00e7. Az\u0131nl\u0131k olu\u015funca Bulgar yetkilileri, belirli d\u00f6nemlerde bunlar\u0131n az\u0131nl\u0131k stat\u00fcs\u00fcn\u00fc tan\u0131yor. \u00d6rne\u011fin 1925\u2019te T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ile Bulgaristan aras\u0131nda imzalanan Dostluk Anla\u015fmas\u0131na ek protokolde Bulgaristan\u2019da M\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131klar\u0131ndan, yani bir ka\u00e7 tane M\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131k oldu\u011fundan s\u00f6z ediliyor. 1947\u2019de Bulgaristan\u2019da \u0130kinci Anayasa onaylan\u0131yor, bu anayasan\u0131n 79. maddesinde ulusal az\u0131nl\u0131klardan s\u00f6z ediliyor. Daha sonra 1958\u2019de Kom\u00fcnist Partisinin bir tak\u0131m plenumlar\u0131, toplant\u0131lar\u0131 var, bu toplant\u0131da onaylanan \u201cT\u00fcrklerle ilgili tezler\u201d diye bir karar var, bu kararda Bulgaristan T\u00fcrklerinin sosyalist ulusal az\u0131nl\u0131k oldu\u011fu belirtiliyor. Ne ki 60\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda Bulgar yetkilileri, Bulgaristan\u2019da az\u0131nl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmeye ba\u015fl\u0131yorlar. 80\u2019li y\u0131llarda da umumiyetle Bulgaristan\u2019da T\u00fcrk bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyorlar.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bizim ge\u00e7mi\u015fimiz k\u0131saca bu.<\/p>\n<p><b>&#8211; T\u00fcrk bilinci ne zaman ve nas\u0131l olu\u015fmu\u015f? Osmanl\u0131 zaman\u0131nda, hi\u00e7 kimse \u201cben T\u00fcrk\u00fcm\u201d demiyormu\u015f herhalde.<\/b><\/p>\n<p>&#8211; Evet, Osmanl\u0131 zaman\u0131nda bunlar kendilerini T\u00fcrk de\u011fil de daha \u00e7ok Pe\u00e7enek, Tatar olarak alg\u0131l\u0131yorlarm\u0131\u015f t\u0131r.<\/p><div id=\"bghab-3749672058\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>\u015eimdi az bir \u015fey geri d\u00f6nmem laz\u0131m. Daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fc\u015flerden bahsederken \u015funu da s\u00f6ylemem gerekiyordu. 14. y\u00fczy\u0131lda, sonra da 17. y\u00fczy\u0131lda genellikle K\u0131r\u0131m\u2019dan buraya bir s\u00fcr\u00fc Tatar g\u00f6\u00e7 ediyor. Ve 16.-16. y\u00fczy\u0131llarda yay\u0131nlanan co\u011frafya haritalar\u0131nda bizim Dobruca, Dobruca Tataristan\u2019\u0131 olarak g\u00f6steriliyor, yani orada olduk\u00e7a fazla tatar bulunuyor. \u015eimdi burada \u015funu da belirteyim ki, Tatarlar\u0131n belirli bir kesimi giderek T\u00fcrklerle birle\u015fiyor. Ama baz\u0131lar\u0131 bug\u00fcne kadar da kendi kimli\u011fini korumu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eimdi bilin\u00e7 konusunu ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman ba\u015ftan \u015funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmam\u0131z laz\u0131m \u2013 bilin\u00e7lenme bizlerde iki a\u015famadan ge\u00e7iyor diyebilirim. Yani Osmanl\u0131 d\u00f6neminde genellikle \u00fcmmet bilinci yayg\u0131nd\u0131. Biz kendimizi M\u00fcsl\u00fcman biliyoruz. Yani etnik orijin ikinci derece, biraz g\u00f6lgede kal\u0131yor. Biz sizinle burada \u015fimdi etnik bilin\u00e7 ya da baz\u0131lar\u0131 buna ulusal bilin\u00e7 diyor, biz etnik az\u0131nl\u0131k oldu\u011fumuz i\u00e7in etnik bilin\u00e7ten bahsedece\u011fiz, yani biz ulusal az\u0131nl\u0131k de\u011filiz Bulgaristan\u2019da. Etnik bilincin geli\u015fmesi uzunca bir zaman kapl\u0131yor.<\/p>\n<p>T\u00fcrkl\u00fck bilinci Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda Yeni Osmanl\u0131lar veya Gen\u00e7 T\u00fcrklerin etkisiyle 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru uyanmaya ba\u015fl\u0131yor, geli\u015fmeye ba\u015fl\u0131yor ve T\u00fcrkiye\u2019de genellikle Kemalist devrimden sonra art\u0131k egemen bir ideolojik ak\u0131m haline geliyor. Bulgaristan T\u00fcrkleri aras\u0131na da T\u00fcrkl\u00fck bilinci, Gen\u00e7 Osmanl\u0131lar\u0131n, \u00f6zellikle Gen\u00e7 T\u00fcrklerin Bulgaristan\u2019da yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 gazeteler vas\u0131tas\u0131yla ve T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6\u011fretim g\u00f6ren yerli ayd\u0131nlar vas\u0131tas\u0131nda bu T\u00fcrkl\u00fck bilinci, Bulgaristan T\u00fcrkleri aras\u0131na da s\u0131zmaya ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n<p>Ama teoretik d\u00fczlemde T\u00fcrkl\u00fck bilincinden 20\u2019li ve 30\u2019lu y\u0131llarda bahsedilmeye ba\u015fl\u0131yor. Parantez a\u00e7arak \u015funu s\u00f6ylemem laz\u0131m, o d\u00f6nemde Bulgaristan T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131 ve genellikle Bulgaristan\u2019da yayg\u0131n olan tez, ulus ve Bulgaristan T\u00fcrkleri de kendilerini T\u00fcrk ulusunun bir par\u00e7as\u0131 olarak hesap ediyor ve dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrk bilinci, ya da daha do\u011frusu T\u00fcrk benli\u011fi deyimini kullan\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Yani 20\u2019li 30\u2019lu y\u0131llarda Bulgaristan\u2019da yay\u0131nlanan \u00f6\u011fretmenler derne\u011finin yay\u0131n organ\u0131, Deliorman, Rehber, Karadeniz gibi gazeteler, benlik konusunu ele al\u0131yorlar. Bilin\u00e7te bir de\u011fi\u015fiklik e\u011filimi ba\u015fl\u0131yor. Bunu ba\u015fl\u0131ca nedeni Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra d\u00fcnyada genellikle ve \u00f6zellikle T\u00fcrkiye\u2019de ve Bulgaristan\u2019da geli\u015fen yeni toplumsal ili\u015fkiler ve g\u00f6r\u00fc\u015f ak\u0131mlar\u0131. Yani Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra d\u00fcnyada milliyet\u00e7ilik, ya da ulus\u00e7uluk yayg\u0131nla\u015f\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de Kemalizmin alt\u0131 okundan birisi T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fckt\u00fcr, ulus\u00e7uluktur bu, Bulgaristan ayd\u0131nlar\u0131 aras\u0131na da yay\u0131l\u0131yor.<\/p><div id=\"bghab-1351155699\" class=\"bghab-icerik-icine-25-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Ayn\u0131 zamanda Bulgaristan i\u00e7inde geli\u015fen olaylar da buna yard\u0131m ediyor. \u00d6zellikle Aleksand\u0131r Stamboliyski\u2019nin y\u00f6netti\u011fi \u00c7ift\u00e7i Birli\u011fi ve \u00e7ift\u00e7i h\u00fck\u00fcmeti, Bulgaristan T\u00fcrklerinin etnik ve dinsel kimli\u011fine sayg\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00d6zellikle Bulgaristan T\u00fcrklerine yeni haklar veriyor, Bulgaristan T\u00fcrklerinin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 oluyor. \u0130\u015fte bunlar bizde etnik bilincin geli\u015fmesine katk\u0131da bulunuyorlar veyahut da geli\u015fmesine \u015fartlar, ko\u015fullar haz\u0131rl\u0131yorlar.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim gazetelerden Karadeniz gazetesinde 30\u2019lu y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda Bulgaristan T\u00fcrklerine Milli Ant isminde bir programsal makale yay\u0131mlan\u0131yor. Bulgaristan T\u00fcrklerinin benli\u011fiyle ilgili \u00f6nemli konular\u0131 ele al\u0131yor. Bu makalede \u015f\u00f6yle deniliyor: \u201cBiz T\u00fcrk ulusundan\u0131z, ikincisi \u2013 Bulgaristan vatanda\u015f\u0131y\u0131z, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u2013 Avrupa medeniyetindeniz\u201d. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi her \u015feyden \u00f6nce T\u00fcrk olduklar\u0131n\u0131 vurguluyorlar. Ve o zamanki anlay\u0131\u015fa g\u00f6re kendilerini T\u00fcrk ulusunun bir par\u00e7as\u0131 olarak alg\u0131l\u0131yorlar. Ama ayn\u0131 zamanda \u201cbiz Bulgaristan vatanda\u015f\u0131y\u0131z\u201d demekle bunlar, T\u00fcrkiye T\u00fcrklerinden belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funu belirtiyorlar. Hatta Rehber gazetesi do\u011frudan do\u011fruya \u015f\u00f6yle diyor: \u201cBiz Bulgaristan vatanda\u015f\u0131y\u0131z, dolay\u0131s\u0131yla biz Bulgaristan T\u00fcrk\u00fcy\u00fcz.\u201d Yani biz Bulgaristan vatanda\u015f\u0131y\u0131z ama T\u00fcrk\u2019\u00fcz diye belirli bir ayr\u0131m yap\u0131yorlar.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece etnik bilin\u00e7 30\u2019lu y\u0131llarda bir hayli geli\u015fiyor. Biz kendimizi art\u0131k T\u00fcrk olarak alg\u0131lamaya ba\u015fl\u0131yoruz, yani daha \u00f6nceleri, mesela 1880 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bir n\u00fcfus say\u0131m\u0131nda \u201cSen kimsin\u201d diye soruldu\u011funda \u201cM\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131m\u201d cevab\u0131n\u0131 veriyorlar. 20\u2019li 30\u2019lu y\u0131llarda \u201cT\u00fcrk M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131m\u201d demeye ba\u015fl\u0131yorlar. \u015eimdi burada ayr\u0131nt\u0131lara girmiyorum T\u00fcrkl\u00fckle \u0130slamiyet aras\u0131nda bir hayli \u00e7at\u0131\u015fmalar var, o konuyu bir tarafa b\u0131rakaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p>Yani Bulgaristan T\u00fcrkleri kendilerini, T\u00fcrk olarak alg\u0131lamaya ba\u015fl\u0131yorlar. Bu konuda \u00f6nemli olan \u00f6tekiler de bizi Bulgaristan T\u00fcrk olarak alg\u0131l\u0131yorlar. Her \u015feyden \u00f6nce T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nde ilericiler Bulgaristan\u2019daki T\u00fcrklere Bulgaristan T\u00fcrk\u00fc olarak bak\u0131yorlar. Ve Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn bir demecinde \u201cBiz d\u0131\u015far\u0131daki T\u00fcrklerle k\u00fclt\u00fcr a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilgileniyoruz, onlar da kendi k\u00fclt\u00fcrlerini geli\u015ftirmelidirler\u201d diye bir konu\u015fmas\u0131 var. Bu sonra Cumhuriyet\u00e7i Halk Partisi program\u0131na giriyor. Onlar da bizi Bulgaristan T\u00fcrk\u00fc olarak ele al\u0131yor ve siyasi bak\u0131m\u0131ndan bizim i\u015flerimize kar\u0131\u015fmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar, bu do\u011frultuda \u00f6zen g\u00f6steriyorlar.<\/p>\n<p>Bulgar kamuoyu da genellikle bizi T\u00fcrk olarak alg\u0131l\u0131yor. Zaten daha Osmanl\u0131 d\u00f6neminde M\u00fcsl\u00fcman diyorlar, ama ayn\u0131 zamanda bir g\u00f6z atacak olursak Bulgar tarihinde, Bulgar edebiyat\u0131nda \u0130slamiyet T\u00fcrk dinidir, H\u0131ristiyanl\u0131k Bulgar dinidir \u2013 B\u0131lgarska vyara, Turska vyara deyimleri kullan\u0131l\u0131yor orada. Demek ki, M\u00fcsl\u00fcman olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman bizim etnik k\u00f6kenimizin T\u00fcrk oldu\u011fu belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruluyor. Bu giderek b\u00f6yle devam ediyor. \u00d6rne\u011fin az \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fim anayasaya girmesi, ya da Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin plenumunda belirtilmesi, demek ki, bizi, Bulgaristan T\u00fcrklerini, bir T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olarak resmen kabullendi\u011fini g\u00f6steriyor bunlar.<\/p><div id=\"bghab-2647709922\" class=\"bghab-icerik-icine-30-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Bilin\u00e7, totaliter sosyalizm d\u00f6neminin ilk 15-20 y\u0131l\u0131nda geli\u015fmeye devam ediyor. Bu d\u00f6nemde Bulgaristan T\u00fcrklerine belirli haklar veriliyor, \u00f6zellikle k\u00fclt\u00fcrel ve politik alanda. Hatta bir\u00e7o\u011fumuz 50\u2019li y\u0131llar\u0131 lale devri olarak alg\u0131l\u0131yor. O devirde bir k\u00fclt\u00fcrel at\u0131l\u0131m var. Bu k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmede nesne olarak Bulgaristan T\u00fcrklerinin T\u00fcrk bilincinin geli\u015fmesine yard\u0131m ediyorlar. \u00d6zellikle belirtmek istiyorum ki, ben o d\u00f6nemde yeti\u015fenlerden birisiyim, sosyalizmi benimseyenler bile T\u00fcrkl\u00fckten vazge\u00e7mediler ya da T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcnden uzakla\u015fmad\u0131lar o d\u00f6nemde; yani T\u00fcrk sosyalisti olarak kendilerini alg\u0131l\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p><b>&#8211; Bug\u00fcnlerde bilin\u00e7 ne durumda?<\/b><\/p>\n<p>&#8211; Bug\u00fcnk\u00fc a\u015famada bizim bilin\u00e7 anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z ve pratikte bilince yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z, olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm arz ediyor, benim kanaatime g\u00f6re. Totaliter d\u00f6nemin son y\u0131llar\u0131nda bizim kimli\u011fimizi zorla de\u011fi\u015ftirme yelteni\u015finde bulundular. Ama pratikte o d\u00f6nemde Bulgaristan T\u00fcrklerinin bilinci y\u0131pranmad\u0131, T\u00fcrkl\u00fck bilinci yok olmad\u0131, tam tersine peki\u015fti. Bir d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak hele de May\u0131s Olaylar\u0131nda d\u00fczenlenen g\u00f6sterilerde \u201cT\u00fcrk do\u011fduk, T\u00fcrk olarak \u00f6lmek istiyoruz\u201d, \u201cDilimizi verin, dinimizi verin\u201d, \u201c\u0130simlerimizi geri \u00e7evirin\u201d diye bir tak\u0131m sloganlar ortaya at\u0131ld\u0131. O zaman bunu kimlikle ne kadar ba\u011flay\u0131p ba\u011flamad\u0131klar\u0131 ba\u015fka bir konu, fakat \u00f6zet olarak bunlar kimlik do\u011frultusunda bir direni\u015fin yank\u0131s\u0131 olarak kabul edilebilir. Bu direni\u015f, benim kanaatime g\u00f6re, demokrasile\u015fme d\u00f6nemine ge\u00e7i\u015fte ilk y\u0131llarda devam etti. \u00c7e\u015fitli g\u00f6steriler yap\u0131ld\u0131 ve az\u0131nl\u0131k haklar\u0131m\u0131z\u0131 istedik biz o d\u00f6nemde. Bu direni\u015fin sonucu ve genellikle d\u00fcnyada bir demokratikle\u015fme s\u00fcreci vard\u0131, bu s\u00fcrecin etkisiyle, \u00f6rne\u011fin 1991\u2019de onaylanan Bulgaristan Anayasas\u0131\u2019na belirli haklarla ilgili h\u00fck\u00fcmler konuldu. Bunlar genellikle insan haklar\u0131yla ilgili, fakat aralar\u0131nda o zaman biz az\u0131nl\u0131klarla ilgili birka\u00e7 h\u00fck\u00fcm de yerle\u015ftirebildik.<\/p>\n<p>Daha sonralar\u0131 Bulgaristan Avrupa Birli\u011fi\u2019ne \u00fcye olmaya haz\u0131rlanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman onaylanan \u00f6teki yasalar\u0131n bir\u00e7o\u011funda insan haklar\u0131yla ilgili, az\u0131nl\u0131k haklar\u0131yla ilgili belirli h\u00fck\u00fcmler bulunmakta. \u0130\u015fte buna dayanarak baz\u0131 kimseler, hatta bizim aram\u0131zdan yeti\u015fen siyaset\u00e7iler, \u201cBiz haklar\u0131m\u0131z\u0131 elde ettik\u201d dediler.<\/p>\n<p>Oysa haklar, genellikle ka\u011f\u0131tta yaz\u0131l\u0131 kald\u0131. Hele de Bulgaristan\u2019\u0131 Avrupa Birli\u011fi\u2019ne kabul ettikten sonra bu alanda bir duraklama, hatta belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde geri d\u00f6nme e\u011filimi belirdi. Her \u015feyden \u00f6nce, az \u00f6nce de s\u00f6yledi\u011fim gibi, bu yasalar pratikte uygulanmad\u0131. Bize gereken haklar verilmedi. \u00d6rne\u011fin bizim \u00f6zellikle sosyo ekonomik alanda ve k\u00fclt\u00fcrel alanda yeteri kadar hakk\u0131m\u0131z oldu\u011funu iddia edemeyiz biz. Neden diyeceksiniz, \u00e7\u00fcnk\u00fc sosyo ekonomik alan\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne bulunduracak olursak T\u00fcrklerin yo\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde i\u015fsizlik, fakirlik \u00f6teki b\u00f6lgelere bakarak \u00e7ok daha geni\u015f. O sahada ve k\u00fclt\u00fcrel sahada ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, diskriminasyona biz her g\u00fcn tan\u0131k oluyoruz. K\u00fclt\u00fcr alan\u0131nda, \u00f6rne\u011fin \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z dillerini, k\u00fclt\u00fcrlerini, tarihlerini \u00f6\u011frenemiyorlar. Yani \u00f6\u011fretim sistemi onlara bu alanda gereken olanaklar\u0131 sa\u011flam\u0131yor.<\/p><div id=\"bghab-3132404619\" class=\"bghab-icerik-icine-35-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla Bulgaristan T\u00fcrkleri, kimli\u011fini koruyup geli\u015ftirebilmesi i\u00e7in Bulgaristan\u2019da gereken ko\u015fullar olu\u015fturulmad\u0131 ve Bulgaristan T\u00fcrklerinin kimli\u011fi g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131namad\u0131. Ama bizde i\u015fte bu haklar elde edildi\u011fi kanaati yarat\u0131ld\u0131, \u00f6te taraftan da \u00e7ok ge\u00e7meden, biz Avrupa Birli\u011fi\u2019ne \u00fcye olduktan bir sene sonra Avrupa\u2019da ve \u00e7ok ge\u00e7meden de Bulgaristan\u2019da ekonomik, mali bunal\u0131m ba\u015flad\u0131. Bu d\u00f6nemde art\u0131k Bulgaristan T\u00fcrk\u00fc daha fazla ge\u00e7imiyle u\u011fra\u015fmaya ba\u015flad\u0131 ve kimlik sorunu yan tarafta kald\u0131, unutulmaya ba\u015flad\u0131. \u0130\u015fte bunu da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduracak olursak ,diyorum ki, bizim bilin\u00e7 konumuz biraz tehlikeye d\u00fc\u015ft\u00fc, gelece\u011fi olduk\u00e7a karanl\u0131k, benim kanaatime g\u00f6re.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130zzet \u0130smailov \/ Kelimelik<\/p>\n<div id=\"bghab-3376269520\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarih\u00e7i Do\u00e7. \u0130brahim Yal\u0131mov ile Bulgaristan T\u00fcrklerinin tarihi konusunda bir sohbet.<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":2506,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[30],"class_list":["post-2505","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum","tag-bulgaristan"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2013\/06\/doc-ibrahim-yalimov.jpg?fit=320%2C240&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-Ep","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2505","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2505"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2505\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2506"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}