{"id":23399,"date":"2017-06-12T15:11:52","date_gmt":"2017-06-12T12:11:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=23399"},"modified":"2017-06-12T15:11:52","modified_gmt":"2017-06-12T12:11:52","slug":"musluman-bilim-adami-ibn-firnas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/musluman-bilim-adami-ibn-firnas\/","title":{"rendered":"M\u00fcsl\u00fcman Bilim Adam\u0131: \u0130bn Firnas"},"content":{"rendered":"<p>\u0130spanya&#8217;n\u0131n Cordoba \u015fehrinde 810-888 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f olan Abbas ibn Firnas, bilinen ilk u\u00e7u\u015f modelini icat etmesinin yan\u0131 s\u0131ra dereceli g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc de ke\u015ffeden ki\u015fi olarak tarihte yerini alm\u0131\u015f biri. Hezarfen Ahmet \u00c7elebi&#8217;den de \u00f6nce u\u00e7ma fikrini ortaya \u00e7\u0131karan bu bilim adam\u0131na yak\u0131ndan bakal\u0131m.<\/p>\n<p><b>&#8220;ilk u\u00e7ma giri\u015fimini yapanlar kimdir?&#8221;<\/b>\u00a0diye soru y\u00f6neltildi\u011finde insanlar\u0131n akl\u0131na\u00a0<i>wright karde\u015fler<\/i>\u00a0gelir, sonra d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcz yok la\u00a0<i>hezarfen<\/i>\u00a0var,\u00a0<i>lagari hasan\u00a0<\/i>falan var. ama ibn firnas fazla bilinmez. asl\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir bilim adam\u0131d\u0131r kendisi, onu tan\u0131mak gerek.<\/p>\n<p>ben bu yaz\u0131da k\u0131saca;<b>\u00a0asl\u0131nda ilk u\u00e7an insan\u0131n ibn firnas oldu\u011funu anlataca\u011f\u0131m. 850 y\u0131l\u0131nda modern havac\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc olan ibn firnas.<\/b><\/p>\n<p>wrigh karde\u015fler&#8217;den &#8220;10 as\u0131r evvel&#8221; kanat yap\u0131p, u\u00e7may\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f diyebilece\u011fimiz bilimadam\u0131 ibn firnas.<\/p>\n<div class=\"medium-insert-images ui-sortable\">\n<figure><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" class=\"ui-sortable-handle\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/seyler.ekstat.com\/max\/800\/B\/BlThP50L9ZEv0MW5-636323420934326101.jpg?w=640&#038;ssl=1\" alt=\"\" data-src=\"https:\/\/seyler.ekstat.com\/max\/800\/B\/BlThP50L9ZEv0MW5-636323420934326101.jpg\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<p>en b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131s\u0131\u00a0<b>&#8220;ilk u\u00e7an insan&#8221;<\/b>\u00a0olmas\u0131ndan ziyade, o d\u00f6nemin en geli\u015fmi\u015f\u00a0<b>&#8220;planetaryum&#8221;<\/b>unu, ve\u00a0<b>&#8220;el&#8217;makkata&#8221;<\/b>\u00a0ad\u0131ndaki ilk su saatini icat etmi\u015f olan ibn firnas.<\/p><div id=\"bghab-3621536812\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>ibni firnas end\u00fcl\u00fcs\u2019de, (ispanya) 852 y\u0131l\u0131nda, kurtuba \u015fehrindeki ulu camii&#8217;nin minaresinden kendini bo\u015flu\u011fa b\u0131rakt\u0131 ve uzun s\u00fcre havada s\u00fcz\u00fcld\u00fckten sonra ufak zedelere ra\u011fmen yere inmeye ba\u015fard\u0131.<\/p>\n<h3>u\u00e7ak modeli i\u00e7in bkz<\/h3>\n<div class=\"medium-insert-images ui-sortable\">\n<figure><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" class=\"ui-sortable-handle\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/seyler.ekstat.com\/max\/800\/b\/b2DDeLKpd7BdI8KY-636323415817199648.jpg?w=640&#038;ssl=1\" alt=\"\" data-src=\"https:\/\/seyler.ekstat.com\/max\/800\/b\/b2DDeLKpd7BdI8KY-636323415817199648.jpg\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<p>bu olay ibni firnas&#8217;\u0131 ilk u\u00e7an insan olarak tarihe ge\u00e7irmi\u015fti. ama hangi tarihe?<\/p>\n<p>tarihe de\u011fil de suya yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcbarek.<\/p>\n<p>prof. dr. philip hitti bir tarih kitab\u0131nda \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor:<b>\u00a0ibn firnas insanl\u0131k tarihinde ilk defa bilimsel u\u00e7ma giri\u015fiminde bulunan ki\u015fidir.<\/b><\/p>\n<p>ilk okudu\u011fumda &#8220;vay anas\u0131n\u0131&#8221; diye tepki vermi\u015ftim.<\/p><div id=\"bghab-1852928219\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>ayr\u0131ca cam sanat\u0131n\u0131n temeli de ibn firnas&#8217;dan gelmektedir. toprakta bulunan silisyum&#8217;dan cam\u0131 ortaya \u00e7\u0131kartan, kumdan cam imalat\u0131n\u0131 bulan ilk ki\u015fidir ibni firnas.<\/p>\n<p>ayn\u0131 cam\u0131 &#8220;okuma g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc&#8221; haline getiren de odur.<\/p>\n<div class=\"medium-insert-images ui-sortable\">\n<figure><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" class=\"ui-sortable-handle\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/seyler.ekstat.com\/max\/800\/o\/ojTvC3hwIQgQ9hSy-636323428879177837.jpg?w=640&#038;ssl=1\" alt=\"\" data-src=\"https:\/\/seyler.ekstat.com\/max\/800\/o\/ojTvC3hwIQgQ9hSy-636323428879177837.jpg\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<p>m\u00fccevhercilik, astronomi, kimya, fizik alanlar\u0131nda da pek \u00e7ok \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r firnas&#8217;\u0131n.<\/p>\n<p>gezegenlerin ve y\u0131ld\u0131zlar\u0131n hareketini temsil eden bir daire zinciri geli\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>g\u00fcne\u015f ve gezegenleri hareket halinde g\u00f6steren bir &#8220;plenatarium&#8221; da yapm\u0131\u015ft\u0131. bu cihazla y\u0131ld\u0131zlarla birlikte bulut ve \u015fim\u015fekleri de inceleyebiliyordu.<\/p><div id=\"bghab-300526525\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<div class=\"medium-insert-images ui-sortable\">\n<figure><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" class=\"ui-sortable-handle\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/seyler.ekstat.com\/max\/800\/2\/2Ts9NDOS2C5OR6UD-636323429196234348.jpg?w=640&#038;ssl=1\" alt=\"\" data-src=\"https:\/\/seyler.ekstat.com\/max\/800\/2\/2Ts9NDOS2C5OR6UD-636323429196234348.jpg\" \/><\/figure>\n<\/div>\n<p><i><b>kaynak:<\/b>\u00a0tdv islam ansiklopedisi, tarih ve medeniye d\u00fcnya tarihi ansiklopedisi.<\/i><\/p>\n<div id=\"bghab-2440975992\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130spanya&#8217;n\u0131n Cordoba \u015fehrinde 810-888 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f olan Abbas ibn Firnas, bilinen ilk u\u00e7u\u015f modelini icat etmesinin yan\u0131 s\u0131ra dereceli g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc de ke\u015ffeden ki\u015fi olarak<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":23400,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-23399","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-65p","jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/ucan-adam.jpg?fit=579%2C441&ssl=1","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23399","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23399"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23399\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23400"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23399"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23399"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23399"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}