Dr. Mustafa KAHRAMAN<\/p>\n
Konu:\u00a0 Ayaklanmam\u0131z \u00d6ndersiz De\u011fildi.<\/strong><\/p>\n Bizim, May\u0131s 1989 Ayaklanmam\u0131z, 1984’te ba\u015flayan “Soya D\u00f6n\u00fc\u015f<\/strong>” ter\u00f6r\u00fcne kar\u015f\u0131 5 y\u0131l devam eden mili m\u00fccadelemizin zirvesi olarak g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n Her halk ayaklanamaz. Biz ayaklanma yapm\u0131\u015f bir halk\u0131z. Biz kurban vermi\u015f ve binlerce direni\u015f\u00e7inin aziz hat\u0131ras\u0131n\u0131 haf\u0131zam\u0131zda ya\u015fatan bir halk\u0131z. En \u00f6z bir dille s\u00f6ylerken, bizim isyan\u0131m\u0131z, 1878’de biz bir devlet kuraca\u011f\u0131z ve bizimle beraber ya\u015fayan t\u00fcm az\u0131nl\u0131klar\u0131n haklar\u0131n\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini mutlaka ve b\u00fct\u00fcn\u00fcyle tan\u0131yaca\u011f\u0131z s\u00f6z\u00fcn\u00fc veren Bulgarlar\u0131n, Bulgaristan’da ya\u015fayan T\u00fcrk, M\u00fcsl\u00fcman ve di\u011fer az\u0131nl\u0131klar sorununa ge\u00e7erli bir \u00c7\u00f6z\u00fcm Modeli bulamamas\u0131ndan kaynaklanm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eu da var, Bulgar h\u00fck\u00fcmetleri ve giderek bi\u00e7imlenen ve yasalla\u015fan Bulgar devleti, az\u0131nl\u0131klar\u0131n haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 konusunda ne Berlin 1878 Anla\u015fmas\u0131na, ne 1908 \u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesine, ne de Noy Anla\u015fmas\u0131 maddelerine uymam\u0131\u015ft\u0131r, bu uluslararas\u0131 anla\u015fmalar\u0131n zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 maddeleri Anayasas\u0131na ve yasalar\u0131na i\u015flememi\u015f, hayata ge\u00e7irilmemi\u015f,\u00a0 i\u015fler hep ters yan\u0131ndan tutmu\u015f ve ulusal sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc Bulgarla\u015ft\u0131rma, H\u0131ristiyanla\u015ft\u0131rma ya da\u00a0 memleketten kovarak vatans\u0131zla\u015ft\u0131rmada aram\u0131\u015ft\u0131r. S\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilenler bir as\u0131r geri al\u0131nmam\u0131\u015f gelmek isteseler de yollar hep kapal\u0131 oldu\u011fundan d\u00f6nememi\u015flerdir.\u00a0 Bu arada, memleketten kovulan Bulgarlar\u0131n aras\u0131nda da \u00e7evresi olanlardan bilinen yazar Georgi Markov gibiler Londra’da zehirli sa\u00e7mayla \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ya da hastanelik edilmi\u015ftir. Az\u0131nl\u0131klara kar\u015f\u0131 bask\u0131 ve ter\u00f6r, bin bir \u00e7e\u015fit yapt\u0131r\u0131m siyaseti bir as\u0131r t\u0131rmand\u0131r\u0131larak \u015fiddetlendirilirken, ya\u015fam dayan\u0131lmaz hale geldi\u011finde halk tabakalar\u0131n\u0131 hareketlendiren nesnel nedenler bizde de ate\u015flenerek k\u0131sa bir d\u00f6nem i\u00e7in de olsa May\u0131s 1989 Ayaklanmam\u0131zla kesilmi\u015f, kom\u00fcnist totaliter dikta rejiminin ba\u015f\u0131 Todor Jivkov’un ala\u015fa\u011f\u0131 edilmesiyle durdurulmu\u015ftu. Bu, Bulgaristan T\u00fcrk M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n bir ayaklanmas\u0131yd\u0131.\u00a0 Alevlenmesine vesile binlerce t\u00fcrk\u00fcn hapishanelerde, ko\u011fu\u015flarda, s\u00fcrg\u00fcndeki \u00e7ekileri, zulme dayanarak ayakta duran Jivkov diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ba\u015ftan sona adaletsizli\u011fi ve daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fclmemi\u015f zalimliklerinin ta\u015fmas\u0131yd\u0131. O zaman Bulgar’\u0131n Bulgarla\u015ft\u0131rmak istedi\u011fi T\u00fcrkler kendi aralar\u0131nda daha \u00f6nce hi\u00e7 bir yerde g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir \u015fekilde \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015flerdi. “Soya D\u00f6n\u00fc\u015fle<\/strong>” sa\u00e7mal\u0131yla eritilip yok edilenler kollar\u0131na tak\u0131lan Bulgar kelep\u00e7elerini k\u0131rma ve bacaklar\u0131ndaki Bulgar prangalar\u0131n\u0131 k\u0131rma davas\u0131nda T\u00fcrk kimli\u011fi ile bulu\u015fmu\u015flard\u0131. Her \u015fey T\u00fcrk \u00f6z ben’e kazand\u0131r\u0131l\u0131yordu. Ruhsal durum \u00f6ylesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc ki, T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc koruyabilmek i\u00e7in k\u0131zlar nineleri, anneleri gibi aynj\u0131 hastal\u0131k belirtileriyle hastalanmak istiyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar T\u00fcrk k\u0131zlar\u0131 olarak annelerinin yeri almak ve Bulgaristan’da T\u00fcrk evlatlar5 do\u011furup onlara anadilimizi, halk sanat\u0131m\u0131z\u0131, ahlak ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc \u00f6\u011freterek T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc ya\u015fatmak istiyorlard\u0131 ve bu, onlar\u0131n hayat misyonuydu.\u00a0 \u015eimdi, 25-30 y\u0131l \u00f6nce \u00e7ekilmi\u015f a\u00e7l\u0131k grevi, g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, milislerle \u00e7at\u0131\u015fma, sivil ajanlarla k\u00f6y meydanlar\u0131nda, muhtarl\u0131k \u00f6nlerindeki kap\u0131\u015fmalar, tanklar\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131kma gibi kitle direni\u015fleri esnas\u0131nda \u00e7ekilen resimlere baksan\u0131z,\u00f6n saflarda, en ate\u015fli bak\u0131\u015flarla hep k\u0131zlar\u0131m\u0131z\u0131, gelinlerimizi g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Y\u0131llarca s\u00fcren ve kimseye g\u00f6z a\u00e7t\u0131rmayan son derece gergin bu durum ve T\u00fcrk kimli\u011fi olarak toptan yok edilmemiz tehlikesi, T\u00fcrk soy boy ya\u015fam\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 olarak onlar\u0131 ate\u015fleyip ayakland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. G\u00f6zleri karayd\u0131. Bulgaristan’da onlar\u0131 durdurabilecek, yollar\u0131n\u0131 kesecek, hepsini evlerine geri \u00e7evirebilecek bir g\u00fc\u00e7 yoktu. Bulgar totaliter devleti, milis, asker, itfaiye, g\u00f6n\u00fcll\u00fc m\u00fcfrezeler ve di\u011fer devlet ve parti g\u00fc\u00e7lerini seferber etmi\u015f ve T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman b\u00f6lgelerin hepsinde birden f\u0131\u015fk\u0131ran hareketlenmeyi durdurabilecek g\u00fc\u00e7te de\u011fildi, ezebilecek durumda olsa hepimizi ezip ge\u00e7erdi, ama kendisi y\u0131k\u0131ld\u0131. Bu hakl\u0131 davam\u0131zda Bulgar demokratik g\u00fc\u00e7leri biraz de\u011fil \u00e7ok seyirci kald\u0131lar. Bu ayaklanmam\u0131zda \u00f6nder rol\u00fc g\u00f6ren Demokratik Lig dahi, s\u00fcrg\u00fcn ve hapishanelerdeki Bulgar demokratik g\u00fc\u00e7leriyle dayan\u0131\u015fma temas\u0131 bulmu\u015f olsa da, dava ate\u015fine g\u00f6t\u00fcren yolda kenetlenemediler.<\/p>\n 1989 May\u0131s Ayaklanmas\u0131nda Bulgar – T\u00fcrk demokratik g\u00fc\u00e7ler kayna\u015fmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilememesinin bir\u00e7ok nedeni vard\u0131r. 1980’li y\u0131llarda hapishane ve s\u00fcrg\u00fcnlerdeki Bulgar hukuk\u00e7u, doktor, yazar, \u015fair ve di\u011fer ayd\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n az oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyiz. Fakat onlar anti-totaliter davada, anti-BKP ad\u0131mlar\u0131nda T\u00fcrk \u00f6nc\u00fclerle i\u015fbirli\u011fine ve dayan\u0131\u015fmaya haz\u0131r de\u011fillerdi. Toplumda herkesin kafas\u0131na a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f olan enternasyonalizm sanki, bu i\u015f\u00a0 T\u00fcrklerle de olabilir n\u00fcans\u0131nda \u0131\u015f\u0131k vermiyordu. Onlara g\u00f6re,\u00a0 T\u00fcrkler yaln\u0131z isimleri, \u00f6z dil ve dinleri, adet ve gelenekleri, T\u00fcrkl\u00fcklerini korumak i\u00e7in sava\u015f\u0131yordu. Hapishanelerdeki bulu\u015fmalarda, demokratik m\u00fccadelenin Bulgaristan ko\u015fullar\u0131na \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikleri, hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin, adalet ve ortak ya\u015fama konular\u0131 g\u00fcnden olmuyordu. \u0130\u015fte bu nedenle olacak, illegal direni\u015f \u00f6rg\u00fctlerinde, ki totaliter zul\u00fcm d\u00f6neminde 44 gizli ve yar\u0131 legal direni\u015f \u00f6rg\u00fct\u00fc kurulmu\u015ftur, bunlar\u0131n bir\u00e7oklar\u0131 da biliniyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc gazeteler yazmasa, radyolar anlatmasa ve TV g\u00f6stermese de, f\u0131s\u0131lt\u0131 gazetesi kulaktan kula\u011f\u0131 okunuyordu. Son hesap herkes her \u015feyi biliyordu ve Todor Jivkov zulm\u00fcne kar\u015f\u0131 T\u00fcrkler, Pomaklar, \u00c7ingeneler ve Bulgarlar\u0131n birle\u015fti\u011fi, ortak cephe kuruldu\u011fu haberleri gelmiyordu.\u00a0 Okulda ve orduda, parti \u00f6rg\u00fctlerinde Bulgarlar\u0131n en iyileri, en demokratlar\u0131 bile \u00f6yle i\u015flenmi\u015flerdi ki, sanki T\u00fcrklere ve M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 olmak ateist olmalar\u0131na ra\u011fmen “onlar\u0131n kutsal\u0131yd\u0131.<\/strong>”<\/p>