{"id":18148,"date":"2016-02-19T20:36:58","date_gmt":"2016-02-19T18:36:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=18148"},"modified":"2016-02-19T20:36:58","modified_gmt":"2016-02-19T18:36:58","slug":"orduya-siyasetin-girmesi-balkanlari-kaybettirmisti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/orduya-siyasetin-girmesi-balkanlari-kaybettirmisti\/","title":{"rendered":"Orduya Siyasetin Girmesi Balkanlar\u2019\u0131 Kaybettirmi\u015fti"},"content":{"rendered":"<h5><em>Balkan Sava\u015flar\u0131ndan hazin bir manzara: Edirne\u2019yi savunurken \u015fehid d\u00fc\u015fen erlerimiz (solda), sa\u011fda yatanlar Bulgar askerleri.<\/em><\/h5>\n<p>YA\u015e kararlar\u0131ndan sonra bir emekli valiyle konu\u015fuyorduk. Her zaman p\u00fcr\u00fczl\u00fc \u00e7\u0131kan sesi bu defa parl\u0131yordu. \u201cSevgili Mustafa\u201d dedi, \u201cCumhuriyet kuruluyor\u201d.Bir an \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m ama ger\u00e7ekten de neredeyse bir as\u0131rl\u0131k bir vesayet s\u00fcrecinin tersine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcnleri ya\u015fam\u0131yor muyduk? Ger\u00e7i bunun anayasal ve yasal temelleri hen\u00fcz ortada yoktu ya, yeni anayasay\u0131 biraz da bunun i\u00e7in istemiyor muyuz?Siyasetin vesayetten kurtulmas\u0131 ad\u0131na ciddi bir ad\u0131m daha at\u0131l\u0131rken, akla ordunun siyasete bula\u015fmas\u0131n\u0131n ne b\u00fcy\u00fck tahribatlara sebebiyet verdi\u011fini ara\u015ft\u0131rman\u0131n gelmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. \u00d6zellikle de \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti\u2019nin 1908\u2019den 1918\u2019e do\u011fru giderken her ge\u00e7en y\u0131l biraz daha katmerlenen entrikalar\u0131n\u0131n sonraki d\u00f6nemin siyasi yap\u0131lanmas\u0131 \u00fczerinde olumsuz bir etki b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 muhakkak. Dolay\u0131s\u0131yla biz bug\u00fcn yaln\u0131z 27 May\u0131s\u2019tan gelen asker\u00ee darbe gelene\u011finden de\u011fil, belki y\u00fcz y\u0131ll\u0131k bir asker\u00ee vesayetin tahribat\u0131ndan da s\u0131yr\u0131lmaya u\u011fra\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Birka\u00e7 ay sonra 100. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc gelip \u00e7atacak olan Trablusgarb Sava\u015f\u0131, adeta Osmanl\u0131 Devleti\u2019ni \u00f6ld\u00fcrecek silah\u0131n teti\u011fini \u00e7ekmi\u015fti. Trablusgarb, oradaki kuvvetlerimizi Yemen\u2019e, Abd\u00fclhamid\u2019in vaktiyle depolad\u0131\u011f\u0131 silahlar\u0131 da Balkanlar\u2019a kayd\u0131ran Mahmud \u015eevket Pa\u015fa taraf\u0131ndan bir ikramiye olarak \u0130talya\u2019ya verilmi\u015f oldu. Daha yaralar\u0131n\u0131 sarmadan, Osmanl\u0131 ordusunun zaaf\u0131n\u0131 g\u00f6ren Balkan devletleri Avusturya-Macaristan\u2019\u0131n da te\u015fvikiyle bir \u0130ttifak olu\u015fturdular ve Karada\u011f\u2019dan ba\u015flayarak s\u0131ras\u0131yla sava\u015f ilan ettiler. Makedonya ba\u015fta olmak \u00fczere Balkanlar\u2019\u0131n (Edirne dahil) elimizden \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in 5 ay yeterli olacakt\u0131.26 Mart 1913 g\u00fcn\u00fc teslim olan Edirne\u2019yi 155 g\u00fcn kahramanca savunan \u015e\u00fckr\u00fc Pa\u015fa (K\u00e2z\u0131m Karabekir de maiyetindedir), savunma s\u0131ras\u0131nda askerin aras\u0131na kar\u0131\u015fm\u0131\u015f olan eski \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 Talat Bey\u2019i g\u00f6r\u00fcr (sonradan Talat Pa\u015fa olacakt\u0131r). \u0130smail Hami Dani\u015fmend\u2019in bizzat \u015e\u00fckr\u00fc Pa\u015fa\u2019n\u0131n a\u011fz\u0131ndan aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Talat Bey askere g\u00f6n\u00fcll\u00fc yaz\u0131larak Edirne\u2019ye gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Maksad\u0131n\u0131 merak ettiniz mi? \u015e\u00fckr\u00fc Pa\u015fa cevapland\u0131rs\u0131n:\u201dTalat Bey\u2019in maksad\u0131, askerlik yapmak de\u011fil, askeri ifsat etmektir. Komutanlar\u0131n oturdu\u011fu binaya yerle\u015fmi\u015f olan bu s\u00f6zde \u2018er\u2019, pa\u015falar gibi ya\u015famakta ama en \u00f6nemlisi, ald\u0131\u011f\u0131m istihbarata g\u00f6re askeri sava\u015fmamaya te\u015fvik etmekte, \u00f6zellikle de Anadolu k\u00f6kenli erlere Rumeli\u2019nin kendi vatanlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmektedir.\u201dBunun \u00fczerine \u015e\u00fckr\u00fc Pa\u015fa hemen Talat Bey\u2019i \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ve kendisine \u201cBey o\u011flum!\u201d diyerek yapt\u0131\u011f\u0131 olumsuz propaganday\u0131 bildi\u011fini s\u00f6yler. Sonra da bir an \u00f6nce Edirne\u2019yi terk etmesini emreder, aksi halde kendisini idam ettirebilece\u011fi tehdidinde bulunur.Dani\u015fmend\u2019in \u201cKronoloji\u201dde aktard\u0131\u011f\u0131na bak\u0131l\u0131rsa Talat gider ama K\u0131z\u0131lay m\u00fcfetti\u015fi s\u0131fat\u0131yla Edirne\u2019de bulunan bir ba\u015fka \u0130ttihat\u00e7\u0131, Dr. Bahaddin \u015eakir ifsatlar\u0131na devam etmektedir. Onu da \u015fehirden kovan \u015e\u00fckr\u00fc Pa\u015fa, \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n o s\u0131rada iktidarda bulunan \u0130tilaf h\u00fck\u00fcmeti bir zafer kazan\u0131rsa kendilerine iktidar kap\u0131s\u0131n\u0131n kapanaca\u011f\u0131ndan endi\u015fe ettikleri i\u00e7in bunu yapt\u0131klar\u0131, iktidara gelebilmek u\u011fruna ordumuzun yenilmesini istedikleri yorumunda bulunur.<\/p><div id=\"bghab-1866255451\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Durun, hemen Dani\u015fmend\u2019in \u0130ttihat\u00e7\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bunlar\u0131 uydurdu\u011funu s\u00f6ylemeyin. Zira ba\u015fka tan\u0131klar ve kan\u0131tlar da var elimizde.Mesela \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n i\u00e7inden gelen ve Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa\u2019n\u0131n kurucular\u0131ndan Albay H\u00fcsamettin Ert\u00fcrk\u2019\u00fcn hat\u0131ralar\u0131 \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 uzat\u0131yor \u00f6n\u00fcm\u00fcze. \u015e\u00f6yle yaz\u0131yor \u201c\u0130ki Devrin Perde Arkas\u0131\u201d (1964) ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan hat\u0131rat\u0131n\u0131n 81. sayfas\u0131nda:\u201d\u0130\u015fin en hazin ve feci taraf\u0131, particilik m\u00fccadelesi yaln\u0131z mecliste mebuslar aras\u0131nda cereyan etmiyor. Ordu da bu k\u00f6t\u00fc hastal\u0131\u011fa bula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bulunuyordu. Meselenin en vahim manzaras\u0131, y\u00fcksek kumanda heyeti ile gen\u00e7 subaylar aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131k idi. Kumandanlar, asker\u00ee erk\u00e2n ya\u015f\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f subaylar padi\u015fah ve halifeye sad\u0131k kalmak karar\u0131nda bulunmu\u015f, H\u00fcrriyet ve \u0130tilaf partisine mensup kimselerden ibaretti. Gen\u00e7 subaylar\u0131n hepsi \u0130ttihat\u00e7\u0131 idiler. Gayeleri, H\u00fcrriyet ve \u0130tilaf partisini devirmek, idareyi ele almak, d\u00fc\u015fmanlarla sava\u015farak yeni zaferler ve yeni fetihler meydana getirmekti. Bu iki z\u00fcmre birbirini dinlemiyor, birinin verdi\u011fi emir, di\u011ferleri taraf\u0131ndan kasden tatbik olunmuyordu. Bu meyanda saf Mehmet\u00e7ikler de zehirleniyordu.\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Albay Ert\u00fcrk, \u0130stanbul\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde Zeki Pa\u015fa da kendisine en g\u00fcvendikleri \u00c7atalca mevkiinde subaylar\u0131m\u0131z\u0131n \u0130ttihat\u00e7\u0131 ve \u0130tilaf\u00e7\u0131 diye ikiye ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun korkun\u00e7 bir bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131k gibi orduya yay\u0131lm\u0131\u015f bulundu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ve ekliyor: \u201cBunun ad\u0131na particilik diyorlar.\u201dBir komutan \u00f6b\u00fcr parti saf\u0131ndaki meslekta\u015f\u0131na burnu s\u00fcrt\u00fcls\u00fcn diye yard\u0131m etmiyor, di\u011feri de ayn\u0131s\u0131n\u0131 buna yap\u0131yor. Siyaset y\u00fcz\u00fcnden birlik ve ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirmi\u015f bir ordunun ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Nitekim olam\u0131yor ve Bulgarlar solu\u011fu \u0130stanbul\u2019un burnunun dibindeki \u00c7atalca k\u00f6y\u00fcnde al\u0131yor. Yakla\u015f\u0131k 1 milyon km\u00b2 toprak ve 3 milyon insan kaybediyoruz. E\u011fer Bulgarlar ile Yunanl\u0131lar birbirine d\u00fc\u015fmeselerdi Edirne bile s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalabilir, Trakya s\u0131n\u0131r\u0131m\u0131z Tekirda\u011f\u2019dan ge\u00e7iyor olurdu.Siyaset orduyu ikiye b\u00f6l\u00fcp komutanlar\u0131 birbirine d\u00fc\u015fman etmi\u015f ve sonu\u00e7, Balkan facias\u0131 olmu\u015ftu. Oysa sava\u015ftan \u00f6nce Avrupa devletleri sava\u015f\u0131 kazanaca\u011f\u0131m\u0131zdan o kadar emindiler ki, sonu\u00e7 ne olursa olsun s\u0131n\u0131rlar\u0131n de\u011fi\u015fmeyece\u011fini ilan ediyorlar, \u0130ngilizler \u2018bari Sofya\u2019ya kadar gidin de daha fazla ilerlemeyin\u2019 diye tavsiyede bulunmak ihtiyac\u0131n\u0131 hissediyorlard\u0131. Daha d\u00fcnk\u00fc devletler kar\u015f\u0131s\u0131nda u\u011frad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu hezimet, askerin siyasete kar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bir devlet i\u00e7in nelere mal olabilece\u011fini g\u00f6steren \u00e7arp\u0131c\u0131 bir misaldir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p><div id=\"bghab-1003048688\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Nitekim sava\u015f devam ederken Enver ve Yakup Cemil beyler Bab\u0131ali Bask\u0131n\u0131\u2019yla silahl\u0131 darbe ger\u00e7ekle\u015ftirerek iktidar\u0131n dizginlerini yeniden ellerine ge\u00e7irecekler, i\u015fin garibi, devirdikleri Sadrazam K\u00e2mil Pa\u015fa\u2019y\u0131 Edirne\u2019yi d\u00fc\u015fmana vermekle su\u00e7lad\u0131klar\u0131 halde, onu bizzat elleriyle imza atarak Bulgarlara teslim etmekte sak\u0131nca g\u00f6rmeyeceklerdi. \u0130yi de darbe Edirne\u2019yi vermemek i\u00e7in yap\u0131lmam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131?Ve ihanet. Balkanlar\u2019da son kalelerimizden \u0130\u015fkodra\u2019da Hasan R\u0131za Pa\u015fa kahramanca direniyordu. Hani \u015fu Abd\u00fclhamid\u2019i tahttan indirmeye giden heyette bir Esad Toptani vard\u0131r ya, onun planlad\u0131\u011f\u0131 bir suikast sonucu Hasan R\u0131za Pa\u015fa \u015fehit edilir ve yerine ge\u00e7en Esad Toptani Pa\u015fa, 23 Nisan 1913\u2019e kadarki g\u00f6stermelik direni\u015ften sonra \u0130\u015fkodra\u2019y\u0131 Karada\u011fl\u0131lara teslim eder. Ancak D\u00fcvel-i Muazzama bu b\u00fcy\u00fck lokmay\u0131 suikast\u00e7\u0131 Esad Toptani\u2019ye s\u00f6z vermi\u015ftir, \u015fehir Arnavutluk\u2019a verilir. (Su testisi su yolunda k\u0131r\u0131lacak ve Esad Toptani de \u00f6ld\u00fcr\u00fclecektir.)\u0130ttihat ve Terakki\u2019nin i\u00e7inden gelen Ahmet Bedevi Kuran \u015f\u00f6yle der: \u201cO s\u0131ralarda askerin subay\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, subaylar\u0131n maiyetine g\u00fcveni k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, g\u00fcvensizlik her iki taraf\u0131 manen birbirinden ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.\u201d Zeki Pa\u015fa ise \u015funu ekliyor: \u201cYenilgimizin sebebi, komutanlar\u0131n askerlikten gayr\u0131 \u015feylerle me\u015fgul olmalar\u0131ndand\u0131r.\u201d Komutanlar\u0131m\u0131z\u0131n \u201caskerlikten gayr\u0131 \u015feyler\u201dle u\u011fra\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc y\u00fcz y\u0131ld\u0131r alam\u0131yoruz g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi. Umar\u0131m bu defa ba\u015far\u0131r\u0131z. Yoksa durum vahim.<\/p>\n<div id=\"bghab-499700431\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Balkan Sava\u015flar\u0131ndan hazin bir manzara: Edirne\u2019yi savunurken \u015fehid d\u00fc\u015fen erlerimiz (solda), sa\u011fda yatanlar Bulgar askerleri. YA\u015e kararlar\u0131ndan sonra bir emekli valiyle konu\u015fuyorduk. Her zaman p\u00fcr\u00fczl\u00fc<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-18148","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-egitim"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-4II","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18148"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18148\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}