{"id":1780,"date":"2013-05-22T23:53:05","date_gmt":"2013-05-22T20:53:05","guid":{"rendered":"http:\/\/bghaber.org\/bghaber\/?p=1780"},"modified":"2019-07-18T23:57:25","modified_gmt":"2019-07-18T21:57:25","slug":"turkiye-ve-turk-dunyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/turkiye-ve-turk-dunyasi\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye ve T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\"13\"<\/a>
Feyzullah BUDAK<\/figcaption><\/figure>\n

1991 y\u0131l\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan yeni tablo, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcne yeni ufuklar a\u00e7m\u0131\u015f ve daha \u00f6nceleri gere\u011fi \u015fekilde dikkate al\u0131nmam\u0131\u015f olan \u00e7ok \u00f6nemli imkan ve f\u0131rsatlarla 21. y\u00fczy\u0131la y\u00fcr\u00fcme \u015fans\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131yla T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin yak\u0131n \u00e7evresinde 15 yeni ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ve bunlar\u0131n 5\u2019i t\u00fcm d\u00fcnyada kabul g\u00f6ren en sade tan\u0131mlama ile \u201cT\u00dcRK DEVLET\u0130\u201d dir. Ayr\u0131ca bu da\u011f\u0131lma sonucu devlet stat\u00fcs\u00fc ile ortaya \u00e7\u0131kan \u00e7ok say\u0131daki \u00f6zerk \u00a0cumhuriyet, b\u00f6lge veya topluluktan 13\u2019\u00fc de \u201cT\u00dcRK DEVLET\u0130\u201d tan\u0131m\u0131na girmekte ve bunlar\u0131n tamam\u0131 yukar\u0131da bahsedilen 5 ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrk Cumhuriyetinin d\u0131\u015f\u0131ndaki co\u011frafyalarda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

S\u00f6z\u00fc edilen 5\u2019i \u201ctam ba\u011f\u0131ms\u0131z\u201d ve 13\u2019\u00fc \u201c\u00f6zerk\u201d stat\u00fcdeki bu devletlerde ya\u015fayan insan say\u0131s\u0131 100 milyonu a\u015fmakta ve bu devletler g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Yeni D\u00fcnya D\u00fczeninde \u201cgelecek i\u00e7in \u00f6nemli bir stratejik g\u00fc\u00e7 alan\u0131\u201d olarak tan\u0131mlanan AVRASYA co\u011frafyas\u0131n\u0131n en hayati b\u00f6lgelerinde 8 milyon\u00a0\u00a0 kilometrekareden fazla topra\u011f\u0131 hakimiyetleri alt\u0131nda bulundurmaktad\u0131r. Bu ise yakla\u015f\u0131k olarak T\u00fcrkiye Cumhuriyeti topraklar\u0131n\u0131n 10 kat\u0131 bir b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ifade etmektedir. \u00a0Nitekim bu b\u00f6lge literat\u00fcrde art\u0131k \u201cAvrasya\u2019n\u0131n T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131\u201d olarak isimlendirilmektedir (Tchervonaia,2002).<\/p>\n

Ayr\u0131ca bu co\u011frafya d\u00fcnya \u00fczerinde bilinen t\u00fcm madenleri ve k\u0131ymetli mineralleri noksans\u0131z bir \u015fekilde ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir zenginlikle b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 olarak de\u011ferlendirilen bu muazzam co\u011frafyan\u0131n ekonomik zenginliklerinden sadece kan\u0131tlanm\u0131\u015f hidro-karbon yataklar\u0131 rezervi 100-200 milyar varildir ve bunun maddi de\u011feri 3-6 trilyon dolar\u0131 bulmaktad\u0131r. Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan ve \u00d6zbekistan\u2019da zengin alt\u0131n yataklar\u0131 bulunmakta, bu \u00fc\u00e7 \u00fclke d\u00fcnyadaki alt\u0131n \u00fcreticisi ilk on \u00fclke aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.\u00a0 Kazakistan, \u00d6zbekistan, T\u00fcrkmenistan ve Azerbaycan zengin petrol ve do\u011falgaz yataklar\u0131na sahiptir. Bu \u00fclkelerden T\u00fcrkmenistan 488 bin km \u00b2 gibi k\u00fc\u00e7\u00fck say\u0131labilecek y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcne ra\u011fmen, do\u011falgaz rezervi a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fcnya d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fcd\u00fcr.\u00a0 D\u00fcnya elmas yataklar\u0131n\u0131n %99\u2019u ise Rusya Federasyonundaki Saha Yeri\u2019nde\u00a0 (Yakutistan) bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Rusya, \u00c7in, \u0130ran ve ABD gibi belirli d\u00fcnya g\u00fc\u00e7lerinin aktif bir \u015fekilde ilgilendi\u011fi bu co\u011frafyan\u0131n g\u00fcvenli\u011fi, stratejik olarak T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcvenli\u011fini de yak\u0131ndan ilgilendirmektedir. Ancak zikredilen \u00fclkelerin bu b\u00f6lgeye y\u00f6nelik aktif ilgileri ve bu ilgiden do\u011fan geli\u015fmeler, \u00fclkemizin hem bu b\u00f6lgedeki ve hem de genel anlamdaki gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck menfaatlerini olumsuz y\u00f6nde etkilemektedir.<\/p>\n

Bu yeni hayat ve enerji alan\u0131 ile tarih ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczden kaynaklanan ba\u011flar\u0131m\u0131z\u0131 ve bunun bir devam\u0131 olarak ticari ili\u015fkilerimizi geli\u015ftirmek suretiyle, \u00fclkemize ekonomik ve siyasi a\u00e7\u0131dan yeni ve b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 kazand\u0131rma imkan\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fczde durmaktad\u0131r. Bu yeni imkanlardan yararlanarak ticaret hacmimizi bir ka\u00e7 kat b\u00fcy\u00fctmemiz, ekonomik potansiyelimizi ayn\u0131 oranda geli\u015ftirmemiz m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>