{"id":14217,"date":"2015-03-18T23:30:21","date_gmt":"2015-03-18T21:30:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=14217"},"modified":"2015-03-18T23:30:21","modified_gmt":"2015-03-18T21:30:21","slug":"balkanlardaki-turkiye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/balkanlardaki-turkiye\/","title":{"rendered":"Balkanlardaki T\u00fcrkiye"},"content":{"rendered":"
Alptekin CEVHERL\u0130<\/div>\n
+++++++++<\/div>\n
Sevgili okurlar, uzun bir aradan sonra yine beraberiz. Ge\u00e7en hafta sonu Kosova\u2019dayd\u0131m.<\/div>\n
Balkanlardaki bu k\u00fc\u00e7\u00fck ama \u00f6nemli \u00fclke ile ilgili izlenimlerini hem turistik bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, hem de sosyal ya\u015fam \u015fartlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan sizlerle k\u0131saca payla\u015faca\u011f\u0131m.<\/div>\n
Kosova 2008 y\u0131l\u0131nda S\u0131rplarla yap\u0131lan sava\u015f sonras\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015f. Ba\u015fta ABD ve T\u00fcrkiye olmak \u00fczere 107 devlet taraf\u0131ndan tan\u0131nm\u0131\u015f 10 bin km\u00b2 alana sahip k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00fclke. AB\u2019nin ortak paras\u0131 olan Avro ayn\u0131 zamanda Kosova\u2019n\u0131n da resmi paras\u0131. \u00dclkenin tek uluslararas\u0131 u\u00e7u\u015flara a\u00e7\u0131k havaalan\u0131 ba\u015fkent Pri\u015ftine\u2019de. Ancak ne yaz\u0131k ki, \u015eehrin olduk\u00e7a d\u0131\u015f\u0131nda olan bu havaalan\u0131ndan Kosova\u2019n\u0131n ba\u015fka kentlerine gitmek istedi\u011finizde ya mecburen Pri\u015ftine \u015fehir merkezine u\u011fray\u0131p oradan otob\u00fcse bineceksiniz, ya da zaman\u0131n\u0131z k\u0131ymetli ise taksi kiralayarak Prizren veya \u0130pek gibi \u015fehirlere taksi ile gideceksiniz.<\/div>\n
N\u00fcfus yakla\u015f\u0131k 2 milyon. Bunun tahmini olarak 250 bin kadar\u0131 T\u00fcrk. Ancak i\u015f T\u00fcrk\u00e7eyi pratik olarak kullanmaya gelince hayat\u0131n\u0131n tamam\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e kullanan san\u0131r\u0131m 60 bini ge\u00e7mez. Di\u011fer T\u00fcrkler ise Arnavut\u00e7a ve T\u00fcrk\u00e7eyi ortak kullan\u0131yor.<\/div>\n
Genelde T\u00fcrk\u00e7e, Latince ve Slavca kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 bir dil olan Arnavut\u00e7a\u2019n\u0131n \u00fclkede tart\u0131\u015f\u0131lmaz bir \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc var. Kosova Devlet Televizyonunda belirli zamanlarda T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131n yap\u0131l\u0131yor ve belediye meclisi kararlar\u0131yla da T\u00fcrk\u00e7e, pek \u00e7ok kentte (Prizren, Mamu\u015fa, Pri\u015ftine, Mitrovi\u00e7a, V\u0131\u00e7\u0131t\u0131r\u0131n, Gilan vb.) resmi dil olarak kabul edilmi\u015f. Ancak bir d\u00fckk\u00e2na girdiniz; esnafla T\u00fcrk\u00e7e konu\u015furken, i\u00e7eriye yabanc\u0131 biri girdi mi, esnaf bir anda T\u00fcrk\u00e7eyi unutuveriyor ve sizin sorular\u0131n\u0131za Arnavut\u00e7a cevap vermeye ba\u015fl\u0131yor.<\/div>\n
Di\u011fer yandan e\u011fer T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin yan\u0131 s\u0131ra \u0130ngilizce veya Latin k\u00f6kenli bir dili biliyorsan\u0131z, Arnavu\u00e7a\u2019y\u0131 yaz\u0131l\u0131 metin halinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde zaten \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde anlayabiliyorsunuz.<\/div>\n
Bunun haricinde ilgin\u00e7 bir tezatt\u0131r ki, Kosova\u2019daki T\u00fcrk Tugay\u0131\u2019n\u0131n radyosu, san\u0131r\u0131m \u00fclkedeki reytingi en y\u00fcksek radyo. Herkes T\u00fcrk\u00e7e \u015fark\u0131 dinliyor. Bu arada Kosova\u2019y\u0131 ABD, T\u00fcrkiye, \u0130talya ve Almanya ba\u015fta olmak \u00fczere NATO kuvvetleri koruyor. Ama \u015funu gururla s\u00f6yleyebilirim ki, sokakta en rahat gezen asker bizimkisi. Di\u011ferleri halka diyalo\u011fa girmekten imtina ederken, Kosova halk\u0131 T\u00fcrk askerini resmen ba\u011fr\u0131na basm\u0131\u015f. Her yerde T\u00fcrk askerine rastlayabiliyorsunuz\u2026<\/div>\n
Prizren ise sanki Osmanl\u0131 d\u00f6nemini h\u00e2l\u00e2 ya\u015f\u0131yormu\u015f izlenimini veriyor. Tarihi doku olabildi\u011fince korunmu\u015f. Sokakta, \u00e7ar\u015f\u0131da T\u00fcrk\u00e7e h\u00e2kim. Hatta Galatasaray spor kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn Prizren\u2019de taraftar derne\u011fi ve olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck bir lokali dahi var.<\/div>\n
\u00d6zellikle T\u00fcrklerin \u00e7ok yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Prizren\u2019de belirgin bir huzur ve g\u00fcven ortam\u0131 var. Hatta Prizren\u2019de kendi mahallenizde dola\u015f\u0131yormu\u015f gibi hissediyorsunuz. \u015eehrin i\u00e7inden ge\u00e7en Akdere (Bristri\u00e7a) ayr\u0131 bir hava ve turizm potansiyeli katm\u0131\u015f. Aynen Makedonya\u2019da oldu\u011fu gibi Kosova\u2019da da T\u0130KA M\u00fcthi\u015f bir restorasyon i\u015fine giri\u015fmi\u015f. Hatta Makedonya\u2019dakinden \u00e7ok daha ileri bir \u015fekilde Kosova\u2019da nerede bir Osmanl\u0131 eseri varsa hemen tamirine ba\u015flanm\u0131\u015f. Bu vesile ile T\u0130KA Kosova temsilcili\u011fini y\u00fcrekten tebrik ediyorum.<\/div>\n
Pri\u015ftine ise Bat\u0131 ile Do\u011fu k\u00fclt\u00fcr\u00fc aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f garip bir \u015fehir. Denizi olsa \u0130stanbul\u2019a benziyor diyeceksiniz. Bir yanda 40 katl\u0131 dev binalar, dibinde gecekondular, ya\u011fmalanm\u0131\u015f tarihi eserler hemen yan\u0131nda Bat\u0131 tarz\u0131 heykeller ve kafeler\u2026<\/div>\n
Prizren ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda \u2018Ne i\u015fim var benim Pri\u015ftine\u2019de?\u2019 dedirtiyor. Ama elbette ba\u015fkent olman\u0131n verdi\u011fi avantaj\u0131yla m\u00fcthi\u015f bir meydana ve g\u00f6steri\u015fli kamu binalar\u0131na sahip.<\/div>\n
Gelelim sosyal ya\u015fama\u2026<\/div>\n
Kosova\u2019da Arnavut milliyet\u00e7ili\u011fi alm\u0131\u015f ba\u015f\u0131n\u0131 gitmi\u015f. Mesel\u00e2 Makedonya\u2019da bir d\u00fckk\u00e2na girdi\u011finizde rahatl\u0131kla T\u00fcrk bayra\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fabilirken Kosova\u2019da tek bir d\u00fckk\u00e2nda T\u00fcrk bayra\u011f\u0131 g\u00f6rmedim. T\u00fcrkler dahi Arnavutluk bayra\u011f\u0131 a\u015fm\u0131\u015flar. Kosova bayra\u011f\u0131 ise sadece resmi yerlerde as\u0131l\u0131. Hatta kamu binalar\u0131nda dahi \u00e7o\u011fu zaman Arnavutluk bayra\u011f\u0131 ve Kosova bayra\u011f\u0131 yan yana as\u0131lm\u0131\u015f durumda. Kosova\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ard\u0131ndaki U\u00c7K\u2019ya (Kosova Kurtulu\u015f Ordusu) ait an\u0131t, mezar ve heykeller \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131nda var. Aynen Makedonya\u2019da oldu\u011fu gibi, hatta daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde Kosova\u2019daki T\u00fcrkler de \u00e7ok ciddi bir asimilasyon s\u00fcreci ya\u015f\u0131yor. E\u011fer T\u00fcrkiye \u00e7ok acil ve pl\u00e2nl\u0131 bir \u015fekilde m\u00fcdahale etmezse bundan 20 sene sonra Balkanlar\u2019da T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fabilen n\u00fcfus yar\u0131 yar\u0131ya azalacak. T\u00fcrkler h\u0131zla Arnavutla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Bu konuda devletimizin \u00e7ok acil bir eylem pl\u00e2n\u0131 geli\u015ftirmesi gerekiyor. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye\u2019deki y\u00f6re derneklerinin i\u00e7 politikayla u\u011fra\u015fmay\u0131 ve koltuk kavgas\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p asli vazifelerini yerine getirmeleri ve k\u00fclt\u00fcrel \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmalar\u0131 gerekiyor.<\/div>\n
\u0130\u015fin daha ilginci ise Arnavutlar asl\u0131nda antropolojik olarak T\u00fcrk as\u0131ll\u0131. Milattan sonra 3\u2019nc\u00fc y\u00fczy\u0131ldan itibaren b\u00f6lge Hun, Macar, Bulgar, Pe\u00e7enek ve O\u011fuz T\u00fcrkleri\u2019nin h\u00e2kimiyetinde kalm\u0131\u015f. O d\u00f6nemde Roma imparatorlu\u011fu bunlar\u0131 Hristiyanla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in gayret g\u00f6stermi\u015f ise de pek ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015f. Ancak dil konusunda \u0130talyanca etkisini hissettirmi\u015f. Bizans d\u00f6neminde Hristiyanla\u015ft\u0131rma bask\u0131s\u0131 s\u00fcrm\u00fc\u015f. Ard\u0131ndan Bizans\u2019\u0131n zay\u0131flamaya ba\u015flamas\u0131yla Slavlar b\u00f6lgeye inmi\u015f. B\u00f6ylece Slavca da dile kar\u0131\u015fm\u0131\u015f. Ard\u0131ndan Osmanl\u0131 Devleti ile birlikte yeniden T\u00fcrk h\u00e2kimiyeti ba\u015flam\u0131\u015f. Arnavutlar M\u00fcsl\u00fcman olmu\u015f ama dillerinde T\u00fcrk\u00e7e, % 35 \u2013 40 kadar kalm\u0131\u015f. Bunda da \u0130sl\u00e2miyet\u2019in ku\u015fkusuz b\u00fcy\u00fck olumlu etkisi var. B\u00f6lgede Arnavut olmak kutsan\u0131rken; T\u00fcrk i\u015fgalci, barbar olarak betimleniyor.<\/div>\n
Di\u011fer bir tezat ise b\u00f6lgeye \u0130sl\u00e2miyet\u2019i Osmanl\u0131 Devleti getirdi\u011fi halde, bug\u00fcn T\u00fcrk\u00e7e konu\u015ftu\u011funuzda veya mill\u00ee bir konu g\u00fcndeme getirdi\u011finizde \u201cSonu\u00e7ta hepimiz M\u00fcsl\u00fcman\u0131z, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k yapmayal\u0131m\u201d, denilip T\u00fcrk\u00e7e b\u0131rak\u0131l\u0131yor ve Arnavut\u00e7a konu\u015fulmaya ba\u015flan\u0131yor\u2026<\/div>\n
Gelelim 2020 perspektifine\u2026<\/div>\n
Osmanl\u0131\u2019n\u0131n miras b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 Hanefi \u2013 Maturudi \u0130sl\u00e2m anlay\u0131\u015f\u0131 ise bug\u00fcn Kosova\u2019da yerini \u00e7ok tehlikeli bir \u015fekilde Suud tarz\u0131 Vehabili\u011fe b\u0131rak\u0131yor. Bu konuda T\u00fcrkiye Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Kosova\u2019daki ilgili kurumlar acil tedbir almak zorunda. Tabi i\u015fin Ehl-i S\u00fcnnet k\u0131sm\u0131n\u0131n manevi sorumlulu\u011fu haricinde d\u00fcnya kamuoyundaki T\u00fcrkiye Modeli veya Bat\u0131\u2019n\u0131n ho\u015funa giden moda tabirle \u2018\u0131l\u0131ml\u0131 \u0130sl\u00e2m\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131 da ciddi tehdit alt\u0131nda.<\/div>\n
Ne demek istedi\u011fimi iki \u00f6rnekle anlataca\u011f\u0131m:<\/div>\n
Pri\u015ftine Fatih Camii\u2019nde ak\u015fam namaz\u0131n\u0131 k\u0131ld\u0131k. Cemaatin yar\u0131ya yak\u0131n\u0131n\u0131n \u015eafi mezhebinde olmas\u0131 dikkatimi \u00e7ekti. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyolojik olarak ya Osmanl\u0131\u2019n\u0131n resmi mezhebi Hanefi \u2013 Maturudi olmalar\u0131 gerekiyor, ya da Ak\u0131nc\u0131 ve Yeni\u00e7eri Oca\u011f\u0131\u2019n\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu Bekta\u015fi.<\/div>\n
\u015eafili\u011fin bu kadar yay\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 o an \u00e7ok anlams\u0131z geldi. \u0130mam sel\u00e2m verdi, cemaatin yar\u0131ya yak\u0131n\u0131 s\u00fcnneti k\u0131lmadan Arap \u00fclkelerindeki gibi camiyi terk etti.<\/div>\n
Hanefi olan ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc Osmanl\u0131\u2019n\u0131n miras\u0131, \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7ok daha kat\u0131 kurall\u0131 ve genelde Araplar aras\u0131nda \u00e7ok daha yayg\u0131n bir hak mezhep olan \u015eafili\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. \u015eafi olmalar\u0131 asl\u0131nda dinen sorun de\u011fil. Sorun, bunun kimin taraf\u0131nda ve ne maksatla, \u00f6zellikle \u00e7al\u0131\u015f\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi. Bilmem anlatabildim mi?<\/div>\n
K\u0131yafetler ve sa\u00e7 – sakal \u015fekilleri de hakeza \u00f6yle\u2026 Kendinizi \u0130\u015e\u0130D i\u015fgalindeki Musul\u2019da gibi hissediyorsunuz.<\/div>\n
Ayr\u0131ca mesel\u00e2 Pri\u015ftine\u2019de vitrin mankenlerinin y\u00fcz\u00fcne ya koli band\u0131, ya naylon torba veya bayan \u00e7orab\u0131 ge\u00e7irilmi\u015f. Bir k\u0131s\u0131m insan vitrin mankenlerini put olarak tan\u0131ml\u0131yor. Tabi bu i\u015fin sosyolojik boyutu. Bu de\u011fi\u015fimin 1990\u2019dan sonra (\u00f6zellikle de son 20 y\u0131lda) bu kadar h\u0131zl\u0131 ve dikkat \u00e7ekici olmas\u0131n\u0131n mutlaka T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan izlenmesi ve ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyor.<\/div>\n
Ancak son s\u00f6z olarak \u015funu s\u00f6ylemek istiyorum:<\/div>\n
D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki, bug\u00fcn Avrupa\u2019n\u0131n ortas\u0131nda say\u0131labilecek bir yerde, halk\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k % 98\u2019i M\u00fcsl\u00fcman bir \u00fclke var. Bat\u0131, bunu jeostratejik \u00e7\u0131karlar\u0131 gere\u011fi bir \u015fekilde kabullenmi\u015f durumda. Ancak burada \u00e7\u0131kacak bir i\u00e7 karga\u015fa veya taassup sahibi bir hareket; NATO askerlerine muhtemel bir sald\u0131r\u0131 veya NATO kuvvetleri \u00e7ekilir \u00e7ekilmez Rusya ve S\u0131rbistan\u2019\u0131n yapaca\u011f\u0131 taarruz kesin olan bir \u00fclke i\u00e7in intihar demektir. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 aynen Kosova gibi kazan\u0131p tekrar kaybeden \u00c7e\u00e7enistan \u00f6rne\u011fi bunun en somut delilidir. Vehabi mant\u0131kl\u0131 bir anlay\u0131\u015f\u0131n Balkanlar gibi \u00e7ok dinli, \u00e7ok etnik yap\u0131l\u0131 ve \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir co\u011frafyada ya\u015fam \u015fans\u0131 yoktur. Buna say\u0131n d\u0131\u015f i\u015fleri yetkililerimizin ve Kosova H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin \u00e7ok acil \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmas\u0131 bizce gereklidir\u2026<\/div>\n
Reklamlar<\/div>