Rodoplar i\u00e7in s\u0131k s\u0131k \u201cb\u00fcy\u00fcl\u00fc\u201d da\u011flar deniyor. \u00c7ok hakl\u0131 olarak. B\u00fcy\u00fcleyecek kadar g\u00fczel, bir zamanlar efsanevi Orfi\u2019nin diyar\u0131 olan Rodoplar, derinliklerinde inan\u0131lmaz do\u011fal kaynaklar\u0131 gizliyor. Bundan k\u0131sa zaman \u00f6nce Krumovgrad yak\u0131nlar\u0131nda asr\u0131n arkeoloji bulu\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Avrupa\u2019n\u0131n en eski alt\u0131n madenin burada oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, ayr\u0131ca uzmanlara g\u00f6re, maden hayli zengin de. Bu s\u00f6z konusu alt\u0131n madeninin gelece\u011fi sorusunun yarat\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalar asl\u0131nda bug\u00fcn Rodoplar\u0131n bulundu\u011fu \u00e7\u0131kmaz\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne getiriyor. Rodoplar, istikrarl\u0131 turizmi mi yoksa madenleri mi se\u00e7meli?<\/b><\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc modern d\u00fcnyam\u0131zda bu iki yol asl\u0131nda \u00e7ok zor kesi\u015fiyor. Rodoplar, demir d\u0131\u015f\u0131 metaller a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin bir da\u011fd\u0131r. 60\u2019l\u0131 y\u0131llarda Bulgaristan, kur\u015fun ve \u00e7inko ihra\u00e7 eden lider \u00fclkelerden biriydi. 1989 y\u0131l\u0131nda Berlin Duvar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131yla birlikte kur\u015fun ve \u00e7inko fiyatlar\u0131 dibe vuruyor. Ve bir zamanlar Alman uzmanlar\u0131n\u0131n, daha sonra da Sovyetler Birli\u011finin yard\u0131m\u0131yla tamamlanan GORUBSO i\u015fletmesi ucuza sat\u0131l\u0131yor. B\u00f6lge halk\u0131 g\u00f6\u00e7 ediyor. \u201cFriedrich Eber\u201d Vakf\u0131n\u0131n iste\u011fi \u00fczere ara\u015ft\u0131rmay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren Dimit\u0131r S\u0131bev\u00a0 \u201c\u015eu anda Rodoplarda \u00fcretim, eski \u00fcretimin ancak be\u015fte birini ger\u00e7ekle\u015ftiriyor\u201d diyor ve \u015f\u00f6yle devam ediyor:<\/p>\n
\u201cFakat madencilik olmaz ise Rodop halk\u0131 ge\u00e7imini sa\u011flayamayacakt\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in tek bir yol var: G\u00f6\u00e7 veya karn\u0131n\u0131 doyurabilmek i\u00e7in bas\u0131t olan ev \u00e7iftili\u011findeki \u00fcretim.\u201d2004 y\u0131l\u0131ndan sonra demir d\u0131\u015f\u0131 metallerin fiyatlar\u0131nda bir patlama ya\u015fanm\u0131\u015f olsa da, bu b\u00f6lgede madencilerin maa\u015flar\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \u2013 yakla\u015f\u0131k 800 leva ve bununla gen\u00e7ler te\u015fvik edilmiyor. Ayr\u0131ca bu sanayinin eskiden bu \u00e7evreye getirdi\u011fi zararlar da hala insanlar\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde, diye belirtiyor ara\u015ft\u0131rman\u0131n ba\u015fka bir uzman\u0131 Ruslan Yordanov.<\/p>\n
Burada b\u00fcy\u00fck sorun eski, ancak hala faaliyette olan at\u0131k depolar\u0131d\u0131r.\u201cErma deresi yak\u0131nlar\u0131ndaki at\u0131k deposu, yar\u0131m as\u0131rd\u0131r \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Asl\u0131nda at\u0131klar, Erma deresine ak\u0131yor. Ger\u00e7i, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan kanuna g\u00f6re, bu at\u0131k deposu \u00e7al\u0131\u015fmamal\u0131d\u0131r. K\u0131rcali yak\u0131nlar\u0131ndaki at\u0131k deposu da tehlike sa\u00e7\u0131yor, ki bu depo yak\u0131n k\u00f6ylerden ancak y\u00fczer metre mesafede bulunuyor. Yak\u0131n zamana kadar at\u0131k deposunda gerekli \u00f6nlemler al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131 ve bundan dolay\u0131 r\u00fczga, at\u0131klar\u0131 evlerin \u00fczerine sa\u00e7\u0131yordu. Terkedilen devlet madenleri de burada b\u00fcy\u00fck problem, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlara kimse g\u00f6z kulak olmuyor. Sonu\u00e7 olarak mademcilik b\u00f6lgelerinde dereler \u00e7ok kirli ak\u0131yor.\u201d<\/p>\n
B\u00f6lge halk\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7ok ciddi oldu\u011funu ve bu b\u00f6lgede silikoz hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n kol gezdi\u011fini s\u00f6ylememiz gerekiyor.<\/p>