{"id":12298,"date":"2014-12-01T22:45:25","date_gmt":"2014-12-01T20:45:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=12298"},"modified":"2016-11-14T22:12:55","modified_gmt":"2016-11-14T20:12:55","slug":"1912-23-yillarinda-pomaklar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/1912-23-yillarinda-pomaklar\/","title":{"rendered":"1912\u201323 Y\u0131llar\u0131nda Pomaklar"},"content":{"rendered":"<p><strong>Rafet ULUTURK\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>1912 Balkan Sava\u015f\u0131nda Pomaklar\u0131n Durumu<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Balkan Sava\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda Rodop k\u00f6ylerinde ya\u015fayan Pomaklar Osmanl\u0131 ordular\u0131na g\u00f6n\u00fcll\u00fc asker veriyordu. Karamanc\u0131, Rojen ve Kavgac\u0131k cephelerinde sava\u015fan erlerin 20\u2019si Ah\u0131-\u00c7elebi\u2019ye ba\u011f\u0131l\u0131 Sepet k\u00f6y\u00fcndendi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1912\u2019de Bulgar askerler Rodoplar\u0131 ele ge\u00e7irdi. 1913 Oca\u011f\u0131nda Edirne d\u00fc\u015ft\u00fc. Yenilgi sonucu Trakya Bulgar idaresine ge\u00e7ti. B\u00f6ylece Rodoplar\u2019da ya\u015fayan Pomak n\u00fcfus ilk kez olmak \u00fczere Osmanl\u0131 idaresi d\u0131\u015f\u0131nda bir y\u00f6netime ba\u011flanmak zorunda kald\u0131. Sava\u015ftan \u00f6nce Babek merkezine ba\u011fl\u0131 2 bin kul\u00fcbe varken, bir y\u0131lda say\u0131lar\u0131 yar\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fc. Bulgar askeri b\u00f6lgeye girdi\u011finde, yerli n\u00fcfus ka\u00e7t\u0131, g\u00f6\u00e7 etti\u011fi ve bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klardan pek \u00e7ok ki\u015fi k\u0131r\u0131ld\u0131. Pomak say\u0131s\u0131 birden azald\u0131. D\u00f6vlen b\u00f6lgesinde 3\u00a0970 ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 33 k\u00f6y ate\u015fe veridi. Bulgar ordusunun h\u00fccuma ge\u00e7ti\u011fi ilk g\u00fcnlerde verilen silahl\u0131 mukavemet sebep g\u00f6sterildi.<\/p><div id=\"bghab-3609340238\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Pomak k\u00f6ylerinin yak\u0131lmas\u0131 g\u00f6revi 21. piyade tugay\u0131na, Plovdiv 9. piyade tugay\u0131na ve \u0130kinci Piyade t\u00fcmenine verilmi\u015fti. Bu birliklerin genel sald\u0131r\u0131 istikameti Karabulak, Yagodina, Buynovo, Kojare, Buk tren istasyonu, Grohotno, G\u00f6vren, Nastan, Beden, Rojen ve Kar\u015f\u0131k y\u00f6n\u00fcndeydi. Bu sald\u0131r\u0131ya Y\u00fczba\u015f\u0131 Stefan Ba\u015fev emrindeki s\u0131n\u0131r birli\u011fi ve Batak y\u00f6resinden toplanan g\u00f6n\u00fcll\u00fc Bulgarlar kat\u0131ld\u0131. T\u0131rm\u0131\u015f k\u00f6y\u00fcn\u00fc ate\u015fe veren bu g\u00fc\u00e7lerdir. Trigrad k\u00f6y\u00fcne yap\u0131lan sald\u0131r\u0131da 120 k\u00f6yl\u00fcden 70\u2019i \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Medrese de ate\u015fe verildi. \u00d6ld\u00fcr\u00fclenler aras\u0131nda k\u00f6y\u00fcn ileri gelenlerinden \u0130smet Hac\u0131 S\u00fclman ile Ali Memi\u015f de vard\u0131r. Piyade birli\u011fin \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc y\u00fczlerce ki\u015finin ortak kabri D\u00f6vlen k\u00f6y\u00fc yak\u0131n\u0131nda \u201cSakovitsa\u201d meki\u011finde bulunur. Dospat \u015fehri yak\u0131n\u0131ndaki \u201cKasap vaadi\u201dnde bug\u00fcn de \u201cKap\u0131 kulu mezarlar\u0131n\u0131\u201d g\u00f6rebilir. O d\u00f6nemde Dospat y\u00f6resinden \u00e7ekilmekte olan Osmanl\u0131 Ordusu\u2019na yard\u0131m ettikleri gerek\u00e7esiyle yerli \u00e7iftlik sahiplerine \u0131rgatl\u0131k edenlerden 40 ki\u015fi Plovdiv piyade t\u00fcmeni taraf\u0131ndan katledildi. D\u00f6vlen y\u00f6resinde ate\u015fe verilen k\u00f6ylerden biri de Barutin k\u00f6y\u00fcd\u00fcr. Bu k\u00f6yde bir tek Hasan H\u00fcseyin Dervi\u015fin evi yak\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu evde g\u00f6zleri \u00f6z\u00fcrl\u00fc bir kad\u0131n bulan sald\u0131rganlar, kad\u0131n\u0131n kendilerini iyi kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131ndan evini yakmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu sald\u0131r\u0131larda Ah\u0131-\u00c7elebi\u2019de 1\u00a0100 n\u00fcfus ya\u015fayan 7 k\u00f6y yok edildi. Dedea\u011fa\u00e7ta ise 300 evli 10 k\u00f6y yak\u0131ld\u0131. Sava\u015f cephesinin de\u011fi\u015fmesinden sonra da cephe ard\u0131nda kalan bir\u00e7ok Pomak k\u00f6y\u00fc yak\u0131ld\u0131. Kar\u015f\u0131l\u0131 k\u00f6y\u00fc s\u0131n\u0131r \u00e7izgisinin hemen yak\u0131n\u0131nda bulundu\u011fu i\u00e7in yak\u0131l\u0131rken \u0130smilyan k\u00f6y\u00fc de ya\u011fma edildi. Ravnina k\u00f6y\u00fcnde Arif Bostanciev, Hasan Sad\u0131kov ve Sulev karde\u015fleri \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u00dcrpek k\u00f6y\u00fcnde 10 ki\u015fi, Alamidere\u2019de ise k\u00f6yl\u00fcler hi\u00e7 gerek\u00e7esiz ter\u00f6r ize edildi, T\u00fcrk mahallesi yak\u0131ld\u0131, Mehmet Gelema, Taksim Kehaya ve gen\u00e7 Ahmet \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu insanlara yap\u0131lan insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 zulme \u015fahit olan Bulgar aileler korkup, eski Bulgaristan topraklar\u0131na ka\u00e7arken, Pomaklar da Ege yaylalar\u0131na indi. Zorbac\u0131lar taraf\u0131ndan topraklar\u0131ndan ve k\u00f6ylerinden kovulan Alamidere ahalisi Demircik, G\u00fcm\u00fclc\u00fcne ve Kozlucuya indi. Bug\u00fcnk\u00fc Yunanistan topraklar\u0131nda bulunan Demircik k\u00f6y\u00fcne Ravnina, Yonuzdere ve ba\u015fka k\u00f6ylerin sakinleri de yerle\u015fmek zorunda kald\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p><div id=\"bghab-523410940\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>O s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 ve a\u011f\u0131r sava\u015f d\u00f6neminde Rodop b\u00f6lgesi iki ayr\u0131 askeri valilik s\u0131n\u0131rlar\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131. Birisi Makedonya Askeri Valili\u011fi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Drama ili, ikincisi de Trakya askeri valili\u011fine ba\u011fl\u0131 olan G\u00fcm\u00fclc\u00fcne ilidir. Da\u011fl\u0131k b\u00f6lge olan Rodoplar\u2019\u0131n kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131 olduk\u00e7a zor oldu\u011fundan, ayr\u0131ca askeri g\u00fc\u00e7lerin Edirne Ku\u015fatmas\u0131, \u00c7atalca ve Bula ir savunmas\u0131 ve Makedonya\u2019daki durumla ilgilendi\u011fi i\u00e7in Rodoplar\u2019da nizam sa\u011flay\u0131p normal hayat\u0131 y\u00f6netecek kadro, makam ve askeri g\u00fc\u00e7 yoktu. 1912 Aral\u0131\u011f\u0131nda Ustino komutan\u0131 olan Stoyo \u015ei\u015fkov\u2019un \u0130kinci Trakya Piyade T\u00fcmeni komutan\u0131 General \u0130liev\u2019e g\u00f6nderdi\u011fi bir raporda \u201chaydutlar\u0131n ve ba\u015fkald\u0131ran asili\u011fin her yerde kol gezdi\u011fi\u201d yaz\u0131yor. Ba\u015fkald\u0131ranlar hanelerin var\u0131n\u0131 yo\u011funu talan ederken, \u0131rza ge\u00e7ip deh\u015fet sa\u00e7\u0131yorlard\u0131. Burada \u00f6nemle ve \u00f6zellikle belirtmek yerinde olur ki, 1912\u2019de sava\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131yla birlikte Rodoplar\u2019da ve Ege b\u00f6lgesindeki Pomak k\u00f6ylerindeki erkeklerin hepsi tutuklan\u0131p toplanm\u0131\u015f ve Eski Bulgar Prensli\u011fi i\u00e7erisine s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f veya toplama kamplar\u0131na kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 Ordular\u0131 saflar\u0131nda sava\u015fm\u0131\u015f veya g\u00f6rev alm\u0131\u015f olan Pomaklar\u0131n hepsi tutuklanm\u0131\u015f ve s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Sepet mahallelerinden ve Stanimaka y\u00f6resinden Pomaklar Love\u00e7 ve Pleven b\u00f6lgesine s\u00fcrg\u00fcn edilirken, orada dinlerini de\u011fi\u015ftirmeye zorlanm\u0131\u015f ve y\u0131llar sonra k\u00f6ylerine H\u0131ristiyan olarak d\u00f6nebilmi\u015flerdir. \u0130smilyan k\u00f6y\u00fcnde de Osmanl\u0131da askerlik yapanlar tutuklanm\u0131\u015ft\u0131r. Onlarsa Harman kasabas\u0131na s\u00fcr\u00fcld\u00fc ve orada din de\u011fi\u015ftirmeye zorland\u0131lar. Kar\u015f\u0131l\u0131 k\u00f6y\u00fcnde tutuklanan gen\u00e7lerin hepsi asker ya\u015ftayd\u0131. Onlar ise tutsak al\u0131n\u0131p Karlukovo (Slaveyno) k\u00f6y\u00fcne g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcler. Orada din de\u011fi\u015ftirmeye zorland\u0131lar. H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 kabul edenlerden 12 \u2018si \u00a0Romanya s\u0131n\u0131r\u0131na g\u00f6reve g\u00f6nderildi. Davut K\u00f6y (Davidovo) camisine doldurulan Pomaklar Bulgar Prensli\u011fi i\u00e7erlerine askeri esir olarak g\u00f6nderildi. O k\u00f6yde birka\u00e7 Bulgar hane de ya\u015f\u0131yordu. Onlardan birisi Gacal Todor\u2019du. Onun yan\u0131nda \u0131rgat olarak \u00e7al\u0131\u015fan Pomak Ali Salihov s\u00fcrg\u00fcn edilmekten kurtulurken, babas\u0131 Salih s\u00fcrg\u00fcn edildi. K\u00f6yde kalanlar\u0131nsa dinleri de\u011fi\u015ftirilir. Erkeklerin k\u00f6ylerden toplan\u0131p s\u00fcrg\u00fcn edilmesiyle H\u0131ristiyanla\u015ft\u0131rma i\u015fine mukavemetin daha az olaca\u011f\u0131 hesap edilmi\u015fti. \u00c7ok ge\u00e7meden, s\u00fcrg\u00fcnden ka\u00e7an ve ormana s\u0131\u011f\u0131nan Pomak gen\u00e7ler k\u00f6yl\u00fcleri din de\u011fi\u015ftirmeye zorlayanlarla hesapla\u015fma davas\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yaver Pa\u015fa emrindeki kol ordunun Meri\u00e7 Irma\u011f\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 ak\u0131nt\u0131s\u0131nda 14 Kas\u0131m 1912\u2019de teslim bayra\u011f\u0131 \u00e7ekmesinden sonra Rodoplar ve Ege boylar\u0131 6 hafta i\u00e7in birle\u015ftirildi.\u00a0 Rodoplar ile Ege k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n birle\u015ftirilmesinden ve ilk ge\u00e7ici bar\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin 20 Kas\u0131m 1912\u2019de imzalanmas\u0131ndan sonra, asker ka\u00e7a\u011f\u0131 H\u0131ristiyan ve M\u00fcsl\u00fcmanlar k\u00f6ylerinden kalan y\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131\u011fa geri d\u00f6nd\u00fc. Alamidere k\u00f6y\u00fcnde evsiz kalan haneler Bulgar Kosta Trambov\u2019un evine s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. 1912 sava\u015f\u0131nda Hardelen k\u00f6y\u00fcn (bug\u00fcn Bogutevo) k\u00f6yl\u00fcleri Yunana ge\u00e7ti. Paspala k\u00f6y\u00fcne yerle\u015ftiklerinde kar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131kan Rum din adamlar\u0131 onlar\u0131 H\u0131ristiyan yapmaya ve isimlerini de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. K\u00f6y\u00fc terk eden Hardelenliler solu\u011fu \u0130stanbul\u2019da ald\u0131. Sava\u015f ka\u00e7a\u011f\u0131 ve muhacir dolu \u0130stanbul\u2019da ba\u015flar\u0131n\u0131 sokacak yer ve ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 bulamay\u0131nca 6 aydan sonra geri d\u00f6nd\u00fcklerinde Pavel k\u00f6y\u00fcnden gelen papaz Aleksiyi kar\u015f\u0131lar\u0131nda buldular ve yeniden H\u0131ristiyanla\u015ft\u0131r\u0131lmayla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131lar, mukavemet ettiler, \u00e7ok zor g\u00fcnler ya\u015fad\u0131lar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1912\u2019de ba\u015flayan Balkan Harbi Arnavutluk, Makedonya ve Yunanistan\u2019da ya\u015fayan Pomak n\u00fcfusun Do\u011fu Trakya ve Anadolu\u2019ya g\u00f6\u00e7 etmesine sebep oldu. Topraklar\u0131n\u0131n belirli kesimleri S\u0131rplara ve Kara Da\u011fl\u0131lara kald\u0131.\u00a0 Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n 12 Aral\u0131\u011f\u0131nda toplanan B\u00fcy\u00fck Devletler B\u00fcy\u00fck El\u00e7ileri Londra Konferans\u0131\u2019nda Balkan devletlerinden ele ge\u00e7irdikleri Arnavutluk topraklar\u0131ndan \u00e7ekilmeleri istendi, fakat Kara Da\u011f ve S\u0131rp askeri birliklerini a\u015famal\u0131 olarak geri \u00e7ekerken, i\u015fgal 1913 sonlar\u0131na kadar uzad\u0131. \u201cKarnegiev Anketi\u201dnde Pomak ve Torbe\u015f k\u00f6ylerinden daha fazlas\u0131n\u0131n ate\u015fe verildi\u011fine i\u015faret edilmi\u015ftir.\u00a0 Golo B\u0131rdo ve \u015ear Da\u011f\u0131nda 386 Pomak evi yak\u0131ld\u0131. Bu b\u00f6lgede ikamet eden Torbe\u015flerin evleri bir defa da olmak \u00fczere\u00a0 Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda da ate\u015fe verildi ve talan edildi.<\/p><div id=\"bghab-1179737657\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yeni konumuz: 1912\u20141013 y\u0131llar\u0131nda Rodoplarda din ve isim de\u011fi\u015ftirme zulm\u00fc.<\/p>\n<div id=\"bghab-2981310211\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rafet ULUTURK\u00a0 1912 Balkan Sava\u015f\u0131nda Pomaklar\u0131n Durumu \u00a0 Balkan Sava\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda Rodop k\u00f6ylerinde ya\u015fayan Pomaklar Osmanl\u0131 ordular\u0131na g\u00f6n\u00fcll\u00fc asker veriyordu. Karamanc\u0131, Rojen ve Kavgac\u0131k cephelerinde<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-12298","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-3cm","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12298","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12298"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12298\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12298"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12298"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12298"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}