{"id":12282,"date":"2014-11-28T16:58:46","date_gmt":"2014-11-28T14:58:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=12282"},"modified":"2014-11-28T16:58:46","modified_gmt":"2014-11-28T14:58:46","slug":"osmanliya-karsi-bulgar-ayaklanmalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/osmanliya-karsi-bulgar-ayaklanmalari\/","title":{"rendered":"Osmanl\u0131ya Kar\u015f\u0131 Bulgar Ayaklanmalar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><b>Muazzes YURDAKUL<\/b><\/p>\n<p>Bug\u00fcnl\u00fc Bulgaristan siyasetini, memleket i\u00e7indeki g\u00fc\u00e7ler dengesini, husumet odaklar\u0131n\u0131 ve g\u00fc\u00e7ler \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 do\u011fru alg\u0131layabilmek ve isabetli politika \u00fcretebilmek i\u00e7in 1877\u201378 Osmanl\u0131-Rusya Sava\u015f\u0131 gerek\u00e7e ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 bilmek zorunday\u0131z. Yak\u0131n tarihte en \u00e7arp\u0131k anlat\u0131lm\u0131\u015f sava\u015flardan biri bu sava\u015ft\u0131r. \u00d6nce bu sava\u015f\u0131n Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n s\u0131cak denizlere a\u00e7\u0131lmak i\u00e7in Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funa a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 genel sald\u0131r\u0131 sava\u015flar\u0131ndan en b\u00fcy\u00fc oldu\u011funu bilmeliyiz. Yani bu sava\u015f Bulgar, Makedon ya da S\u0131rplar\u0131n menfaatleri, kurtar\u0131lmas\u0131 devlet kurmas\u0131 vs. i\u00e7in a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f, Rusya \u00c7ar\u0131\u2019n\u0131n s\u0131cak denizlere \u00e7\u0131kmas\u0131, imparatorluk s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmesi i\u00e7in ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hedeflere ancak Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131yla ula\u015f\u0131la bilece\u011fi esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Tarihte bizim \u201cPlevne Sava\u015f\u0131\u201d dedi\u011fimiz bu harp \u201c93 Harbi\u201d olarak bilinir. Bu sava\u015f\u0131 sona erdiren ilk s\u00f6zle\u015fme 3 Mart 1878\u2019de o zaman \u0130stanbul\u2019un kap\u0131 \u00f6n\u00fc olan San Stefano\u2019da yani bug\u00fcnk\u00fc Ye\u015fil K\u00f6y\u2019de imzalanm\u0131\u015ft\u0131r. Taraflarsa Rusya \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019dur. Bu S\u00f6zle\u015fmesinde nesne silahlar\u0131 susturmak ve Osmanl\u0131n\u0131n Balkanlar s\u0131n\u0131rlar\u0131nda de\u011fi\u015fiklikler yapmakt\u0131r. Bu vesileyle Bulgaristan 3 Mart g\u00fcn\u00fcn\u00fc her y\u0131l Milli Bayram olarak kutlar.<\/p>\n<p><strong>1878 Kresna &#8211; Razlog Ayaklanmas\u0131 ve <\/strong><\/p>\n<p><strong>1903 \u0130linden-Preobrejen Ayaklanmas\u0131nda Pomaklar.<\/strong><\/p>\n<p>Rusya\u2019n\u0131n 1877\u2019de Tuna \u00fczerinden Osmanl\u0131ya sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n ve Bulgaristan\u2019da geli\u015fen a\u011f\u0131r sava\u015f\u0131n sona ermesinden hemen birka\u00e7 ay sonra Razlog ve Melnik b\u00f6lgelerinde Kresna ve Razlog Ayaklanmas\u0131 ba\u015flad\u0131. Melnik kazas\u0131nda 2 Pomak k\u00f6y\u00fc, Struma \u0131rma\u011f\u0131n\u0131n iki yakas\u0131nda 8 Pomak k\u00f6y\u00fc ve (eski ad\u0131 Mehami olan) Razlog kasabas\u0131nda 820 haneden 516\u2019su Bulgar ve 300\u2019\u00fc de Pomak idi. (G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Bulgaristan\u2019\u0131nda en b\u00fcy\u00fck k\u0131\u015f kayak merkezi olan Bansko kasabas\u0131na en yak\u0131n yerle\u015fim yeridir)<\/p><div id=\"bghab-3864195422\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Osmanl\u0131 d\u00f6neminde bu y\u00f6rede Pomaklar ile Bulgarlar aras\u0131ndaki m\u00fcnasebetlerin ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc ve iyi kom\u015fulukla nitelendi\u011fi pek s\u00f6ylenemez. Yak\u0131n bir yerle\u015fim yeri olan Banya k\u00f6y\u00fcnde 500 haneden 100 aile Pomak olsa da, Plevne Sava\u015f\u0131ndan sonra bunlar\u0131n say\u0131s\u0131nda azalma olurken, Pomaklar Osmanl\u0131 i\u00e7lerleine ve Osmanl\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilinde kalan Makedonya\u2019ya g\u00f6\u00e7 etmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>1878 Kresna &#8211; Razlog Ayaklanmas\u0131n\u0131n sebepleri ve olaylar:<\/strong><\/p>\n<p>Bu ayaklanman\u0131n patlamas\u0131na ana nedenler 1 Haziran 1878 tarihli Berlin Antla\u015fmas\u0131yle San Stefano Bulgaristan\u2019\u0131n\u0131n (Bu ad\u0131, Ye\u015fil K\u00f6yde 3 Mart 1878\u2019de Rus-Osmanl\u0131 Bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131ndan alm\u0131\u015ft\u0131r) <strong>3\u2019e b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olmas\u0131d\u0131r. Berlin Antla\u015fmas\u0131ndan sonra Bulgaristan\u2019\u0131n durumu \u015fudur:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Ba\u015f\u0131nda Prens olan, Sofya ili topraklar\u0131n\u0131 da kapsayan, Tuna \u0131rma\u011f\u0131 ile Koca Balkan aras\u0131na uzanan ve Osmanl\u0131 devletine ba\u011f\u0131ml\u0131 olan Bulgar Prensli\u011fi;<\/li>\n<li>\u00a0Koca Balkan ile Rodop Da\u011flar\u0131 aras\u0131ndaki b\u00f6lge- Do\u011fu Rumeli\u2019ye ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hakk\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>San Stefano S\u00f6zle\u015fmesine konu olan di\u011fer b\u00f6lgeler bu arada Edirne b\u00f6lgesi ve Makadonya Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funa geri verilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bu arada Pirot ile Vranya S\u0131rbistan\u2019a, Dobruca Romaya\u2019ya;<\/p>\n<p>Bosna-Hersek ise Avusturya- Macaristan\u2019a verilirken,<\/p><div id=\"bghab-291280448\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Romanya, S\u0131rbistan ve Kara Da\u011f\u2019a ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>1878 Berlin Konferans\u0131, 3 Mart 1878 San Stefano Antla\u015fmas\u0131 neticesinde olu\u015fan durumu denetlemek ve Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131n daha da payla\u015f\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla \u0130ngiltere ve Avusturya Macaristan\u2019\u0131n giri\u015fimi \u00fczere \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Berlin Antla\u015fmas\u0131\u2019na g\u00f6re Melnik ve Razlog da dahil, Makedonya ve Edirne b\u00f6lgesi Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda kal\u0131r.<\/p>\n<p>Bu geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Rila Manast\u0131r\u0131 Episkopu da aralar\u0131nda olmak \u00fczere, birka\u00e7 \u00e7ete ba\u015f\u0131 Razlog Ayaklanmas\u0131 karar\u0131 ald\u0131 ve 8 Kas\u0131m 1878 g\u00fcn\u00fc 376 silahl\u0131 ki\u015fi \u015fehri basar. Bir g\u00fcn devam eden a\u011f\u0131r \u00e7arp\u0131\u015fmalardan sonra 9 Kas\u0131m g\u00fcn\u00fc Razlog d\u00fc\u015fer. 10 Kas\u0131m g\u00fcn\u00fc silahl\u0131 \u00e7etecilerden bir k\u0131sm\u0131 Blagoevgrat\u2019a (Gorna Cumaya) \u015fehrine inmi\u015f olsa da M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 rahats\u0131z edecek hareketlerde bulunmaz. Razlog kasabas\u0131, Banya ve Belitsa yerle\u015fim yerlerinde yollar kesilir. Banya ve Belitsa k\u00f6yleri Pomaklar\u0131 ayaklanan Bulgar ve Makedonlara ve \u015eter\u00fc Voyvoda \u00e7etecileriyle \u00e7arp\u0131\u015f\u0131r. \u015etery\u00fc Voyvoda Bansko k\u00f6y\u00fcnden Bulgar silahl\u0131 asileriyle birlikte hareket etme konusunda anla\u015f\u0131r ve Banya k\u00f6y\u00fcn\u00fc basar. Pomaklar p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Razlog kasabas\u0131ndaki Pomaklar takviye g\u00fc\u00e7 istediklerinden dolay\u0131 beklemeye ge\u00e7er. \u00c7at\u0131\u015fmalar bir s\u00fcre bekletilir. \u00c7etecilerle temas kurulur. Razlog Kaymakam, kad\u0131, bir binba\u015f\u0131 ve 2 Pomakla bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri heyeti olu\u015fturulur. \u0130lk temasta kar\u015f\u0131lar\u0131na Voytkevi\u015f isminde bir Leh, Todor Vayvoda ve Banya k\u00f6y\u00fcnden iki silahl\u0131 asi \u00e7\u0131kar. M\u00fcsl\u00fcman heyet konusu Pomak n\u00fcfusla m\u00fczakere etmek ve bir sonu\u00e7 almak i\u00e7im 3 g\u00fcn zaman ister. Ayaklanmac\u0131lar kendilerine 24 saat s\u00fcre tan\u0131r. M\u00fcsl\u00fcman heyet geri \u00e7ekilip savunma hatt\u0131 kurma haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131r.\u00a0 13 Kas\u0131m 1878 sabah\u0131 \u015eter\u00fc Voyvoda 180 silahl\u0131 ayaklanmac\u0131yla Banya k\u00f6y\u00fcne sald\u0131r\u0131r. Silahl\u0131 \u00e7arp\u0131\u015fmada geri \u00e7ekilmek zorunda kalan Pomaklar Ali aga kona\u011f\u0131na, okul ve cami duvarlar\u0131 ard\u0131na siperlenirken, bir k\u0131sm\u0131 da Razlog kasabas\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131r. Konak duvarlar\u0131n\u0131 delmek i\u00e7in kiraz topluyla ate\u015f a\u00e7an \u00e7eteciler ba\u015far\u0131ya ula\u015famaz. Bu arada Pomaklara destek olarak Babek \u00e7etelerinden biri gelse de, geri p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcl\u00fcr. Bansko Bulgar \u00e7etesi de Dobrini\u015fte Pomak k\u00f6y\u00fcn\u00fc bas\u0131p ele ge\u00e7irir. 14 Kas\u0131m sabah\u0131 al\u0131nan bir haberde Tevfik Pa\u015fa emrindeki bir askeri birlik Nikopol (Gotse Del\u00e7ev) kasabas\u0131ndan yard\u0131m i\u00e7in yola \u00e7\u0131kar. Askerler \u00e7etecilerle ba\u015fa \u00e7\u0131kar, hepsini da\u011f\u0131t\u0131p nizam sa\u011flar. Banya k\u00f6y\u00fcne askerin girmesiyle Bulgar hanelerin ve \u00e7etecilerin hepsi mevzilerini terk eder. Bansko kasabas\u0131ndan, Gorno ve Dolno Dragili\u015fte k\u00f6ylerinden Bulgarlar Gorna Cumaya kasabas\u0131na g\u00f6\u00e7er. 16 Kas\u0131m ak\u015fam\u0131 Bansko dolay\u0131na konu\u015flanan Osmanl\u0131 askeri \u015fehre girdi\u011finde mukavemet g\u00f6rmedi\u011fi i\u00e7in Bulgarlar\u0131n evlerini yakmaz.<\/p><div id=\"bghab-2292600365\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Star\u00e7i\u015fta k\u00f6y\u00fcnden olan Stoyan Voyvoda 17 ki\u015fiyle \u201cKresna Ge\u00e7idi\u201dne iner.<\/p>\n<p>7 Ekim g\u00fcn\u00fc 50\u201360 ki\u015filik \u00e7ete Pomaklar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Kar\u015f\u0131yaka k\u00f6y\u00fcn\u00fc ate\u015fe verir.<\/p>\n<p>9 Ekim sabah\u0131 Pomaklar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Moravka k\u00f6y\u00fc i\u00e7in etraf k\u00f6ylerden toplanan 1\u00a0000 ba\u015f\u0131bozuk ile Bulgar-Makedon \u00e7eteciler aras\u0131nda sert \u00e7at\u0131\u015fma olur. Bu \u00e7at\u0131\u015fmadan sonra \u00e7eteciler Pomak n\u00fcfusun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Breznitsa ve Slivnitsa k\u00f6ylerini de basar.<\/p>\n<p>15\u201320 Ekim g\u00fcnleri aras\u0131nda silahl\u0131 ayaklanmac\u0131lar Pomaklar\u0131n da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Gorna Cumaya ile g\u00fcneyde Belasitsa ve Grade\u015fnitsa k\u00f6ylerine, g\u00fcney bat\u0131da Kar\u015f\u0131yaka k\u00f6y\u00fcne ve g\u00fcney do\u011fuda da Predela adl\u0131 ge\u00e7ide kadar uzanan s\u0131n\u0131r \u00e7izgisi (hudut hatt\u0131) boyunca geni\u015f bir b\u00f6lgeyi kontrolleri alt\u0131na almay\u0131 ba\u015far\u0131r. Ba\u015fl\u0131ca Pomaklar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Belasitsa ve Grader\u015ftitsa k\u00f6ylerinde iki daha ufak \u00e7apl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmadan sonra 28 Ekim g\u00fcn\u00fc daha b\u00fcy\u00fck \u00e7arp\u0131\u015fmalar ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ayaklanmac\u0131lar hezimete u\u011frat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Yard\u0131ma gelen Osmanl\u0131 birlikleriyle Bulgar ayaklanmac\u0131lar aras\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck y\u00fczle\u015fme \u201cKrivi Livadi\u201d mevkiinde olur. \u0130lk anda konumlar\u0131n\u0131 savunan ayaklanmac\u0131lar, Bansko kasabas\u0131ndan k\u00f6t\u00fc haberlerin gelmesiyle birlikte silahlar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p ka\u00e7maya ve aileleriyle birlikte Gorna Cumaya kasabas\u0131na yerle\u015fmeye ba\u015flar.<\/p><div id=\"bghab-389618945\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Daha sonra Osmanl\u0131 merkez idaresinden gelen bir yaz\u0131l\u0131 haberde ayaklanmac\u0131lara ve ka\u00e7\u0131p \u00f6teye veriye s\u0131\u011f\u0131nanlara ve g\u00f6\u00e7 edenlere eski yerlerine d\u00f6nme izini verildi\u011fi duyurulur. Bansko k\u00f6yl\u00fcleri aftan yararlan\u0131p evlerine d\u00f6nerken, Kresna\u2019l\u0131lar ittihatl\u0131 davran\u0131r. Ard\u0131ndan evlerine d\u00f6nenlerden 3 y\u0131l cezaiye vergisi al\u0131nmayaca\u011f\u0131 haberleri geldi\u011finde, herkes i\u015finin ba\u015f\u0131na d\u00f6nse de, Osmanl\u0131 2 sene vergiyi almaz fakat 3. sene s\u00f6z\u00fcn\u00fc tutmaz.<\/p>\n<p>Kresna &#8211; Razlog Ayaklanmas\u0131 olarak ge\u00e7en 1878 y\u0131l\u0131nda meydana gelen olaylarla ilgili geli\u015fmelerin \u00f6zeti bundan ibarettir desek de, Rodop Da\u011flar\u0131ndaki asi hareketleri 20 y\u0131l sonra yeniden canlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde yani Berlin Antla\u015fmas\u0131 h\u00fck\u00fcmleri gere\u011fince Edirne ve Makedonya Osmanl\u0131 devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalm\u0131\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Bulgar ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u201cBulgar halk\u0131 ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadelesine devam etmi\u015ftir.\u201d<\/p>\n<p><strong>1903 \u0130linden-Preobrejen Ayaklanmas\u0131 ve Pomaklar.<\/strong><\/p>\n<p>Yak\u0131n tarihin i\u00e7inde esas olaylardan biri de 1903\u2019te patlak veren \u0130linden &#8211; Preobrajen Ayaklanmas\u0131d\u0131r. Bu ayaklanmaya ili\u015fkin t\u00fcm kaynaklar \u0130stanbul\u2019da Osmanl\u0131 Devlet Ar\u015fivindedir. Ba\u015fl\u0131ca merkez idareye g\u00f6nderilen telgraflara dayanarak yaz\u0131lan eserlerde \u00c7epino ve di\u011fer b\u00f6lgelerde \u00e7etelerin dola\u015ft\u0131\u011f\u0131, yerli n\u00fcfusu rahats\u0131z etti\u011fi, soydu\u011fu, askeri birliklerle \u00e7at\u0131\u015fmalara girdi\u011fi vs. bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Selanik valisi Hasan Fehmi\u2019nin Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmetine 3 May\u0131s 1903 tarifli telgraf\u0131nda \u015f\u00f6yle denir: S\u0131n\u0131r boyuna 60 silahl\u0131 asi \u00fcslenmi\u015ftir. Pe\u015ftera kasabas\u0131 taraf\u0131ndan gelecek 2 ba\u015fka \u00e7eteyle birle\u015fip Osmanl\u0131 topraklar\u0131na s\u0131zmay\u0131 planlad\u0131klar\u0131 \u00f6\u011frenilmi\u015ftir.<\/p><div id=\"bghab-839903602\" class=\"bghab-icerik-icine-25-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<ol start=\"8\">\n<li>A\u011fustos 1903\u2019te g\u00f6nderilen ba\u015fka bir telgraftan \u00f6\u011freniyoruz.<\/li>\n<\/ol>\n<p>L\u0131jene (Velingrad) ve \u00c7epino b\u00f6lgesinden isyanc\u0131lar\u0131n da bir araya topland\u0131\u011f\u0131 bir asi g\u00fc\u00e7 Demirciler k\u00f6y\u00fcne sald\u0131r\u0131 haz\u0131rl\u0131yor. Bu b\u00f6lgede T\u00fcrk ve Bulgarlardan ba\u015fka Pomaklar da ya\u015far. \u00c7epino k\u00f6ylerinde ise Pomaklardan ba\u015fka Bulgar haneler de vard\u0131r.<\/p>\n<p>20 Haziran 1903\u2019te Sultan\u2019a ve Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131\u2019na g\u00f6nderilen bir mektupta ise, Batak y\u00f6resinde bulunan Avramovo k\u00f6y\u00fcnde k\u00f6yl\u00fcler siper kazmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 mektupta Korova k\u00f6y muhtar\u0131ndan 30 ko\u015fum hayvan\u0131 ve 2 kani arabas\u0131 istenmi\u015ftir, haber edilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li>Zagorovski taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan ve Avusturya-Macaristan devletinin Bitolya Konsolosu olan Avgust Kral\u2019\u0131n D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi bir telgrafta ise, 4 A\u011fustos 1903\u2019te \u0130linden Ayaklanmas\u0131\u2019n\u0131n patlak vermesinden s\u00f6z edilir. Bu haberde, Makedonya topraklar\u0131nda bulunan Bitolya k\u00f6ylerinde ve \u015fehir merkezlerinde meydana gelen karga\u015fal\u0131kla ilgili bilgilere, isyanc\u0131lar\u0131n posta telgraf direklerini y\u0131kt\u0131\u011f\u0131na ve b\u00f6lgeye asker sevk\u0131yat\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in k\u00f6pr\u00fcleri u\u00e7urdu\u011funa yer verilmi\u015ftir. Ayaklanmac\u0131lar M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6ylerini ve askeri karakollar\u0131 hedef alm\u0131\u015ft\u0131r. Resen gibi \u201ctorbe\u015f\u201d Pomaklar\u0131n kalabal\u0131k oldu\u011fu ya da Arnavutlar\u0131n \u00e7o\u011funluk oldu\u011fu Rama ve Ts\u0131rvenets gibi k\u00f6ylere sald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dillenirken, Resen k\u00f6y\u00fc 6 y\u00f6nden birden sald\u0131r\u0131ya u\u011fram\u0131\u015f olsa da, t\u00fcfek sesleri gece boyu devam etse de ele ge\u00e7irilememi\u015ftir. \u0130syanc\u0131lardan bir b\u00f6l\u00fck ise Prespan G\u00f6l\u00fc\u2019ne do\u011fru y\u00f6nelmi\u015ftir. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n mukavemetini delinememi\u015ftir. Bu b\u00f6lgene torbe\u015f Pomaklar ba\u015fl\u0131ca D\u0131rmen ve Podmo\u00e7ene k\u00f6ylerinde ya\u015far. Smilevo k\u00f6y\u00fcndeki Osman\u0131 taburunu ak\u015fam namaz\u0131 s\u0131ras\u0131nda basan isyanc\u0131larla \u00e7ok kanl\u0131 \u00e7arp\u0131\u015fma olur. Bitolya Ayaklanmas\u0131n\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131 Prizren k\u0131\u015flas\u0131ndan 250 \u00f6zel e\u011fitimli askerin ayaklanmac\u0131larla \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131yla bast\u0131r\u0131l\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bitolya \u015fehrinden o d\u00f6nem g\u00f6sterilen \u015fifreli konsolos telgraflar\u0131n\u0131n hepsinde g\u00f6n\u00fcll\u00fc M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n (ba\u015f\u0131bozuklar\u0131n) silahl\u0131 isyanc\u0131larla b\u00fct\u00fcn \u00e7at\u0131\u015fmalarda yer ald\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck fedak\u00e2rl\u0131k g\u00f6sterdi\u011fine yer verilir. Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmetine giden haberlerde Pomak n\u00fcfusun Osmanl\u0131 askeri birliklerine ayaklanmac\u0131lar\u0131n hezimete u\u011frat\u0131lmas\u0131nda \u00e7ok ciddi yard\u0131m g\u00f6sterdi\u011fine i\u015faret edilir. Kostur kazas\u0131na ba\u011fl\u0131 Jerneni k\u00f6y\u00fcnde meydana gelen olaylar bu \u00f6zverinin boyutlar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir: 23 Temmuz 1903\u2019te \u00c7ete Ba\u015f\u0131 Lazar Poptraykov y\u00f6netimindeki silahl\u0131 400 komita k\u00f6y\u00fc basm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bask\u0131n\u0131n gerek\u00e7esi, M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6yl\u00fclerin Bulgar komitalar\u0131n konu\u015fland\u0131\u011f\u0131 ve sakland\u0131\u011f\u0131 yerleri, hareket alanlar\u0131n\u0131 ve bir\u00e7o\u011funun kimli\u011fini Osmanl\u0131 askeri yetkililerine bildirmesi ve yakalanmalar\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131d\u0131r. \u0130syanc\u0131 ba\u015f\u0131 k\u00f6yl\u00fclerden silahlar\u0131n\u0131 indirip teslim etmelerini istese de ans\u0131z\u0131n ate\u015f a\u00e7an M\u00fcsl\u00fcmanlar 2 komitac\u0131y\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f ve 4\u2019\u00fcn\u00fc de yaralam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7at\u0131\u015fmada yenik d\u00fc\u015fen M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6yl\u00fcler \u00e7ekilirken k\u00f6yleri ate\u015fe verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p><div id=\"bghab-1633859349\" class=\"bghab-icerik-icine-30-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>2 A\u011fustosu 3 A\u011fustosa ba\u011flayan gece 500 komita Ki\u00e7evo k\u00f6y\u00fcn\u00fc basm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6yl\u00fcler pani\u011fe kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ka\u00e7arken k\u00f6ylerinin yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Komita \u00e7etelerinden biri Y\u00fcr\u00fck k\u00f6y\u00fcndeki Osmanl\u0131 k\u0131\u015flar\u0131n\u0131 hedef alm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131\u015fladaki birlik \u201cKale\u201d meki\u011finde siper alm\u0131\u015f ve takviye askeri g\u00fc\u00e7 gelmesini beklemi\u015ftir.\u00a0 2 saat s\u00fcren \u00e7arp\u0131\u015fmadan sonra komitac\u0131lar \u00e7ekilmek zorunda kalsa da bu b\u00f6lgede ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n a\u011f\u0131r durumunda beklenen de\u011fi\u015fiklik olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>1903 y\u0131l\u0131n\u0131n A\u011fustos ortalar\u0131nda Tson\u00e7ev komitac\u0131lar\u0131 ayaklanma karar\u0131 alsalar da etkileri birka\u00e7 k\u00f6yle s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131rken ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015ftur. Bu ayaklanma denemesinin bast\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra komitac\u0131lar Bulgar Prensli\u011fine ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Samokov valisinin 28. 09. 1903 tarihli bildirisinden \u00f6\u011frenildi\u011fi \u00fczere, komitac\u0131 ayaklanmac\u0131lar evlerine d\u00f6nme \u00e7a\u011f\u0131r\u0131s\u0131na uymu\u015ftur.<\/p>\n<p>Bu bildiriden 1903 Ayaklanmas\u0131nda Obidim, Kremen, Ba\u00e7evo, Belitsa ve Mehomi k\u00f6y ve kasabas\u0131nda askeri birliklerle ayaklanmac\u0131lar aras\u0131nda \u00e7arp\u0131\u015fma oldu\u011funu \u00f6\u011freniyoruz. Bununla birlikte K\u0131rklareli ve Edirne y\u00f6resinde de asilerle askeri birlikler aras\u0131nda \u00e7arp\u0131\u015fmalar oldu\u011fu ve isyanc\u0131 eylemlerin bast\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u015fitilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bulgaristan\u2019da bir\u00e7ok semt, okul, park vs. ismini ta\u015f\u0131yan, b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fck kara ta\u015flara bu iki ayaklanma esnas\u0131nda \u00f6len komitac\u0131lar\u0131n isimlerinin yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu bilinir. Bu ayaklanmalar Berlin Konferans\u0131\u2019nda Makedonya b\u00f6lgesinin Osmanl\u0131 devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmas\u0131na kar\u015f\u0131 olsa da, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6zellikle Bulgaristan\u2019da T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7i ve \u0131rk\u00e7\u0131 g\u00fc\u00e7lerin, parti ve kul\u00fcplerinin, derneklerin vs. etkinlik alanlar\u0131n\u0131 belirliyor. Bu g\u00fc\u00e7lerin ba\u015f\u0131nda k\u00f6kleri 1878 ve 1903 \u0130syanlar\u0131na dayanan Makedonya \u0130\u00e7 Devrim \u00d6rg\u00fct\u00fc (VMRO) partisinde bi\u00e7imlendi ve halen etkindir. Bug\u00fcn bu parti \u00fclkede alevlenen yabanc\u0131 olan herkese kar\u015f\u0131 \u015fiddetlenen insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 (ksenevob) \u201c\u00f6tekile\u015ftirme\u201d politikas\u0131n\u0131n hareket motorudur. A\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f cephe \u0131rk\u00e7\u0131 milliyet\u00e7ili\u011fin ana g\u00fcc\u00fc olan (PF) partisiyle birlik olan ve ayn\u0131 cephede birle\u015fmi\u015f bulunan VMRO partisi mecliste 19 milletvekili ile temsil edilirken, d\u0131\u015f destekli h\u00fck\u00fcmet ortakl\u0131\u011f\u0131 politikas\u0131 dayatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve \u0131rk\u00e7\u0131, insan d\u00fc\u015fman\u0131, ayr\u0131mc\u0131 isteklerinde ayak diremeye devam ediyor. 1903 Ayaklanmas\u0131n\u0131n genel hatlar\u0131yla bug\u00fcnk\u00fc Makedonya devletinin Bitolya b\u00f6lgesinde oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, VMRO milliyet\u00e7ileri Makedon dilinin Bulgar dili, Makedon tarihinin Bulgar tarihi vs. oldu\u011funu iddia ederek, iki halk\u0131n ulusal b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc tezini savunmaya devam ederken, \u0130linden Preobrejen Ayaklanmas\u0131na da sahip \u00e7\u0131k\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Gelecek hafta Bulgaristan\u2019da ya\u015fayan Pomaklar\u0131n 1912\u201323 \u00e7ekilerini konu edece\u011fiz.<\/p><div id=\"bghab-595338509\" class=\"bghab-icerik-icine-35-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Tarih bilen ak\u0131ll\u0131d\u0131r.<\/p>\n<div id=\"bghab-1152404228\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Muazzes YURDAKUL Bug\u00fcnl\u00fc Bulgaristan siyasetini, memleket i\u00e7indeki g\u00fc\u00e7ler dengesini, husumet odaklar\u0131n\u0131 ve g\u00fc\u00e7ler \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 do\u011fru alg\u0131layabilmek ve isabetli politika \u00fcretebilmek i\u00e7in 1877\u201378 Osmanl\u0131-Rusya Sava\u015f\u0131 gerek\u00e7e<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":8942,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-12282","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2014\/02\/muazzez1.jpg?fit=160%2C196&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-3c6","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12282","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12282"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12282\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8942"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}