25 y\u0131l \u00f6nce 9 Kas\u0131m g\u00fcn\u00fc Berlinliler, b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f Almanya`n\u0131n ve b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f Avrupa`n\u0131n sembol\u00fc olan nefret duvar\u0131n\u0131 y\u0131kt\u0131lar. Duvar, iki d\u00fcnya aras\u0131nda s\u0131n\u0131rd\u0131. Berlinliler, duvar\u0131 tam anlam\u0131yla y\u0131kt\u0131lar \u2013 \u00e7eki\u00e7le tu\u011fla tu\u011fla s\u00f6kt\u00fcler. Tam bu g\u00fcnde ve bu saatte spontan \u015feklinde d\u00fczenlenen sald\u0131r\u0131 herkes i\u00e7in s\u00fcrpriz olsa da, \u0130\u015f\u00e7ilerin ve K\u00f6yl\u00fclerin iddia edilen cumhuriyet y\u0131k\u0131ld\u0131. Aylar boyunca binlerce Do\u011fu Alman vatanda\u015f\u0131 Berlin, Leipzig, Drezden ve Rostock \u015fehirlerinde protesto ettiler. G\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e say\u0131lar\u0131 daha fazla oluyordu, talepler ise \u2013 daha cesur ve daha cesur: Bat\u0131ya serbest seyahat, serbest se\u00e7imler, sistemin de\u011fi\u015ftirilmesi. Ve bu ger\u00e7ek oldu \u2013 Berlin duvar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ge\u00e7en bir y\u0131l sonra Almanya birle\u015fti.<\/p>\n
\u00dclkemizde Berlin duvar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 haberi \u00e7ok ani ve beklenmedik oldu. Ancak 10 Kas\u0131m g\u00fcn\u00fc daha da ani ve beklenmedik oldu. Duvar\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sadece bir g\u00fcn sonra Todor Jivkov da \u201ey\u0131k\u0131ld\u0131\u201c. Parti i\u00e7indeki devrim Avrupada en uzun d\u00f6nem iktidarda kalm\u0131\u015f olan kom\u00fcnist liderini g\u00f6revden ald\u0131. Hepimiz o kadar \u015fa\u015fk\u0131nd\u0131k ki, sevinmeyi bile beceremedik. O s\u00f6z konusu Cuma g\u00fcn\u00fc yay\u0131nlanan \u201ePo sveta i u nas\u201c (D\u00fcnyadan ve \u00fclkemizden) ana haber b\u00fclteni, belki de Bulgaristan Ulusal Televizyonu (BNT)nin t\u00fcm zamanlar\u0131n en fazla seyirciyi ekrana kilitleyen haber b\u00fclteni oldu. Insanlar evden \u00e7\u0131kmad\u0131, evinin g\u00fcvenli duvarlar\u0131n\u0131n ard\u0131nda kalarak g\u00f6zlerine ve kulaklar\u0131na inanam\u0131yordu \u2013 Jivkov, 35 y\u0131l iktidarda kald\u0131ktan sonra \u00fcstelik sa\u011f iken g\u00f6revden al\u0131nd\u0131 ve Pariye, devlete veda etti. \u00c7ok az insan olaylar\u0131n bu \u015fekilde geli\u015fmesini bekliyordu. Ancak \u201eglasnost ve perestroykaya\u201c (A\u00e7\u0131kl\u0131k ve Yeniden yap\u0131lanma), GDR (Do\u011fu Almanyadaki) g\u00f6sterilere ra\u011fmen Bulgaristan`da toplu halde g\u00f6steriler yoktu. Hatta Ruse ve Sofyadaki \u00c7evrecilerin 10 Kas\u0131n arifesindeki protestolar\u0131 hak ve demokrasi taleplerinden ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildi.<\/p>\n
Tek s\u00f6zle Kom\u00fcnist Partisinin bir toplant\u0131 tarihi, Bulgaristanda demokrasi de\u011fi\u015fkiklerin sembol\u00fc oldu. Asl\u0131nda sembol neyse, de\u011fi\u015fiklikler de \u00f6yle. 89 sonbahar\u0131nda piyasaya yeni bir \u201emuskal\u201c ( k\u00fc\u00e7\u00fck parf\u00fcm \u015fi\u015fesi) sunuldu – \u201eKom\u00fcnizmin son nefesi\u201c. Asl\u0131nda \u00e7ok k\u0131sa zaman sonra kom\u00fcnizmin son nefesini \u00e7ekmedi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
Bulgaristan`da d\u00fczenlenen ilk demokratik se\u00e7imleri, ismini Bulgar Sosyalist Partisine \u00e7eviren eski kom\u00fcnist partisi kazand\u0131. Her\u015feye ra\u011fmen bizler i\u015fte o 10 Kas\u0131m g\u00fcn\u00fcnde demokrasinin \u201epatlak verdi\u011fine\u201c inan\u0131yorduk. Dilin bir \u015fakas\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00f6zl\u00fckte \u201epatlak vermek\u201c mecazi anlamda hep olumsuz durumlar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor \u2013 sava\u015f, yang\u0131n, salg\u0131n gibi durumlar i\u00e7in. Daha do\u011frusu Bulgaristan \u00e7ok daha sonra 1996\/97nin kara k\u0131\u015f\u0131nda demokratik \u00fclke oldu. Ancak o zaman halk, sistemi de\u011fi\u015ftirme talebinde bulundu. Ancak o zaman insanlar sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fc ve vatanda\u015fl\u0131k \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. Belki de bundan dolay\u0131 bug\u00fcn Bulgaristan, 25 y\u0131l \u00f6nce demokratik de\u011fi\u015fikliklerin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 de\u011fil de, Berlin duvar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yor.<\/p>\n
Yaz\u0131: Vesela Vladkova<\/p>