{"id":11840,"date":"2014-10-30T22:11:59","date_gmt":"2014-10-30T20:11:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=11840"},"modified":"2022-02-05T09:46:06","modified_gmt":"2022-02-05T06:46:06","slug":"bulgaristan-yahudileri-kurtaricilarini-hatirliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/bulgaristan-yahudileri-kurtaricilarini-hatirliyor\/","title":{"rendered":"Bulgaristan Yahudileri kurtar\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yor"},"content":{"rendered":"<p><b>Bulgaristan, 1989 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan demokratik de\u011fi\u015fikliklerinin ba\u015f\u0131ndan \u00e7eyrek y\u00fczy\u0131l\u0131 kaydetmek i\u00e7in haz\u0131rlan\u0131yor. Avrupa tarihinde totaliter Almanya\u2019n\u0131n bask\u0131s\u0131na direnen ve Yahudilerini s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etmeyi reddeden tek \u00fclke olma vakas\u0131n\u0131 kaydetmeyi ba\u015faran insanlardan bahsetme zaman\u0131 geldi. \u00dclkemiz, Hitler\u2019in niyetine a\u00e7\u0131k olarak kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmad\u0131, ama Bulgar h\u00fck\u00fcmetinin karar\u0131yla Sofya\u2019dan Yahudiler, farkl\u0131 k\u00f6y ve \u015fehirlerde Bulgar ailelerine gizlice nakledildi ve onlar\u0131n yan\u0131nda gizlendi. O zaman Avrupa \u00fclkelerine has olan antisemitizm propagandas\u0131 yoktu. Sava\u015ftaki olaylar\u0131n g\u00f6rg\u00fc tan\u0131\u011f\u0131 olan \u0130srail\u2019de bir\u00e7ok Yahudi, bug\u00fcn de kurtar\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n kaderine ilgi duyuyor. Onlar, Kud\u00fcs\u2019te Yahudilerin s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etmesiyle su\u00e7lananlara kar\u015f\u0131 dava y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc 1961 y\u0131l\u0131nda belgeler hat\u0131rlat\u0131yor. O zaman mahkeme \u00f6n\u00fcnde su\u00e7lananlardan biri, Bulgar \u00c7ar III. Boris\u2019in \u201ckurnaz Bulgar hilelerle\u201d Hitler\u2019in politikas\u0131n\u0131 boykot etti\u011fini bildirdi.<\/b><\/p>\n<p>Samuel Arditi, olaylar\u0131n g\u00f6rg\u00fc tan\u0131klar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r. Kendisi, Yahudilerin kurtar\u0131lmas\u0131na katk\u0131s\u0131 olan Bulgarlar\u0131n isimlerinin bilinmesi i\u00e7in \u00e7abalar sarfetmeye devam ediyor.\u201cBulgaristan bu konuda bug\u00fcne kadar \u00e7ok k\u00f6t\u00fc ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r\u201d diye s\u00f6yl\u00fcyor Samuel Arditi. \u201c\u015eimdiye kadar b\u00fct\u00fcn Avrupa\u2019dan 25 bin ki\u015fi kahraman ilan edilmi\u015ftir. Bulgaristan\u2019dan ise ancak 20 Bulgar\u2019\u0131n katk\u0131s\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Onlar\u0131n say\u0131s\u0131 \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. O zamanlarda Yahudilere yard\u0131m edenler binlercedir. Buglar makamlar \u00f6n\u00fcnde dosyan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131nda ve Lilyana Vasileva Panitsa\u2019n\u0131n katk\u0131lar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131nda \u0131srar ediyorum, ama \u015fimdiye kadar ba\u015far\u0131m olmad\u0131. Bulgar cumhurba\u015fkan\u0131ndan bu bayan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra bile en y\u00fcksek devlet ni\u015fan\u0131 ile \u00f6d\u00fcllendirilmesini istedim.\u201d<\/p>\n<p>Daniela Gor\u00e7eva, Bulgar Yahudilerinin tarihini, Yahudilerin kaderi i\u00e7in \u00f6nemli karar\u0131 alan \u00c7ar III. Boris\u2019in rol\u00fcn\u00fc ve milletvekillerinin hikayesini ara\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Binlerce insan\u0131 \u00d6l\u00fcm Kamplar\u0131\u2019ndan kurtaran ki\u015fileri anlatan kitab\u0131 neredeyse haz\u0131rd\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cHak koruyucusu ve tarihi ger\u00e7e\u011fe \u00f6nem veren birisi olarak tarihin \u015f\u00f6hretli ve utan\u00e7 verici b\u00fct\u00fcn y\u00fczlerinin bilinmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum\u201d diye anlat\u0131yor Daniela Gor\u00e7eva. \u201cBir \u015feyden \u00e7ok etkilendim. Bulgaristan, Yahudileri s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etmeyen ve Almanya\u2019dan Yahudilerinin geldi\u011fi, sava\u015f boyunca da gizlendi\u011fi tek \u00fclkedir. B\u00f6ylece Bulgaristan\u2019da Yahudi n\u00fcfusunu, yakla\u015f\u0131k 2-3 bin ile art\u0131yor. Sava\u015ftan sonra Yahudilerin \u00e7o\u011fu, Bulgaristan\u2019dan ilgin\u00e7 hikayeler kitaplarda anlatm\u0131\u015ft\u0131r. Demir Perde ve dil engeli y\u00fcz\u00fcnden bu hikaye, Bat\u0131 Avrupa\u2019da bilinmemektedir, \u00fclkemizde ise Yahudilerin kurtar\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n an\u0131s\u0131n\u0131 karalamaya \u00e7al\u0131\u015fan insanlar vard\u0131.\u201d<\/p>\n<p>\u00c7eviri: Rayna \u0130vanova<\/p><div id=\"bghab-318034888\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<div id=\"bghab-1877059077\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bulgaristan, 1989 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan demokratik de\u011fi\u015fikliklerinin ba\u015f\u0131ndan \u00e7eyrek y\u00fczy\u0131l\u0131 kaydetmek i\u00e7in haz\u0131rlan\u0131yor. Avrupa tarihinde totaliter Almanya\u2019n\u0131n bask\u0131s\u0131na direnen ve Yahudilerini s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etmeyi reddeden tek<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":11841,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-11840","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik-spor"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/127.jpg?fit=610%2C343&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-34Y","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11840","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11840"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11840\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11841"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}