{"id":10318,"date":"2014-06-07T00:34:01","date_gmt":"2014-06-06T21:34:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=10318"},"modified":"2019-07-10T18:07:23","modified_gmt":"2019-07-10T16:07:23","slug":"degisen-zamanlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/degisen-zamanlar\/","title":{"rendered":"De\u011fi\u015fen Zamanlar"},"content":{"rendered":"

BG-SAM
\n<\/span><\/b><\/p>\n

T\u00fcrkler Bulgaristan’a daha y\u00fcksek bin k\u00fclt\u00fcr ve medeniyetin temsilcileri olarak geldiler. Ak\u0131nc\u0131 atalar\u0131m\u0131z bu g\u00fczelim topraklar\u0131\u00a0 fethederek kendilerine yurt edinmi\u015ftir. Kal\u0131c\u0131 ve ebedi niyetlerini, son haftada Bulgaristan’da d\u00fc\u015fen yo\u011fun ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n 50’den fazla k\u00f6pr\u00fcy\u00fc, yollar\u0131, pek \u00e7ok evi g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, ama ayn\u0131 zamanda daha XV. y\u00fczy\u0131lda, Osmanl\u0131 d\u00f6neminde in\u015fa edilen k\u00f6pr\u00fclerin, kervan saraylar\u0131n, hamamlar\u0131n, cami ve medreselerin zarar g\u00f6rmeden dimdik ayakta kald\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131n\u0131rsa, T\u00fcrklerin sabit, kal\u0131c\u0131 niyetli ve devaml\u0131 yerle\u015fim yerleri, ibadethaneler, ticaret ve konaklama makamlar\u0131 s\u0131hhiye merkezleri kurdu\u011fu g\u00fcn gibi ortada olup d\u00fcnya mimari \u00f6rnekleridir.<\/span><\/div>\n
Kemer ta\u015flar\u0131, temelleri kur\u015fun \u00fczerine oturtulan Meri\u00e7 \u0131rma\u011f\u0131n\u0131n iki yakas\u0131n\u0131 ba\u011flayan Mustafa Pa\u015fa (Svilengrad) \u015fehrinde v\u0131z\u0131r v\u0131z\u0131r i\u015fleyen \u201cMeri\u00e7 K\u00f6pr\u00fcs\u00fc\u201d bu y\u00fcceli\u011fin parlak \u00f6rneklerinden biridir. <\/span><\/div>\n
Vidin’de Tuna \u0131rma\u011f\u0131 k\u0131y\u0131s\u0131n\u0131n muhte\u015femlik simgesi Pazvant o\u011fulu kalesi, k\u00fcnyesi, cami konak binalar\u0131, Sofya’da halen Tarih ve Arkeolojik M\u00fcze olarak kullan\u0131lan “B\u00fcy\u00fck Cami”, Karlovo \u015fehir merkezindeki y\u00fcksek mimarl\u0131k \u015faheseri 500 y\u0131ll\u0131k “Kur\u015fun Cami”, Strara Zagora Eski Zara \u015fehrindeki Eski Cami ve daha pek \u00e7oklar\u0131 baz\u0131lar\u0131 halen kap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131k ve b\u00fct\u00fcn heybetiyle ayaktad\u0131r. <\/span><\/div>\n
Bu bak\u0131ma Balkanlar\u0131n di\u011fer yerlerinde oldu\u011fu gibi, Bulgaristan’\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki \u0130slam Y\u00fcksek Mimarisi’ne ait g\u00f6kleri selamlayan tarih eserleri g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Bulgar ve H\u0131ristiyan mimarisinden kat kat \u00fcst\u00fcn olan y\u00fcksek mimari \u00f6zelliklerini ya\u015fat\u0131yor. Sofya’n\u0131n en \u00f6nemli kiliseleri eski Osmanl\u0131 cami yap\u0131lar\u0131nda k\u0131sm\u0131 mimari de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131larak kilise haline getirilmi\u015f ve halen kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bunlardan bizi Sofya “Graf \u0130gnatiev ” soka\u011f\u0131ndaki “Kara Cami” dir. Bu y\u00fcksek \u0130slami mimari and\u0131n\u0131n halen Kilise olarak kullan\u0131lmas\u0131na ho\u015fg\u00f6r\u00fcyle bakan Ba\u015f M\u00fcft\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ho\u015fg\u00f6r\u00fc varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za ayak uydurma \u00e7abalar\u0131 i\u00e7inde bulunuyor. <\/span><\/div>\n
\u00d6te yandan, bir\u00e7ok tarihi eserin cami \u00f6zellikleri yok edilse de, yine \u00fclkemizde \u00f6rne\u011fin Karadeniz\u2019in Bal\u00e7ik sahil incisinde ayn\u0131 tarihi ibadet binas\u0131nda \u00e7an kulesi ile minareli \u015ferif enin ayn\u0131 \u00e7at\u0131n\u0131n iki ucunda y\u00fckseldi\u011fi emsalsiz semboller de g\u00f6rebiliyoruz.\u00a0 <\/span><\/div>\n
Y\u0131llar\u0131n ge\u00e7mesiyle insanlar\u0131m\u0131z Vatan topraklar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p gitmemi\u015fler, Ata Vatan\u0131 hi\u00e7bir yerle de\u011fi\u015ftirmemi\u015flerdir. Bu bak\u0131ma insan\u0131m\u0131z\u0131n g\u00fcc\u00fc hi\u00e7bir zaman sona ermedi\u011fi gibi, olaylar kaderin karanl\u0131\u011f\u0131na terk edilmemi\u015ftir. Ne yaz\u0131k ki, Bulgar devleti Bulgaristan T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131 her zaman “\u00f6teki” olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yetmezmi\u015f gibi, hep bizden kurtulma yollar\u0131 aranm\u0131\u015ft\u0131r. Bulgaristan T\u00fcrkleri hep bask\u0131 ve eziyet g\u00f6rm\u00fc\u015f olsalar da, 1984Aral\u0131\u011f\u0131 ile 1989 May\u0131s\u0131 hari\u00e7 \u00fclkemizde T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00fczerine askeri birlikler, ordu, baretler, jandarma s\u00fcr\u00fclmemi\u015fti. Daha Rus \u2013Osmanl\u0131 Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda bile, sivil k\u00f6yl\u00fclere ve halka sald\u0131r\u0131lar hep haydutlar\u0131n, \u00e7apulcular\u0131n ve soygun \u00e7etelerinin eliyle yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu y\u00fczdendir ki, biz totaliter rejimden s\u00f6z ederken ordunun e\u015fit hakl\u0131 T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131n \u00fczerine, onlar\u0131n Anayasal haklar\u0131n\u0131, do\u011fal haklar\u0131n\u0131 ve insan haklar\u0131n\u0131 hi\u00e7e sayarak, kimliklerini \u00e7i\u011fneyerek \u00fczerlerinden ge\u00e7mesinden s\u00f6z ettik. Bu ger\u00e7ek, yeni Bulgar tarihinin kendi vatanda\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 i\u015fledi\u011fi bir vah\u015fettir. Totaliter Bulgar rejiminin ba\u015f\u0131 olan T. Jivkov \u0131rk ayr\u0131m\u0131nda derman arad\u0131, insan karde\u015fli\u011fini rafa kald\u0131rd\u0131, ho\u015fg\u00f6r\u00fcye kucak a\u00e7anlar\u0131 tutuklatt\u0131 ya da \u00fclkeden kovdu. Sosyalizmin \u00f6z\u00fcnde yer almas\u0131 gerekli olan insan birlikteli\u011fini yani enternasyonalizmi \u00e7i\u011fnedi. \u0130nsan haklar\u0131n\u0131n e\u015fitli\u011fine dayanmas\u0131 gerek sosyalist d\u00fczeni fa\u015fizan bir yap\u0131lanmayla de\u011fi\u015ftirdi. Halk\u0131m\u0131za, az\u0131nl\u0131klara zul\u00fcm etti. Az\u0131nl\u0131klar\u0131n farkl\u0131 \u00f6zelliklerine tahamm\u00fcls\u00fcz davrand\u0131. Hi\u00e7 bir diktat\u00f6r\u00fcn ebediyen ayakta kalamad\u0131\u011f\u0131 gibi o da 10 Kas\u0131m 1989\u2019da devrildi.\u00a0 Ala\u015fa\u011f\u0131 edilen Jivkov bir daha ba\u015fkald\u0131rmamak \u00fczere tarihin derinliklerine g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Bulgaristan T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n da ba\u015f koydu\u011fu bu kutsal davada May\u0131s 1989 Ayaklanmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli rol oynad\u0131. T\u00fcrkler, demokrasi, adalet ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck davas\u0131nda Bulgarlardan \u00e7ok daha \u00f6nce uyand\u0131, birle\u015fti ve ayakland\u0131. \u00dclkedeki t\u00fcm di\u011fer sosyal gruplardan \u00e7ok ileri ge\u00e7ti, ba\u015f\u0131 \u00e7eken duruma geldi. Bulgar toplumunu devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere zorlad\u0131.<\/span><\/div>\n
Direni\u015f yollar\u0131n\u0131 ararken s\u00fcr\u00fcnd\u00fck. Diplomatik oyunlara, yetersizli\u011fe, komplo ve k\u0131\u015fk\u0131rtmalarla kurban olduk. Son y\u00fczy\u0131lda hi\u00e7bir t\u00fcrl\u00fc huzur ve g\u00fcven bulamayan Bulgaristan T\u00fcrkleri i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 adeta bir tutku (S\u00f6nmeyen bir \u00f6zlem) haline getirildi. Bu, insan\u0131m\u0131z\u0131n bilin\u00e7alt\u0131na b\u00fcy\u00fck bir ustal\u0131kla yerle\u015ftirildi. \u00d6yle ki, Moskova\u2019n\u0131n emriyle \u00e7al\u0131\u015fan Bulgar makamlar\u0131 Bulgaristan\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrklerin ba\u015fka bir d\u00fcnyaya ait oldu\u011funu, \u00f6z Vatanlar\u0131n\u0131n ba\u015fkalar\u0131na ait oldu\u011funu ve bu topraklar\u0131 bo\u015faltmalar\u0131 gerekti\u011fini hepimizin bilin\u00e7alt\u0131nda i\u015flerken paraya para, zamana demediler, s\u00fcrekli \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Ama\u00e7lar\u0131 \u00f6z duyumlamam\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirmek ve bilincimize ve belle\u011fimize ba\u015fka bir d\u00fcnyaya ait oldu\u011fumuzu s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmakt\u0131. G\u00f6\u00e7ler bu hileli\u011fin, k\u00fcstahl\u0131\u011f\u0131n ve zorlaman\u0131n sonucudur.<\/span><\/div>\n
\u00a0T\u00fcrklerde ikircimlik ve ku\u015fku yaratan politikan\u0131n 1985- 1990 aras\u0131 zikzaklar\u0131na k\u0131saca bir g\u00f6z atal\u0131m: <\/span><\/div>\n
Nisan 1985 tarihinde, Bulgaristan Parlamentosu Ba\u015fkan\u0131 olan Stanko Todorov \u015fu beyanda bulunmu\u015ftu: \u201cG\u00f6\u00e7 olabilir, ancak T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7\u00fc \u00fclkenin bir b\u00f6lgesinden, di\u011fer b\u00f6lgelerine olacakt\u0131r.\u201d O da \u015fu demek oluyor: 1950\u2019li y\u0131llarda Pomaklara uygulanan y\u00f6ntem \u015fimdi de T\u00fcrklere uygulanacakt\u0131r. Bu politika ger\u00e7ekten de uygulanmaya kondu. 1986 y\u0131l\u0131nda yerlerinden edilenlerin resmi say\u0131s\u0131 2 000\u2019e ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bunlar s\u00fcrg\u00fcn edilen ailelerdi. Ne var ki, olaylar perde ard\u0131nda \u00e7izilen yol haritas\u0131nda belirlendi\u011fi gibi geli\u015fmedi. BKP MK Politik B\u00fcro \u00fcyelerinden Pen\u00e7o Kubadinski bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131: \u201cBulgaristan, T\u00fcrk meselesine gebedir. Rahminde 1 600 000 (bir milyon alt\u0131 y\u00fcz bin) T\u00fcrk, Pomak ve \u00c7ingene ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu da \u00fclke n\u00fcfusunun % 20\u2019sini olu\u015fturmaktad\u0131r.\u00a0 T\u00fcrkler bir yana, Bulgar milleri bile \u201cyeniden do\u011fu\u015f\u201d ad\u0131ndaki politikalar\u0131 kabul etmiyor. Kanaatime g\u00f6re, 900 000 T\u00fcrk\u2019ten 600 000 hemen g\u00f6\u00e7 edecektir.\u00a0 \u201cBu halk\u0131n g\u00f6\u00e7 etmesine m\u00fcsaade edildin\u201d diye teklif sunuyordu. Fakat Politik B\u00fcro \u00fcyelerinden bir\u00e7o\u011fu bu \u00f6nerileri kabul etmiyorlard\u0131. \u00d6rne\u011fin Aleksand\u0131r Lilov isimlerinde de\u011fi\u015ftirilmesine kar\u015f\u0131 oldu\u011fundan dolay\u0131 BKP MK Politik B\u00fcrosundan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/div>\n
May\u0131s 1989 olaylar\u0131, \u201casimilasyon\u201d politikas\u0131n\u0131 suya d\u00fc\u015f\u00fcren Politik Ayaklanma niteli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131. Bu tutum ve durum kar\u015f\u0131s\u0131nda Sofya h\u00fck\u00fcmeti yeni bir g\u00f6\u00e7 form\u00fcl\u00fc aramaya ba\u015flad\u0131. Bu form\u00fcl \u015fudur: \u201cBulgaristan T\u00fcrklerine g\u00f6\u00e7 izni verilsin, fakat T\u00fcrkiye ile bir g\u00f6\u00e7 antla\u015fmas\u0131 imzalanmas\u0131n ve resmiyette g\u00f6\u00e7 hakk\u0131nda konu\u015fulmas\u0131n. Onlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, aksi halde Bulgaristan\u2019da bir T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu kabul edilmi\u015f olacakt\u0131. Bu politika bug\u00fcn de devam ediyor. Bulgaristan\u2019da bir T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131, \u0130slam dinine ba\u011fl\u0131 bir T\u00fcrk, Pomak ve \u00c7ingene az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 resmen kabul edilmiyor. Oysa \u00fclkede 1300 cami var. <\/span><\/div>\n
T\u00fcrk direni\u015f\u00e7ilerin a\u00e7l\u0131k grevlerinin yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 9 May\u0131s 1989 tarihinde Bulgar parlamentosu \u201cS\u0131n\u0131r \u00d6tesi Pasaport Kanunu\u201dnu kabul etti. Bu yasan\u0131n 1. Maddesine g\u00f6re, Bulgaristan vatanda\u015flar\u0131na, \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p ge\u00e7ici veya s\u00fcrekli olarak ba\u015fka bir devlette kalma hakk\u0131 tan\u0131nd\u0131. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye\u2019ye 500 000 Bulgaristan T\u00fcrk\u00fc akt\u0131 ve bunlardan \u00fc\u00e7te biri\u00a0 (150 000) ni geri d\u00f6nd\u00fc ve baz\u0131lar\u0131 ekonomik nedenlerle daha sonra yine T.C.\u2019ye g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kald\u0131. <\/span><\/div>\n
Asl\u0131nda G\u00f6\u00e7 Kanunu\u2019nun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girme tarihi 01 Eyl\u00fcl 1989\u2019dur.\u00a0 Ne ki, protesto mitingleri kontrol edilemez bir hal al\u0131nca, T\u00fcrklerin derhal \u00fclkeyi terk etmesi karar\u0131 al\u0131nd\u0131. Todor Jivkov 29 May\u0131s 1989\u2019da Sofya TV\u2019sine \u00e7\u0131karak \u015f\u00f6yle dedi: \u201cBulgaristan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131na istedikleri \u00fclkeye gitmelerine imk\u00e2n veriliyor.\u201d\u00a0 Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetine d\u00f6nerek, \u201cBulgaristan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131na s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131n, isteyenler ge\u00e7ici olarak, isteyenler s\u00fcrekli orada kalabilirler.\u201d dedi.<\/span><\/div>\n
Bulgaristan T\u00fcrklerinin May\u0131s 1989 \u0130syan\u0131 totaliter rejimi b\u00f6yle geriletti ve y\u0131kt\u0131. Bug\u00fcn soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n Bulgaristan ya da T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015famalar\u0131 hi\u00e7 \u00f6nemli de\u011fildir, onlar\u0131n nefes almas\u0131 Bulgaristan politikas\u0131n\u0131 arzu edilen \u015fekilde etkilemeye yeterlidir. <\/span><\/div>\n
B\u00fct\u00fcn bu olaylar Bulgaristan T\u00fcrklerinin bilin\u00e7 alt\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiremedi. T\u00fcrk kimli\u011fimiz korundu ve daha da geli\u015fti ve g\u00fc\u00e7lendi. \u00a0Bulgarlar\u0131n T\u00fcrkleri yok sayarak ya\u015fayabilmesi art\u0131k tamamen imk\u00e2ns\u0131z oldu. <\/span><\/div>\n
Biz bug\u00fcn Bulgaristan\u2019\u0131 yeni demokratik de\u011fi\u015fikliklere mayalamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, sizi susmaya ve beklemeye davet etmiyoruz. Her \u015feye haz\u0131r olmak, yaln\u0131z o g\u00fcn\u00fc beklemek de\u011fildir. Her g\u00fcn her \u015feye haz\u0131rlanmak laz\u0131md\u0131r. Halk\u0131m\u0131z yeni g\u00fcnlere manevi k\u00f6pr\u00fclerini haz\u0131r tutarak haz\u0131rlan\u0131yor. En \u00f6nemli k\u00f6pr\u00fcm\u00fcz dil, k\u00fclt\u00fcr, inan\u00e7 ve tarih birli\u011fimizdir.<\/span><\/div>\n
25 May\u0131s 2014 g\u00fcn\u00fc AB Parlamento se\u00e7imlerinde Bulgaristan\u2019da dengeler yeniden de\u011fi\u015fti. Politik liderlerden B. Borisov, S. Stan\u0131\u015fev ve di\u011ferler art\u0131k hepimizi \u00a0yeni Parlamento se\u00e7imine davet ederken, 100 % herkesin on vermesinde \u0131srar ediyor. Bu i\u015fi kanuna ba\u011flayacaklar. Hepimiz sand\u0131k ba\u015f\u0131na gitmek zorunday\u0131z. D\u00fcn kovulduk bug\u00fcn yine sand\u0131k ba\u015f\u0131na davet ediliyoruz. Hesaplar\u0131 bu defa da tutmad\u0131. Bizden kurtulmalar\u0131 tamamen imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Zaman\u0131 de\u011fi\u015ftiren g\u00fc\u00e7 bizim elimizdedir, bu defa daha isabetli kullanal\u0131m.<\/span><\/div>\n
Reklamlar<\/div>