Sakir ARSLANTA\u015e<\/p>\n
Bulgaristan T\u00fcrkleri K\u00fclt\u00fcr ve Hizmet Derne\u011fi (BULT\u00dcRK) Y\u00f6netim Kurulu \u00fcyesi olup Bulgaristan Stratejik Ara\u015ft\u0131rma Merkezi’ yay\u0131nlar\u0131ndan olan (www.bghaber. org) sayfalar\u0131nda yazan soyda\u015f karde\u015flerimin Mahmuzlar<\/strong> (Todor \u0130konomovo) ve Boh\u00e7alar <\/strong>(Kaolinovo) b\u00f6lgesinde ba\u015flayan May\u0131s 1989 Ayaklanmas\u0131na bu denli b\u00fcy\u00fck \u00f6nem vermeleri ve olaylar\u0131 (imkanlar\u0131m\u0131z dahilinde olmaklla) yeni bir s\u0131k elekten ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, \u015fahsen beni gururland\u0131rd\u0131. Burada \u00e7ok \u00f6nemli bir olaydan, Bulgaristan T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir zul\u00fcm rejimi olan kom\u00fcnist totalitarizme ve tek partili kom\u00fcnist y\u00f6netimin keyfi idaresine kar\u015f\u0131 ayaklanmas\u0131ndan s\u00f6z ediyoruz.<\/p>\n \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra 1956’da Macaristan’da ve 1972’de \u00c7ekoslovakya’da olmak \u00fczere, daha \u00f6nce iki anti-totaliter ayaklanma ya\u015fand\u0131. Birincisi Rus tanklar\u0131yla ikincisi de Var\u015fova Parti \u00e7izmesiyle bast\u0131r\u0131ld\u0131. O iki ulusal patlamadan farkl\u0131 olarak, Bulgaristan’da ayaklananlar bir ernik az\u0131nl\u0131k olan T\u00fcrklerdi. Bulgaristan T\u00fcrk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n do\u011fal ve insan haklar\u0131, hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck u\u011fruna isyan etmesi hem \u00fclkede hem de d\u00fcnyada pek \u00e7ok ki\u015fiyi \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir as\u0131rdan daha uzun bir zaman ezilen ve kimlikleri tescillerden silinen, haklar\u0131 k\u00f6lelerin haklar\u0131ndan az olan, hatta ana dillerinde konu\u015fmalar\u0131 bile yasaklanan ve \u0130badet haklar\u0131 da ortadan kald\u0131r\u0131lan bu M\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kendinde kuvvet, ruhsal uyan\u0131\u015f, cesaret ve umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 bulup ayaklanmas\u0131na hayret etmemek elde de\u011fildi.<\/p>\n “T\u00fcrks\u00fcz bir Bulgaristan<\/strong>” yaratma \u00e7abalar\u0131 \u00e7ok eskilere dayan\u0131r. Bu, G\u00fcneye devaml\u0131 yay\u0131lmay\u0131 hedefleten Rusya’n\u0131n imparatorluk stratejisinde ana y\u00f6nlerden biri olmu\u015ftur.<\/p>\n 3 Mas\u0131m 1839’da Sultan I. Ab\u00fclmecit <\/strong>taraf\u0131ndan imzalanan ve toplek\u00fcn bir de\u011fi\u015fikli\u011fi ve yeniden yap\u0131lanma ifade eden, “d\u00fczenleme”, “yap\u0131lanma” (reorganizasyon) anlam\u0131na gelen Tanzimat Ferman\u0131’n\u0131 <\/strong>imzalamas\u0131ndan sonra siyaseten Bat\u0131’n\u0131n y\u00f6r\u00fcngesine giren Osmanl\u0131’da bir\u00e7ok de\u011fi\u015fiklikler oldu. Bu yenilenme bizim Dobrucay\u0131, bug\u00fcnk\u00fc kuzey Bulgaristan’\u0131 do\u011frudan etkilemi\u015ftir. Tanzimat D\u00f6nemi 1839’dan 1876’ya <\/strong>kadar uzanan bu 36 y\u0131ll\u0131k <\/strong>reel yenilenme s\u00fcresidir., 1876’da Osmanl\u0131 Anayas\u0131’<\/strong>n\u0131n kabul edilmesiyle noktalanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>