{"id":10080,"date":"2014-05-21T00:05:46","date_gmt":"2014-05-20T21:05:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=10080"},"modified":"2020-05-16T12:00:24","modified_gmt":"2020-05-16T09:00:24","slug":"1989-mayis-ayaklanmasi-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/1989-mayis-ayaklanmasi-1\/","title":{"rendered":"1989 May\u0131s Ayaklanmas\u0131 (1)"},"content":{"rendered":"<p>Raziye \u00c7AKIR<\/p>\n<p>Bulgaristan T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn 20. y\u00fczy\u0131l tarihinin en \u00f6nemli olay\u0131 1989 May\u0131s \u0130syan\u0131d\u0131r. Bu Ayaklanmay\u0131 Bulgaristan T\u00fcrklerinin hareketlenip ba\u015fkald\u0131ran dip dalgas\u0131 dedi\u011fimiz 2 milyonluk kitlesi ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bu insanlar\u0131n nerede olduklar\u0131 hi\u00e7 \u00f6nemli de\u011fildi: gelinler g\u00f6zleri ya\u015fl\u0131 \u00e7ocuk emziriyor, anneler surat bir kar\u0131\u015f hamur kar\u0131yor, \u00e7ay\u0131r bi\u00e7meye gidenler kosa bilemi\u015f, t\u0131rpan sallamadan, bir koltuk otla eve d\u00f6n\u00fcyor, odun yaranlar sanki kelle kesiyordu.<\/p>\n<p>Erkekler \u201cBelene\u201d toplama kamp\u0131nda, \u00e7\u0131kanlar s\u00fcrg\u00fcn, hapishanedekilerin burnu de\u011fi\u015fim kokusu alm\u0131\u015f g\u00f6zler kap\u0131da, k\u00f6pekler bir ba\u015fka havl\u0131yor, may\u0131s kedileri kiremitlikten inmi\u015f f\u0131rsat g\u00f6zl\u00fcyordu. Bu, tarihimizi kanla yazan, bizi devletle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiren, sonra bizi ikiye b\u00f6len, b\u00fcy\u00fck sevince ve b\u00fcy\u00fck ac\u0131lara neden olan devasa olay, b\u00fcy\u00fck zafer i\u00e7inde ve sonras\u0131nda t\u00fczel ki\u015filikler do\u011furdu:<\/p>\n<p>Bunlardan birincisi, Bulgaristan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n adalet ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinde T\u00fcrklerin ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir g\u00fc\u00e7 olarak yer ve \u00f6nc\u00fc rollerinin belirlenmesiydi.<\/p>\n<p>Bu \u00f6zellik ayr\u0131ca mercek alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu yap\u0131lmadan, ne 1989 May\u0131s Ayaklanmas\u0131, ne onun haz\u0131rl\u0131klar\u0131, ne Bulgaristan demokratik m\u00fccadelesi i\u00e7indeki rol\u00fc ve yeri anla\u015f\u0131labilir. Ne hareketin kendi i\u00e7indeki yap\u0131sal ve i\u015flevsel dinamitler ile y\u00f6nlendirme g\u00fcc\u00fc, ne de politik \u00f6nc\u00fcs\u00fc g\u00f6r\u00fclebilir. Ne de bir b\u00fcy\u00fck patlamaya gebe olu\u015fu ilk ba\u015ftan i\u00e7inden ele ge\u00e7irip y\u00f6netmekle g\u00f6revli ajanlar, hain g\u00fc\u00e7ler, onlar\u0131n kimlik, rol ve hedefleri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131labilir. 25 y\u0131ldan beri cevap arayan bu sorular, bug\u00fcn d\u00fcnden \u00e7ok daha canl\u0131, \u00e7ok daha net ve keskin yan\u0131t bekliyor. \u00dc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fan bu analiz yaz\u0131m\u0131z\u0131n son hedefi, 1989 May\u0131s Ayaklanmas\u0131n\u0131 bir ba\u015fka \u0131\u015f\u0131\u011fa \u00e7ekmek ve farkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla irdelemektir.<\/p><div id=\"bghab-1818625026\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Sosyal hareketlerin kitaplar\u0131 kal\u0131n olur. Okumak sab\u0131r ister. Yeni bir sayfa a\u00e7arken tarihler sanki bitmeyecek gibidir. Son hesapta zaman\u0131n\u0131 yazmak ve anlatmakla t\u00fcketmeyen sinsiler kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kar. 1989 May\u0131s Patlamas\u0131nda \u00f6yle olmu\u015ftu. Eline yaba almayan, t\u0131rpan kald\u0131rmayan, Ayaklanma g\u00fcnlerinde Pazarc\u0131k hapishanesinde mahk\u00fbmlarla yapt\u0131\u011f\u0131 toplu \u00e7al\u0131\u015fmada Bulgaristan T\u00fcrkleri \u201c<strong>T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131\u2019ndan bir par\u00e7a de\u011fil, Bulgar ulusundand\u0131r<\/strong>\u201d diyen Ahmet Do\u011fan, ya\u011f gibi \u00fcste \u00e7\u0131kt\u0131 ve hareketin \u00f6z\u00fcn\u00fc ve amac\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebildi.<\/p>\n<p>Sosyal hareketler sivil toplum hareketleridir. Onlar\u0131n ilk teorisyeni olan Robespierre (1758 1794) B\u00fcy\u00fck Frans\u0131z Devrimi arifesinde mayalanan hareketlenmenin <strong>itici ve \u00f6nc\u00fc g\u00fc\u00e7lerini g\u00f6stermi\u015fti<\/strong>. Bu hareketlerin i\u00e7ine <strong>her defas\u0131nda ajanlar, hainler s\u0131zd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00f6netimi ele ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 ilk yazan o oldu.<\/strong> Sosyal hareketler birbirinin be\u015f a\u015fa\u011f\u0131 be\u015f yukar\u0131 tekrar\u0131d\u0131r. G\u00fcn sabahtan belli olur misali, bizim harmanda da bu\u011fdaya salatal\u0131k tohumu de\u011fil, kar\u0131\u015fsa kar\u0131\u015fsa ancak arpa k\u0131l\u00e7\u0131\u011f\u0131 kar\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Biz mayalanan her kabar\u0131\u015fa \u00f6nce evrim g\u00f6z\u00fcyle bakar\u0131z. Anne karn\u0131nda \u00e7ocuk y\u00fcr\u00fcyemez, konu\u015famaz, ac\u0131s\u0131n\u0131 ve sevincini d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karan sesler \u00e7\u0131karamaz, ancak tekmeli yumruklu hareketlerle konu\u015fur. Onun yanl\u0131\u015f ya da do\u011fru hareketleri b\u00f6yle ba\u015flar. Ve o an yanl\u0131\u015f ba\u015flayan bir hareket do\u011fru ya\u015fanamaz. Demek istedi\u011fim sivil toplum hareketlerindeki stratejik hatalar taktik ba\u015far\u0131larla telafi edilemez.<\/p>\n<p><strong>May\u0131s Ayaklanmas\u0131nda stratejisi neydi?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Taktik neydi? <\/strong><\/p><div id=\"bghab-3530679228\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>Ve do\u011fru ba\u015flarken neden e\u011frildi<\/strong>?<\/p>\n<p>Biz kitle hareketi dendi\u011finde ne anlar\u0131z?<\/p>\n<p><strong>Strateji: <\/strong>hangi g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 hangi g\u00fc\u00e7lerle hareket edilece\u011fi sorunudur. G\u00fc\u00e7lerin yer al\u0131\u015f\u0131 sorunudur. M\u00fccadelenin statik; uzun teorik haz\u0131rl\u0131k ve uzun vadeli bak\u0131\u015f gerektiren yan\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>a)<\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &#8211;\u00a0\u00a0 1989\u2019da hangi g\u00fc\u00e7lerle kar\u015f\u0131tl\u0131k i\u00e7indeydik<\/strong>? D\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z T. Jivkov\u2019un totaliter rejimiydi. Totaliter rejim y\u00f6netme, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131y\u0131 bir yumrukta birle\u015ftirip bask\u0131 ve ter\u00f6r uygulayan rejimdir. Tespit do\u011frudur, totaliter rejim silahs\u0131z halk\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131 silahl\u0131 asker, polis, k\u0131rm\u0131z\u0131 baret, tank ve helikopter kulland\u0131. Devletin tutuk evleri, zindanlar, toplama kamplar\u0131 T\u00fcrk doldu.<\/p>\n<p>+\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (Bizim g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131m\u0131z kooperatif\u00e7i k\u00f6yl\u00fclerdi. % 83 k\u00f6yl\u00fcyd\u00fck. Ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z \u00f6\u011fretmen, doktor, kooperatif ba\u015fkanlar\u0131 ve postac\u0131lard\u0131. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131m\u0131z yar\u0131 k\u00f6yl\u00fcyd\u00fc.)<\/p><div id=\"bghab-3977315539\" class=\"bghab-icerik-icine-15-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>b)<\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kar\u015f\u0131t g\u00fc\u00e7lerin yer al\u0131\u015f\u0131 neydi<\/strong>: D\u00fc\u015fmanda e\u011fitimli, z\u0131rhl\u0131 ve silahl\u0131 g\u00fc\u00e7ler vard\u0131. Sald\u0131r\u0131 k\u00f6ylerinde, evlerinde, i\u015f yerlerinde, sokakta, meydanlarda oldu. \u0130simler zorla de\u011fi\u015ftirildi ve 5 y\u0131l bask\u0131 kalkmad\u0131.<\/p>\n<p>+ (Herkes sald\u0131r\u0131 kurban\u0131 oldu\u011fundan hareketin g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 halkt\u0131. Her yerde her an hareket etmeye haz\u0131r olan taban dokuydu. E\u011fitimsiz ama s\u0131k\u0131 bir dayan\u0131\u015fma i\u00e7indeydi.)<\/p>\n<p><strong>c)<\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Haz\u0131rl\u0131k g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f m\u00fcyd\u00fc<\/strong>? D\u00fc\u015fman her an sald\u0131r\u0131ya haz\u0131rd\u0131. Tepeden t\u0131rna\u011fa silahl\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 + (<\/strong>Bekleyi\u015flerinde, 10 y\u0131ll\u0131k \u00e7ekinin 10 g\u00fcnde a\u015f\u0131labilece\u011fi inanc\u0131 vard\u0131.\u00a0\u00a0 Herkes haks\u0131zl\u0131k ve bask\u0131 ma\u011fduruydu ve herkes m\u00fccadele etmeye haz\u0131rd\u0131. Susarak bekleyenlerin \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u201c<strong>iyi ve k\u00f6t\u00fc g\u00fcnde beraber<\/strong>\u201d inanc\u0131yla y\u00fckselecekti.1953 \u2013 1989 aras\u0131 tarlalar\u0131n\u0131 beraber olanlar, bu i\u015fle birlikte ba\u015fa \u00e7\u0131kacaklar\u0131na inan\u0131yordu. Omuz omuza olmak onlara g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 oldu. Politik \u00f6nc\u00fcleri yoktu. Yapmak istediklerini dedeleri bile yapmam\u0131\u015ft\u0131. \u0130stenmeyen rejime \u201c<strong>Hayat\u0131mdan \u00c7\u0131k<\/strong>!\u201d derken, yitirdikleri hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini geri almak istiyorlard\u0131. Politik hedef netti.)<\/p>\n<p><strong>Taktik: <\/strong>O g\u00fc\u00e7lerin ilerleme mi?, Geri \u00e7ekilme mi?, yapmas\u0131 gerekti\u011fi sorunudur. Bunlarda hangi m\u00fccadele ve \u00f6rg\u00fct bi\u00e7imleri kullan\u0131laca\u011f\u0131 sorunudur. M\u00fccadelenin dinamik, esas yarat\u0131c\u0131l\u0131k ve esneklik gerektiren yan\u0131d\u0131r.<\/p><div id=\"bghab-727434775\" class=\"bghab-icerik-icine-20-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>a)<\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130lerleme mi, geri \u00e7ekilme mi<\/strong>? Rejim, k\u00f6le gibi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, hareket engellemeyi ve d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fckleri batakl\u0131kta bo\u011fulmalar\u0131n\u0131 hedefliyordu.<\/p>\n<p><strong>+\u00a0\u00a0 (<\/strong>T\u00fcrklerse, ne pahas\u0131na olursa olsun politik tutuklular\u0131n sal\u0131verilmesini, s\u00fcrg\u00fcnlerin d\u00f6nmesini, isimlerinin, din haklar\u0131n\u0131n geri verilmesini, okullar\u0131n\u0131n yeniden a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131, bas\u0131n, yay\u0131n, radyo haklar\u0131n\u0131, ya\u015fam tarzlar\u0131na m\u00fcdahale edilmemesini istiyordu. B\u00fct\u00fcn kaleleri al\u0131nm\u0131\u015f, hak adalet kalmam\u0131\u015f, eziyete daha fazla dayanacak kuvvetleri de olmad\u0131\u011f\u0131ndan geri \u00e7ekilecekleri bir tek yer, mezard\u0131.)<\/p>\n<p><strong>b)<\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Hangi m\u00fccadele ve \u00f6rg\u00fct bi\u00e7imleri kullan\u0131lacakt\u0131? <\/strong><\/p>\n<p>D\u00fc\u015fman total sald\u0131r\u0131, teker teker tutuklama, yarg\u0131lamadan hapse t\u0131kma, h\u00fccrede tutma, oyalama, eziyet, y\u0131pratma taktiklerine ba\u015fvuruyordu. En b\u00fcy\u00fck haz\u0131rl\u0131klar\u0131na hapishanelerde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ayaklanmay\u0131 ajanlar\u0131n\u0131 g\u00f6stermeden bast\u0131racakt\u0131. Rejim de\u011fi\u015firse, T\u00fcrklerin haklar\u0131n\u0131 asla vermemek i\u00e7in inanm\u0131\u015f, hain kadrolar haz\u0131rl\u0131yor, onlar\u0131 besliyordu. Bu kadrolar\u0131n i\u00e7inden \u00f6nemli bir isim de Ahmet Do\u011fand\u0131. Onunla ilgili her \u015fey g\u00f6stermelik ve devlet kontrol\u00fcndeydi. Yeni i\u015flerin taktikleri gizlice bileniyordu. Ter\u00f6r y\u00f6ntemlerini tercih edenler ve bu i\u015fi bir g\u00fcn \u00f6nce bitirmek isteyenler vard\u0131. \u0130lk hareketlenmede T\u00fcrkan bebe, Mestanl\u0131ya ba\u011fl\u0131 Guevo k\u00f6y\u00fcnde 2, K\u0131rcaali\u2019de 1 ki\u015fi kendini savunurken kur\u015funland\u0131. Deliorman, Gerlovo ve Dobruca\u2019da kur\u015funlanan say\u0131s\u0131 7 olarak g\u00f6sterilse de ezilip, yaralan\u0131p, dayaktan \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131 y\u00fczlercedir. Hi\u00e7 kimsenin g\u00f6z\u00fcn\u00fcn ya\u015f\u0131na bak\u0131lmam\u0131\u015f, herkes bas\u0131lm\u0131\u015f, ezilmi\u015f ve yok edilmek istenmi\u015fti. Bask\u0131 ve ter\u00f6r halk\u0131 sindirse k\u0131sa s\u00fcrede tepki ba\u015flatt\u0131. Onlar\u0131n grev, boykot, i\u015f yava\u015flatma gibi i\u015flerde deneyimi yoktu. \u00d6nce Burgas Sofya treninde bir vagon patlat\u0131ld\u0131. Tutuklanan Emin Mehmet Ali, Abdullah \u00c7ak\u0131r, Safet Recep as\u0131ld\u0131. Filibe (Plovdiv) tren gar\u0131, Varna u\u00e7ak liman\u0131 hedef oldu. Hesapla\u015fma a\u011f\u0131r ve kanl\u0131yd\u0131. Herkesin herkese kar\u015f\u0131 oldu\u011fu ortamda, haz\u0131rl\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclen bir halk ayaklanmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p><strong>c)<\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><strong>M\u00fccadelenin dinamik, esas yarat\u0131c\u0131l\u0131k ve esneklik gerektiren yan\u0131.<\/strong><\/p><div id=\"bghab-2430111574\" class=\"bghab-icerik-icine-25-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>T\u00fcrklerinin haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcnde kitaptan al\u0131nm\u0131\u015f bilgiler yoktu. Hi\u00e7bir zaman uygulanmayacak T\u00fcz\u00fck ve programlar\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 da yoktu. Herkes herkese \u0131s\u0131nm\u0131\u015f, toplum Bulgar ve T\u00fcrk-M\u00fcsl\u00fcman\u2019a \u00e7atlam\u0131\u015f, yar\u0131ld\u0131k\u00e7a yar\u0131l\u0131yordu. Bu i\u015fte yarat\u0131c\u0131l\u0131k ve esneklik toplu imhaya kar\u015f\u0131 topluca dik durmakt\u0131. D\u00fc\u015fman\u0131n hedefinde isimlerden sonra ana dilleri ve \u00f6z k\u00fclt\u00fcrleri vard\u0131. \u00d6l\u00fcm\u00fcn \u00f6tesi yoktu. T\u00fcrk do\u011fup T\u00fcrk \u00f6lecekleri i\u00e7in onurluydular.<\/p>\n<p><strong>Kabarmaya ba\u015flayan \u0130syan\u2019\u0131n ruhsal dokusu<\/strong> kendili\u011finden olu\u015ftu.<\/p>\n<p>Birbirini tan\u0131mayanlar tek yumrukta birle\u015fti. Tutuklama, karanl\u0131k h\u00fccre, yarg\u0131s\u0131z infaz, d\u00fc\u015f\u00fcnme ve \u00f6zg\u00fcrce nefes alma yasakl\u0131 olan bu karanl\u0131k ortamda h\u00fcrriyet inanc\u0131 i\u00e7ten i\u00e7e y\u00fcrekleri, herkesi sard\u0131. B\u00fcy\u00fcmeye ba\u015flad\u0131. \u00c7atlayan tohum, H\u00fcr do\u011fup H\u00fcr \u00f6lmek i\u00e7in, a\u011fa\u00e7lara baka baka g\u00fcne\u015fe uzanacakt\u0131. Trajik kader denizinde h\u00fcrriyet me\u015faleleri birer iki\u015fer yanacakt\u0131. \u0130nsanlar\u0131m\u0131z kader kurban\u0131yd\u0131. Fenerini ne \u00f6n\u00fcnde ne ard\u0131nda ta\u015f\u0131mazd\u0131. I\u015f\u0131k onlar\u0131n kalplerindeydi.<\/p>\n<p><strong>A\u011f\u0131r zul\u00fcml\u00fc, \u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 ve dayan\u0131lmaz derecede ac\u0131l\u0131 ge\u00e7en 1984\u20131989\u2019 d\u00f6nemi<\/strong>nde Bulgaristan T\u00fcrkleri kimsenin dikkatini \u00e7ekmeden usulca gizlice \u00f6rg\u00fctlenmeye koyuldu. Bu te\u015fkilatlanman\u0131n esas\u0131nda an\u0131lar\u0131nda ya\u015fayan k\u00fclt\u00fcrlerinin ye\u015ferdi\u011fi d\u00f6nem, okullar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k oldu\u011fu y\u0131llar, Bulgar d\u00f6neminde ana dillerinde \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 160 merkez ve yerli gazete ve dergi, her kap\u0131y\u0131 a\u00e7an k\u00fclt\u00fcr el\u00e7ili\u011fi vard\u0131. Arzulamak hedeflemeyi ya\u015fatan kaynakt\u0131r.\u00a0\u00a0 Devrimci bir ayaklanma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fen bu gizli faaliyetler politik \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fc ar\u0131yordu.<\/p>\n<p><strong>Ezilenler b\u00fcy\u00fck bir ger\u00e7e\u011fi s\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fc<\/strong>. \u0130nsanlar, hangi halktan olduklar\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, e\u015fit hakl\u0131 do\u011fuyordu. Baz\u0131 milletler di\u011ferlerinin haklar\u0131n\u0131 tan\u0131yacaklar\u0131na, kan emici ve katil oluyordu. Bir insan\u0131n ad\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek su\u00e7tu. Okul kapatmak su\u00e7tu. Ana dilde konu\u015fmay\u0131 yasaklamak su\u00e7tu. Ve bu su\u00e7lar binlerce ve binlerceydi. Hedefleri kalk\u0131p gitmek de\u011fil, bu bir hak ve adalet davas\u0131yd\u0131.<\/p><div id=\"bghab-819635328\" class=\"bghab-icerik-icine-30-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p><strong>Biz daha \u00f6nce ayaklanmam\u0131\u015ft\u0131k<\/strong>. Haklar\u0131n\u0131 isteyenlerin balyoz kafalar\u0131na iniyordu. Hep \u015fu cevab\u0131 ald\u0131k: Hak hukuk isterseniz: <strong>Hadi T\u00fcrkiye\u2019ye<\/strong>! Bu bizi kovmak veya sindirmek i\u00e7in hep kullan\u0131ld\u0131. Bu s\u00f6zlerden y\u00fcre\u011fimiz hep kanad\u0131. \u00d6d\u00fcn vererek ya\u015f\u0131yorduk. Nereye kadar gerileyecektik. Elimizde can\u0131m\u0131zdan ba\u015fka ne kalm\u0131\u015ft\u0131. En k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fey i\u00e7in yalvaran dilenci haline geldik. Biz \u00e7ift\u00e7i ve \u00e7oband\u0131k. Vazifemiz e\u015fek ard\u0131nda gitmek veya koyun g\u00fctmekti. Ezan sesi ile \u00e7an sesi birbirine kar\u0131\u015f\u0131rken oyaland\u0131k uyutulduk. Yoksullu\u011fumuza sar\u0131l\u0131rken, Allah\u2019tan medet umduk\u2026 Biz buyduk ve bu durumda ayaklanacakt\u0131k\u2026<\/p>\n<p><strong>Ve biz bu haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yaparken d\u00fc\u015fman\u0131n da g\u00f6z\u00fcne uyku girmiyordu<\/strong>. Korkuyordu. 1277-1280\u2019de kendili\u011finden ayaklanan \u0130vaylo Ayaklanmalar\u0131 bile \u00c7ar devirmi\u015fti. Ak\u0131llar\u0131nda ge\u00e7en T\u00fcrkleri bir \u00c7ingeneye bo\u011fdurmakt\u0131. Hedeflerinde tek ad\u0131m gerilemeden \u00f6d\u00fcn vermeden hepsini uyutmak ve sem elemek, hak hukuk adalet, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vs. mesellerini unutturmak vard\u0131. Son hedefleri T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc Bulgaristan T\u00fcrklerinin kursa\u011f\u0131nda d\u00fc\u011f\u00fcmlemekti.<\/p>\n<p>Devam edecek.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"bghab-1978085459\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Raziye \u00c7AKIR Bulgaristan T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn 20. y\u00fczy\u0131l tarihinin en \u00f6nemli olay\u0131 1989 May\u0131s \u0130syan\u0131d\u0131r. Bu Ayaklanmay\u0131 Bulgaristan T\u00fcrklerinin hareketlenip ba\u015fkald\u0131ran dip dalgas\u0131 dedi\u011fimiz 2 milyonluk kitlesi<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":42430,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-10080","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/raziye-rsm.jpg?fit=230%2C342&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-2CA","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10080","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10080"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10080\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42430"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10080"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10080"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10080"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}