{"id":10047,"date":"2014-05-16T22:38:56","date_gmt":"2014-05-16T19:38:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/?p=10047"},"modified":"2019-07-10T18:08:09","modified_gmt":"2019-07-10T16:08:09","slug":"orgut-icin-ozgurluk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/orgut-icin-ozgurluk\/","title":{"rendered":"\u00d6rg\u00fct \u0130\u00e7in \u00d6zg\u00fcrl\u00fck"},"content":{"rendered":"<p><strong>Dr.Nedim B\u0130R\u0130NC\u0130<\/strong><\/p>\n<p>1989 May\u0131s\u0131&#8217;n\u0131n 13&#8217;\u00fcnde a\u00e7l\u0131k grevleri, kabaran m\u00fccadele ruhunun \u00fclkeye yay\u0131lmas\u0131 ve b\u00fct\u00fcn T\u00fcrkleri ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 kucaklamas\u0131 2. haftas\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yordu. Tutuklular, hapisler, s\u00fcrg\u00fcnler, kovu\u015fturanlar, sorgu odalar\u0131nda bulunanlar haber alm\u0131\u015f ve herkesin y\u00fcre\u011fi co\u015fmu\u015ftu. Sava\u015f\u0131m ate\u015finden alev olmak isteyenlerin kendilerini bir yere kaydettirmelerine, birilerine telefon a\u00e7malar\u0131na ya da mektup yazmalar\u0131na gerek yoktu. Herkes her T\u00fcrk\u00fcn ve \u00e7ingene k\u00f6kenli M\u00fcsl\u00fcman karde\u015flerimizin ve Pomak ernik toplulu\u011funun bu ayaklanma i\u00e7inde bir er oldu\u011funu biliyordu.<\/p>\n<p>B\u00f6yle heyecanl\u0131 ve <strong>korku perdesinin y\u0131rt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir ortamda <\/strong>illegal hareket eden insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fctleriyle paralel \u00e7al\u0131\u015facak, \u00f6nc\u00fc T\u00fcrklerin politik ba\u015f\u0131 olacak bir siyasi partiye ihtiya\u00e7 vard\u0131. \u0130nsan Haklar\u0131 \u00d6rg\u00fct\u00fc Demokratik Lig gerek Plevne \u0130l Mahkemesi&#8217;nde, gerekse Sliven&#8217;e ba\u011fl\u0131 Kotel&#8217; belediye mahkemesinde tescil rdilmedi. Parti Ba\u015fkan\u0131 Mustafa \u00d6mer art\u0131k Bursaya ge\u00e7mi\u015f Ulu Cami \u00f6n\u00fcnde a\u00e7l\u0131k grevini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, direnilin ba\u015f\u0131na Albvanlar (Yablanovo) dan Ormanl\u0131 ge\u00e7ti. Sekreter Sabri \u0130skender direni\u015f merkezlerini dola\u015f\u0131yor halk\u0131 y\u00fcreklendiriyordu.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte b\u00f6yle bir ortamda <strong>\u00d6ZG\u00dcRL\u00dcK \u0130NSAN \u0130\u00c7\u0130N <\/strong>olsa da bir Politik Parti i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck isteniyordu. Yar\u0131 legal bir politik olu\u015fum olan Pet\u0131r Manolov&#8217;un Demokratik \u0130nsan Haklar\u0131 Hareketi i\u00e7inde &#8220;<strong>T\u00fcrk Kanad\u0131<\/strong>&#8221; kuruldu. Bu kanat a\u00e7l\u0131k grevlerinin uyanan Bulgar demokratik ayd\u0131n hareketi ve Sofya&#8217;daki demokratik kitle hareketlenmesiyle ba\u011flar kurmas\u0131nda rol oynad\u0131. Demokratik uyan\u0131\u015f ve m\u00fccadele cephesinin ana hedefi T. Jivkov&#8217;un totaliter d\u00fczenini devirmek ve Bulgaristan&#8217;da demokratik bir toplumsal yap\u0131lanma ortam\u0131 yaratmakt\u0131. Demokratik g\u00fc\u00e7lerin kar\u015f\u0131s\u0131nda tepeden t\u0131rna\u011fa silahl\u0131 totaliter ordu, polis, k\u0131rm\u0131z\u0131 baret ekipleri, e\u011fitimli komandolar, yarg\u0131 ve zul\u00fcm makinas\u0131 vard\u0131. Direnenlerden yana olanlar, uluslararas\u0131 demokratik g\u00fc\u00e7ler, ilerici \u00f6rg\u00fctlerin dayan\u0131\u015fmas\u0131, T\u00fcrkiye ve Sofya bask\u0131 rejimine y\u00fcz \u00e7eviren M. Gorbo\u00e7ov&#8217;un &#8220;yenilenme&#8221; r\u00fczgar\u0131 vard\u0131.<\/p>\n<p>Grev direnilerine kat\u0131lan T\u00fcrkler ve onlar\u0131 destekleyenler ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmek i\u00e7in<strong> \u0130K\u0130NC\u0130 B\u0130R DO\u011eA <\/strong>aramaya ba\u015flad\u0131lar. Bu ikinci do\u011fa m\u00fccadelenin politik ve ideolojik do\u011fas\u0131 olacakt\u0131. 1878&#8217;de Osmanl\u0131&#8217;dan kopar\u0131lan Bulgaristan T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131, ne 1908&#8217;de kurulan III. Bulgar \u00c7arl\u0131\u011f\u0131na kadar, ne 1908 &#8211; 1945 aras\u0131 \u00c7art Ferdinad ve o\u011flu III. Boris d\u00f6nemin&#8217;de, ne de 1944&#8217;\u00fcn 9 Eyl\u00fcl\u00fcnde ba\u015flayan Bulgaristan Halk Cumhuriyeti d\u00f6neminde, ta ki grev direni\u015flerinin toplumu \u00e7alkalad\u0131\u011f\u0131 May\u0131s 1989&#8217;a kadar kendi <strong>POL\u0130T\u0130K PART\u0130LER\u0130N\u0130 KURAMAMI\u015eTI<\/strong>.<\/p><div id=\"bghab-215621172\" class=\"bghab-icerik-icine bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<p>Balkan Sava\u015f&#8217;indan sonra Radoslavov&#8217;un Liberal Partisi&#8217;ne oy veren, 1919 Asker Ayaklanmas\u0131ndan son Al. Stanboliyski&#8217;nin \u00c7ift\u00e7i Partisi&#8217;ni destekleyen, daha sonra ayn\u0131 partinin de\u011fi\u015fik kanatlar\u0131n\u0131 ve Demokratlar\u0131 arkalayan, 1934 fa\u015fist darbesinden sonra ve \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda Bulgar \u0130\u015f\u00e7i Partisi (kom\u00fcnistler) ile partizan p\u0131tikalar\u0131nda bile birlikte y\u00fcr\u00fcyen ve 1945&#8217;ten sonra daha fazla Bulgaristan Halk \u00c7ift\u00e7i Partisi ve \u00f6nce Bulgaristan \u0130\u015f\u00e7i Partisi ve daha sonra Bulgaristan Kom\u00fcnist Partisi&#8217;nin davas\u0131na kat\u0131lan Bulgaristan T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 art\u0131k i\u00e7inde bulunduklar\u0131 k\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. A\u00e7lik grevleri politik heddefli bir ba\u015fkald\u0131r\u0131yd\u0131. Grevciler kavga meydan\u0131na ekmek teknesiyle \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f insan haklar\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri i\u00e7in \u00f6l\u00fcm kal\u0131m m\u00fccadelesi vermeye toplanm\u0131\u015ft\u0131. Ve bu bir sokakta, \u00f6teki k\u00f6\u015fede ve k\u00f6r bir meydanda verilen bir kalmga olmakla kalmay\u0131p, etnik az\u0131nl\u0131klar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn yerle\u015fim yerlerinde kabarak ve bayrak olan bir ba\u015fkald\u0131r\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;Soya d\u00f6n\u00fc\u015f&#8221; politikas\u0131, topyek\u00fcn &#8220;bulgarla\u015ft\u0131rma&#8221; &#8220;T\u00fcrkleri eriterek yok etme&#8221; ve ba\u015fka bir de\u011fi\u015fle <strong>asimile etme <\/strong>siyaseti bir ceset gibi k\u00f6y meydanlar\u0131nda kald\u0131. Bulgaristan T\u00fcrkleri ve t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcmanlar bu politikay\u0131 a\u011f\u0131z\u0131na almad\u0131, \u00e7i\u011fnemeyi, \u00f6z\u00fcmsemeyi denemedi, yutmad\u0131lar.<\/p>\n<p>1956&#8217;da T\u00fcrk okullar\u0131n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131yla tatl\u0131 \u015fakalarla yumu\u015fat\u0131p yumu\u015fat\u0131p \u00f6nlerine s\u00fcr\u00fclen eritme politikas\u0131n\u0131 kucaklayan olmad\u0131. 1945 &#8211; 1956 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda olu\u015fan Bulgaristan T\u00fcrk ayd\u0131n ordusu her zaman T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc ya\u015fatmadan yana \u00e7\u0131kt\u0131, halk\u0131n manevi daya\u011f\u0131 oldu ve T\u00fcrk \u00f6nc\u00fcler yeti\u015ftirdi. O y\u0131llardan sonra iki defa g\u00f6\u00e7 ya\u015fanm\u0131\u015f olmas\u0131na, yurdu terk etmek isteyen ayd\u0131nlara \u00f6ncelik tan\u0131nmas\u0131na kar\u015f\u0131n, Bulgaristan T\u00fcrkleri aras\u0131nda T\u00fcrkl\u00fck ruhu k\u0131r\u0131lamad\u0131, derin k\u00f6kleri g\u00fc\u00e7 kazand\u0131.<\/p>\n<p>Direnmek \u00f6z do\u011falar\u0131nda olan Bulgaristan T\u00fcrkleri sosyalist totalitarizmi ret ederken yerine yeni bir politik anlay\u0131\u015f, insanc\u0131l bir ideoloji, g\u00f6n\u00fcllerini \u0131s\u0131tacak ve g\u00fc\u00e7lerine g\u00fc\u00e7 katacak yeni bir siyasi a\u00e7\u0131l\u0131m aramaya ba\u015flad\u0131. 1984-1989 bask\u0131 ve ter\u00f6r d\u00f6neminde kurulan illegal ya da yar\u0131 illegal Demokratih Lig, Uzun K\u0131\u015f, Demokratik birlik, \u0130nsan Haklar\u0131 Te\u015fkilat\u0131 ve ba\u015fka bir\u00e7ok irili ufakl\u0131 ve \u00f6m\u00fcrleri k\u0131sa olan, da\u011f\u0131lan ya da da\u011ft\u0131lan birlik ve direni\u015f grublar\u0131 legal kitle partisi niteli\u011fi alamad\u0131\u011f\u0131ndan ortada bir bo\u015fluk vard\u0131. Ayd\u0131nlar\u0131n ve y\u0131lmaz ruhlu T\u00fcrklerin hapislerde tutulmas\u0131 yeni politik at\u0131l\u0131m\u0131 y\u0131llarca engelledi. \u015eimdiki grevciler ve onlarla gece g\u00fcnd\u00fcz dayan\u0131\u015fanlar m\u00fccadele r\u00fczgar\u0131n\u0131n ge\u00e7ece\u011fini, direni\u015f dalgas\u0131n\u0131n al\u00e7alaca\u011f\u0131n\u0131 duyumlad\u0131klar\u0131ndan olacak, enerjilerini bir \u00f6rg\u00fctte, yebir bir olu\u015fumda, bir partide toplamak ve yeni bir ideolojiyi kendilerine bayrak edip g\u00f6ndere \u00e7ekmek istiyorlard\u0131. Arad\u0131klar\u0131 ikinci bir ki\u015fikti. Onlar\u0131n T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011fini birle\u015ftirecek bir politik ki\u015filikti. Aranan, Kom\u00fcnist Partisi d\u0131\u015f\u0131nda, \u00c7ift\u00e7i partisi d\u0131\u015f\u0131nda, Vatan Cephesi ve Komsomol d\u0131\u015f\u0131nda, kendilerine ihanet eden, onlar\u0131 ezenlerin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda yeni bir kimlik aray\u0131\u015f\u0131 yenir bir a\u015famaya girdi. May\u0131s 1989 direnilerinin politik dallar\u0131 \u00f6nderler yurt d\u0131\u015f\u0131na kovularak kans\u0131z budan\u0131yordu. Budand\u0131k\u00e7a da hareketlenen alt taban ba\u015fs\u0131z kal\u0131yordu. Sorunlar\u0131n sorunu olarak ortaya \u00e7\u0131kan bu politik kimlik kimlik arama meselesinde onlar\u0131n do\u011falar\u0131 ve emelleri birle\u015fiyordu. Demek oluyor ki, 1989 May\u0131s\u0131&#8217;nda ilk defa olmak \u00fczere, Bulgaristan T\u00fcrkleri i\u00e7inde yeni bir ego olu\u015fuyordu. Ruhu demokrat olan insanlar\u0131m\u0131z\u0131n arad\u0131\u011f\u0131, do\u011fal ve insan haklar\u0131 ile hayat hakk\u0131 isteyen \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin birle\u015fti\u011fi s\u00fcper bir egoydu. Ya\u015fam hakk\u0131 kazanan olgu ya\u015fam alan\u0131 istiyordu. \u0130\u015fte bu noktada en b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler sava\u015f meydanlar\u0131nda do\u011far deyenler hakl\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Ve i\u015fte b\u00f6yle bir ortamda, Bulgaristan T\u00fcrkleri ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 tarihinde zulm\u00fc, totalitarizmi, bask\u0131 ve ter\u00f6r rejimlerinin her \u00e7e\u015fidini, adaletsizli\u011fi ve insan\u0131n insana d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n her t\u00fcr\u00fcn\u00fc ve envayi \u00e7e\u015fidini ret edilip, olumsuzlan\u0131yor ve yerine insan\u0131n insana olan en y\u00fcrekli karde\u015fi\u011fi, demokratik d\u00fczenlerin en \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve adaletli olan\u0131 hayata \u00e7ar\u0131l\u0131yordu. Bu yepyeni bir bilin\u00e7lenme d\u00fczeyiydi. \u0130nsan\u0131m\u0131z o zamana kadar hayatlar\u0131nda rol oynayan ve canl\u0131 olmaya devam eden her\u015feyden s\u0131yr\u0131l\u0131p kurtuluyor, olumsuzlad\u0131klar\u0131 her\u015feye y\u00fcz \u00e7eviriyor ve ikinci bir d\u00fcnya ar\u0131yordu.<strong> Bu d\u00fcnyan\u0131n ad\u0131 \u00d6ZG\u00dcRL\u00dcKT\u00dc<\/strong>.<\/p><div id=\"bghab-2181790404\" class=\"bghab-icerik-icine-10-paragraf bghab-entity-placement\"><script async src=\"\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js?client=ca-pub-6203283170189293\" crossorigin=\"anonymous\"><\/script><ins class=\"adsbygoogle\" style=\"display:block; text-align:center;\" data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\" \ndata-ad-slot=\"7303146466\" \ndata-ad-layout=\"in-article\"\ndata-ad-format=\"fluid\" data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\n<script> \n(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); \n<\/script>\n<\/div>\n<div id=\"bghab-2049327955\" class=\"bghab-yazi-altinda bghab-entity-placement\"><div class=\"bghab-adlabel\">Reklamlar<\/div><script async src=\"https:\/\/pagead2.googlesyndication.com\/pagead\/js\/adsbygoogle.js\"><\/script>\r\n<!-- bghaber-yaz\u0131-sonu -->\r\n<ins class=\"adsbygoogle\"\r\n     style=\"display:block\"\r\n     data-ad-client=\"ca-pub-6203283170189293\"\r\n     data-ad-slot=\"4222328180\"\r\n     data-ad-format=\"auto\"\r\n     data-full-width-responsive=\"true\"><\/ins>\r\n<script>\r\n     (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});\r\n<\/script><\/div><br style=\"clear: both; display: block; float: none;\"\/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr.Nedim B\u0130R\u0130NC\u0130 1989 May\u0131s\u0131&#8217;n\u0131n 13&#8217;\u00fcnde a\u00e7l\u0131k grevleri, kabaran m\u00fccadele ruhunun \u00fclkeye yay\u0131lmas\u0131 ve b\u00fct\u00fcn T\u00fcrkleri ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 kucaklamas\u0131 2. haftas\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yordu. Tutuklular, hapisler, s\u00fcrg\u00fcnler, kovu\u015fturanlar,<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-10047","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yorum"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pc2PfJ-2C3","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10047"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10047\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bghaber.org\/bghaber\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}